مەقئەت ھۆل تەمرەتكىسى

مەقئەت تەمرەتكىسى تۈز ئۈچەينىڭ ئاخىرقى بۆلىكى ياكى تۈز ئۈچەي بىلەن مەقئەت مۇسكۇلىنىڭ تۇتاشقان ئورنىدا بولىدىغان قاتتىق قىچىشىش بىلەن كىشىنى ئازابلايدىغان سوزۇلما تېرە كېسىلىدىن ئىبارەت. ئۇيغۇر تېبابىتى كلاسسىك ئەسەرلىرىدە «قوپائى مەئقەد» دەپمۇ ئاتىلىدۇ.

 ئاساسىي ئۇچۇرلىرى 
غەرب تېبابىتى نامى :مەقئەت ھۆل تەمرەتكىسى

باشقا نامى :قوپائى مەئقەد

كېسەللىك ئورنى :تىرە

يۇقۇملىنىشى :يۇقۇملۇق

تەۋە بۆلۈم :تىرە كىسەللىكلىرى بۆلۈم

 سەۋەبى 

 1. بەلغىمى شور تەسىرىدىن پەيدا بولىدۇ. 
مەقئەت ھۆل تەمرەتكىسىھەر خىل ئىچكى-تاشقى ئامىللار تۈپەيلىدىن بەلغەم خىلىتى تەركىبىگە سەپرانىڭ ئارىلىشىشىدىن بۇ خىل نورمالسىز خىلىت ھاسىل بولىدۇ. بەدەندە بۇ خىل نورمالسىز بەلغەم ھاسىل بولغاندا نورمال بەلغەم خىلىتىنىڭ تەبىئىي خىزمىتى توسقۇنلۇققا ئۇچرايدۇ. ھەمدە بەلغەم خىلىتىنىڭ قىيامى جەھەتتىن قويۇلۇشنى كەلتۈرۈپ چىقىرىۇ. بۇ خىلىت مەلۇم يېپىشقاقلىق ۋە كۈچلۈك غىدىقلاش تەسىرىگە ئىگە بولۇپ، قان ئايلىنىش ئارقىلىق تېرە توقۇلما، ھۈجەيرىلەرگە تەسىر قىلىپ يەرلىك ئورۇننىڭ ماددا ئالمىشىشىنى توسقۇنلۇققا ئۇچرىتىدۇ ھەمدە ئۆزىنىڭ كۈچلۈك غىدىقلاش تەسىرى بىلەن يەرلىك ئورۇننى تەكرار غىدىقلاپ بۇ كېسەلنىڭ كېلىپ چىقىشىغا سەۋەب بولىدۇ.

 2. قاننىڭ ئوفۇنەتلىنىشى تەسىرىدىن پەيدا بولىدۇ. 
مەقئەت ھۆل تەمرەتكىسىئۆتكۈر ئىسسىقلىقنىڭ قان خىلىتىغا تەسىر قىلىشى، سېسىغان، چىرىگەن، بۇزۇلغان ماددىلار ۋە ھەر خىل جاراسىملارنىڭ ئىچكى-تاشقى تەرەپتىن قان خىلىتىغا تەسىر قىلىشى، قان خىلىتى بۇزۇلۇپ قان ئايلىنىش جەريانىدا تېرە ۋە توقۇلما-ھۈجەيرىلەرگە تەسىر قىلىپ يەرلىك ئورۇننى تەكرار غىدىقلاپ ۋە يەرلىك ئورۇنغا توسۇلۇش پەيدا قىلىپ تېرىنىڭ فىزىئولوگىيىلىك خىزمىتىنى بۇزۇپ بۇ كېسەلنىڭ كېلىپ چىقىشىغا سەۋەب بولىدۇ.

 3. باشقا ئامىللار تەسىرىدىن پەيدا بولىدۇ. 
ئۆتكۈر غىدىقلىغۇچى، يەل پەيدا قىلغۇچى ئامىللارنىڭ يەرلىك ئورۇنغا تەسىر قىلىشى ۋە يەرلىك ئورۇننىڭ تازىلىقىنىڭ ياخشى بولماسلىقى تەسىرىدىن يەرلىك ئورۇن تەكرار غىدىقلىنىپ بۇ كېسەلنىڭ كېلىپ چىقىشىغا سەۋەب بولىدۇ.

 1. بەلغىمى شور تەسىرىدىن پەيدا بولىدۇ. 
مەقئەت ھۆل تەمرەتكىسىھەر خىل ئىچكى-تاشقى ئامىللار تۈپەيلىدىن بەلغەم خىلىتى تەركىبىگە سەپرانىڭ ئارىلىشىشىدىن بۇ خىل نورمالسىز خىلىت ھاسىل بولىدۇ. بەدەندە بۇ خىل نورمالسىز بەلغەم ھاسىل بولغاندا نورمال بەلغەم خىلىتىنىڭ تەبىئىي خىزمىتى توسقۇنلۇققا ئۇچرايدۇ. ھەمدە بەلغەم خىلىتىنىڭ قىيامى جەھەتتىن قويۇلۇشنى كەلتۈرۈپ چىقىرىۇ. بۇ خىلىت مەلۇم يېپىشقاقلىق ۋە كۈچلۈك غىدىقلاش تەسىرىگە ئىگە بولۇپ، قان ئايلىنىش ئارقىلىق تېرە توقۇلما، ھۈجەيرىلەرگە تەسىر قىلىپ يەرلىك ئورۇننىڭ ماددا ئالمىشىشىنى توسقۇنلۇققا ئۇچرىتىدۇ ھەمدە ئۆزىنىڭ كۈچلۈك غىدىقلاش تەسىرى بىلەن يەرلىك ئورۇننى تەكرار غىدىقلاپ بۇ كېسەلنىڭ كېلىپ چىقىشىغا سەۋەب بولىدۇ.

 2. قاننىڭ ئوفۇنەتلىنىشى تەسىرىدىن پەيدا بولىدۇ. 
مەقئەت ھۆل تەمرەتكىسىئۆتكۈر ئىسسىقلىقنىڭ قان خىلىتىغا تەسىر قىلىشى، سېسىغان، چىرىگەن، بۇزۇلغان ماددىلار ۋە ھەر خىل جاراسىملارنىڭ ئىچكى-تاشقى تەرەپتىن قان خىلىتىغا تەسىر قىلىشى، قان خىلىتى بۇزۇلۇپ قان ئايلىنىش جەريانىدا تېرە ۋە توقۇلما-ھۈجەيرىلەرگە تەسىر قىلىپ يەرلىك ئورۇننى تەكرار غىدىقلاپ ۋە يەرلىك ئورۇنغا توسۇلۇش پەيدا قىلىپ تېرىنىڭ فىزىئولوگىيىلىك خىزمىتىنى بۇزۇپ بۇ كېسەلنىڭ كېلىپ چىقىشىغا سەۋەب بولىدۇ.

 3. باشقا ئامىللار تەسىرىدىن پەيدا بولىدۇ. 
ئۆتكۈر غىدىقلىغۇچى، يەل پەيدا قىلغۇچى ئامىللارنىڭ يەرلىك ئورۇنغا تەسىر قىلىشى ۋە يەرلىك ئورۇننىڭ تازىلىقىنىڭ ياخشى بولماسلىقى تەسىرىدىن يەرلىك ئورۇن تەكرار غىدىقلىنىپ بۇ كېسەلنىڭ كېلىپ چىقىشىغا سەۋەب بولىدۇ.

 ئالامىتى 
مەقئەت ھۆل تەمرەتكىسىمەقئەت قورىغۇچى مۇسكۇللىرى قاتتىق قىچىشىدىغان، قىچىشقان ئورۇننى تاتىلىغاندىن كېيىن مەقئەت تېرىلىرى بۇزۇلۇپ، چاقىغا ئايلىنىپ يۇقۇملىنىدۇ. بولۇپمۇ كەچتە قىچىشىش ئېغىر بولىدۇ.

مەقئەتنى تەكشۈرگەندە مەقئەت قورۇغۇچى مۇسكۇلنىڭ شىللىق پەردىلىرىنىڭ قىزىرىپ قىزىل توچكىلارنىڭ كۆپۈپ چىققانلىقىنى كۆرگىلى بولىدۇ. چوڭ تەرەتنى لابوراتورىيىلىك تەكشۈرگەندە تۈتۈ قۇرتلىرى كۆرۈنمەيدۇ.

 دىئاگنوزى 
مەقئەت قورۇغۇچى مۇسكۇللىرى قاتتىق قىچىشىدۇ بولۇپمۇ كېچىدە قىچىشىشنىڭ ئېغىر بولىدىغانلىقى مەقئەتنى تەكشۈرگەندە مەقئەت قورۇغۇچى مۇسكۇللىرىنىڭ شىللىق پەردىلىرىنىڭ قىزىرىپ قىزىل توچكىلارنىڭ كۆپۈپ چىقىش ئەھۋاللىرى ھەمدە لابوراتورىيىلىك تەكشۈرگەندە تۈتۈ قۇرتلارنىڭ چىقماسلىق ئەھۋاللىرىغا ئاساسەن دىئاگنوز قويۇلىدۇ.

 داۋالاش پىرىنسىپى 
1. بەلغىمى شورغا قارىتا بەلغەمنىڭ مۇنزىچىغا سەپرانىڭ مۇنزىچىنى قوشۇپ بېرىپ ماددا پىشقاندىن كېيىن بەلغەم بىلەن سەپرانىڭ مۇسھىلىنى قوشۇپ 5~3 كۈن بېرىپ ماددىنى تازىلاش پرىنسىپى قوللىنىلىدۇ.

2. قان تازىلاش، ياللۇغ قايتۇرۇش پرىنسىپى قوللىنىلىدۇ.

 داۋالاش ئۇسۇلى 
بەلغىمى شورغا قارىتا بەلغەمنىڭ مۇنزىچىغا سەپرانىڭ مۇنزىچىنى قوشۇپ ماددا پىشقانلىق ئالامىتى كۆرۈلگىچە بېرىپ، ماددا پىشقاندىن كېيىن بەلغەم بىلەن سەپرانىڭ مۇسھىلىنى قوشۇپ 5~3 كۈن بېرىپ ماددا تازىلىنىدۇ.

ماددىنى تازىلاپ بولغاندىن كېيىن قان تازىلاش، ياللۇغ قايتۇرۇش مەقسىتىدە قۇرسى شاھتەررە كۈندە ئۈچ ۋاخ 5~3 دانە، ئىترىفىل چۆبچىن كۈنىگە ئۈچ ۋاخ 11~7 گرام، چىلان شەربىتى كۈنىگە ئۈچ ۋاخ 100~50 مىللىلىتىردىن، تەمرى ھىندى شەربىتى كۈنىگە ئۈچ ۋاخ 100~50 مىللىلىتىردىن ئىستېمال قىلىشقا بېرىلىدۇ. شۇنىڭ بىلەن بىرگە بابۇنە مېيى بىلەن مايلىنىدۇ ياكى مامىرانچىن قاينىتىپ داكا بىلە ھۆل تېڭىلىدۇ. شۇنىڭ بىلەن شاھتەررە، چۆبچىن، ئەمەن، موزا، كۆكنار پوستى، چۈچۈكبۇيا يىلتىزى، نېلۇپەر، ئاق لەيلىگۈلى قاتارلىق دورىلاردىن تەڭ مىقداردا ئېلىپ 1500 مىللىلىتىر سۇدا يېرىمى قالغىچە قاينىتىپ، پىسەپلىرىنى سۈزۈۋېتىپ، يەرلىك ئورۇن يۇيۇپ بېرىلىدۇ.

 دىققەت قىلىشقا تىگىشلىك ئىشلار 
1. ئۆتكۈر غىدىقلىغۇچى، يەل پەيدا قىلغۇچى، قاننى قىزىتقۇچى يېمەك-ئىچمەكلەردىن پەرھىز قىلىنىدۇ.

2. يەرلىك ئورۇن تازىلىقىغا دىققەت قىلىش، كۈندە ئىلمان سۇ بىلەن يۇيۇپ بېرىش لازىم.

 مەنبەلەر 

مەنبە:ئىزدە قامۇسى