يېڭى تىپتىكى تاجسىمان ۋىرۇس كېسىلى(كوۋىد-19 كېسىلى)

2019-تاجىسىمان ۋىرۇس كېسلى  ( COVID-19 ) (ئېنگلىزچە: Coronavirus disease 2019، ئاددىيلاشتۇرۇلغان خەنچە: 2019冠状病毒病، باشقىچە ئاتىلىشى: ۋۇخەن ۋىرۇسى كېسلى، ۋۇخەن يۇقۇمى)  ئېغىر دەرىجىدىكى نەپەس يولى ئۇنىۋېرسال كېسەللىكى تاجىسىمان ۋىرۇسى 2 (SARS-CoV-2) كەلتۈرۈپ چىقىرىدىغان يۇقۇملۇق كېسەللىك .  تۇنجى كېسەل 2019-يىلى ۋۇخەندە بايقالغان.

ۋىرۇس ئادەتتە يۆتەل جەريانىدا ھاسىل بولغان نەپەس يولى تامچىلىرى ئارقىلىق بىر ئادەمدىن يەنە بىر ئادەمگە تارقىلىدۇ .  ئۇ يەنە بۇلغانغان يۈزلەرگە تېگىش ، ئاندىن يۈزىگە تېگىشتىن تارقىلىشى مۇمكىن.  كېسەللىك ئالامەتلىرىنىڭ پەيدا بولغان ۋاقتى ئادەتتە 2 كۈندىن 14 كۈنگىچە بولۇپ ، ئوتتۇرا ھېساب بىلەن 5 كۈن بولىدۇ.  ئۆلچەملىك دىئاگنوز قويۇش ئۇسۇلى بۇرۇن يۇتقۇنچاق يەللىكىدىن تەتۈر كۆچۈرۈلگەن پولىمېرازا زەنجىرسىمان رېئاكسىيە (rRT-PCR) . يۇقۇملىنىشقا كېسەللىك ئالامەتلىرى ، خەتەرلىك ئامىللار ۋە كۆكرەك CT سىكانىرلاشنىڭ بىرىكىشىدىنمۇ دىئاگنوز قويغىلى بولىدۇ . 

يۇقۇملىنىشنىڭ ئالدىنى ئېلىش تەدبىرلىرى قولنى دائىم يۇيۇش ، ئىجتىمائىي ئارىلىق (باشقىلار بىلەن بولغان ئارىلىقنى ساقلاش) ۋە قولنى يۈزدىن يىراقلاشتۇرۇشنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ .  ۋىرۇس بار دەپ گۇمان قىلغانلارغا ۋە ئۇلارنىڭ ھالىدىن خەۋەر ئالغۇچىغا ماسكا ئىشلىتىش تەۋسىيە قىلىنىدۇ ، ئەمما كەڭ خەلق ئاممىسى ئەمەس.  COVID-19 ئۈچۈن ۋاكسىنى ياكى ۋىرۇسقا قارشى داۋالاش يوق . باشقۇرۇش كېسەللىك ئالامەتلىرىنى داۋالاش ، قوللاش پەرۋىشى ، يەكلەش ۋە تەجرىبە تەدبىرلىرىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ . 

دۇنيا سەھىيە تەشكىلاتى تاجىسىمان ۋىرۇس يۇقۇمى بىر ۋابا دەپ جاكارلانغان. 

ئەڭ يېڭى كوۋىد-19 ھالەت ئۇچۇرى ئورگان تور بېتى: https://web.archive.org/web/20200325224102/https://google.org/crisisresponse/covid19-map 
2019 تاجىسمان ۋىرۇس كېسلى  (COVID-19)باشقا ئىسىملار 2019-nCoV جىددىي خاراكتېرلىك نەپەس يولى كېسەللىكلىرى
 رومان تاجىسىمان ئۆپكە ياللۇغى
 ۋۇخەن ئۆپكە ياللۇغى
 ۋۇخەن تاجىسىمان ۋىرۇسى
كوۋىد-19
كورونا ۋىرۇسى
كىرونا ۋىرۇسى
 «Coronavirus» ياكى SARS-CoV-2 نىڭ باشقا ئىسىملىرىthumb|2019 تاجىسىمان ۋىرۇسى كېسىلنىڭ ئالامەتلىرى2019-تاجىسىمان ۋىرۇس كېسلى ئالامەتلىرىئالاھىدەئۆتكۈر نەپەس يولى يۇقۇملىنىشئالامىتىقىزىش ، يۆتەل ، نەپەس سىقىلىشمۇرەككەپ مەسىلىلەرئۆپكە ياللۇغى ، ARDS ، بۆرەك زەئىپلىشىشسەۋەبىSARS-CoV-2خەتەر ئامىلىئالدىنى ئېلىش تەدبىرلىرىنى قوللانماسلىقدىئاگنوز قويۇش ئۇسۇلىrRT-PCR سىنىقى ، ئىممۇنىتېت كۈچى ، CT تەكشۈرۈشئالدىنى ئېلىشقول يۇيۇش تېخنىكىسى ، يۆتەل قائىدىسى توغرا ،
كېسەل كىشىلەر ياكى ئىككىلەمچى 

توشۇغۇچىلار بىلەن قويۇق ئالاقىلىشىشتىن ساقلىنىشداۋالاشكېسەللىك ئالامىتى ۋە قوللىشىچاستوتىسى288،380  دەلىللەنگەن دېلوئۆلۈم12 مىڭ 836  (جەزملەشتۈرۈلگەن دېلولارنىڭ% 3 تىن% 4 كىچە ؛ 
دەلىللەنمىگەن دېلولارنى ئۆز ئىچىگە ئالغاندا تۆۋەنرەك) 

 ئالامەت ئىستاستىكىسى 
ئالامىتى %قىزىتما87.9قۇرۇق يۆتەل67.7ھارغىنلىق38.1بەلغەم ئىشلەپچىقىرىش33.4پۇراق ۋە تەمنى يوقىتىش 30 دىن 66 گىچەنەپەس سىقىلىش18.6مۇسكۇل ياكى بوغۇملار ئاغرىش14.8كېكىردەك ئاغرىدى13.9باش ئاغرىقى13.6سوغوق تىتىرەش11.4كۆڭلى ئاينىش ياكى قۇسۇش5.0بۇرۇن قىستاڭچىلىقى4.8ئىچ سۈرۈش3.7 دىن 31 گىچە قان قۇسۇش0.9كانايچەl قىستاڭچىلىقى0.8

 باشقا ئىستاستىكا 
ئۆلۈش نىسبىتى (%) ياش ۋە دۆلەت بويىچەيېشى0–910–1920–2930–3940–4950–5960–6970–7980+جۇڭگو 11-فېۋرالغىچە 0.00.20.20.20.41.33.68.014.8ئىتالىيە 19-مارتقىچە 0.00.00.00.40.61.24.915.323.6كورېيە 23-مارتقىچە 0.00.00.00.10.10.41.66.311.6ئىسپانىيە 22-مارتقىچە 0.00.50.30.10.30.62.25.217.9
+ئامېرىكىدىكى ياشلارنىڭ ئۆلۈش نىسبىتى (%)يېشى0-1920-4445-5455-6465-7475-84≥85ئامېرىكا 16-مارتقىچە 0.00.1-0.20.5-0.81.4-2.62.7-4.94.3-10.510.4-27.3ئەسكەرتىش: تۆۋەن چەك بارلىق ئەھۋاللارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. يۇقىرى چەك سانلىق مەلۇمات كەم بولغان ئەھۋاللارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.
 مەنبەلەر