Мурад, Надия

Надя Мурад Басе Таха (курд. نادیە موراد, араб. نادية مراد‎, төр. 1993, Кочо, Ирак) — ирак езид уктуг эрге-хоойлу дээш туржукчу, ООН-нуң наркотиктер болгаш кем-херекке удур төлээзи, Вацлав Гавелдиң шаңналының эдилекчизи база Андрей Сахаровтуң хостуг бодалы дээш эдилекчизи. 2018 чылда тайбыңның Нобель шаңналының эдилекчизи.

2016 чылдың делегейниң эң күчү-күштүг кижилери деп Time сеткүүлдүң даңзызынче кирген. Ирактың Чазаа 2016 чылда-ла Надия Мурад-тың делегейге езид херээжен улустуң Ислам күрүнениң салдары-биле кайы хире берге байдалда турарын чугаалап чедиргени дээш Нобель шаңналын алыр кылдыр саналдаан.

 Намдары 

 Чаш үези 
Надя Мурад 1993 чылда езидтер сырый чурттап турар Ирактың соңгу чүгүнде Синджар деп хоорайдан ырак эвесте Кочо деп суурга төрүттүнген. Ооң өг-бүлези көдээ ажыл-агый кылып турган; Надиядан өске өг-бүлезинге ам-даа 10 ажы-төл турган: 8 оол база 2 кыс. 2003 чылда Надияниң ачазы чок болган.

Ол-ла суурга школа дооскан, бичиизинден төөгү сонуургаар, башкы боор күзелдиг чораан. Ортумак эртем чедип алгаш, улаштыр университетче дужаар деп планнап турган, ынчалза-даа ооң суурунче ИГИЛ-ден дайзыннар халдаан соонда, сөөлгү чылын дооспаан.

 Кулданганы 
2014 чылдың августта Кочо суурну Ислам күрүне эжелээн соонда Надияны болгаш өске езидтерни исламистер сүрүп-кырып эгелээн. Ол өске езид уруглар-биле кады суурдан үндүрттүнген болгаш самыын-садар кылдыр кулдаттырган турганнар. Мосул деп хоорайга оларны тудуп турда, дезип чыткаш туттургаш, эрииледип шаг болган. Бахдид деп хоорайга тургаш 2014 чылдың ноябрьда 3 ай кулдаттырган соонда дезип чорупкан.

Бир өг-булениң ачызы-биле Киркук хоорайда акызынче чеде берген, оон Дахук деп хоорай четкеш, улаштыр 1000 ажыг дескен улус-биле Германияже чорупкан, ам-даа ында бир угбазы-биле чурттап чоруур. 

 Өг-бүлези 
2003 чылда адазы өлген соонда 8 эр база 2 кыс кады төрээннери-биле чурттап турган. Кочону исламистер эжелээн соонда ислам чүдүлгезин хүлээп албааны дээш авазын, алды кады төрээнин, беш төрел акыларын олар өлүрүп каан. Угбаларын база кыс дуңмаларын кул кылдыр садып чорудупкан турган.

 Шаңналдары 

 Премия Андрея Сахарова за свободу мысли в 2016 году (вместе с Ламией Аджи Башар).
 Премия имени Вацлава Гавела по правам человека 2016 года.
 Нобелевская премия мира (2018).

 Демдеглелдер 

 Цитаталары