ژىيۇل ۋېرن

<div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'"> 

 ژىيۇل ۋېرن(Jules Verne فرانسۇزچە "ژۈل ۋەغن" دەپ ئوقۇلىدۇ) 200pxكەسپى يازغۇچى تۇغۇلغان ۋاقتى  1828-يىل 28-فېۋرالتۇغۇلغان يېرى  ناڭتۋاپات بولغان ۋاقتى'  1905-يىل 24-مارتۋەتەنداشلىقى   فرانسۇزئىجادىيەت تىلى   فرانسۇزچەئىجادىيەت ئۇسلۇبى  سەرگۈزەشتە، فانتازىيە
ئۇيغۇرلارغا تونۇشلۇق بولغان فرانسىيەنىڭ داڭلىق فانتازىيەلىك رومان يازغۇچىسى ژىيۇل ۋېرن 1828-يىلى 28-فېۋرالدا، فرانسىيەنىڭ غەربىدىكى ناڭت شەھرىدە تۇغۇلۇپ، 1905-يىلى 24-مارتتا ئامىيەن شەھرىدە ۋاپات بولغان.

 تەرجىمىھالى ۋە دەسلەپكى ئىجادىيە ھاياتى 
ژىيۇل ۋېرن فرانسىيەنىڭ غەربىدىكى ناڭت شەھرىدە دۇنياغا كەلگەن. دادىسى پىيەر ۋېرن قانۇن خىزمەتچىسى، ئاپىسى بولسا ناڭت بۇرژۇئازلىرىدىن بولۇپ، ژىئۇل بەش بالىنىڭ چوڭى ئىدى. دادىسى ئۇنىڭ بىر ياراملىق ئادوۋكات بولۇشىنى ئۈمىت قىلاتتى. پادىشاھلىق تولۇق ئوتتۇرىدا رىتورىك ۋە پەلسەپە ئۈگەنگەن ژىيۇل 1848-يىلى پارىژدا قانۇن كەسپىنى تۈگەتكەن. شۇ چاغلاردىلا شېئىر ۋە داستان يېزىشقا باشلىغان. پارىژدىكى ئوقۇش مەزگىلىدە، قانۇندىن بەكرەك تىياتىرغا قىزىقىدىغان ۋېرن تىياتىرخانىدا ئالېكساندىر دىيۇما بىلەن تونۇشىدۇ. "تارىخى تىياتىرخانا"نىڭ ئىگىدارچىسى بولغان دىيۇما ۋېرىننىڭ "ئۈزۈلگەن نەيچە"دىراممىسىنى ئويناتقۇزىدۇ. ئوقۇش پۈتتۈرگەندىن كىيىن، دادىسىنىڭ خىزمىتىگە ۋارسلىق قىلىشنى رەت قىلغان ژىئۇل "دۆلەتلىك كۈتۈپخانە"دىن ئايرىلمايدىغان بولۇپ قالىدۇ ۋە كونا ساياھەتچى ۋە قىدىرىپ تەكشۈرگۈچى، ئەما بولۇپ قالغان ژاك ئاراگو بىلەن يېقىن بۇرادەرلەردىن بولۇپ قالىدۇ.

1851-يىلى "ئائىلىلەر مۇزىيى" ژورنىلىدا تۇنجى ھېكايىلىرى "مېكسىكا دېڭىز ئارمىيىسىنىڭ تۇنجى كېمىلىرى" ۋە "ھاۋادىكى بىر ماجىرا" لارنى ئېلان قىلىدۇ. كىيىنكى يىلى "لىرىك تىياتىر"غا كاتىپلىققا ئورۇنلىشىدۇ. بۇ مەزگىللەردە، نۇرغۇنلىغان دىرامما ۋە ھېكايىلەرنى يېزىپ چىقىدۇ. ئۇ يېزىپ چىققان ئوپىرا "كولىن مايار"قىزغىن ئالقىشقا ئېرىشىپ، 40 قېتىم ئوينىلىدۇ.

1856-يىلى، ژىيۇل ۋېرن كەلگۈسىدىكى ئايالى، 26 ياشلىق، ئىككى بالا بىلەن تۇل قالغان ئامىيەنلىك ياش ئايال ئونورىن مورەل بىلەن تونۇشۇپ توي قىلىدۇ. 1861-يىلى يالغۇز ئوغلى مىشەل تۇغۇلىدۇ.

 ئاجايىپ-غارايىپ ساياھەتلىرى 

1862-يىلى ژىيۇل ۋېرن تۇنجى رومانى "بەش ھەپتىلىك شار ساياھىتى"نى "پىيەر-ژۈل ھەزەر" نەشرىياتىدا ئېلان قىلدۇرىدۇ. بۇ كىتاپ دەرھاللا پۈتۈن دۇنيادا ئاجايىپ ياخشى ئىنكاس قوزغايدۇ. مەزكۇر نەشرىيات ۋېرن بىلەن 20 يىللىق توختام تۈزىدۇ: ياشلارغا قارىتىلغان ژورنال "مائارىپ ۋە قايتا قۇرۇش" ژورنىلى ئۈچۈن رومان يېزىشقا كېلىشىدۇ. "كاپىتان ئاتتېرانىڭ كەچۈرمىشلىرى" رەسمى رومان شەكلىدە چىقىشتىن بۇرۇن، مەزكۇر ژورنالدا ئېلان قىلىنىدۇ. 40 يىل مابەينىدە، ژىيۇل ۋېرن جەمئى 64 تومدىن تەشكىل تاپقان "ئاجايىپ-غارايىپ ساياھەتلەر" نى تاماملايدۇ. 1863-يىلى، "20-ئەسىردىكى پارىژ"نى يېزىپ چىقىدۇ. بۇ رومان پەقەت 1994-يىلىغا كەلگەندە ئاندىن ئېلان قىلىنىدۇ.

1867-يىلى 16-مارتتا، ئىنىسى پول بىلەن لىۋىرپۇلدا "ئۇلۇغ شەرق" كېمىسىگە ئولتۇرۇپ، ئامرېكىغا سەپەر قىلىدۇ. بۇ سەپىرىدىن "دولقۇنلۇق ھايات" رومانى مەيدانغا كېلىدۇ.(1870-يىل). 1868-يىلى، "مۇقەددەس مىشەل" ناملىق كېمىنى سېتىۋالىدۇ ۋە شۇندىن كىيىن، كېمىسىنى خىزمەت ئىشخانىسىغا ئايلاندۇرىدۇ. 1872-يىلى، ئايالىنىڭ ئارزۇسى بويىچە ئامىيەن شەھرىگە كۆچۈپ كېلىدۇ. ئىككى يىلدىن كىيىن، "دۇنيانى 80 كۈندە ئايلىنىش" رومانىنى ئېلان قىلىدۇ. 1878-يىلى كېمىسى "مۇقەددەس مىشەل 3" بىلەن لىسسابوندىن ئالجىرغا قەدەر ئايلىنىدۇ ۋە 1880-يىلىغا قەدەر، شوتلاندىيە، نورۋىگىيە ۋە ئېرلاندىيەلەرنى كېزىپ چىقىدۇ. 1884-يىلى، ئايالىنىڭ ھەمراھلىقىدا، ئوتتۇرا دېڭىزنى ئايلىنىپ كېلىدۇ.

 ئاخىرقى يىللىرى 

1886-يىلى، ژىيۇل ۋېرندىن پۇل سوراپ كەلگەن نەۋرە ئىنىسى گاستون ئۇنىڭغا ئىككى پاي ئوق چىقىرىدۇ ۋە ۋېرننىڭ پۇتى ئۆمۈرلۈك پالەچ بولۇپ قالىدۇ. 1888-يىلى، ئامىيەن شەھەرلىك مەجلىسكە سولچىل جۇمھۇرىيەتچىلەر ۋەكىلى بولۇپ سايلىنىدۇ ۋە بۇ ۋەزىپىدە 15 يىل ئولتۇرىدۇ. ئەمەلىيەتتە، ۋېرن ھەرگىز بىر جۇمھۇرىيەتچى ئەمەس، بەلكى مەيدانى ئېنىق شاھىزىمچى. 1900-يىلى كۆزىگە ئاق چۈشۈپ قالىدۇ. دىيابىت كېسىلىگە گىرىپتار بولغان ژىيۇل ۋېرن 1905-يىلى 24-مارتتا، ئامىيەن شەھرى، لوڭگىۋىل كوچىسى(بۈگۈنكى ئىسمى ژىيۇل ۋېرن چوڭ كوچىسى)دىكى ئۆيىدە بۇ دۇنيادىن خوشلىشىدۇ. قەۋرىسى ئامىيەندىكى مادلەن قەۋرىستانلىقىدا. ئۇنىڭ ئۆلۈمىدىن كىيىن، بىر نەچچە رومانى ئوغلى مىشەل ۋېرن تەرىپىدىن ئېلان قىلدۇرىلىدۇ.

 ئەسەرلىرى 
ئەگەر ژىيۇل ۋېرننىڭ رومانلىرىنىڭ يېزىلىش ئۇسلۇبىنى كۈزىتىدىغان بولساق، بىر-بىرىگە زىچ باغلانغان ئۈچ خىل ئالاھىدىلىكنى بايقايمىز:
1. بىر جۇغراپىيىلىك سەپەر
2. بىر ئەخلاقى سەپەر
3. بىر ئىلمى سەپەر

 رومانلىرى 
<div style="direction:rtl; font-family:'ALKATIP Tor', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Arial Unicode MS'"> 

 بەش ھەپتىلىك شار ساياھىتى- 1863 
 يەر شارىنىڭ مەركىزىگە سەپەر- 1864(ئۇيغۇرچىغا تەرجىمە قىلىنغان)
 گراف شاڭتۆلەن- 1864
 يەر شارىدىن ئايغىچە- 1865
 كاپىتان ئاتتېرانىڭ كەچۈرمىشلىرى- 1867(بىرىنچى توم: ئېنگىلىزلار شىمالى قۇتۇپتا. ئىككىنچى توم: مۇز چۆلى
 كاپىتان گرانتنىڭ پەرزەنتلىرى- 1868 (بىرىنچى توم: جەنۇبى ئامرىكا. ئىككىنچى توم: ئاۋىسترالىيە. ئۈچىنچى توم: تىنچ ئوكيان.(ئۇيغۇرچىغا تەرجىمە قىلىنغان)
 سۇ ئاستىدىكى 20 مىڭ كېلومېتىرلىق سەپەر- 1870(ئۇيغۇرچىغا تەرجىمە قىلىنغان)
 ئاي شارىنىڭ ئەتراپىدا- 1870
 دولقۇنلۇق ھايات- 1871
 قامالنى بۇزغۇچىلار- 1871
 دوختۇر ئوكس- 1872
 ئۈچ رۇس ۋە ئۈچ ئېنگلىزنىڭ جەنۇبى ئافرىقىدىكى سەرگۈزەشتىلىرى- 1872
 دۇنيانى 80 كۈندە ئايلىنىش- 1872 (ئۇيغۇرچىغا تەرجىمە قىلىنغان)
 موي دۆلىتى- 1873
 سىرلىق ئارال- 1874-1875(بىرىنچى توم: دېڭىز ھالاكىتى. ئىككىنچى توم: ۋاز كېچىلگەنلەر. ئۈچىنچى توم: ئارالنىڭ سىرى.(ئۇيغۇرچىغا تەرجىمە قىلىنغان)
 شاڭسەللور كېمىسى- 1875
 مىشەل ستروگوف- 1876
 ئېكتور سەرۋاداك- 1877
 قارا ھىندى ئاراللىرى- 1877
 15 ياشلىق كاپىتان- 1878
 بېگۇمنىڭ مال-دۇنياسى- 1879
 بىر جوڭگولۇقنىڭ جوڭگودىكى خەۋپلىك سەرگۈزەشتىلىرى- 1879
 پارلىق ئۆي- 1880
 ئون سائەتلىك ئوۋ- 1881
 ئامازوندىكى ژاڭگادا پويىزى- 1881
 روبىنزونلار مەكتىپى- 1882
 ئىنفرا يېشىل نۇر- 1882
 جاھىل كېرابان- 1883
 جەنۇپ يۇلتۇزى- 1884
 ئوتتا قالغان ئارال- 1884
 بوراننىڭ گۈركىرىشى، يامغۇرنىڭ سىمىلدىشى- 1884
 ماتىياس ساندورف- 1885
 غالىپ روبۈر- 1886
 لاتارىيە بېلىتى- 1886
 جەنۇپقا قارشى شىمال- 1887
 فرانسىيە يولى- 1887
 ژىل برالتار- 1887
 ئىككى يىللىق تەتىل- 1888
 ئىسىمسىز ئائىلە- 1889
 شىمالى قۇتۇپقا يۈرۈش- 1889
 سېزار كاسكابەل- 1890
 برانىكان خانىم- 1891
 كارپاتلار قەلئەسى- 1892
 كلودىيۇس بومبارناك- 1892
 ئېرلاندىيە ئوغلى- 1893
 كاپىتان ئانتىفەرنىڭ كەچۈرمىشلىرى- 1894
 ماشىنىلىق ئارال- 1895
 بايراق ئالدىدا- 1896
 كلوۋىس داردانتور- 1896
 مۇز ئالۋاستىسى- 1897
 گۈزەل ئورىنوكو دەرياسى- 1898
 غەلىتە ئادەمنىڭ ۋەسىيىتى- 1899
 ئىككىنچى قىسىم- 1900
 ھاۋادىكى سەھرا- 1901
 ژاڭ-مارى كابىدۇلەننىڭ قىسسىلىرى- 1901
 ئاكا-ئۇكا كىپلار- 1902
 ساياھەت ياردەم پۇلى- 1903
 لىۋونىيەدىكى پاجىئە- 1904
 دۇنيانىڭ خوجىسى- 1904
 دېڭىز باسقۇسى- 1905

 ژىيۇل ۋېرننىڭ ئەسەرلىرى تورلاردا 

كىتاپلار
 http://abu.cnam.fr/ 
 http://gallica.bnf.fr/
 http://www.gutenberg.org/browse/authors/v#a60
 http://www.ebooksgratuits.com/ebooks.php?auteur=Verne_Jules
 http://fr.www.affinibook.com/author/about?author_id=125
 https://web.archive.org/web/20101108231324/http://www.inlibroveritas.net/auteur35-oeuvres.html
 https://web.archive.org/web/20110126112423/http://www.livres-et-ebooks.fr/auteur/Jules_Verne-716/
 https://web.archive.org/web/20100128104805/http://www.livrespourtous.com/e-books/list/onecat/Ebooks-gratuits+Auteurs+R-a-Z+Verne,-Jules/0.html

ئاۋازلىق رومانلىرى
 http://www.litteratureaudio.com/livre-audio-gratuit-mp3/jules-verne-le-tour-du-monde-en-80-jours.html - دۇنيانى 80 كۈندە ئايلىنىش
 http://www.litteratureaudio.com/livre-audio-gratuit-mp3/jules-verne-voyage-au-centre-de-la-terre.html-يەر شارىنىڭ مەركىزىگە سەپەر
 http://www.litteratureaudio.com/livre-audio-gratuit-mp3/verne-jules-vingt-mille-lieues-sous-les-mers.html- دېڭىز ئاستىدىكى يىگىرمە مىڭ كېلومېتىرلىق سەپەر
 مەنبەلەر 

تۈر:كىشلەر