پارنىك ئېففېكتى

پارنىك ئېففېكتى ئاتموسفېرادىكى پارنىڭ گاز مىقدارىنىڭ ئارتىپ كېتىشى بىلەن يەر شارىنىڭ تېمپېراتۇرىسى ئۆرلەپ كېتىدىغان ھادىسىە .

 ئاساسىي ئۇچۇرلىرى 
ئۇيغۇرچە نامى :پارنىك ئېففېكتى

چەتئەلچە نامى :Greenhouse Effect

ئەمەلىي پەن :بىئولوگىيە

 قىسقىچە تونۇشتۇرۇش 
4پارچەپارنىك ئېففېكتىپارنىك ئېففېكتى ئاتموسفېرادىكى پارنىڭ گاز مىقدارىنىڭ ئارتىپ كېتىشى بىلەن يەر شارىنىڭ تېمپېراتۇرىسى ئۆرلەپ كېتىدىغان ھادىسىە . 

پارنىك ئېففېكتىنىڭ ئىنسانلارغا يەتكۈزىدىغان خەۋەپ - خەتىرى ناھايىتى زور . ھاۋا تېمپېراتۇرىسى يۇقىرلاپ كەتكەندە بەزى چاغلاردا يامغۇر كۆپىيىپ بەزى چاغلاردا قۇراغاقچىلىق كۆپىيىپ پەيدا بولىدۇ ،شامال ۋە بوران كۈچىيىپ تەبىئىي ئاپەتلەر ئېغىرلاپ كېتىدۇ . 

كىشىلەرنى ئەڭ ئەنسىرتىدىغىنى شۇكى ، تېمپېراتۇرا ئۆرلەش سەۋەبلىك ئىككى قۇتۇپتىكى مۇزلۇقلار ئېرىپ . دېڭىز يۈزى يۇقىرى ئۆرلەپ دېڭىز ياقىلىرىغا جايلاشقان كۆپلىگەن شەھەرلەر ، ئاراللار ياكى پەسىرەك جايلار دېڭىز ئاستىدا قىلىش خەۋىپى تۇغۇلىدۇ . 

20 - ئەسىرنىڭ 60 - يىللىرىنىڭ ئاخىرلىرىدا ئافرىقىدىكى سەھرايى كەبىرنىڭ چارۋىچىلىق رايۇنلىرىدا ئۇدا 6 يىل قۇرغاقچىلىق يۈز بىرىپ ، ئاشلىق ۋە ئوت - چۆپ يېتشمىگەچكە چارۋا ماللارنىڭ ھەممىسى ئۆلتۇرۇلگەن ۋە ئاچارچىلىق بىر يىرىم مىليۇن ئادەمنىڭ جىنىغا زامىن بولغان . مانا بۇ پارنىك ئېففېكتى ئىنسانلارغا ئېلىپ كەلگەن بالايى ئاپەتنىڭ كىچىك مىسالى . 

 مۇندەرىجە 

 قىسقىچە چۈشەندۈرۈش
 ئاساسىي ئۇچۇرلىرى
 قىسقىچە تونۇشتۇرۇش
 پەيدا بۇلىشى 
 ئالدىنى ئېلىش ئۇسۇلى 
 سۈرەتلەر
 قامۇس باشبېتى

 پەيدا بۇلىشى 
5پارچەپارنىك ئېففېكتىئىلگىرى خېلى ئۇزاق بىر مەزگىل جەريانىدا ئاتموسفېرادىكى كاربۇن تۆت ئوكسىدى مىقدارى بىر تەرەپتىن كۆپىيىپ ، بىر تەرەپتىن كېمىيىپ بىرخىل دىنامىك تەڭپۇڭ ھالەتنى ساقلاپ ، مىقدارى ئاساسى جەھەتتىن مۇقىم بولۇپ كەلگەن . لېكىن يىقىنقى بىر قانچە يىللاردىن بىرى نوپۇسنىڭ جىددى كۆپىيىشى، سانائەتنىڭ ئۇچقاندەك تەرەققىي قىلىشى ، نەپەستىن ، يىقىلغۇلارنىڭ كۆيىشىدىن پەيدا بولغان كاربۇن 4 ئوكسىدنىڭ مىقدارى زور دەرىجىدە كۆپەيدى . ئۇندىن باشقا ئورمانلار ۋە يېپىنچە ئۆسۈملۈكلەرنىڭ ۋەيران قىلىنىشى تۈپەيلىدىن فۇتۇسىنتىز ئارقىلىق ، كاربون 4 ئوكسىدلىرى ئوكسگېنگە ئايلىنىدىغان شەرت شارائىتلار ئازىيىپ ، ئاتموسفېرادىكى كاربون 4 ئوكسىد كۆپىيىپ كەتتى . كاربون 4 ئوكسىد يەر شارىدىكى ئىسسىقلىق رادىياتسىيەسىنىڭ يۇقىرى ئالەم بوشلۇقىغا كۆتۇرۇلىشىنى توسۇپ ، يەر شارىنىڭ تېمپېراتۇرىسىنى تەڭشەش رولىنى ئوينايدۇ . لېكىن ئۇنىڭ مىقدارى بەك كۆپىيىپ كەتكەچكە ، خۇددى يەر شارىغا بىر قازاننى كىيدۇرۇپ قويغاندەك ئەھۋال يۇز بىرىپ ، تېمپېراتۇرا بارا - بارا تۆۋەنلەپ « پارنىك ئېففېكتى » كېلىپ چىقىدۇ . پارنىڭ گازى - كاربون تۆت ئوكسدىدىن باشقا يەنە فىتۇر ، خىلور ئالكىللىرى ، مىتان ، ئازۇت تۆت ئوكسىد قاتارلىق 30 نەچچە خىل خىمىەۋى ماددىلارنى ئۆزئىچىگە ئالىدۇ . 

 ئالدىنى ئېلىش ئۇسۇلى 
پارنىك گازلىرىنىڭ مىقدارىنى ئۈنۈملىك كونتۇرۇل قىلىش، نوپۇسنىڭ كۆپىيىشىنى تىزگىنلەش، يېقىلغۇلارىن ئىلمى پايدىلىنىپ ، كۆچەت تىكىپ ئورمان بەرپا قىلىشنى تېزلەشتۇرۇپ ، جايلارنى زور كۈچ بىلەن كۆكەرتىپ پارنىك ئېففېكتىنىڭ پۈتۈن يەر شارىغا تېخىمۇ زور ئاپەت ئېلىپ كېلىشىدن ساقلىنىش كېرەك .

 مەنبەلەر