ﺑﯩﺮ ﻗﯩﺴﯩﻢ ﻳﻪﺭ – ﺟﺎﻱ ﻧﺎﻣﻠﯩﺮﻯ

ﺑﯩﺮ ﻗﯩﺴﯩﻢ ﻳﻪﺭ – ﺟﺎﻱ ﻧﺎﻣﻠﯩﺮﻯ

1. ﻗﻪﺷﻘﻪﺭ ﺷﻪﮬﯩﺮﯨﻨﻰ ﺋﺎﻟﯩﭗ ﺋﻪﺭﺗﯘﯕﺎ ﺑﻪﺭﭘﺎ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ . ﺑﯘ ﺷﻪﮬﻪﺭﺩﻩ ﺋﺎﻟﯩﭗ ﺋﻪﺭﺗﯘﯕﺎ ﺗﯘﺭﻏﺎﻧﻠﯩﻘﻰ ﺋﯜﭼﯜﻥ «ﺋﻮﺭﺩﻭﻛﻪﻧﺖ» ( ﺋﻮﺭﺩﺍ ﺷﻪﮬﯩﺮﻯ ، ﺧﺎﻗﺎﻥﺷﻪﮬﻪﺭ ) ﺩﻩﭖ ﺋﺎﺗﺎﻟﻐﺎﻥ .

    2. ﻗﺎﺯ _ ﺋﺎﻓﺮﺍﺳﯩﻴﺎﭘﻨﯩﯔ ﻗﯩﺰﯨﻨﯩﯔ ﺋﯧﺘﻰ ﺑﻮﻟﯘﭖ ، «ﻗﺎﺯﯞﯦﯩﻦ » ﺷﻪﮬﯩﺮﯨﻨﻰ ﺋﯘ ﺑﯩﻨﺎ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ، ﺑﯘﺳﯚﺯﻧﯩﯔ ﺋﻪﺳﻠﯩﻲ «ﻗﺎﺯ ﺋﻮﻳﯘﻧﻰ» ﺩﯗﺭ. ﭼﯜﻧﻜﻰ ﺋﯘ ﻗﯩﺰ ﺷﯘ ﻳﻪﺭﺩﻩ ﺗﯘﺭﺍﺗﺘﻰ ﯞﻩ ﺋﻮﻳﻨﺎﻳﺘﺘﻰ. ﺷﯘﯕﺎ ﺑﻪﺯﻯ ﺗﯜﺭﻛﻠﻪﺭ «ﻗﺎﺯﯞﯦﻦ» ﻧﻰ ﺗﯜﺭﻙ ﺋﯧﻠﯩﻨﯩﯔ ﭼﯧﮕﺮﯨﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻦ ﺑﯩﺮﻯ ﮬﯧﺴﺎﺑﻠﯩﻐﺎﻥ . «ﻗﯘﻡ» ﺷﻪﮬﯩﺮﯨﻤﯘ ﭼﯧﮕﺮﺍ ﮬﯧﺴﺎﺑﻠﯩﻨﯩﺪﯗ . ﭼﯜﻧﻜﻰ «ﻗﯘﻡ» ﺗﯜﺭﻛﭽﻪ ﺳﯚﺯﺩﯗﺭ. ﺋﺎﻓﺮﺍﺳﯩﻴﺎﭘﻨﯩﯔ ﻗﯩﺰﻯ ﺑﯘﻳﻪﺭﺩﻩ ﺩﺍﺋﯩﻢ ﺋﻮﯞ ﺋﻮﯞﻻﻳﺘﺘﻰ. ﺑﻪﺯﯨﻠﻪﺭ «ﻣﻪﺭﯞﻩ ﺷﯩﺸﺎﮬﯩﺠﺎﻥ» ﺷﻪﮬﯩﺮﯨﻨﯩﻤﯘ ﺗﯜﺭﻙ ﭼﯧﮕﺮﯨﺴﯩﺪﯨﻜﻰﺷﻪﮬﻪﺭ ﮬﯧﺴﺎﺑﻠﯩﺸﯩﺪﯗ. ﭼﯜﻧﻜﻰ، ﻗﯩﺰﻧﯩﯔ ﺋﺎﺗﯩﺴﻰ «ﺋﺎﻟﯩﭗ ﺋﻪﺭﺗﯘﯕﺎ» ﺋﺎﺷﯘ ﺋﺎﻓﺮﺍﺳﯩﻴﺎﭘﻨﯩﯔﺋﯚﺯﯨﺪﯗﺭ.

    قاز سۈيى – ئىلى دەرياسىغا قۇيۇلىدىغان چوڭ بىر دەريانىڭ ئېتى. مۇنداق ئاتىلىشىنىڭ سەۋەۋى، ئافراسياپنىڭ قىزى ئۇنىڭ بۇيىدا بىر شەھەر بىنا قىلغان. بۇ ئىسىم ئۇنىڭ نامى بىلەن ئاتالغان.

    3. «ﺋﯘﺳﻤﻰ ﺗﺎﺭﯨﻢ» ﺋﯩﺴﻼﻡ ﺋﯧﻠﯩﺪﯨﻦ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﺋﯧﻠﯩﮕﻪ ﺋﯧﻘﯩﭗ ﺑﺎﺭﯨﺪﯨﻐﺎﻥ ﭼﻮﯓ ﺩﻩﺭﻳﺎ. ﺑﯘ ﺩﻩﺭﻳﺎ ﺷﯘ ﻳﻪﺭﺩﻩ ﻗﯘﻣﻐﺎﺳﯩﯖﯩﭗ ﻛﯧﺘﯩﺪﯗ. ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭ ﭼﯧﮕﺮﯨﺴﯩﺪﯨﻜﻰ «ﻛﯘﭼﺎ» ﺩﯦﮕﻪﻥ ﻳﻪﺭﻧﯩﯔ ﻳﯧﻨﯩﺪﯨﻜﻰ ﺑﯩﺮ ﺟﺎﻳﻤﯘ «ﺗﺎﺭﯨﻢ» ﺩﯦﻴﯩﻠﯩﺪﯗ. ﺗﺎﺭﯨﻢ ﺳﯚﺯﯨﻨﯩﯔ ﻳﻪﻧﻪ ﺑﯩﺮ ﻗﻮﻟﻠﯩﻨﯩﺸﻰ ﺑﻮﻟﯘﭖ، ﺋﯘ ﺗﯧﻜﯩﻨﻠﻪﺭﮔﻪ ( ﺋﺎﻓﺮﺍﺳﯩﻴﺎﭘﻨﯩﯔﺋﻪﯞﻻﺩﯨﺪﯨﻦ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ ﺷﺎﮬﺰﺍﺩﯨﻠﻪﺭﮔﻪ)، ﺋﺎﻓﺮﺍﺳﯩﻴﺎﭖ ﺋﺎﯞﻻﺩﯨﺪﯨﻦ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ ﺧﯧﻨﯩﻤﻼﺭﻏﺎ، ﺷﯘﻧﺪﺍﻗﻼﺋﯘﻻﺭﻧﯩﯔ ﺋﯘﻟﯘﻍ – ﺋﯘﺷﺸﺎﻕ ﺑﺎﻟﯩﻠﯩﺮﯨﻐﺎ ﺧﺎﺱ ﺑﯩﺮ ﺳﯚﺯ. ﺧﺎﻥ ﺋﻮﻏﯘﻟﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻦ ﺑﺎﺷﻘﯩﻼﺭ ﮬﻪﺭﻗﺎﻧﭽﻪﻳﯘﻗﯘﺭﻯ ﻣﻪﺭﺗﯩﯟﯨﺪﻩ ﺑﻮﻟﺴﯩﻤﯘ، ﺑﯘ ﺳﯚﺯ ﺋﯘﻻﺭﻏﺎ ﺋﯩﺸﻠﯩﺘﯩﻠﻤﻪﻳﺪﯗ، ﺧﺎﻥ ﺋﻪﯞﻻﺩﯨﺪﯨﻦ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥﺋﺎﻏﭽﺎ ﺧﯧﻨﯩﻤﻼﺭﻏﺎ ﺋﯘﻧﯟﺍﻥ ﺋﻮﺭﻧﯩﺪﺍ «ﺋﺎﻟﺘﯘﻥ ﺗﺎﺭﯨﻢ» ﺩﯦﮕﻪﻥ ﺳﯚﺯ ﺋﯩﺸﻠﯩﺘﯩﻠﯩﺪﯗ . ﺑﯘﻧﯩﯖﺪﯨﻦﺷﯘﻧﻰ ﻛﯚﺭﯛﯞﯦﻠﯩﺸﻘﺎ ﺑﻮﻟﯩﺪﯗﻛﻰ، ﺗﺎﺭﯨﻢ ﺩﻩﺭﻳﺎﺳﯩﻨﻰ ﺑﯜﻳﯜﻙ، ﺋﯘﻟﯘﻍ ﮬﺎﻳﺎﺗﻠﯩﻘﻨﯩﯔ ﻣﻪﻧﺒﻪﺳﻰﺳﯜﭘﯩﺘﯩﺪﻩ ﺋﯘﻟﯘﻏﻠﯩﻐﺎﻥ. ﺷﯘﻧﯩﯔ ﺋﯜﭼﯜﻥ ﺧﺎﻥ ﺋﻪﯞﻻﺩﻟﯩﺮﯨﻨﻰ ﯞﻩﺗﻪﻧﻨﯩﯔ ﺑﯩﺮ ﺳﻪﻟﺘﻪﻧﯩﺘﯩﻨﯩﯔﺳﯩﻤﯟﻭﻟﻰ ﺳﯜﭘﯩﺘﯩﺪﻩ «ﺗﺎﺭﯨﻢ» ﺩﻩﺭﻳﺎﺳﯩﻨﻰ ﺧﺎﻥ ﺋﻪﯞﻻﺩﻟﯩﺮﯨﻐﺎ ﻛﯚﭼﯜﺭﯛﭖ ﻗﻮﻟﻼﻧﻐﺎﻥ .

    4. ﺑﺎﺭﺳﺨﺎﻥ _ ﺋﺎﻓﺮﺍﺳﯩﻴﺎﭘﻨﯩﯔ ﺋﻮﻏﻠﯩﻨﯩﯔ ﺋﯧﺘﻰ . ﺑﺎﺭﺳﺨﺎﻥ ﺷﻪﮬﯩﺮﯨﻨﻰ ﺷﯘ ﺑﯩﻨﺎ ﻗﯩﻠﺪﯗﺭﻏﺎﻥ.

    5. ﺑﺎﺭﭼﯘﻕ _ ﺋﺎﻓﺮﺍﺳﯩﻴﺎﭖ ﺗﯘﺭﻏﺎﻥ ﺑﯩﺮ ﺷﻪﮬﻪﺭ. ﺋﯘ ﻳﻪﺭﺩﻩ ﺑﻮﺧﺘﯘ ﻧﺎﺳﺴﺎﺭﻧﯩﯔ ﺋﻮﻏﻠﻰ ﺑﻪﻧﺰﻩﻥﺋﺎﻓﺮﺍﺳﯩﻴﺎﭘﻨﯩﯔ ﻗﯩﺰﻯ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻳﻮﺷﯘﺭﯗﻥ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﻩﺗﺘﻪ ﺑﻮﻟﻐﺎﻧﻠﯩﻘﻰ ﺋﯜﭼﯜﻥ ﺷﯘ ﻳﻪﺭﮔﻪ ﻗﺎﻣﺎﻟﻐﺎﻥ.

    ﻣﻪﻧﺒﻪ : «ﻣﻪﺩﻩﻧﯩﻴﻪﺕﻛﺎﺭﯞﺍﻧﻠﯩﺮﻯ»

يازما ھوقۇقى: ئالىم بىز بلوگى
 مەنبەلەر 

تۈر:جۇغراپىيە
تۈر:ئۇيغۇر تارىخى