ئافرىقا-ياۋروئاسىيا

ياۋرافراسىيا، ئاۋراسىكا، ئافرىقا-ياۋروئاسىيا ياكى ئافرو-ياۋراسىيا ئافرىقا ۋە ياۋروئاسىيانى بىر قىتئە دەپ ئىپادىلەيدىغان ئاتالغۇدۇر. بۇ ەەۋدىنى تەشكىل قىلغان قىتئەلەر دۇنيا نۇفۇسىنىڭ 85% ىنى (تەخمىنەن 5.7 مىلىيارد كىشى) قاپلايدۇ. شۇنداقلا بۇ قىتئە كونا دۇنيا دەپمۇ ئاتىلىدۇ.(ئىنگلىزچە) ب د ت 2007 نۇپۇس تەخمىن دوكلاتى، دۇنيا نۇپۇسىنىڭ ئېھتىماللىقلىرى: 2006 تۈزىتىلگەن نۇسخىسى (قىزىق نوقتالار)

جۇغراپىيىلىك نوقتىدى، ئافرىقا ۋە ياۋروئاسىيا سۇۋەيىش قانىلى بىلەن بۆلۈنگەن. ياۋروئاسىيا بولسا ياۋروپا ۋە ئاسىيا دەپ ئىككىگە بۆلۈنگەن (گېئولوگىك بۆلۈنىشىدىن زىيادە مەدەنىيەت پەرقى يۈزىسىدىن بۆلۈنگەن).

بەئزى ئاكادېمىكلەر ياۋرافراسىيا دەپ تىلغا ئالماقتا،Örneğin, Henry Field bu iki terimi de "Kaliforniya Üniversitesi Afrika Keşif Seferi: I, Mısır"'da kullanmıştır. American Anthropologist, New Series, Vol. 50, No. 3, Part 1 (Jul. - Sep., 1948), pp. 479-493. شۇنداقتىمۇ بۇ ئاتالغۇ كۆپ ئېتىراپ قىلىنمىغان. گېئوپولىتىكادا، ئافرىقا-ياۋروئاسىيا چوڭ قۇرۇقلىقى (بېرتانىيە ئاراللىرى، ياپونىيا ۋە ماداغاسقار قاتارلىق ئاراللار سىرتىدا) دۇنيا ئارىلى دەپ ئاتىلىدۇ. بۇ پىلانىتنىڭ ئەڭ چوڭ ئارىلىدۇر.Bu terim Sir Halford John Mackinder tarafından The Geographical Pivot of History kitabında icat edilmiştir. Bakınız Francis P. Sempa.  Mackinder'in Dünyası.

كۆھنە دۇنيا ئافرىقا-ياۋروئاسىيا ۋە ئەتراپىدىكى ئاراللارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ:
 ياۋروئاسىيا
 ئاسىيا
 شىمالىي ئاسىيا
 غەربىي ئاسىيا
 ئوتتۇرا ئاسىيا
 شەرقىي ئاسىيا
 جەنۇبىي ئاسىيا
 شەرقىي جەنۇبىي ئاسىيا
 ياۋروپا
 شىمالىي ياۋروپا
 غەربىي ياۋروپا
 ئوتتۇرا ياۋروپا
 شەرقىي ياۋروپا
 جەنۇبىي ياۋروپا
 ئافرىقا
 شىمالىي ئافرىقا
 غەربىي ئافرىقا
 ئوتتۇرا ئافرىقا
 شەرقىي ئافرىقا
 جەنۇبىي ئافرىقا
گئېلېوگىيىلىك ئاتالغۇلاردا، ئافرىقا-ياۋروئاسىيا، ئافرىقا ياۋروپاغا سوقۇلۇپ دەرىجىدىن تاشقىرى قىتئە شەكىللىنىدۇ. بۇ ۋاقىئە تەخمىنەن كۈنىمىزدىن 600 مىڭ يىل سوڭرە، ئىسپانىيەنىڭ جەنۇبىي چوققىلىرى بىلەن ئافرىقىنىڭ ئۇچرىشىشى بىلەن ئوتتۇرىغا چىقىشى مۇمكىن. بۇ ئىش يۈز بەرگەندە، ئوتتۇرا يەر دېڭىزى، ئاتلانتىك ئوكياندىن ئايرىلىدۇ. ئافرىقىنىڭ بۇنىڭدىن 50 مىلىيون يىل ئىچىدە تامامەن سوقۇلىشى بىلەن، ئاقدېڭىزنىڭ يوقىلىشى ۋە يېڭى تاغ تىزمىلىرىنىڭ (ئالپىس تاغ تىزمىسىغا قوشۇلۇپ) مەيدانغا چىقىشى كۈتۈلمەكتە.Günümüzden 50 Milyon yıl sonra, Afrika, Avrupa ve Asya'ya çarpacak

 Kaynaklar 

 مەنبەلەر 

تۈر:جۇغراپىيە
تۈر:قىتئە