پۇقرالارنىڭ بەخىت تۇيغۇسى كۆرسەتكۇچى

<div style="direction:rtl; font-family: 'UKIJ inchike', 'Alpida_Unicode System', 'UKIJ Tuz Tom', 'Microsoft Uighur', 'uyghur ekran', 'Segoe UI', 'Tahoma'"> 

پۇقرالارنىڭ بەخىت تۇيغۇسى كۆرسەتكۇچى  GNHGross National Happiness



كىشلەرنىڭ ئۆزى تېنىنىڭ مەۋجۇتلۇقى ۋە تەرەققىيات ئەھۋالىغا نىسبەتەن بەھرىمان بولۇش ۋە بەھىرلىنىش ھېس تۇيغۇسى بولۇپ،  كىشلەرنىڭ بەخىت تۇيغۇسىدىكى بىر خىل كۆرسەتكۈچنى كۆرسىتىدۇ، . . ئوخشىمىغان كىشلەرنىڭ بەخىت تۇيغۇسىنى چۈشىنىشى ئوخشىمايدۇ ، مەسلەن :بەزى شەھەرلىكلەر : بەخىت بولسا يۇقىرى مائاش ، تاۋار ئولتۇراق ئۆيگە ئىگە بولۇشنى بەخت دەپ قارىسا ،  بەزىلەر : بىر شىركەت قۇرۇپ  چىقىش ۋە ئۆز ماركىسىنى يارىتىشنى بەخىت دەپ قارايدۇ .
بەخىت تۇيغۇسى بولسا ، قانائەتلىنىش ، خوشاللىق  ، قىممەت قاراشنىڭ ئورگانىك بىرىكمىسىدۇر. 

بەخىت تۇيغۇسى كۆرسەتكۈچىنى ئەڭ دەسلەپ جەنۇبىي ئاسىيادىكى بۇتاننىڭ پادىشاھى ئوتتۇرغا قويغان . ئۇ مۇنداق دەپ قارىغان ، سىياسەت بەخىتكە كۆڭۈل بۆلۈشى كىرەك ، بەخىتنىڭ ئەمەلگە ئېشىشىنى مەقسەت قىلىش كىرەك ، قانداق قىلغاندا كىشلەردىكى  ماددى ۋە مەنىۋى تۇرمۇش  تەڭپۇڭلۇقىنى ساقلاپ قالغىلى بولىدۇ دەپ قارىغان. 
مۇشۇ كۆز قاراش ئاساسىدا ، ھۆكۈمەت سىياسەتنى ياخشىلاش ، ئىقتىسادنى ئاشۇرۇش ، مەدەنىيەتنى تەرەققىي قىلدۇرۇش ، مۇھىت قوغداش تۆتىنىڭ بىرلىشىشىدىن پۇقرالارنىڭ بەخىت تۇيغۇسى  كۆرسەتكۈچىنىڭ ئۆلچىمى  قىلغان .

كىشلەرنىڭ بەخىت تۇيغۇسىغا نىمىلەر تەسىر كۆرسىتىدۇ ؟ 

كىشلەرنىڭ ئوبىيكىتىپ بەخىت تۇيغۇسىنى ئۆلچەش 20 ئەسىرنىڭ 60 يىللىرى ، كىچىككەندىمۇ 80 يىللارغىچە بولغان مەزگىللەردە  پىسخولوگلارنىڭ تەتقىقات تېمىسىغا ئايلانغان. 

كىشلەرنىڭ بەخىت تۇيغۇسىغا تەسىر كۆرسىتىدىغان ئامىللار :

ئىقتىسادى ئامىل : ئىشقا ئورۇنلىشىش  ئەھۋالى ، كىرىم -چىقىم ئەھۋالى ، 

جەمئىيەت ئامىلى : تەربىيەلىنىش دەرىجىسى  ، نىكاھلىنىش سۈپىتى ، 

نوپۇس ئامىلى :   جىنىس پەرقى ، ياش پەرقى ، 

مەدەنىيەت ئامىلى : قىممەت قارىشى ، ئەنئەنە ، ئۆرپ ئادەت قارىشى ، 

پىسخىك ئامىل :  مىللىي خاراكتىرى ، ئۆزلۈك ، ئۆزىنى ھۆرمەتلەش دەرىجىسى ، تۇرمۇش پوزىتسىيەسى ، شەخسىي ئالاھىدىلىك ، مۇۋاپىقىيەت  ھەركەتلەندۈرگۈچى

سىياسىي ئامىل :  دىموكراتىيە ھوقۇقى ،  گۇرۇپپا ، ئىتتىپاقلارغا قاتنىشىش پۇرسىتى ، 

ئوبىيكىتىپ بەخىتنى چۈشىنىش ۋە ئانالىز قىلىشتىكى ئوخشىماسلىققا ئاساسەن :
تونۇش ۋە  كەيپىيات ، ھېس تۇيغۇ ، 

يەككىلىك ۋە كوللىكتىپلىق 

ۋىرتىكال ۋە گورزىنتال 

زامان ۋە ماكان 

پۇقرالار بەخىت تۇيغۇسى كۆرسەتكۈچىنى ھېسابلاش ئۇسۇلى 

1. پۇقرالار بەخىت تۇيغۇسى كۆرسەتكۈچى =  ( كىرىم چىقىم ئەھۋالىنى بۆلىمىز  Gini Coefficient جىنى كوئىفىنسىنتىغا ) كۆپەيتىمىز  ئىشسىزلىق  نىسبىتى ، يەنە  كۆپەيتىمىز  Inflation Rate (پۇل پاخاللىقى) 

Gini Coefficient   جىنى  كوئىفىنسىنتى بولسا ، كىرىمنىڭ باراۋەر تەقسىملىنىشتىكى پەرقىنى كۆرسىتىدۇ .  ئەڭ چوڭ قىممىتى 1 ، ئەڭ كىچىك قىممىتى 0 .
Inflation Rate ( پۇل پاخاللىقى ) تارقىتىلغان پۇلنىڭ ئوبورت قىلىشتا ئەمەلىي ئېھتىياجلىق پۇلدىن ئېشىپ كىتىش ئەھۋالىنى كۆرسىتىدۇ .



2.   پۇقرالار بەخىت  تۇيغۇسى كۆرسەتكۈچى =  ئىشلەپچىقىرىش ئومۇمىي قىممىتى * ئا % + جەمئىيەت ساغلاملىق كۆرسەتكۈچى *ب% + جەمئىيەت پاراۋانلىق كۆرسەتكۈچى *س % + جەمىيەت مەدەنىيەت كۆرسەتكۈچى *د% + ئىكولوگىيەلىك مۇھىت كۆرسەتكۈچى *س%

ئا% ، ب% ، س % ، د %  س% لەر بولسا  ئىشلەپچىقىرىش ئومۇمىي قىممىتى ، جەمئىيەت ساغلاملىق  كۆرسەتكۈچى ،  جەمئىيەت پاراۋانلىق    كۆرسەتكۈچى ....نىڭ GDP  ئىچىدە ئىگەللىگەن نىسبىتىنى  كۆرسىتىدۇ .http://baike.baidu.com/view/635704.htm?func=retitle
 مەنبەلەر