لى زوڭۋۇ

لى زوڭۋۇ (خەنچە: 李宗吾؛ تو. 1879-20-03 — 1943-09-28)، ئەسلى ئىسمى شى چۈەن بولۇپ، كېيىن شى كەي دەپ ئۆزگەرتىلگەن، دەسلەپكى لەقەبى زوڭرۇي، كېيىنچە زوڭرۇ ئىسمىنى قوللانغان. چىڭ سۇلالىسى سىچۈەننىڭ فۇشۈن شەھىرىنىڭ زىلىيۇجىڭ شەھىرىدىن (سىچۈەن ئ‍ۆلكىسى زىگۇڭ شەھىرى، زىلىيۇجىڭ رايونى). ئۇ زامانىۋى جۇڭگو مۇتەپەككۇرى ۋە مائارىپچىسى ئىدى.لى زوڭرۇ، بەيدۇ تورى (خەنچە)، 2025-12-18- كۈنى مۇقىمدالدى.  

1903 - يىلى، لى زوڭۋۇ سىچۈەن ئالىي مەكتىپىنىڭ ئالىي پەن ئوقۇتقۇچىلىرىنى تەربىيىلەش سىنىپىغا كىرگەن. مەكتەپتە ئوقۇۋاتقان مەزگىلدە، ئۇ تۇڭمېڭخۇيغا قاتناشقان. ئوقۇش پۈتتۈرگەندىن كېيىن، ئۇنىڭ ئەلا نەتىجىسى سەۋەبىدىن، مائارىپ مىنىستىرلىكى ئۇنىڭغا جۇرېن ئۇنۋانىنى ئالاھىدە بەرگەن ۋە فۇشۇن ئوتتۇرا مەكتىپىگە ئوقۇتقۇچى قىلىپ تەيىنلىگەن. 1909 - يىلى ئۇ مەكتەپ مۇدىرى بولغان. 1912 - يىلى ئۇ سىچۈەن ئۆلكىلىك ھەربىي ھۆكۈمەت لايىھىلەش ئىنستىتۇتىنىڭ ئۈچىنچى بۆلۈمىنىڭ باشلىقى بولغان. بۇ مەزگىلدە ئۇ «جامائەت پىكرى گېزىتى» دە «قېلىن - قارا نەزەرىيە» ناملىق ماقالە ئېلان قىلغان.مەۋلان تەڭرىقۇت: خىتاي ئىدىيە تارىخىدىكى ئابىدە خاراكتىرلىك ئەسەر:  قارا-قېلىن تەلىماتى \ داپشاقنامە، ئۆتۈكەن سىياسەت تەتقىقات مەركىزى تورى، 2025-12-18- كۈنى مۇقىمدالدى. كېيىن، ئۇ سىچۈەن رەسمىي مۈلۈك كىمئارتۇق ئىشخانىسىنىڭ باش دېرىكتورى، سىچۈەن رەسمىي مۈلۈك تازىلاش ئىشخانىسىنىڭ مۇدىرى، فۇشۇن مەكتىپىنىڭ تەكشۈرگۈچىسى، سىچۈەن ئۆلكىلىك ئىككىنچى ئوتتۇرا مەكتەپنىڭ مۇدىرى ۋە سىچۈەن ئۆلكىلىك مائارىپ نازارىتىنىڭ تەكشۈرگۈچىسى قاتارلىق ۋەزىپىلەرنى ئۆتىگەن. 1938 - يىلى، سىچۈەن ئۆلكىلىك ھۆكۈمىتى خىزمەتچىلىرىنى قىسقارتقان، لى زوڭۋۇ ئىشتىن بوشىتىلغان. 1939 - يىلى ئۇ تۇغۇلغان يۇرتى زىلىجۇڭغا قايتىپ كېلىپ، شاۋجۇۋاندا يالغۇز ياشىغان. 1943-يىلى، لى زوڭۋۇ 64 يېشىدا زىلىجۇڭدىكى ئۆيىدە ۋاپات بولغان.لى زوڭۋۇ ئەسەرلىرى توپلىمى، يېڭى دۇنيا نەشرى، 432 - بەت.

لى زوڭۋۇنىڭ «قالىن قارا نەزەرىيەسى» ناملىق كىتابى فېئودال جەمئىيىتىنىڭ سىياسىي قاراڭغۇلۇقى ۋە رەسمىي چىرىكلىكىنى چوڭقۇر ئاشكارىلىغان ۋە قاتتىق تەنقىد قىلغان. نەشر قىلىنىشى بىلەنلا پۈتۈن مەملىكەتتە غۇلغۇلا قوزغىغان. نەتىجىدە، لى زوڭۋۇ «قېلىن قارا نەزەرىيەسىنىڭ ئۇستازى» دەپ ئاتالغان، لى زوڭۋۇ ئۆزىنىمۇ «قېلىن قارا نەزەرىيەسىنىڭ ئۇستازى» دەپ ئاتىغان. ئۇ ئاكادېمىك جەمئىيەت تەرىپىدىن «جۇڭگو مەدەنىيىتىگە تەسىر كۆرسەتكەن 20 غەلىتە داھىي» نىڭ بىرى دەپ ئاتالغان. لىن يۈتاڭ، لياڭ شىچيۇ، بو ياڭ، لى ئاۋ، نەن خۇەيجىن، جاڭ موشېڭ، لى شىفېڭ قاتارلىقلار لى زوڭۋۇنىڭ ئىدىيەسى توغرىسىدا كۆپ قىرلىق نەتىجىلەرنى قولغا كەلتۈرگەن ۋە تەتقىقات ئېلىپ بارغان بولۇپ، لى زوڭۋۇنىڭ جۇڭگو مەدەنىيىتى تارىخىغا، بولۇپمۇ ئىدىيە تارىخىغا مۇھىم تۆھپە قوشقانلىقىغا ئىشىنىدۇ. لى زوڭۋۇنىڭ ۋەكىللىك ئەسەرلىرى «قېلىن-قارا تەلىماتى»، «پسىخولوگىيە ۋە مېخانىكا»، «قېلىن قارا نەزەرىيەسى كوڭخۇا»، «جۇڭگو ئىلمىي تەتقىقاتىنىڭ يۈزلىنىشى» ۋە «ئىجتىمائىي مەسىلىلەر توغرىسىدىكى مۇھاكىمە» قاتارلىقلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.لى زوڭۋۇ ۋە چۈنسەي ئۇستىسى خواڭ جىڭلىن ئاتلىق يازما، 2025-12-18- كۈنى مۇقىمدالدى.

 قاراڭ 
قېلىن-قارا تەلىماتى

 مەنبەلەر