شىكىسپىر سۇنېتلىرىدىن

شىكىسپىر سۇنېتلىرىدىن

دۇنيا كىلاسسىك ئەدەبىياتنىڭ ئۇلۇغ پېشۋالىرىنىڭ بىرى ۋىليام شېكىسپىر(ئەنگلىيە، 1564-1616)  يىگىرمە نەچچە يىللىق ئىجادىيەت ھاياتىدا ئىككى داستان، 37 سەھنە ئەسىرى، 154 پارچە سونېت يازغان. گەرچە ئۇنىڭ ئاساسلىق ئىجادىيىتى سەھنە ئەسەرلىرى بولسىمۇ، ئەمما شېئىرىي ئەسەرلىرىمۇ، بۇلۇپمۇ سونېتلىرى دۇنيا ئەدەبىيات تارىخىدا ئىنتايىن مۇھىم ئورۇتۇتىدۇ. 

ئۇنىڭ پۈتۈن ئۆمرىدە يازغان 154 پارچە سونىتى مەيلى ھېسسيات، شەكىل، ئۇسلۇپ جەھەتتىن بولسۇن ياكى ئىدىيە، كۆز قاراش، بەدىئىيلىك نوقتىسىدىن بولسۇن، تۇت ئەسىردىن بۇيان ئۆزىنىڭ قىممىتىنى يوقاتقىنى يوق. 

ئۇنىڭغا سىڭدۈرۈلگەن يۇكسەك بەدىئىي تالانىت، قايناق ھېسسيات، پەلسەپىۋى پىكىر، شۇنىڭدەك يەنە باشقا ئالاھىدىلىكلەرنىڭ سېھرى كۈچى دۇنيا مىقياسىدا نۇرغۇن شېكسپىرشۇناسلارنى يىتىشتۇرۇپ چىقتى. بۇ شېكىسپىرشۇناسلار 18- ئەسىرنىڭ كېيىنكى يېرىمىدىن باشلاپ ھازىرغىچە بولغان ئىككى يېرىم ئەسىردىن بىرى 154 پارچە سونېت ئۈستىدىكى تەتقىقاتى ۋە مۇنازىرىسىنى توختاتمىدى.

سۇنېتلار

1

گۈللىسۇن تۇغما گۈزەل كۆركەملىكىڭ دەپ بىز ھامان،

ئارزۇ قىلدۇق گۈزەللىكىڭنىڭ گۈلىنى سۇلمايدىغان.

بەرق ئۇرۇپ ئاچقان چىچەكلەر ئاقىۋەت تۇزىغاي يەنە،

ئۇرۇغى نەسلىڭدە پەقەت كۆركەملىكىڭ بولغاي راۋان.

ئۆز كۆزۈڭگە ئۆز كۆزۈڭ ئىشىق ئەھدىنى تۈزسە بىراق،

ياقسا جىسمىڭنى ئوتۇن ئەيلەپ كۆزۈڭ يالقۇن چىراق.

شۇ گۈزەللىك ئەكىسچە بولسا قاباھەتلىك دىلىڭ،

قاقشىغاي قەھەت ئىچىدە باي ماكان باشتىن ئاياق.

سەن بۈگۈن ئۇشبۇ جاھاندا جىلۋىگەر گۆھەر گويا،

ھەم گۈزەللىك ئەلچىسى يەرگە ئەۋەتكەن نۇر-زىيا.

گەر ئىسىل مۈلكى بىساتنى گۈلگە كۆممەك ئىستىسەڭ،

بىل بېخىللىق، بى ئەقىل، قىلغاي سېنى ئاخىر زايا.

سەن ئايانىچ قىل بۇ جاھانغا، بولمىسا ئالەم ھامان،

پانىي دۇنيالىق ھوقۇقۇڭ يالمىغاي قەبرەڭسىمان.

2

قىرىق قىش گەر ھۇجۇم قىلسا قوشۇن باشلاپ جامالىڭغا،

تىرەڭ خەندەك قازار بولسا گۈزەللىك مۈلكى باغىڭغا.

كىشىنى مەھلىيا قىلغان باھارلىق نىمچە كىمخاۋىڭ،

غازاڭدەك ئەرزىمەس بولغاي ئېچىنمامسەن شۇ ھالىڭغا.

سورار بولسا كىشىلەر قايدا دەپ خوش ھۆسنى زىبايىڭ،

باھارلىق بايلىقىڭ چىھرىڭدە بەرق ئەتكەن تولۇق ئايىڭ.

دېگەيسەنمۇ قۇرۇق ماختاش يوقاتتى بۇ گۈزەللىكنى،

بېخىللىق، تارتىنىش دەرگاھى بولغاچ قوش كۆزۈم دائىم.

ساڭا مىڭ ئاپىرىن لايىق، گۈزەللىك قەدرىگە يەتسەڭ،

گۈدەك ئەردىم دىبان ئۆمرۈڭگە قايتا بىر يەكۈن ئەتسەڭ،

قېرىلىق يەتسە باشىڭغا سېنىڭ قالماس پۇشايمانىڭ،

گۈزەللىكنى كېلەر ئەۋلات قېنىغا قايتىدىن تۆكسەڭ.

قېرىلىق شاخىدىن بىخلار گۈزەللىك بەرگى بوستانىڭ،

ھاياتلىق قەلبىدە قاينار ئۈزۈلمەي سوغىغان قانىڭ.

3

باق بۈگۈن ئەينەككە سەن ئەينەكتىكى ھۆسنىڭگە ئېيىت،

گۈل چىرايىڭغا قاراپ لايىق تېپىشقا كەلدى پەيت.

سالمىساڭ سەن ئالدىراپ ھۆسنىۈڭگە بىر دەرگاھ− ساراي،

بۇ جاھان ئالدىراپ ئانالىق بەختىنى قىلمايدۇ قەيت.

بارمۇ ئالەمدە گۈزەل قىز قەلبىدە شۇنداق نۇمۇس،

مىسلى بوز دائىم ئاڭا تەرسەڭ ئېكىن كۆرمەس دۇرۇس.

يوق جاھاندا ئەر كىشى ئۇنداق ھاماقەت ھېچقاچان،

نەسلىنى ئىنكار قىلىپ قەبرىنى تۇتقان ئۆزگە دوست.

سەن ئاناڭنىڭ ئەينىكى ئۆمرى ھاياتىڭدا راۋان،

كۆرىدۇ ئاپرىل-باھار ھۆسنىنى رەڭگىڭدىن ئايان.

تاشلىساڭ قۇرۇق-قېرىلىق قاپلىغان پەنجەرگە كۆز،

بىلىسەن قەددىنى كۈلمەكتە ساڭا ئالتۇن زامان.

سەن ھايات بولغان بىلەن ئالەم سېنىڭدىن بىخەۋەر،

كەلسە گەر تەنھا ئۆلۈم گۈل سۈرىتىڭ بىللە كېتەر.

4

بىتىجەش، يۇمران سەبى قىلماق ھەۋەسمۇ شۇنچىلا،

بۇ گۈزەللىكنىڭ مىراسىن بىھىساب ئىسراپ يەنا.

ئالەمى نەققاش گۈزەللىك بابىدا مەرت بولسىمۇ،

ئارىيەت بەرگەي گۈزەللىك، بەرمىگەي مۇتلەق ساڭا.

بى ئەقىل زىبا، گۈزەللىكنى نىچۈك خار ئەيلىدىڭ،

قول بىلەن قولغا ئۆتەر سوغۇققا دىشۋار ئەيلىدىڭ.

نە ئۈچۈن دەسمايىنى يوق قىپ جازانە سالمىقىڭ،

كۈل قىلىپ بايلىقنى مۈشكۈلگە گىرىپتار ئەيلىدىڭ.

سەن بىلۇرسەن ئۆز-ئۆزۈڭگە سودا قىلماقنى پەقەت،

شۇنچىلا كۆركەم ئۆزۈڭنى ئالدىدىڭ سەن ئاقىۋەت.

قالغۇسى سەندىن جاھانغا قايسى بىر بايلىق كىتاب،

ئالەمى نەققاش سېنى چاقىرسا تەييارلاپ لەھەت.

سەن بىلەن ئاھ، بۇ گۈزەللىك قەۋرىدىن تۇتقاي ماكان،

گەر ئېكىن ئەكسەڭ ۋەسىيەتلەر بولۇر ئىجرا ھامان.

5

بۇ ۋاقىت قۇدرەت بىلەن گەر قىلسا شەھلا كۆز بىنا،

بارچە خەلقنى جەلپ ئېتىپ خۇش مەھلىيا قىلسا ئاڭا.

بىر مەھەل شۆھرەت قازانغان بۇ گۈزەللىكنى زامان،

خار قىلار دەھشەت سېلىپ ئالۋاستىدەك بىردەمدىلا.

بۇ تىنىم تاپماس ۋاقىت ياز پەسلىنى تاشلاپ كېتەر،

چەكسە پەريات ياپ يېشىل بەرگى گىيالار مۇز ئارا،

قار يېپىنغان بۇ گۈزەللىك كۆزلىرىن ياشلاپ كېتەر.

ۋاق غەنىمەت قىلغۇلۇق بوستاندا يازلىق چارىنى،

شىشىگە تەق ئەيلەمەك لازىم چىچەك ئىپارىنى.

گەر گۈزەللىك بىرلە گۈللەر جەۋھەرىن رەت ئەيلەسەڭ،

خۇش ئىپارسىز كىم ئالۇر زېھنىگە گۈلنىڭ بارىنى.

جەۋھەرى گۈلدىن ياسالغاچ قىشتىمۇ ئەترى ھامان،

بەرگىسىز بەرگ ئەسلىتەر دىلغا ھوزۇر بەخشەيلەبان.

6

ھۆسنى يازىڭدىن ئەتىر تەق ئەيلەمەستىن ئىلگىرى،

كەلمىسۇن سوغ – جۇت زىمىستان قول سېلىپ رەڭگىڭسېرى.

شىشىگە تولدۇر ئەتىر، قويغىن ئۇنى غەزنەڭ ئارا،

يۇتمىسۇن نادىر گۈزەل بايلىقلىرىڭنىڭ ئىزلىرى.

ئۇشبۇ تەدبىردىن تاپاۋەت – ئارىيەت بولماس بىكار،

قەرز ئالۇر ئادەممۇ شات بولغاچقا ئۇندىن بەختىيار،

بۇ دىمەك تۇتقىن ئۆزۈڭگە ئوخشىغاننى قايتىلاپ،

ياكى تۇغ ئوننى بولۇشقا ئون بەختكە ھەسسەدار.

سىزسا گەر ئون سۈرىتىڭنى سانى ئون پەرزەنت ئەگەر،

ئامىتىڭ يالغۇزلۇقۇڭدىن يەتكۈسى ئونغا قەدەر.

ئىز باسارىڭ جىسمىدە قالغاچ ھاياتىڭ دائىما،

قاتىلى ئەرۋاھ بۇ تەدبىر ئالدىدا قانداق ئېتەر.

بەك گۈزەلسەن بىل ئۆلۈمنىڭ ئەسىرى بولماق يات ساڭا،

گۆر ئارا قوڭغۇز – قۇرۇتلار بولمىغاي ئەۋلات ساڭا.

7

كەڭ جاھانغا نۇر چېچىپ كۆتۈردى كۈن چوغ باشىنى،

شەرقتە ئالەم ئوينىتىپ تۇرغان كەبى كۆز – قاشىنى.

ھەممە ئادەم سۈبھىلىك مەنزىرگە قىلدى ئېھتىرام،

چىقتى بىر شاھى مۇقەددەس بەرق ئېتىپ ئوتقاشىنى.

بالقىدى كۆك قەھرىگە تاغ چوققىغا چىققانسىمان،

كۈچ – قۇۋۋەت جىسمىغا توشقان مىسلىسىز بىر قەھرىمان.

مىڭلىغان كۆزلەر تىكىلدى شۇنچە كۆركەم تۇرقىغا.

تەلپۈنۈپ قۇياش سەپەر قىلغان ئاشۇ زەر يول تامان.

كۆپ زامان ئۆتمەي قېرىپ، پەيتۇندا ئولتۇردى ھېرىپ،

چۈشتى ھەيۋەت ئۇشبۇ كۈندۈزلۈك قىيادىن سىرىلىپ.

شۇندا تىكلەندى جىمى كۆزلەر قۇياشنىڭ ئىزىغا،

سەن بۈگۈن چاقناپ تۇرۇپسەن كۈن كەبى كۆك قوينىدا،

بولمىسا پەرزەنت قالۇر ھالىڭ قۇياشنىڭ ئورنىدا.

8

نەغمە سازىمسەن، نىچۈك چىققاي سادايىڭ قايغۇلۇق،

قەنتكە قەنت رەشىك ئەتمىگەي، شاتلىققا ئامراق شات خۇلۇق.

بىلمىدىم ناخۇش قوبۇل ئەتتىڭ سۆيەر نەرسەڭنى سەن،

بىلمىدىم دەرت – قايغۇغا بەخش ئەيلىدىڭ سەن شۇنچە زوق.

قوش سادا تەڭشەك بولۇپ ئوينالسا ساز شۇنداق چىۋەر،

خۇش ناۋا ساز ياڭرىغاندا بى ناۋا سەن شۇ قەدەر.

بەلكى تەنھالىقنى نابابلىق بىلىپ سۆزلەر بۇ ساز،

ياكى قەلبىڭ تاپتى دارىتما شىكايەتتىن خەۋەر.

تارى بوم ھەم تارى زىل بىر جۈپ بەئەينى ئەر – ئايال،

بىر – بىرىگە جۆر بولۇپ ياڭرايدۇ نەغمە بىمالال.

جەم بولۇپ ئاتا – ئانا، پەرزەنتلەر خور ئەيلىسە،

خۇشناۋا پەي تارىلەر چاققاي ناۋا شۇنداق خوشال.

نەزمىسىز بۇ نەغمىلەرنىڭ مەنىسى ئوخشاش ساڭا،

ئۆتسە تەنھا بۇ ھاياتىڭ چىقمىغاي سەندىن ناۋا.

9

ئاقمىسۇن دەپ تۇل ئاياللار كۆزىدىن قورقتىڭمۇ ياش،

قايسى ۋەج تەنھا ئۆمۈرنى سەرپ ئېتىپ قىلدىڭ چىداش.

ۋاھ ئۆلۈم يەتسە ئەگەر پەرزەندىسىز يۇمساڭ كۆزۈڭ،

ئەردىن ئايرىلغان ئايالدەك تىغلىغاي ئالەم تۇتاش.

بۇ جاھان قالغان خوتۇندەك يىغلىغاي تىنماي ساڭا،

قويمىغان دەيدۇ ۋىسالىدىن ئەسەرمۇ ھەم ماڭا.

باشقا تۇللار كۆرسە گەر قىلغان قازا مەھبۇبىنىڭ−

ھۆسنىنى قىز ھەم ئوغۇللار كۆزلىرىدىن دائىما.

كۆر جاھان پۇلپەزلىرى گەر قىلسا ئىسراپ مال – مۈلۈك،

ئۇ يۇقالماس بەھرىمەنلىك ئورنىلا يۆتكەلگۈلۈك.

گەر خاراپ بولسا گۈزەللىك ئەل ئارا كۆزدىن يوقار،

گەر ئۇنى كار ئەتمىسەڭ ئىلكىڭدە يۈتكەي مەڭگۈلۈك.

ئۆز – ئۆزىنى قەتلى قىلغان رەھىمسىز قانداق يۈرەك،

بۇ يۈرەكتىن كەلمىگەي سۆيگۈ – مۇھەببەتتىن دېرەك.

10

تاش بېخىللىقنى ئۆزۈڭگە شۇنچىزا تۇتقۇنچە ئۆز،

قىل نومۇس تەرك ئەتمىدىم سۆيمەكنى دەپ قىلغۇنچە سۆز.

راست ساڭا كۆيگەن كىشىلەر بولسىمۇ ئەل ئىچرە كۆپ،

سەن مۇھەببەتتىن بىرىگە سالمىدىڭ مەستانە كۆز.

ۋەج شۇكى بىر زەھرى قاتىل دەس تۇرۇپ ئالدىڭ تورار،

ئۆز – ئۆزۈڭگە قەست – كۆنەم قىلماققا دائىم يورغۇتار،

بۇ گۈزەل ئايۋان-ساراينى قىل دىسە ۋەيران بۇ خۇي،

سەن ئۇنى قايتا بېزەكلەش زەۋقىدە تۇر بەرقارار.

سەن خۇيۇڭدىن ۋاز كېچەرسەن، ئۆزگىرەر پىكرىم تۈگەل،

زەھرى خۇي دەرگاھى قەلبىم سۆيگۈدىن دەيسەن گۈزەل.

بولسا جۆر خوپتۇر گۈزەل ھۆسنۈڭگە شەپقەتلىك دىلىڭ،

ئۇشبۇ شەپقەت بابىدا قىلغىن ئۆزۈڭگە كار – ئەمەل.

سۆي دىسەڭ سۆيدۈم سېنى، شەرتىم ئۆزۈڭنى قىل بىنا،

سەن ۋە پەرزەنتىڭ ئارا تۇرسۇن گۈزەللىك دائىما.

11

گەر تۆكۈلسە شۇنچە تېز سۈرئەت ئارا بەرگ-ياپرىقىڭ،

دەمدە پەرزەنىت ھۆسنىدە قايتا چىچەكلەر گۈل بېغىڭ.

كەتسە ھۆسنۈڭدىن باھارلىق قالمىغاي ئارمان ساڭا،

پەرۋىش ئەتكەن قېنىڭدا ئۇرغۇغاي ياشلىق چېغىڭ.

ئۇندا زاھىر بولسا دۆتلۈك، قېرىلىق، مۇزلۇق تەلەت،

بۇندا زاھىر ئەقلۇ-ئىدراك ھەم گۈزەللىك كۈچ-قۇۋەت.

سۆي، قەدىرلە ياشلىقنى كېتىدۇ ئۆمرۈڭ ئوزاپ،

بارچىدىن قىلعاي جۇدا گەر ئۆتسە يىل ئاتمىش پەقەت.

تا يارالمىشتىن بىرى تۇغماس كىشىلەر ناگاھان،

قىلسا مەيلى سەمرىسىز ھەم مەنىسىز ئۆمرىدىن راۋان.

ھەممىدىن ئارتۇق گۈزەللىك قىپتۇ بەخش ئالەم ساڭا،

بولسىمۇ نادىر بىساتنى چاچقىلى قىيمايدىغان.

بىل، جاھان نەققاشى سەن تامغىسى، ئى جىلۋىگەر،

كۆپ قېتىم باسساڭ يوقالماس خۇشمۇبارەك بۇ ئەسەر.

12

ئۇچۇر قىلدى ماڭا تام سائىتى ۋاق – مەزگىلىن سايراپ،

ئەسىر قىلدى چىۋەر كۈندۈزنى تۈنمۇ شۇندا چاڭگاللاپ.

نەزەر سالسام باھار ھۆسنى سۇلۇپتۇ لالە زەيتۇننىڭ،

قارا قۇندۇز چېچىنى ئاپتۇ دەمدە قارا – قىراۋ قاپلاپ.

يەنە باقسام تېرەك بەرگى غازاڭداپ قاپتۇ شاخ تەنھا،

باراقسان بەرگى چوپانغا ئىدى بىر چاغ ئارام – دەرگاھ.

تومۇزنىڭ ياپ – يېشىل داندارلىرى باغلاققا باغلانغان،

ساقاللىق كۈمبەلەر قاتقان ئېسىلغاندەك كىرسلارغا.

خىيالىمغا شۇ دەم كەچتى سېنىڭ ھۆسنۈڭدىكى گۈل رەڭ،

ۋاقىت ۋەيرانىغا ماڭماي سېنىڭمۇ ئۆزگە يوق چارەڭ.

گۈزەل شىرىن ھايات ئاخىر ئۆزىنى تەرك ئېتەر بىر كۈن،

تۇغۇلغانلار نەسىبىگە تۆكۈلگەي بەرگى گۈل نارەڭ.

ۋاقىت ئورغاق سېلىپ كەلسە تاقابىل ئەيلىمەس ھېچ زات،

پەقەت ئەۋلات قىلالار بۇ ۋاقىتنىڭ قەستىنى بەربات.

13

ماڭا ئىستەك ئۆزەڭ ھەردەم ئامان بولغىن، بىراق جانان،

ۋاپاسىز بۇ ھايات ئۇنتۇر سېنى يەتكەندە بىر دەۋران.

تاقابىل تۇر تا ئاخىرقى ئاداققى كۈنگە، ھازىرلاپ،

جامالۇ – سۈرىتىڭ بولسۇن بۆلەك بىر تەن ئارا ئايان.

راۋانلىقتا گۈزەللىك مۇددىتى قانداق قىلىپ تولغاي،

جاھاندىن ئارىيەت ئالغان گۈزەللىك بىقارار بولغاي.

جۇدا بولساڭ بۇ ئالەمدىن ھامان قايتا تۇغۇلغايسەن،

ۋىسالىڭ سۈرىتى پەرزەنت ئارا ئاۋالقىدەك تۇرغاي.

گۈزەل ئايۋان غۇلاپ ۋەيران بولۇشنى زادى كىم خالار،

شىجائەت ئەيلىسە ئادەم ئۇنى ئىسلاھ قىلار، ئاسرار.

ئۇنىڭ نۇر يالقۇنى يەڭگەي ھامان دەھشەت زىمىستاننى،

يېڭەر ئەرۋايى قاتىل گەر غەزەپتىن سالسىمۇ دىشۋار.

ساڭا ئاشىق مېنىڭ قەلبىم، نەسەبنى ئۈزمىگىل جانان،

ئاتاڭ بولغان كەبى پەرزەنت ئاتاسى بولسا نە ئارمان.

14

كەلمىگەن ئۇشبۇ تەپەككۇر ياكى يۇلتۇزدىن ماڭا،

بىر مۇنەججىم ئىلمى بار ئېيتقان سۆزۈمدە دائىما.

يا ئەمەستۇر خاھىشىم تەقدىرگە تەفسىر ئەيلىمەك،

ياكى ئاپەت يا ۋابا، ياكى پەسىلگە زادىلا.

پال ئاچالمايمەن يانا بىردەمدە ھەركىم ھەققىدە،

ياكى چاقماق، يا بوران، يامغۇر – يېشىننىڭ شەپىدە.

شاھى خاقان ئامىتىدىن مەن ئاچالماسمەن پاراڭ،

ئالمىدىم ياكى بىشارەت ئەرشىنىڭ تەرىپىدە.

ۋە لېكىن ئالدىم بىلىم مەن كۆزلىرىڭ شەھلاسىدىن،

سىرى ھىكمەتنى چۈشەندىم يۇلتۇزۇڭ جەۋزاسىدىن.

ئۇ دىگەي چىنلىق گۈزەللىك سۈرسە بىخ ھەمدەم بولۇپ،

بولغۇسى دائىم ماكاننىڭ غەزنىلەر دۇنياسىدىن.

تۇت قۇلاققا بولمىسا ئالدىن خەۋەر ئېيتاي ساڭا،

پۈتسە ئۆمرۈڭ تەڭ كېلۇر چىنلىق گۈزەللىككە قازا.

15

مەن كۆزەتسەم بۇ جاھاندا بارچە مەۋجۇت مۆجىزە،

بىخ سۈرۈپ خۇشبۇي تۆكۈپ ياشنار پەقەت قىسقا – ئۆزە.

ئۇشبۇ ئالەم سەھنىدە ھەر خىل ئويۇنلار ئوينىلۇر،

كۆكتە يۇلتۇزلار ئاڭا سىزغاچقا شۇنداق ئەندىزە.

مەن نەزەر سالسام كۆپەيمىش كىشىلىك ئوخشاپ گۇيا،

پەرۋىش ئەتكەچ ئۇڭا ئىلھامنى بېرىپ بىردەك ساما.

ياش چېغى ئەلۋەك – باراقسان، ئارقىدا سۇلغۇن كۈتەر،

ئۆتسە گۈلگۈن چاغى ھىچكىم قىلمىغاي پەرۋا ئاڭا.

بىۋاپا ئالەم تەپەككۇر ئەيلىگەي شۇندا غەلەت،

ياش باھار زىبا جىسىمغا تاشلىغاي زەڭ بىرلا رەت.

قەست تۈزەر ئۇچقۇر ۋاقىت، چىرىكلىك بىلەن پىنھان شۇچاغ،

دەمدە ياشلىق كۈندۈزىن زۇلمەتكە غەرق ئەتكەي ئەبەت،

جەڭگە چۈشتۈم ئىشقى ۋەجىڭدىن ۋاقىت ئالدىن توراپ،

كەسسە شاخىڭنى ئۇلارمەن گۈل ئاچارسەن غۇنچىلاپ.

16

بىلمىدىم سەن نە ئۈچۈن قۇدرەتلىك بىر تەدبىر بىلەن،

قان ئىچەر ۋاق ئۈستىدىن جەڭ ئاچمىدىڭ دادىل – تىمەن.

قىلمىدىم قاخشال شىئىردىن ئۆزگە زىننەت سوغىسى،

بېزىگىن ئەجرى قىلىپ ئۆمرۈڭنى سەن بولماس چىمەن.

سەن تۇرۇپسەن ئۇشبۇدەم شادۇ – سائادەت چوققىدا،

تۇرىسەن بوستان ئارا گۈل تىكمىگەن بوزدەك گويا.

ئىستىكىم تەرسەم ساڭا مەڭگۈ ھايات گۈل لالىلەر،

بەق ئۇرۇپ تۇرسا جامالىڭ بەرگى ياپراق قوينىدا.

بۇ ھاياتىڭ شەجرىسى بولغاي ئىدى شۇندا راۋان،

سىزسا دەۋران سۈرىتىڭنى، شائىرىڭ كۈيلەپ ھامان.

ھۆسنى كۆركەم قەلبى دۇردانەڭنى تەسۋىر ئەتسىمۇ،

بولمىغاي ئەل كۆزىدە چاقنار جامالىڭچە ئايان.

ئۇنتۇغىن سەن بوزلۇغۇڭنى گەر ھايات ساقلاي دىسەڭ،

بەرگ چىقار زىلۋا شېخىڭدىن سولمايىن شاخلاي دىسەڭ.

17

كىم ئىشەنگەي گەلگۈسى شىئىرىمغا قىلماستىن گۇمان،

مىسلىسىز خىسلەتلىرىڭ كۈيلەنسىمۇ ئۇندا ئايان.

ۋە لېكىن ئۆزى بىلەر شېئىرىم ھاياتىڭ قەۋرىدۇر،

بۇ جاھاندا قالمىسا زىبا بويۇڭدىن بىر نىشان.

قانچە چەكسەممۇ قەلەم كۆركەم يۈزۈڭ تەسۋىرىدە،

سۈرىتىڭ سىزساممۇ ئەينەن نەزمىنىڭ ھەر بىرىدە.

كەلگۈسى ئەھلى كۈلەر ئەپسانە شائىر دەپ مېنى،

بەرق ئېتەلمەس چىن سىياقىڭ پەي قەلەم تەدبىرىدە.

بەتلىرى بەرگى غازاڭدەك سارغىيار دەۋران ئۆتۈپ،

خارلىغاي ۋات – ۋات قېرى دەپ ئەل مېنى تىنماي سۆكۈپ.

ھۆسنى تەسۋىرىڭنى دەر سەۋدايى شائىر ئالجىشى،

ئوتنى دەر يازماق ئۈچۈن كونا قەسىدە مۈكچىيىپ.

گەر ئۇلار پەرزەنت يۈزىدە كۆرسە ھۆسنۈڭنى شۇئان،

سەن ياشايتتىڭ ھەم نەسەپ ھەم نەزمە نامەمدە ھامان.

18

ئوخشىتاي يارنى دىسەم يازنىڭ قۇياشىغا بىراق،

دىلبىرىم ھۆسنى قۇياشتىن كۆپ سۆيۈملۈك، كۆپ ئوماق.

ماي ئېچىلغان گۈل چىمەننى ئۇچۇرۇپ كەتتى بوران،

مايدا بەرگ ئاچقان ھاياتمۇ سۈرمىدى دەۋران ئۇزاق.

بەزىدە ئاسمان كۆزى – كۈندىن كۆيەر يەر بىمالال،

بەزى زەر شولا چاچالمايدۇ بۇلۇت قىلغاچ قامال.

ھەرنە كۆركەملىك بولۇر ئاخىر گۈزەللىكتىن جۇدا،

ۋاقت بىلەن قانۇنى ئىنكار ئالدىدا ھېچ يوق ئامال.

ۋە لېكىن ساڭا نەسىپ بولمىش گۈللىك ساقلىنار،

مەڭگۈ يازدەك شۇنچە كۆركەملىك سېنىڭدە بەر قارار.

تېڭىرقار پەرزەنت يۈزىدە كۆرسە ئەزرائىل سېنى،

گۈل ۋۇجۇدۇڭ مەڭگۈ نەزمەم ھەم ۋاقىت ئىچىرە ياشار.

بولسىلا ئالەمدە ئىنسان، بولمىسا ئەما كۆزى،

بۇ مېنىڭ نەزمەم ساڭا ئۆلمەس ھايات يەتكۈزگۈسى.

19

تويمىغۇر ۋاقىت ئىكەكلەر شىر تۆمۈر تىرناغىنى،

يىگۈزۈر زورلاپ زېمىنگە قىز – ئوغۇل ئامراغىنى.

تۆكىدۇ دەھشەتلىك يولۋاس ئاغزىدىن شەمسەر چىشىن،

كۆپ ئۆمۈر سۇمرۇغنى كۆيدۈرگەي قېنىنىڭ يالقۇنى.

سەن نېچۈن قىلدىڭ پەسىلنى گاھى غەمناك، گاھى شات،

بىپايان زىمىن جاھاندا ئۆزگە يوق سەنچە قانات.

سەن خاراپ ئەتتىڭ سۆيۈملۈك بارچىنى پايمال قىلىپ،

ئەي جىنايەتكار ۋاقىت ئالدىمدا سەن قەددىڭنى تات.

دىلبىرىمنىڭ چېھرىسىگە ئىز چېكىپ سالما پىچاق،

بىر قەدىم رەسسام كەبى ھۆسنىگە تەگكۈزمە بوياق.

قونمىسۇن جىسمىگە ئەسلا ۋاقتۇ – دەۋراندىن توزاڭ،

كەلگۈسى ئىنسان ئۈچۈن تۇرسۇن گۈزەل ئۆرنەك سىياق.

جادۇگەر قېرى زامان چىل بۆرىدەك بولساڭ بىكار،

دىلبىرىم نەزمەم ئارا دائىم باھاردەك ساقلىنار.

20

قىز قىلىپ، زىبا قىلىپ تەۋرەتتى ئۆزى زەر قەلەم،

نەزىمئارا سەن قىز – يىگىت بولغان كەبى بىر تەندە جەم.

بولسىمۇ قىز قەلبى سەندە ئۆزگىرەر ماھىر ئەمەس،

مودا قوغلار شارلاتان ئەڭلىكچى ئادەم سەندە كەم.

كۆزلىرىڭ يارقىن ۋاپادار، بەرق ئۇرار قىزلىق راسا،

كۆرۈنەر ئالتۇن يالاتقاندەك گۈزەل ئالەم ساڭا.

بارچە سۈلكەت، ناز – نازاكەت بولمىسا ئىلكىڭدە جەم،

قىز – يىگىتلەر كۆز ۋە قەلبى لەرزە قىلماس مۇنچىلا.

ئۆزى قىز سىزماق ئۈچۈن ئەجرىڭگە سەرپ ئەتتى ھۈنەر،

قالدى ھەيران بوپ ئۆزى، قىز قەلبىدىن ئالماي خەۋەر.

بۇ ئىسىل سۈرەت پۈتۈلدى، مېھرىسىز پۈتتى بىراق،

بولدى بۇ ئاپەت ماڭا قەلبىمنى ئۆرتەپ دەربەدەر.

ئۆزى بىر پەرۋىش ياساپ زوق ئەيلىمەك بولغان ئاڭا،

ساڭا قۇدرەتلىك گۈزەللىك، بەردى سۆيگۈڭنى ماڭا.

(ئابدۇشۈكۈر مەمتىمىن تەرجىمىسى)

يەنە بىر تەرجىمىسى:

شېكىسپىر سونېتلىرى

جاسارەت تاش تەرجىمىسى

دۇنيا كىلاسسىك ئەدەبىياتنىڭ ئۇلۇغ پېشۋالىرىنىڭ بىرى ۋىليام شېكىسپىر(1616-1564) نىڭ نامى ئۇيغۇر كىتاپخانلىرىغا ناھايىتى تۇنۇش . ياۋرۇپا ئەدەبىيات –سەنئەت ئويغىنىش دەۋرىدە ئۆتكەن ئەنگىيىلىك بۇ ئۇلۇغ دىراماتۇرگ ۋە شائىر يىگىرمە نەچچە يىللىق ئىجادىيەت ھاياتىدائىككى داستان ، 37 سەھنە ئەسىرى ،154 پارچە سونېت يازغان.گەرچە ئۇنىڭ ئاساسلىق ئىجادىيىتى سەھنە ئەسەرلىرى بولسىمۇ ،ئەمما شېئىرىي ئەسەرلىرىمۇ ،بۇلۇپمۇ سونېتلىرى دۇنيا ئەدەبىيات تارىخىدا ئىنتايىن مۇھىم ئورۇن تۇتىدۇ.

ئۇنىڭ پۈتۈن ئۆمرىدە يازغان 154 پارچە سونىتى مەيلى ھېسسيات ،شەكىل، ئۇسلۇپ جەھەتتىن بولسۇن ياكى ئىدىيە كۆز قاراش ، بەدىئىي نوقتىسىدىن بولسۇن، تۆت ئەسىردىن بۇيان ئۆزىنىڭ قىممىتىنى يوقاتقىنى يوق.

ئۇنىڭغا سىڭدۈرۈلگەن يۇكسەك بەدىئىي تالانىت، قايناق ھېسسيات، پەلسەپىۋى پىكىر، شۇنىڭدەك يەنە باشقا ئالاھىدىلىكلەرنىڭ سېھرى كۈچى دۇنيا مىقياسىدا نۇرغۇن شېكسپىرشۇناسلارنى يىتىشتۇرۇپ چىقتى .بۇ شېكىسپىرشۇناسلار 18-ئەسىرنىڭ كېيىنكى يېرىمىدىن باشلاپ ھازىرغىچە بولغان ئىككى يېرىم ئەسىردىن بىرى 154 پارچە سونېت ئۈستىدىكى تەتقىقاتى ۋە مۇنازىرىسىنى توختاتمىدى .

1

ئۇرسا دەيمىز مەڭگۇ ئېسىل مەۋجۇداتلار بەرىق،

شۇندا بولماس گۇزەللىكنىڭ گۈللىرى خازان.

ۋاقىت جاننى ھالاكەتكە قىلسىمۇ ھەم غەرىق،

چىقىپ تۇرارئۇنىڭ سەرخىل ئىزچىسى ھامان.

نۇرلۇق شەھلا كۆزۈڭ بىلەن تويلىشىپ بىراق،

كۆيدۇردىڭسەن چوغدەك يېنىپ ئايدەك يۈزۈڭنى.

باي زېمىندا پەيدا قىلىپ نامراتلىق پىراق،

ئۇچراتتىڭسەن زور زىيانغا قەسىتلەپ ئۆزۈڭنى.

ئالەمدىكى يارقىن ،نەفىس بېزەكسەن بۈگۈن،

نەۋباھارغا سەنلا يونى بېرەرسەن ئېچىپ.

ئەمما كۆمۈپ غۇنچەڭ ئارا جىسمىڭنى پۈتۈن،

بېخىللىقتا بايلىقىڭنى ئۆتەرسەن چېچىپ.

بۇ دۇنياغا ئىچ ئاغرىتىپ قويساڭچۇ قاراپ،

قەبرەڭ تامان كەتمە ئۇنىڭ مۈلكىنى تالاپ.

2

قىلىپ نۇرلۇق پىشانەڭگە قىرىق قىش ھۇجۇم،

قازسا گۈزەل باغلىرىڭدا خەندەكلەر ئەگەر.

قىممىتى يوق خەس –غازاڭغا ئايلىنار چوقۇم ،

يېتىپ ياشلىق كىمخابىڭغا كۆپ نۇقسان –زەرەر.

شۇ پەيىت سوراپ قالسا:‹‹ يوقالدى قايان،

زىبالىقىڭ ياشلىقىڭنىڭ يارقىن جۇلاسى ؟››

قۇرۇق ماختاش ،نۇمۇسسىزلىق ،نەپس بالاسى .

سەن ناۋادا دېسەڭ ‹‹ئۇماق دىلپارەم –بالام،

كەلگۈسىدە قەرىزلىرىمنى قايتۇرار تولۇق .››

شۇندا ئەيلەپ گۈزەللىكنى ئەۋلادىڭ داۋام،

قىلغان ئەجىر مېھنەتلىرىڭ تاپار شان –ئۇتۇق.

ياشانغاندا خۇش ھىد چېچىپ گۈل ياشلىق بېغىڭ ،

ئوتتەك قىزىپ قاينار يەنە سوۋۇغان قېنىڭ .

3

ئەينەكتىكى روخسارىڭغا سال ئوبدان نەزەر،

ئەمدى شەرتتۇر يېڭى ھۆسىن تۈزىمەك ساڭا.

كۆز بوياشتۇر ،نۇرانىلىق تاپماستىن ئەگەر ،

ئانا بولۇش شەرىپىنى بەرمىسەڭ ئاڭا .

قايسى پەرى رەت ئەيلىسۇن چاچساڭ دان –ئۇرۇق ،

كەتمەن ساپان تەگمىگەن بوز يېرىنى ئېچىپ ؟

قايسى نادان ئەر مۇھەببەت ئىشقىنى تولۇق

دەپىنە قىلسۇن پەرزەنىت –ئەۋلاد كۆرۈشتىن قېچىپ ؟

سەن ئاناڭنىڭ ئەينىكى ،ئۇ كۇرىدۇ ھامان

ۋۇجۇدۇڭدىن ھاياتىڭنىڭ باھار پەسلىنى ،

قىلار يىللار پەرزەنتىڭدە ياشانسا ئايان

ياشلىقىڭنىڭ زەردەك ئېسىل پەيتى –ئەسلىنى .

ياشىساڭمۇ ،سېنى خەق ياد ئەتمىسە ئەگەر ،

تەنھا ئۆلۈپ ،چىرايىڭدىن قالدۇرما ئەسەر.

4

گۈزەللىكنىڭ مىراسىنى جىسمىڭدىن جۇدا

ئەتمەكتىسەن بەتخەجلىكتىن قول ئۈزمەي ئەجەب؟

گۈزەللىكنى تارتۇق قىلماس ئەزەلدىن ئۇندا،

ئۆتنە بېرىپ ،سېخىيلىققتا قۇچار شان –شەرەپ.

ئەي جەزبىدار بېخىل ،ساقلاپ قالمايسەن نېچۈن

قەرىزگە بېرىپ جىسمىڭدىكى بايلىق –ھاياتنى ؟

ئۆزۈڭ بىلەن سودىلىشىپ ئۆتىسەن پەقەت،

بۇ ، ھۆرگە خاس سىياقنى ئالداشتۇر خالاس .

شۇنداق تۇرۇپ ، ساڭا قۇچاق ئاچقاندا لەھەت،

بۇ ئالەمدە قالدۇرارسەن نېمەڭنى مىراس؟

بوز گۈزەللىك سەن بىلەن تەڭ ئەيلىنەر خاراب

ئىشلەنگىنى ئىستەكنى گۈل ئاچقۇزار ياشاپ.

5

چىقسا ۋاقىت ئەيلەپ سىپتا ھۇنەرنى ئايان

ئەلنى مەپتۇن قىلمىش شەھلا كۆزلەرنى ياساپ.

بىر چاغلاردا بولۇپ يەنە يالماۋۇز –قاۋان،

ئېتەر كۆزدە جۇلالىغان نۇرلارنى خاراب.

تىنىم تاپماس ۋاقىت يازنى كەتكەندە باشلاپ ،

ۋەھىمىلىك قىش زېمىنگە يايىدۇ ئېتەك.

غېرىپسىنار دەرەخ يېشىل تۇنىنى تاشلاپ ،

قار ئاستىغا مەھكۇم ئۇنىڭ ياپرىقى ،دېمەك.

قالدۇرمىسا ياز ئىپارى –ھىدىدىن ئەسەر ،

شەرتتۇر ئۇنى شېشە ئىچرە ئەيلىمەك قامال ،

گۈزەللىكنىڭ تەۋەرۈكى بولمىسا ئەگەر ،

ھىچكىم ئۇنى قىلماس شۆھرەت –شانىنى خىيال .

گۈل جەۋھىرى –ئەتىر –جۇدۇن –قىشتىمۇ ھامان،

خۇش پۇرىقى –قىممتىنى ساقلايدۇ ئامان.

6

تەق قىلغۇچە ئىپارىڭنى قالدۇرما كاۋاك،

سېلىشىغا قىشنىڭ ھۆسىن يازىڭغا چاڭگال ،

تولدۇر ئەتىر شېشەڭگە لىق ،بولماستا ھالاك

قوي گۈزەللىك بايلىڭنى ئامبارغا دەرھال.

بۇ ،قىلغانلىق ئەمەس ئۆسۈم –پايدىنى بىكار ،

قەرىز ئالغۇچى بۇنىڭدىن ھەم شاتلىنار ھامان،

سەندەك ئوغۇل تېپىشىڭغا ئۇ بەك ئىنتىزار ،

ئوننى تاپساڭ ،ئون خۇشاللىق ئەيلىنەر ئايان .

ئون بالاڭدا ئەكىس ئەتسە ئون چىراي –چېھرىڭ ،

ئونغا يەتكەي سەندىكى بىر تەنھا قىياپەت ،

ئەۋلادىڭغا كۆچسە سېنىڭ ھاياتىڭ مېھرىڭ ،

قىلالامدۇ گۈلۈڭنى خەس ئەزرائىل –ئاپەت؟

قىلما كاجلىق ،بارلىق ئۇزلۇق بولغان ساڭا جەم ،

تويماس قۇرت يەپ كەتمىسۇن ئەيلەپ سېنى يەم.

7

كۆر مەشرىقتىن چىقتى بالقىپ چوغسىمان قۇياش

زەر نۇرىدا مەۋجۇداتقا بېغىشلاپ ئارام ،

ھەممە كۆزلەر ئوتتەك ھەۋەس ئىچرە ئېگىپ باش ،

بەردى ئۇنىڭ مۇقەددەس كۈچ –مېھرىگە سالام .

گويا پالۋان يىگىت چەكسىز قۇدرەتكە چۆمۈپ،

تۇرار مەغرۇر ،چىقىپ كۆكنىڭ يۈكسەك قەرىگە،

ئۇ باسقان زەر يولغا مىليۇن كۆزلەر تەلپۈنۈپ،

زوقى بىرلە باققاي ئۇنىڭ جەسۇر قەددىگە.

ئولتۇرغاندا ئۇ چارچىغان مەپىگە بىراق ،

چۇشەر كۈندۈز ئاسمىنىدىن قالغاندەك قېرىپ ،

كۆزلەردىكى ھەۋەس ،ھۆرمەت قوغلىنىپ يىراق ،

باشقا بىر كەڭ داغدام يولغا قارار زەن سېلىپ .

قوياش يەڭلىغ پارلاق ،ئالتۇن رۇخسار يار ساڭا

قالدۇرمىساڭ ئەۋلاد ،ھالىڭ ئوخشىغاي ئاڭا .

8

سەن –كۈي ،نېچۈن كۈينى ئاڭلاپ چېكىسەن پىغان؟

بال ئاتماس مۇشىت بالغا،شادلىق شادلىققا ئامراق .

پىغان بىرلە تىڭشاپ سۆيگەن نەرسەڭنى ھامان ،

بولدۇڭ ئەجەپ خۇشلۇق ئارا ھەسرەتكە مۇشتاق؟

چىقىپ سازلار تەڭكىشىدىن يېقىملىق ناۋا ،

چىھرىڭدىن خۇشخۇيلۇقنى كەتمەكتە تارتىپ ،

بىل ،ئۇ سىيلىق تەلەپپۇزدا بولماقتا خاپا ،

بارچە يۈكنى ئالما ،دەپ، ئۆز ئۈستۇڭگە ئارتىپ ،

ئاڭلا گويا بوم –زىل تارلار ئىناق ئەر –ئايال ،

تەگسە زەخمەك ،ئۇندا ئۇرار جۇشقۇن كۈ بەرق ،

چۇشسە خورغا ئاتا-ئانا ،پەرزەنىتلەر خۇشال ،

بارچە دىللار بولۇر سەر خىل شۇ نەغمىگە غەرق.

ئۇلارنىڭ بۇ سۆز –تېكىسىتسىز ناخشىسى ساڭا

دەيدۇ :‹‹ تەنھا ئۆتسەڭ ، چىقماس سەندىن ھېچ سادا.››

9

ئاقمىسۇن دەپ تۇل خۇتۇنلار كۆزلىرىدىن ياش ،

بويتاقلىقتا گۈل ئۆمرۇڭنى ئەيلەمسەن خازان ؟

ئاھ كۆرمەستىن پەرزەنىت يۇزى قويساڭ گۆرگە باش

خۇددى ئەرسىز تۇل خۇتۇندەك يىغلايدۇ جاھان.

ئۆزگە تۇللار تاشلاپ پەرزەنىت كۆزىگە نەزەر ،

ئەرلىرىنىڭ چىرايىنى ساقلىسا ئەستە ،

ئالەم يىغلار قويمىدىڭ ،دەپ ھۆسنۇڭدىن ئەسەر ،

ھايات قالغان مەھبۇبەڭدەك بولۇپ دىخەستە ،

كۆر ،دۇنيادا بۇزۇپ چاچسا پۇلىنى ساياق ،

يۇتمەس ، ئۇندىن بەھىرلىنەر ئۆزگىلەر ،دېمەك ،

سەرپ ئەتكەن گۈزەللىكتىن قالماس ئىز بىراق ،

نابۇت بولۇر ئىگىسىدە ،قىلمىسا كېرەك .

تۇرسا بۇ دىل ئۆز –ئۆزىگە رەھىمسىز قاتىل ،

ئۆزگە دىلنى سۆيگۈسىگە ئەيلەرمۇ نائىل .

10

سەن ئۆزۇڭنى شۇنچە ئاجىز –بېچارە چاغلاپ .

خىلجىللىقتا قىلدىڭ ئوتلۇق سۆيگۈڭنى ئىنكار .

خەقلەر ساڭا يۈرسىمۇ دىل رىشتىنى باغلاپ ،

ئەمما ئاڭا نىگاھ قويمىدىڭ زىنھار .

چۈنكى قۇتراپ ۋۇجۇدۇڭدا ئاداۋەت –زەھەر ،

ئۈندەر سېنى ئۆز-ئۆزۈڭنى قىلىشقا خاراب.

ئۇ .ۋەيران قىل ،دېسە كۆركەم قەسىرىڭنى ئەگەر ،

چىقمىقىڭ شەرت بۇنىڭدىنمۇ ھەيۋەتلىك ياساپ .

سەن ئۆزگەرسەڭ ،ئۆزگىرەر ھەم مەندىكى قاراش ،

مۇھەببەتتىن قانداق ئۈستۈن ،تۇرسۇن ئاداۋەت؟

بولسۇن دىلىڭ رۇخسارىڭدەك يېقىملىق ،ياۋاش ،

ھېچ بولمىسا قىل ئۆزۇڭگە شەپقەت- شاپائەت .

سۆيسەڭ مېنى ،قايتا بىر رەت ئۆزۇڭنى يارات ،

تاپسۇن ئۆزۈڭ يا ئوغلۇڭدا گۈزەللىك مۇرات .

11

خازان بولسا ھۆسۈن گۈلۈڭ -گۈزەللىك بېغىڭ ،

پەرزەنتىڭنىڭ ۋۇجۇدىدا چاچار خۇشپۇراق .

ئۆمۈر قىشىڭ يۈز ئاچسىمۇ ، باھاردەك چېغىڭ

سەن قاتارغا قوشقان جاندا تاپار شان ،روناق.

بار گۈزەللىك ،ئەقىل ئىدراك كۈچ سەندە ھازىر ،

ئەۋلادىڭسىز زاھىر دۆتلۈك .قېرىلىق پەقەت .

ئەمەس ئىنسان نەچچە يۇز يىل ياشاشقا قادىر ،

ئۆتسە ئاتمىش ئاياز ،باھار چاقىرار لەھەت.

قىلىۋەرمەس جىمى شەيىئى -نەرسىگە نېسىپ

كۆركەم سىياق ،پەم -پاراسەت ،ئەۋلادنى خۇدا،

كاتتا ئىنئام ئالدىڭ ئۇنىڭ دىتىغا يېقىپ ،

بۇ سۆۋغىنى ئەتمە سۆيگۈ مېھرىڭىدىن جۇدا.

تەڭرى سېنى ياساپ قىلدى ئۆزىگە مۆھۈر،

ئۇپرىماسسەن ئىشلەتسىمۇ تۈمەنمىڭ ئۆمۈر.

12

مەن ھېساپلاپ تام سائىتى سايرىغان چاغنى ،

كۆردۇم : كۈندۇز جۇلاسىنى قىلدى تۈن ئەسىر .

تۇرسام كۆرۈپ خاراپلاشقان گۈللەرنى باغنى ،

سالدى قىرو قۇندۇز كەبى چېچىمغا قەسىر .

تۆكۈلۈپتۇ شاخنىڭ ئېسىل زىننىتى -ياپراق،

ئۇ ئارامگاھ -سايە ئىدى چوپانغا بۇرۇن .

يېشىل چۆپلەر ئېلىپ تۈس -رەڭ ساقالدىن ئاپئاق،

تۇتقان تاۋۇت ھارۋىسىدىن باغلىنىپ ئورۇن .

قاقتى شۇئان ىىيالىمدا گۈل چىھرىڭ قانات،

يېتەر ۋاقىت زۇلمىتىگە قەدىمىڭ ھامان،

ئۆزىدىن ۋاز كېچىپ شېرىن ،جەزبىدار ھايات ،

بوغۇنلارنى كۆرسە ،بولغاي گۆرگە تېز راۋان .

ھېچكىم ۋاقىت ئۆرغىقىنى توسالماس ئەبەت ،

ئۆلۇپ كەتسەڭ ،ئۇنى نەسلىڭ مات قىلار پەقەت .

13

سەن ئۆزۈڭگە تەئەللۇقكى ،مەشۇقۇم بىراق

بولساڭ ھايات ئۆمۈر تۇغۇڭ قىلغۇسى جەۋلان ،

ئەزرائىلنىڭ پۇت -قولىغا سېلىغان تاقاق،

سۈرسە ئۆزگە تەندە زىبا قامىتىڭ دەۋران.

ئۆتمەس قەرەل -مۇددىتى سەن ئىجارە ئالغان

گۈزەللىكنىڭ ،ھاياتىڭغا يەتسىمۇ زاۋال،

كۈندەك يەنە نۇرلىنارسەن ،ئوغلۇڭغا قالغان

جەزبىگە باي سۈلكەتلىرىڭ تاپقاندا كامال.

تۇرماس ھېچكىم كاتتا قەسىر ئۆرۈلسە قاراپ ،

ساقلار ئۇنىڭ شۆھرىتىنى بېرىپ زور بەدەل،

باش ئۇرىدۇ ئاڭا جۇدۇن -چاپقۇن ھالسىراپ ،

زەربىسىدىن يەيدۇ پەشۋا رەھىمىسىز ئەجەل.

دوستۇم ساياق بولمىساڭلا بىلگىن :با ئاناڭ ،

خۇددى سەندەك ئاتىسىدىن شادلانسۇن بالاڭ .

14

ھۆكۆملىرىم كەلگەن ئەمەس يۇلتۇزدىن ماڭا ،

بىراق باردۇر بۇندىن ئازراق ساۋادىم پەقەت .

بېرەلمەسمەن ئۇنىڭ بىلەن بېشارەت ساڭا ،

ياخشى -يامان قىسمەت ،ۋابا ، پەسىلدىن ئەبەت.

ئالمىغاچقا مەن ئەرىشنىڭ ۋەھىدىن دېرەك ،

سالالماسمەن شاھ -خاقانلار ئىقبالىغا رەم،

بىلەلمەيمەن چۆگىلەمدۇ ئوڭ -تەتۇر پەلەك،

چاقماق چېقىپ يامغۇر -يېشىن ياغار قايسى دەم .

ئەمما شەھلا كۆزلىرىڭدىن ئالدىم دەرىس ساۋات ،

مەڭگۈ ئۆچمەس يۇلتۇزدا مول تەلىمات ئايان ،

ئۇ دەر : چىنلىق ،گۈزەللىك تەڭ يايغۇسى قانات ،

ئاۋۇپ بارسا ئەۋلادلىرىڭ گۈللىتىپ ماكان.

بولمىسا ،مەن ساڭا ئالدىن يەتكۇزەي خەۋەر:

تۇگەر چىنلىق ،گۈزەللكمۇ كۆز يۇمساڭ ئەگەر.

15

خىيالىمدىن كەچتى: ئەجەل ئاچىدۇ قۇيۇن

بارچە جانلىق تاپسا نۇسرەت ،ئۆتمەسىتىن ھايال ،

پانىي ئالەم سەھنىسىدە ئوينىلار ئويۇن

بولۇپ قىسمەت يۇلتۇزىنىڭ تورىغا قامال .

كۆردۇم : ئىسان كۆكلەر گويا گىياھتەك ئۆسۈپ ،

ئالار كۆكتىن مەدەت ،بەيئەت قىلار ئاڭا ھەم ،

ياشلىق شامى نۇرلار چېچىپ قالىدۇ ئۆچۈپ ،

جاسارىتى بولۇر ئاخىر زەئىپلىككە يەم .

شۇڭا ئەيلەر بۇ تۇراقسىز ،غەلىتە خىيال

كۆز ئالدىمدا گۈزەل ياشلىق چېغىڭنى ئايان ،

تۇنگە ياشلىق كۈندۈزۈڭنى بولسۇن ،دەپ قامال ،

چىرىكلىك ھەم بوش ئۆتكەن چاغ تۇزۈشەر پىلان.

سۆيگۈڭ ئۈچۈن مەن ۋاقىتقا باشلىدىم ھۇجۇم ،

كەسسە سېنى ،يېڭى شاخقا ئۇلايمەن چوقۇم .

16

ئىنتىلمەيسەن قۇدرىتىڭدىن تېپىپ بىر ئامال ،

قانخور خاقان -ۋاقىتقا ئوت ئېچىشقا نېچۈن؟

قىلىپ قاقشال شېئىرىمنى مۇقەددەس قۇرال .

ياشانغاندا گۈلدەك پۇراق چېچىشقا نېچۈن؟

ساڭا بۇدەم ھاياتلىقنىڭ ئالتۇن دەۋرى يار ،

تېخى ئۇرۇق چېچىلمىغان نۇرغۇن باغۋاران

تىلەر : سەندە سۇلماس گۈللەر تارقاتسا ئىپار ،

ئۇندا جىلۋە ئەتسە يارقىن قەددىڭ ،دەپ ھامان.

ھاياتتىنلا تاپار ھايات قايتا كۈچ-قۇۋۋەت؛

ۋاقىت ياكى مەندىكى بۇ چولتا -گال قەلەم

گۈل قامىتىڭ ،ساپ قەلبىڭنى سىزالماس پەقەت ،

ئەل كۆزىدە سېنى مەڭگۈ چاقنىتالماس ھەم.

سەن ئۆزۈڭنى ئۇنتۇپ ،قالدۇر ھاياتڭدىن ئىز ،

كۆكلەپ تۇراي دېسەڭ يۇمران ساخلىرىڭنى سىز .

17

كەلگۈسىدە كىم ئىشەنگەي ،نەزمەمدە مېنىڭ

بارچە يۈكسەك پەزىلىتىڭ ئەيلەنسە ئايان؟

تەڭرى بىلەر : نەزمەم -قەبرە ؛بار ئۇندا سېنىڭ

ئۆمرۇڭ ؛ قالغان ئاي چېھرىڭنىڭ يېرىمى ئاران.

ئەتسەم ئاھۇ كۆزلىرىڭنى قەلەمدە زاھىر ،

ساپ كۇيلەرگە قاتسام زىبا قەددىڭنى ئۇدا ،

كۆرۈپ ئەۋلاد دېگەي : بەك پو ئېتىپتۇ شائىر ،

سىزالمايدۇ ئىسانلارنىڭ يۇزىنى خۇدا .

شۇڭا ،نەزمەم قەدىرلەنمەس سارغىيىپ بېتى،

مەن ئالارمەن ۋالاقتەككۇر قېرى ،دەپ ئاتاق ،

تەسۋىرىڭنى دەر : ئالجىغان شائىرنىڭ گېپى

يا رېئاللىق كۆپتۈرۈلگەن بىر كونا قوشاق.

ئوغلۇڭ ياشاپ ئۆتسە دەۋىر -زامانلار ھالقىپ ،

ئۇنىڭ جىسمى ھەم نەزمەمدە تۇرارسەن بالقىپ .

18

يازغا سېنى تەڭ قىلىشقا مەندە نە ئامال،

سەن ئۇنىڭدىن نەچچە ھەسسە تۇرساڭ گۈزەل -ساز؟

مايدا بوران غۇنچىلارنى ئەيلىگەي مالال ،

ياز ئىجارە ئالغان قەرەل بەكمۇ قىسقا -ئاز.

گاھى كۆكتە ئوتتەك قۇياش بولسىمۇ ئايان ،

ەاھى ئۇنى تۇسار قارا بۇلۇتلار قات-قات،

ۋاقىت ،قىسمەت زەربىسىگە دۇچ كېلىپ ھامان،

يارقىنلىقنى قىلار ئاخىر يارقىنلىق بەربات.

خازان بولماس سېنىڭ گۈلگۈن ياز پەسلىڭ ئەبەت،

قالار كۆركەم لاتاپىتىڭ ساقلىنىپ ئۇزاق .

ساڭا ھەمرا بولغاچ ئۆلمەس كۈي -شېئىر پەقەت ،

ئەزرائىلمۇ قۇيالمايدۇ ئۆمرۈڭگە توزاق.

نادىر ئەسەر بۇ ئالەمدە بولمايدۇ خاراب،

سەن ئۇنىڭدا سانسىز ئەسىر ئۆتىسەن ياشاپ.

19

ۋاقىت شىرنىڭ تىرنىقىدىن ئېكەكلەر تامام،

يەرنىڭ ئامراق بالىسىنى ئەيلەر يەرگە يەم ،

ئۆكۈپ يولۋاس چىشلىرىنى تاپماس ھېچ ئارام،

ئۆز قېنىدا كۆيدۇرىدۇ سۇمرۇغنىمۇ ھەم .

ئۇچقۇر ۋاقىت ،پۈتكۈل جاھان ،شەيئى ،نەسلنى

خاھىشىڭچە كولدۇرلاتتىڭ بولۇپ شاھ ئاڭا ،

گاھى خۇشال ،گاھى غەمناك قىلدىڭ پەسلنى ،

ئەمما ،ھەرگىز يول قويمايمەن ،ئەي زالىم ،ساڭا

دىلكىشىمنىڭ ئاي يۇزىگە تەككۈزمە پىچاق،

ئەيلە ئۇنى تۈرلۈك توزان ،داغلاردىن خالاس ،

كونا رەسىم قەلىمىڭدە بەرمە رەڭ -بوياق،

ئڭ ،گۈزەللىك ئۆلچىمىنى قالدۇرسۇن مىراس.

قاقۋاش ۋاقىت ،خۇي -پەيلىڭدىن يېمەيمەن ۋايىم ،

ئۇنىڭ ياشلىق نۇرى پارلار نەزمەمدە دائىم .

20

ساڭا ئامراق ئاشىقىم ھەم مەشۇقۇم ،زىبا-

قىز چىھرىنى سىزدى تەڭرى ئويىنىتىپ قەلەم ،

قىزلارغا خاس مېھىرلىك دىل سەندە بار ،ئاڭا

ئۆزگىرىشچان مىجەز ئەمما باسالماس قەدەم.

قوياش يەڭلىغ كۆزلىرىڭگە ياسالمىلىق يات،

نىگاھلىرىڭ مەۋجۇداتقا بېرەر ئالتۇن ھەل

گۈزەللىكىڭ ئەيلەپ جىمى گۈزەللىكنى مات،

بولدى يىگىت -قىزلار قەلبى ئاڭا مەپتۇن -ئەل .

ياراتماقچى بولۇپ سېنى قىز قىلىپ بىراق

بىر نەرسىنى قوشقان ساڭا ئادىشىپ بۇدا.

بولمىغاچقا ئاڭا مەندە قىلچە ئىشتىياق،

سېنى سۆيۈش ھوقۇقۇمدىن ئەيلەندىم جۇدا.

قىزلار خۇشال ،تەڭرى ساڭا قىلغاچ كۆپ ئەجىر ،

بەر سۆيگۈڭنى ماڭا ، ئۇلار ئالسۇن زوق -بەھىر .

‹‹شېكىسپىر سونىتلىرى ›› دېگەن كىتاپتىن ئېلىندى .