ئېنگىلىس

فرەېدىرىخ ئېنگېلس ( گېرمانچە: Friedrich Engels [ˈfʁiːdʁɪç ˈʔɛŋl̩s]) ، بەزىدە فرېدېرىك ئېنگېلس دەپ ئاتالغان گېرمانىيە پەيلاسوپى ، سىياسىي ئىقتىسادنى تەنقىد قىلغۇچى ، تارىخچى ، سىياسىي نەزەرىيەچى ۋە ئىنقىلابىي سوتسىيالىست. ئۇ يەنە سودىگەر ، ژۇرنالىست ۋە سىياسىي پائالىيەتچى بولۇپ ، ئۇنىڭ دادىسى سالفورد (ئەنگىلىيە لانكاشىر) ۋە پرۇسسىيەنىڭ بارمېن (ھازىرقى گېرمانىيە ۋۇپپېرتال) دىكى چوڭ توقۇمىچىلىق زاۋۇتىنىڭ خوجايىنى ئىدى

ئېنگېلس كارل ماركىس بىلەن بىرلىكتە ماركىسىزم دەپ ئاتالغان نەرسىنى تەرەققىي قىلدۇردى. 1845-يىلى ئۇ ئىنگلىز شەھەرلىرىدىكى شەخسىي كۆزىتىش ۋە تەتقىقاتلارنى ئاساس قىلىپ ، ئەنگىلىيەدىكى ئىشچىلار سىنىپىنىڭ ئەھۋالىنى ئېلان قىلغان. 1848-يىلى ، ئېنگېلس ماركىس بىلەن «كوممۇنىست خىتابنامىسى» نى يازغان ، شۇنداقلا باشقا نۇرغۇن ئەسەرلەرنى يازغان ۋە بىرلىكتە يازغان (ئاساسلىقى ماركىس بىلەن). كېيىن ، ئېنگېلس ماركىسنى ئىقتىسادىي جەھەتتىن قوللاپ ، ئۇنىڭ تەتقىقات ۋە «داس كاپتال» نى يېزىشىغا يول قويغان. ماركىس ئۆلگەندىن كېيىن ، ئېنگېلس داس كاپتالنىڭ ئىككىنچى ۋە ئۈچىنچى تومىنى تەھرىرلىدى. بۇنىڭدىن باشقا ، ئېنگېلس ماركىسنىڭ ئېشىنچا قىممەت نەزەرىيىسى توغرىسىدىكى خاتىرىسىنى تەشكىللەپ ، كېيىن داس كاپىتالنىڭ «تۆتىنچى تومى» سۈپىتىدە نەشىر قىلىنغان. 1884-يىلى ئۇ ماركىسنىڭ ئېتنوگرافىيە تەتقىقاتى ئاساسىدا ئائىلە ، شەخسىي مۈلۈك ۋە دۆلەتنىڭ كېلىپ چىقىشى.

1895-يىلى 8-ئاينىڭ 5-كۈنى ، ئېنگېلس لوندوندا كېكىردەك راكى بىلەن قازا قىلغان. جەسەت كۆيدۈرۈشتىن كېيىن ، ئۇنىڭ كۈلى ئېستبۇرنغا يېقىن دېڭىز ساھىلى بېشىغا چېچىلغان.

 مەنبەلەر