باي ناھىيىسى

+شەرقىي تۈركىستان ئۇيغۇردۆلىتى <font size="+1">باي ناھىيىسى
拜城县.Bay Countycenter|350x350pxباي ناھىيىسىنىڭ خەرىتىدىكى ئورنىمەمۇرىي رايون شەكلىناھىيە ۋىلايەتئاقسۇ ۋىلايىتى مىللەتلەرئۇيغۇرتىللارئۇيغۇرچەبازارلىق سانى4 دانە يېزا سانى10 دانە نوپۇس (2015-يىل)241,079  يەر مەيدانى 15،917 كۋادرات كىلومېتىرۋاقىت رايونىUTC+6تېلېفون رايون نومۇرى997(0)86+ماشىنا تاختا نومۇرى新N  
باي ناھىيەسى (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى: Bay Nahiyisi) تەڭرىتاغنىڭ ئوتتۇرا بۆلىكىنىڭ جەنۇبىي ئېتىكىگە جايلاشقان بۇلۇپ مەمۇرى جەھەتتىن ئاقسۇ ۋىلايىتىتىگە قارايدۇ. شەرق تەرىپى كۇچار ناھىيىسى بىلەن، جەنۇب تەرىپى توقسۇ ناھىيىسى بىلەن، غەرب تەرىپى ئونسۇ ناھىيىسى بىلەن، شىمالىي تەرىپى موڭغۇلكۈرە، تېكەسۋە خېجىڭ ناھىيىسى بىلەن تۇتىشىدۇ. شەرقتىن غەربكىچە بولغان ئۇزۇنلۇقى 197.5 كىلومېتىر، جەنۇبتىن شىمالغىچە بولغان كەڭلىكى 116 كىلومېتىر، ئومۇمىي يەر مەيدانى 15 مىڭ كىلومېتىر.
 مەمۇرىي رايون 
ئاقسۇ ۋىلايىتى باي ناھىيىسى قارمىقىدا 4 دانە بازارلىق بار بولۇپ ئۇلار تۆۋەندىكىچە:
نومۇرىئىسمىئۇيغۇر لاتىن يېزىقى
دا يېزىلىشىئىنگلىزچە ئىسمىخەنزۇچە ئىسمىمەھەللە/كەنت سانىنوپۇسى(مىڭ)يەر مەيدانى(km2)1باي بازىرىBay BaziriBay Town拜城镇14322سايرام بازىرىSayram BaziriSayram Town赛里木镇1415971.753ياقىئېرىق بازىرىYaqiériq BaziriYaqieriq Town赛尔其镇1118.5?4تېرەك بازىرىTérek BaziriTerek Town铁热克镇27.4114.2

ئاقسۇ ۋىلايىتى باي ناھىيىسى قارمىقىدا 10 دانە يېزا بار بولۇپ ئۇلار تۆۋەندىكىچە:
نومۇرىئىسمىئۇيغۇر لاتىن يېزىقى
دا يېزىلىشىئىنگلىزچە ئىسمىخەنزۇچە ئىسمىكەنت سانىنوپۇسى(مىڭ)يەر مەيدانى(km2)1كانچى يېزىسىKanchi YézisiKanchi Township康其乡1317.3635.152بۇلۇڭ يېزىسىBulung YézisiBulung Township布隆乡79.5464.93ياتۇر يېزىسىYatur YézisiYatur Township亚吐尔乡1216.21,033.154توقسۇن يېزىسىToqsun YézisiToqsun Township托克逊乡1315765.45قىزىل يېزىسىQizil YézisiQizil Township克孜尔乡118.4923.156قېيىر يېزىسىQéyir YézisiQeyir Township黑英山乡1312.75,5447مىچىغ يېزىسىMichigh YézisiMichigh Township米吉克乡1310971.58ئومباش يېزىسىOmbash YézisiOmbash Township温巴什乡1415.6688.69چوڭ كۆۋرۈك يېزىسىChong Köwrük YézisiChong Kowruk Township大桥乡88.4378.610قاراباغ يېزىسىQarabagh YézisiQarabagh Township老虎台乡613.4729
ئىزاھات:
جۇغراپىيە
باي ناھىيىسى تەڭرىتاغنىڭ ئوتتۇرا بۆلىكىنىڭ جەنۇبىي ئېتىكىگە جايلاشقان. شەرق تەرىپى كۇچار ناھىيىسى بىلەن، جەنۇب تەرىپى توقسۇ ناھىيىسى بىلەن، غەرب تەرىپى ئونسۇ ناھىيىسى بىلەن، شىمالىي تەرىپى موڭغۇلكۈرە، تېكەس، خېجىڭ ناھىيىسى بىلەن تۇتىشىدۇ. شەرقتىن غەربكىچە بولغان ئۇزۇنلۇقى 197.5  كىلومېتىر، جەنۇبتىن شىمالغىچە بولغان كەڭلىكى 116 كىلومېتىر، ئومۇمىي يەر مەيدانى  15 مىڭ كىلومېتىر. ناھىيىگە ئىككى بازار،  11 يېزا،  151 كەنت ئاھالە كومىتېتى قارايدۇ. ناھىيە بازىرىنىڭ ئۈرۈمچى شەھىرى بولغان ئارىلىقى  858 كىلومېتىر. 1995 - يىلىنىڭ ئاخىرىدىكى ئومۇمىي نوپۇسى  182 مىڭ  500. بۇنىڭ ئىچىدە ئۇيغۇرلار  89.26% نى، خەنزۇلار  9.86% نى، باشقا مىللەتلەر  0.88% نى تەشكىل قىلىدۇ. 

يەر تۈزۈلۈشى 
غەربىي شىمالى ئېگىز، شەرقىي جەنۇبى پەس. تۆت ئەتراپى تاغ بىلەن ئورالغان بولۇپ، شەرقتىن غەربكە سوزۇلغان ئۇزۇنچاق ئويمانلىق شەكىللەندۈرگەن. بۇنىڭ ئىچىدە تۈزلەڭلىك  10.8% نى، تاغ يېرى  70% نى، چۆل  19.2% نى ئىگىلەيدۇ. مۇزات دەرياسى، قاپىسلاڭ دەرياسى، تەلۋىچۈك دەرياسى، قاراسۇ دەرياسى ۋە قىزىل دەريا قاتارلىق دەرياسى بار. يەر يۈزىدىكى سۇ بايلىقى ئىككى مىليارد  163 مىليون كۇب مېتىر. تۈزلەڭلىك رايونلىرىنى تەمىنلەيدىغان يەر ئاستى سۈيى مىقدارى بىر مىليارد 310 مىليون كۇب مېتىر (ئېچىشقا بولىدىغان زاپاس مىقدارى  850 مىليون كۇب مېتىر). ياۋايى ھايۋانات بايلىقدىن يىلپىز، شىمال ئۆچكىسى، ئارقار، قارا تايغان بۇغا، ئاق بوغۇز بۆكەن قاتارلىقلار بار. دورىلىق ياۋا ئۆسۈملۈك بايلىقىدىن قارلەيلىسى، كىرەش، قانتېپەر، پاقا يوپۇرماق ئۇرۇقى، چۈچۈكبۇيا قاتارلىقلار بار. ھازىرقى بايقالغان قېزىلما بايلىقىدىن نېفىت، كۆمۈر، تۆمۈر، مانگان، ئۇران، مىس، فتورىت، بارىت، ئانالىرت قاتارلىقلار بار.  
ئىقلىمى
باي ناھىيىسىنىڭ كىلىماتى مۆتىدىل بەلۋاغ قۇرغاق كىلىماتقا كىرىدۇ. يىللىق ئوتتۇرىچە تېمپېراتۇرىسى  7.4℃، ئەڭ يۇقىرى تېمپېراتۇرىسى  37.4℃. ئەڭ تۆۋەن تېمپېراتۇرىسى  - 32.0℃. يىلىغا ئوتتۇرا ھېساب بىلەن  42.2 كۈندە ئەڭ يۇقىرى تېمپېراتۇرىسى  30℃ تىن يۇقىرى بولىدۇ. كۈننىڭ يىللىق ئوتتۇرىچە چۈشۈش ۋاقتى 2789.7 سائەت.  10℃ يىغىندا تېمپېراتۇرىسى  3327.3℃  قىروسىز مەزگىلى 162  كۈن. يىللىق ئوتتۇرىچە ھۆل - يېغىن مىقدارى 94.9 مىللىمېتىر، سۇنىڭ يىللىق ئوتتۇرىچە پارغا ئايلىنىش مىقدارى  1538.5 مىللىمېتىر.
يېزا ئىگىلىكى  
ناھىيىنىڭ يېزا ئىگىلىكى بىرقەدەر راۋاجلانغان. ھازىرقى تېرىلغۇ يەر كۆلىمى 49  مىڭ 200 گېكتار (738 مىڭ مو)، ئورمان كۆلىمى  78 مىڭ  700 گېكتار (1 مىليون 180 مىڭ مو). ئوتلاق كۆلىمى  723 مىڭ  300 گېكتار (10 مىليون  850 مىڭ مو) يەنە دېھقانچىلىق قىلىشقا باب كېلىدىغان  16 مىڭ  900 گېكتار (253 مىڭ  500 مو) قاقاس يەر بار. ئاساسلىق دېھقانچىلىق مەھسۇلاتلىرىدىن بۇغداي، كۆممىقوناق، ياغلىق دان، قىزىلچا، قولماق، كېۋەز، قوغۇن - تاۋۇز، مېۋە - چېۋە، كۆكتات قاتارلىقلار بار. چارۋىچىلىقى يايلاق چارۋىچىلىقى ۋە دېھقانچىلىق رايونى چارۋىچىلىقى دەپ ئايرىلىدۇ. چارۋىچىلىقتا شىنجاڭ مېرىنو ئىنچىكە يۇڭلۇق قويى، سىمىنتال كالىسى ئاساس قىلىنىدۇ. سانائىتىدىن كۆمۈر، ئېلېكتر ئېنېرگىيىسى، يېزا ئىگىلىك قوشۇمچە كەسىپ مەھسۇلاتلىرىنى پىششىقلاپ ئىشلەش قاتارلىقلار بار.   باي ناھىيىسىنىڭ ئۇل مۇئەسسەسەلىرى ئۈزلۈكسىز ياخشىلانماقتا. ئۆلكە تاشيولىنىڭ  307 - لىنيىسى ناھىيىنى توغرىسىغا كېسىپ ئۆتىدۇ ھەمدە دۆلەت تاشيولىنىڭ 314 - لىنىيىسى كېسىشىدۇ. ناھىيە، يېزا يوللىرى تەرەپ - تەرەپكە تۇتاشقان. خەۋەرلىشىش ئوپتىكلىق كابىلى رەسمىي ئىشقا كىرىشتۈرۈلدى.  8000 پروگراممىلىق تېلېفون پۈتۈن مەملىكەتنىڭ ئالاقىلىشىش تورىغا كىرگۈزۈلدى.
ئىقتىسادى 
ساياھەتچىلىكى
مائارىپى
مەنبەلەر

سىرتقى ئۇلانمىلار

 مەنبەلەر 

تۈر:ئاقسۇ ۋىلايىتى
تۈر:شەرقىي تۈركىستان
تۈر:ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى