قىزىم، ساڭا ئېيتىمەن

قىزىم، ساڭا ئېيتىمەن

— داڭلىق كىنو ئارتىسى چارلېز چاپلىننىڭ قىزىغا يازغان خىېتى

كۆكتە پەرۋاز قىل! لېكىن، يەرگە قايتىپ چۈشىدىغانلىقىڭنى ئۇنتۇما! سەن ئادەملەرنىڭ ھاياتىنى، تالاي كىشىلەرنىڭ كوچىلادا سوغۇقتىن توڭۇپ-تىترەپ يۈرگەنلىكىنى، ئاچ-يالىڭاچ قالغانلىقىنى كۆرۈشۈڭ، ئۇلارنىڭ قانداق ھالدا ئىكەنلىكىنى بىلىشىڭ، چۈشىنىشىڭ كېرەك. مەن ئەنە شۇلارغا ئوخشايتتىم، قىزىم!

... سەن مېنىڭ بۇرۇنقى كۈنلىرىمنى بىلمەيسەن، قىزىم. مەن ئىلگىرى ساڭا كۆپ چۆچەكلەرنى ئېيتىپ بەرگەنمەن. ئەمما ئۆزۈمنىڭ ھايات چۆچىكىمنى ھېچقاچان ئېيتىپ بەرگەن ئەمەسمەن. ئاڭلىساڭ ئاجايىپ قىزىق: بۇ چۆچەك لوندوننىڭ خارابىلىرىدا ئاچ -يالىڭاچ ناخشا ئېيتىپ، ئۇسسۇلغا چۈشۈپ، كىشىلەردىن پۇل تىلەپ يۈرگەن قىزىقچى، ھەييار ھەققىدە ئىدى... بۇ مېنىڭ ھېكايەم! مەن ئاچلىقنىڭ نېمىلىكىنى، يالاڭئاياغلىقنىڭ، باشپاناھسىزلىقنىڭ، موھتاجلىقنىڭ نېمە ئىكەنلىكىنى ناھايىتى ئوبدان بىلىمەن. بۇنىڭدىن سىرت، مەن— خورلانغان سەرگەردان ھەييارنىڭ كۆكسىدە دېڭىز دولقۇنىدەك مەۋج ئۇرۇپ تۇرغان غۇرۇر بولسا، ئاشۇ ئېتىلغان تەڭگىلەر پەيدا قىلغان ئاغرىقتىن پەيدا بولغان.

سەنئەت ئىنسانغا قانات بېرىشتىن بۇرۇن، ئۇنىڭ ئۇچالىشى ئۈچۈن پۇتلىرىنى سۇندۇرۇپ تاشلايدۇ. ئەگەر بىر كۈنلەردە ئۆزۈڭنى تاماشىبىنلارغا قارىغاندا ئالاھىدىرەك ھېس قىلىشقا باشلىساڭ، سەھنىنى تەرك ئەت. ئۇچرىغان تاكسىنى توسۇپ، پارىژغا بېرىپ كەل. بۇنىڭ سەن ئۈچۈن ناھايىتى كۆڭۈللۈك بولىدىغانلىقىنى بىلىمەن. ئۇ يەردە ئۆزۈڭگە ئوخشاش، ھەتتا سەندىنمۇ لاتاپەتلىك، گۈزەل، ماھارەتلىك ئۇسسۇلچىلارنى كۆرىسەن. كۆزنى قاماشتۇرىدىغان تىياتىر چىراغلىرى ھەر دائىم ساڭا ھەمراھ بولۇپ يۈرەلمەيدۇ. ئاخىر، ئايمۇ ئۆزىنىڭ نۇرى بىلەن گۈزەل! قارا، دىققەت بىلەن قارا: ئۇلار سەندىن ناچار ئوينىشىۋېتىپتۇمۇ؟ تەن ئېلىشىڭ كېرەك قىزىم، سەندىن ياخشى ئۇسسۇل ئوينايدىغانلار ھەرۋاقت تېپىلىدۇ! ئەڭ مۇھىمى، ئۇنتۇمىغىنكى، چارلېزنىڭ ئائىلىسىدە بىئەدەپ سۆزلەر ئېغىزىدىن چىقىدىغان ياكى سېيىن دەرياسى بويىدا ئولتۇرغان تىلەمچىلەرنى مەسخىرە قىلىپ كۈلىدىغان قوپال ئادەم مەڭگۈل بولمايدۇ!...

مەن ئۆلۈپ كېتىمەن، لېكىن سەن ياشايسەن... مەن سېنىڭ نامراتلىقنىڭ نېمىلىكىنى بىلىشىڭنى مەڭگۈ خالىمايمەن! بۇ مەكتۇپ بىلەن بىرگە ساڭا بىر چەكنى ئەۋەتتىم، خالىغىنىڭچە خەجلەۋەر. لېكىن، ئىككى فرانك سەرىپلىگەن چېغىڭدا ئۈچىنچى فرانكنىڭ سېنىڭ ئەمەسلىكىنى ئۆزۈڭگە ئۆزۈك ئەسكەرتىپ تۇر. ئۇنى موھتاجلارغا سەرپ قېلىشىڭ شەرت! سەن بۇنداق ئادەملەرنى ئاسانلا تاپىسەن. ئەگەر موھتاجلارنى ئاسانلىق بىلەن تاپماقچى بولساڭ، ئۇلارنى ھەممە يەردە ئۇچرىتىشىڭ مۇمكىن. سەن بىلەن پۇل ھەققىدە گەپلىشىشىمنىڭ سەۋەبى، ئۇ شۇنداق جەلپ قىلىدىغان كۈچكى، ئۆز ھاڭىغا تارتىپ كېتىدۇ...

مەن ساڭا شۇنى ئېيتىشىم زۆرۈركى، دارۋازنىڭ داردىن يىقىلىشىدىن كۆرە ئادەملەرنىڭ تەكشى يولدا يىقىلىشى كۆپرەك ئۇچرايدىغان ھادىسىدۇر. سېنى تەكلىپ قىلغان تەنتەنىلىك كېچىلىكلەردە ئېھتىمال ئالماس ئۇچقۇنىدەك پارلارسەن. ئاشۇ پەيت سەن ئۈچۈن خەۋپلىك دار بولىدۇ ۋە يىقىلىشىڭ مۇقەررەر بولىدۇ. بەلكىم، كۈنلەرنىڭ بىرىدە بوي-بەستى كېلىشكەن، خۇشپىچىم شاھزادە سېنى ئۆزىگە جەلب قىلار. ئاشۇ دەملەردە سەن تېخى تەجرىبىسىز دارۋاز بولىسەن ۋە تەجرىبىسىز دارۋازنىڭ قاتتىق يېقىلىشى تۇرغان گەپ. قەلبىڭنى ئۈنچە-مەرۋايىت ئۈچۈن ساتما. ۋاقتى كەلگەندە سەنمۇ سۆيۈلىسەن، سېنى سۆيۈپ قالغان ئۇ ئىنساننىڭ مۇھەببىتى چىن يۈرەكتىن بولىدۇ.

بۈگۈنمۇ، ئەتىمۇ ئۈستۈڭدىن چۈشمەيدىغان ئاپئاق يىپەك سەھنە كىيىمىڭنى قارا كىيىمگە ئالماشتۇرۇپ، قەبرەم بېشىغا كېلىسەن، قىزىم! شۇ تاپتا سېنىڭ كۆڭلۈڭنى يېرىم قىلىغۇم يوق. پەقەت دېمەكچى بولغىنىم، پات-پات ئەينەككە قاراپ قوي، مېنىڭ چېھرىمنى كۆرىسەن. ھەتتا تومۇرۇمدىكى قان مۇزلاپ قالغاندىمۇ ئاتاڭ چارلېزنى ئۇنتۇپ قېلىشىڭنى خالىمايمەن. مەن پەرىشتە ئەمەس، لېكىن ھەرقاچان سېنى ئلىھاملاندۇرۇپ تۇرىدىغان ئىنسان بولۇپ قالىمەن. بۇنى ھەمىشە ھېس قىلىپ تۇرىدىغانلىقىڭغا ئىشىنىمەن، قىزىم...

(زىياكار تەرجىمىسى)