شەيخانتاھۇر

شەيخانتاھۇر ، شەيخ خاۋېندى ئەتتاھۇرنىڭ مەقبەرىسى ، ئۆزبېكىستاننىڭ تاشكەنتتىكى بىناكارلىق ئابىدىسى.

 خاۋېندى ئەتتاھۇر 
شەيخ خاۋېندى تاھۇر (شەيخانتاھۇر) 13-ئەسىرنىڭ ئاخىرىدا تۇغۇلغان. ئۇ سەييىد، يەنى مۇھەممەد ﷺنىڭ قەبىلىسى بولغان قۇرەيشلەردىن كېلىپ چىققانىدى. ئۇنىڭ دادىسى شەيخ ئۆمەر بولسا ئۆمەر ئىبنى خەتتابنىڭ 17-ئەۋلادى دەپ قارالغان ، شۇڭلاشقا بۇ ئائىلىنىڭ ئەر ئەزالىرىمۇ خوجا ۋە ئارىف ( خۇاجە ) دېگەن نامنى ئالغان. شەيخ خوجا ئۆمەر سۇفى ۋە دەرۋىش ھەسەن بۇلغارىنىڭ ئەگەشكۈچىلىرىنىڭ بىرى. ئۇ ئىسلام دىنىنى تارقىتىش ۋەزىپىسى بىلەن تاشكەنتكە كەلگەن. ئاندىن ئۇ بوگ-ستوننىڭ تاغلىق رايونىغا كۆچۈپ كېلىپ ، بۇ يەردە ئۆمرىنى ئۆتكۈزگەن. شۇنداق قىلىپ شەيخ خوجا خوۋېندىنىڭ تاھۇردىكى تۇغۇلغان يېرى ئۆزبېكىستاننىڭ تاشكەنت ئۆلكىسىدىكى چارباغ كۆلىگە يېقىن باغىستان ئىدى. ياش شەيخانتاھۇر ياسى (يەنى ھازىرقى قازاقىستاندىكى تۈركىستان ) دىكى دەرۋىشلەرنىڭ يەسەۋىييە تەرىقىتىگە كىرگەن بولۇپ ، ئۇ ۋاقىتلاردا بۇ تەرىقەتنىڭ قۇرغۇچىسى سوفى شەيخ خوجا ئەھمەد يەسەۋى ھۆرمەتكە سازاۋەر بولغان. ما ۋارائۇن-نەھر ئەتراپىدا ئۇزۇن ئايلىنىپ يۈرگەندىن كېيىن ، شەيخەنتاھۇ تاشكەنتكە كەلگەن ۋە ئۇ يەردە دانالارنىڭ ئەڭ دانالىرى سۈپىتىدە كىشىلەرنىڭ ئېسىدە قالغەن. شەيخ 1355-يىلدىن 1360-يىلغىچە بولغان ئارىلىقتا ۋاپات بولغان.

 شەيخەنتاھۇرنىڭ مەقبەرىسى 
شەيخەنتاھۇرنىڭ مازارى  14-ئەسىردە ياسالغان ، ئەمما ئۇنىڭ تاشقى قىياپىتى يىللاردىن بۇيان قايتا-قايتا ئۆزگەرگەن. مەقبەرىنىڭ قەبرە تېشىنىڭ يېنىدا ئۆزگىچە مۇقەددەس ئىسكەندەر سائۇرى بار. سائۇر يەرلىك كۆپ خىل يوپۇرماقلىق دەرەخ بولۇپ ، 15-ئەسىردە ئاللىقاچان يوقىلىپ كەتكەن. ئۇلارنىڭ كېلىپ چىقىشى شەرقتە ئەپسانىۋى قەھرىمان ياكى پەھلەۋان سۈپىتىدە شەرەپكە ئېرىشكەن ئىسكەندەر زۇلقەرنەيىننىڭ ئىسمى بىلەن مۇناسىۋەتلىك دەپ قارىلىدۇ. بۇ يەر بۇ ھەيۋەتلىك سائۇرلارنىڭ مەۋجۇتلۇقى سەۋەبىدىن شېخانتاۋرنىڭ دەپنە ئورنى قىلىپ تاللانغان بولۇشى مۇمكىن. مەقبەرىنىڭ نىسبىتى: 16.2 x 9 مېتىر. كەڭلىكى ، 12.8 مېتىر. بوي ئېگىزلىكى.

 شەيخەنتاھۇر قەبرىستانلىقى مەجمۇئەسى 
مازار قەبرىستانلىق بىلەن قورشالغان بولۇپ ، ئەۋلىيا ئۇنىڭغا ئىسىم قويغان. سوۋېت ئىتتىپاقى دەۋرىگە قەدەر تاشكەنت شەھىرىنىڭ پۈتۈن رايونى (يەرلىك مەھەللە ) گە شەيخەنتاھۇر دېگەن ئىسىم قوللىنىلغان. تاشكەنت تارىخىدىكى نۇرغۇنلىغان مۇنەۋۋەر شەخسلەر كېيىنكى يىللاردا بۇ يەرگە دەپنە قىلىنغان. ئۇلارنىڭ بىرى 18-ئەسىردە يېرىم مۇستەقىل شەھەر دۆلىتى بولغاندا ، تاشكەنتنىڭ ھۆكۈمرانى شەيخانتاھۇرنىڭ ھاكىم (مەھەللەنىڭ باشلىقى) يۇنۇس خوجا ئىدى. بۇ يەرگە دەپنە قىلىنغان يەنە بىر كۆرۈنەرلىك كىشى ئالىكقۇل پەرۋارچى - كوكاندىيان گېنېرالى بولۇپ ، 1864-5-يىللىرى تاشكەنتنى رۇسلارغا قارشى ئاقلىغان ، ئەمما ئاخىرىدا چىمكەنتتىن ئىلگىرى توقۇنۇشتا ئۆلتۈرۈلگەن ، يەنى 1865-يىلى گېنېرال مىخائىل گىرىگورېۋىچ چېرنىياۋ تەرىپىدىن تاشكەنتنى قورشاۋغا ئېلىشتىن سەل بۇرۇن. شەھەرنىڭ تۇتۇلۇشىنى كەلتۈرۈپ چىقاردى.

شەيخەنتاھۇر قەبرىستانلىقىنىڭ ئون ئالتە ئابىدىسى ئىچىدە ، پەقەت ئۈچى ساقلانغان. شەيخەنتاھۇرنىڭ مەقبەرىسىدىن باشقا ، كالدىرغوچبىي ۋە موغۇلىستان خانى  يۇنۇس خاننىڭ مەقبەرىسىمۇ شۇ يەردىن تېپىلغان.

 تېخىمۇ كۆپ مەلۇلات ئۈچۈن 

 تاشكەنت دەرۋازىلىرى
 ئۆزبېكىستاندا ساياھەت

 پايدىلانما 

 سىرتقى ئۇلىنىش 

 تاشكەنت تارىخى ۋە سۈرەتلىرى.
 شەيخەنتاۋرنىڭ مەقبەرىسى ، ئورنى.

 مەنبەلەر 

تۈر:بىناكارلىق قۇرۇلۇش
تۈر:تارىخ
تۈر:تەرجىمىھال