ئەرمىيا ئېلى سايرامى

ئارمىيە ﺋﯧﻠﻰ ﺳﺎﻳﺮﺍﻣﻰ (ﻧﯩﻤﺸﯧﮭﯩﺖ)     ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﮪﺎﺯﯨﺮﻗﻰ ﺯﺍﻣﺎﻥ ﺷﯧﺌﯩﺮﯨﻴﯩﺘﯩﻨﯩﯔ ﺋﺎﺳﺎﺳﭽﯩﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻦ ﺑﯩﺮﻯ، ﺩﺍﯕﻠﯩﻖ ﺷﺎﺋﯩﺮ ﯞﻩ ﺟﺎﻣﺎﺋﻪﺕ ﺋﻪﺭﺑﺎﺑﻰ ئارمىيە ﺋﯧﻠﻰ ﺳﺎﻳﺮﺍﻣﻰ 1906-يىلى ﺋﺎﻗﺴﯘﻧﯩﯔ ﺑﺎﻱ ﻧﺎﮪﯩﻴﻪﺳﻰ ﺳﺎﻳﺮﺍﻡ ﻳﯧﺰﯨﺴﯩﺪﺍ ﺋﯧﻠﻰ ﺋﺎﺧﯘﻥ ﺋﯩﺴﯩﻤﻠﯩﻚ ﻣﻪﺭﯨﭙﻪﺗﭙﻪﺭﯞﻩﺭ ﺩﯦﮭﻘﺎﻥ ﺋﺎﺋﯩﻠﯩﺴﯩﺪﻩ  ﺩﯗﻧﻴﺎﻏﺎ ﻛﻪﻟﮕﻪﻥ. 1922-ﻳﯩﻠﯩﺪﯨﻦ 1930-ﻳﯩﻠﯩﻐﯩﭽﻪ ﺑﺎﻱ ﯞﻩ ﻛﯘﭼﺎ ﻧﺎﮪﯩﻴﻪﺳﯩﺪﯨﻜﻰ ﻣﻪﺩﺭﯨﺴﻪﻟﻪﺭﺩﻩ ﺋﻮﻗﯘﻏﺎﻥ. ﺑﯘ ﻣﻪﺯﮔﯩﻠﻠﻪﺭﺩﻩ ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺧﻪﻟﻖ ﻗﻮﺷﺎﻗﻠﯩﺮﻯ ﺷﻪﻛﻠﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻳﺎﺯﻏﺎﻥ «ﺑﺎﺯﺍﺭ ﯞﻩ ﻣﺎﺯﺍﺭ» ﻧﺎﻣﻠﯩﻖ ﺗﯘﻧﺠﻰ شېئىرلار ﺗﻮﭘﻠﯩﻤﻰ ﻗﻮﻝ ﻳﺎﺯﻣﺎ ﮪﺎﻟﯩﺘﯩﺪﻩ ﺧﻪﻟﻖ ﺋﯩﭽﯩﺪﻩ ﺗﺎﺭﻗﺎﻟﻐﺎﻥ.

1930-ﻳﯩﻠﻰ ﺷﯘ ﺯﺍﻣﺎﻧﻨﯩﯔ ﺩﺍﯕﻠﯩﻖ ﺋﯩﻠﯩﻢ ﻣﻪﺭﻛﯩﺰﻯ-ﻗﻪﺷﻘﻪﺭ «ﺧﺎﻧﻠﯩﻖ ﻣﻪﺩﺭﯨﺴﻪ» ﮔﻪ ﻛﯩﺮﯨﭗ ﺋﻮﻗﯘﻏﺎﻥ. ﺋﯘ ﺑﯘ ﻣﻪﻛﺘﻪﭘﺘﻪ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﻛﻼﺳﺴﯩﻚ ﺋﻪﺩﻩﺑﯩﻴﺎﺗﻰ، ﺋﻪﺭﻩﺏ، ﭘﺎﺭﺱ ﺗﯩﻠﻰ ﯞﻩ ﺋﻪﺩﻩﺑﯩﻴﺎﺗﯩﻨﻰ ﺋﻪﺳﺘﺎﻳﯩﺪﯨﻞ ﺗﻪﺗﻘﯩﻖ ﻗﯩﻠﯩﭗ ﺋﯚﮔﻪﻧﮕﻪﻥ ﮪﻪﻣﺪﻩ ﺋﯘ «ﻣﺎﺩﺍﺭﺍ ﺋﻪﺋﺰﻩﻡ»(ﭼﻮﯓ ﻳﺎﺭﺍﺷﺘﯘﺭﯗﺵ) ﻧﺎﻣﻠﯩﻖ شېئىرلار ﺗﻮﭘﻠﯩﻤﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻣﯘﮪﻪﺑﺒﻪﺕ ﺗﯧﻤﯩﺴﯩﺪﺍ ﻳﯧﺰﯨﻠﻐﺎﻥ «ﺋﻪﻧﯟﺍﺭﯗﻟﮭﯘﺩﺍ»(ﮪﻪﻗﯩﻘﻪﺕ ﻧﯘﺭﻟﯩﺮﻯ) ﻧﺎﻣﻠﯩﻖ ﻗﻪﺳﯩﺪﯨﺴﯩﻨﻰ  ﻣﻪﻳﺪﺍﻧﻐﺎ ﭼﯩﻘﯩﺮﯨﭗ ﺟﺎﻣﺎﺋﻪﺗﭽﯩﻠﯩﻜﻜﻪ تالانتلىق ﺷﺎﺋﯩﺮ ﺳﯜﭘﯩﺘﯩﺪﻩ ﺗﻮﻧﯘﻟﻐﺎﻥ.

1933-ﻳﯩﻠﻰ ﻗﻪﺷﻘﻪﺭﺩﻩ ﺟﯩﻦ ﺷﯘﺭﯦﻨﻨﯩﯔ ﻣﯘﺳﺘﻪﺑﯩﺖ ﮪﯚﻛﯜﻣﺮﺍﻧﻠﯩﻘﯩﻐﺎ ﻗﺎﺭﺷﻰ ﺩﯦﮭﻘﺎﻧﻼﺭ ﻗﻮﺯﻏﯩﻠﯩﯖﻰ ﭘﺎﺭﺗﻠﯩﻐﺎﻧﺪﺍ، ﺋﻪﺭﻣﯩﻴﺎ ﺋﯧﻠﯩﻤﯘ ﺑﯘ ﻗﻮﺯﻏﯩﻼﯕﻐﺎ ﺋﺎﻛﺘﯩﭗ ﻗﺎﺗﻨﯩﺸﯩﭗ، ﺑﯩﺮ ﻗﯧﺘﯩﻤﻠﯩﻖ ﺟﻪﯕﺪﻩ ﺋﯧﻐﯩﺮ ﻳﺎﺭﯨﻼﻧﻐﺎﻥ.

ﺩﻭﺧﺘﯘﺭﺧﺎﻧﯩﺪﯨﻦ ﭼﯩﻘﻘﺎﻧﺪﯨﻦ ﻛﯧﻴﯩﻦ ﻳﺎﺯﻏﺎﻥ ﺷﯧﺌﯩﺮﻟﯩﺮﯨﻨﻰ ﻧﯩﻤﺸﯧﮭﯩﺖ (ﻳﯧﺮﯨﻢ ﺟﺎﻥ) ﺩﯦﮕﻪﻥ ﺋﻪﺩﻩﺑﯩﻲ ﺗﻪﺧﻪﻟﻠﯘﺳﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﯧﻼﻥ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ.

ﻧﯩﻤﺸﯧﮭﯩﺖ ﺋﯚﺯﯨﻨﯩﯔ 43 ﻳﯩﻠﻠﯩﻖ ﺋﯩﺠﺎﺩﯨﻲ ﮪﺎﻳﺎﺗﯩﺪﺍ ﻧﯘﺭﻏﯘﻧﻠﯩﻐﺎﻥ شېئىرلارنى، ﺑﺎﻟﻼﺩﺍ، ﺩﺍﺳﺘﺎﻥ، ئوپېرالارنى ﻳﺎﺯﺩﻯ.

ﺷﺎﺋﯩﺮ ﺋﺎﺯﺍﺩﻟﯩﻘﺘﯩﻦ ﺑﯘﺭﯗﻥ ﻳﺎﺯﻏﺎﻥ «ﺑﯩﻠﯩﻢ ﺋﯩﺸﻘﯩﺪﺍ»، «ﺑﯜﻳﯜﻙ ﺟﯘﯕﮕﻮ»، «ﻗﯩﺰﯨﻢ ﻳﯩﻐﻠﯩﻤﺎﯓ»، «ﺋﯘﻧﯘﺗﻤﺎ»، «ﮔﯧﺰﯨﺖ» ﻗﺎﺗﺎﺭﻟﯩﻖ ﺷﯧﺌﯩﺮﻟﯩﺮﯨﺪﺍ ﺟﺎﮪﺎﻧﮕﯩﺮﻟﯩﻜﻜﻪ، ﻓﯧﺌﻮﺩﺍﻟﯩﺰﯨﻤﻐﺎ، ﯞﻩ ﻓﺎﺷﯩﺰﻣﻠﯩﻖ ﻣﯘﺳﺘﻪﺑﯩﺘﻠﯩﻜﻜﻪ ﻗﺎﺭﺷﻰ ﻛﯜﺭﻩﺵ ﻗﯩﻠﯩﺶ روھىنى ھەمدە ﯞﻩﺗﻪﻧﻨﻰ ﺋﯘﻟﯘﻏﻼﺵ ﯞﻩ ﺋﯘﻧﯩﯖﺪﯨﻦ ﭘﻪﺧﯩﺮﻟﯩﻨﯩﺶ، ﺋﻪﺭﻛﯩﻨﻠﯩﻜﻜﻪ ﺗﻪﻟﭙﯜﻧﯜﺵ ﮪﯧﺴﺴﯩﻴﺎﺗﯩﻨﻰ ﻣﻪﺭﻛﻪﺯﻟﯩﻚ ﮪﺎﻟﺪﺍ ﺋﯩﭙﺎﺩﯨﻠﻪﭖ، ﺧﻪﻟﻘﻨﯩﯔ ﺋﺎﺯﺍﺩﻟﯩﻖ ﺋﯜﭼﯜﻥ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ ﻛﯜﺭﻩﺷﻠﯩﺮﯨﮕﻪ ﺋﯩﻠﮭﺎﻡ ﺑﻪﺧﺶ ﺋﻪﺗﺘﻰ. 

ھالبۇكى، ئۇ ئاتالمىش «مەدەنىيەت ئىنقىلابى» پۈتكۈل ئۇيغۇر دىيارىنى قاپلىغان قارا كۈنلەردە مىسلىسىز خورلۇق ۋە ئازاب-ئوقۇبەتكە مۇپتىلا بولغان. قاتتىق خورلۇق تۈپەيلى 1971-يىلى 24-ئاۋغۇست بۇ ئالەم بىلەن مەڭگۈلۈك ۋىدالاشقان.

 مەنبەلەر 
شىنجاڭ خەلق نەشرىياتى نەشر قىلغان «نىمشېھىت ئەسەرلىرى»

ئەركىن ئاسىيا رادىيوسى «پىداكار شائىر - نىمشېھىت ھەققىدە»

تۈر:كىشلەر