ئۈزۈك تاۋۇش

ئۇيغۇر تىلىدا جەمئىي 32 تاۋۇش، 32 ھەرپ بار. ئۇلار تۆۋەندىكىچە: 
ئائەبپتجچخد رزژسشغفقكگڭلمنھئوئۇئۆئۈۋئېئىي
تىلىمىزدىكى بۇ 32 تاۋۇش ئۆپكىدىن چىققان ھاۋا ئېقىمىنىڭ تاۋۇش چىقىرىش ئەزالىرىنىڭ توسالغۇسىغا ئۇچراش ياكى ئۇچرىماسلىقىغا قاراپ، سوزۇق تاۋۇشلار ۋە ئۈزۈك تاۋۇشلار دەپ ئىككى چوڭ تۈرگە بۆلۈنىدۇ:

 ئۈزۈك تاۋۇشلار: 
ئۆپكىدىن چىققان ھاۋا ئېقىمى تاۋۇش چىقىرىش ئەزالىرىنىڭ توسالغۇسىغا ئۇچراش ئارقىلىق ئۈزۈپ ئېيتىلىدىغان تاۋۇشلار ئۈزۈك تاۋۇشلار دەپ ئاتىلىدۇ. 

ھازىرقى زامان ئۇيغۇر ئەدەبىي تىلىدا جەمئىي 24 ئۈزۈك تاۋۇش بار. ئۇلار:
بپتجچخد رزژسشغفقكگڭلمنھۋي
ئۈزۈك تاۋۇشلار تاۋۇش چىقىرىش ئورنى، تاۋۇش چىقىرىش ئۇسۇلى ۋە تاۋۇش پەردىسىنىڭ تىترەش-تىترىمەسلىكى جەھەتتىن تۆۋەندىكىدەك بىر قانچە تۈرگە بۆلۈنىدۇ:
تاۋۇش پەردىسىنىڭ تىترەش-تىترىمەسلىكى

جەھەتتىن بۆلۈنۈشىتاۋۇش چىقىرىش ئورنى جەھەتتىن بۆلۈنۈشى:تاۋۇش چىقىرىش ئۇسۇلى جەھەتتىن بۆلۈنۈشى:جاراڭلىق ئۈزۈك تاۋۇشلارب، ج، د، ر، ز، ژ، غ، گ، ڭ، ل، م، ن، ۋ، ي، ھقوش كالپۇك تاۋۇشلىرىب، پ، مپارتلىغۇچى تاۋۇشلارب، پ، د، ت، گ، ك، قجاراڭسىز ئۈزۈك تاۋۇشلارپ، ت، چ، خ، س، ش، ف، ق، كچىش كالپۇك تاۋۇشلىرىف، ۋپارتلىغۇچى – سىيرىلاڭغۇ تاۋۇشلارج، چتىل ئۇچى ئالدى چىش تۈۋى تاۋۇشلىرىت، د، ن، ر، لسىيرىلاڭغۇ تاۋۇشلارف، ۋ، س، ز، ژ، ي، غ، خ، ش، ھتىل ئۇچى ئالدى چىش تاۋۇشلىرىس، زدىماق تاۋۇشلىرىم، ن، ڭتىل ئۈستى ئالدى قاتتىق تاڭلاي تاۋۇشلىرىج، چ، ش، زقوۋۇز تاۋۇشىلتىل ئۈستى ئارقا قاتتىق تاڭلاي تاۋۇشلىرىگ، ك، يتىترىگۈچى تاۋۇشرتىل تۈۋى يۇمشاق تاڭلاي تاۋۇشلىرىق، ڭ، خ، غبوغۇز تاۋۇشىھ

 مەنبە 
نىياىم تورى
سىرتقى ئۇلانمىلار

 مەنبەلەر