Хөөрүк

Категория:Животные по алфавиту

Хөөрүк () — хемирикчилер аймааның дииңнер хевиринге хамааржыр сүт чемиштиг амытан.

 Даштыкы хевири 
Хөөрүк — бичии (дииңден-даа бичии), узун мага-боттуг аңчыгаш. Мага-бодунуң узуну 12—17 см, кудуруунуң узуну — 7—12 см; деңзизи 80—130 г. Даваннары дииңнииңден чолдак; артыкы даваннары мурнундаазындан узун.

Чүзүнү шокар боор: бора-хүрең азы кызыл-сарыг ооргазында 5 кара дилиндектер баткан. Ишти аксымаар. Кудуруу кырында бора, адаанда хүреңзимээр. Хөөрүк чылда июль-сентябрь айларда чаңгыс түлээр.  Кулактары улуг эвес, баштарында салбактар чок.

 Амыдыралының аяны 
Хөөрүк колдуу ине бүрүлүг болгаш холумак ыяштарлыг аргаларда чоруур.

Ыяш кырлап маңнап турда магалыг, ынчаза-даа үргүлчү ханы эвес үңгүрлерде чурттап турар боор. Үңгүрүнүң иштинде чурттаар чери, үүже шыгжаар чери база каш чиигенип халыыр өрээлдерлиг болур. Хөөрүктер хүндүс шимчээр.

Хөөрүктерниң кол чемижи - пөш тооруу база клён, липа, ээргииш үрезиннери, а чазын база чайын — чиирбейлер, мочургалар, каттар, мөөгүлер, кызыл-тас, сула, гречка үрезиннери тып чиир. Оон аңгыда курт-кымыскаякты база чип болур. Сес айдан тура кышкы курлавырын белеткеп эгелей бээр: тооруктар, тараа аймаа, кургаткан мөөгүлер, каттар. Оларны чаактарынга чыып алгаш, үңгүрүнче дажып алыр.  Курлавырының ниити деңзизи 5—6 кг чеде бээр. Ооң ынчаар чыып алган курлавырын тайганың өске амытаннары — дииңнер, киштер, оон аңгыда черлик хаваннар база адыглар оорлап аппарып болур.

10 айдан тура 3 ай төнчүзүнге чедир хөөрүктер ижээй бээр. Эъдиниң изии 3-8 градус чедир бадып кээр, бир минутада 2 катап тынар апаар. Ынчалза-даа кезек-кезек болгаш, ол чемненип алыр дээш оттуп кээп турар.

Хөөрүк бүрүзү бодунуң ээлээн черинге чаңгыстап чурттаар. Чаңгыс үңгүрге ийи улуг хөөрүк чурттай албас, чаңгыс кажаажыгашка суп каарга, олар чокшуп туруп бээр чаңчылдыг.

 Өзүп көвүдээри 
Чылдың-на 4-5 айларда үезинде ижээнден үнген соонда оларның өзүп көвүдээр үези кээр. 6 ай төнчүзүнде — 6 ай эгезинде 30 хонук боос чораан соонда, 3-4 грамм килдиг бичии согур, тас оолдарлыг апаар. Каш хонук эрткенде ооргазынга кара дилиндектер тыптып кээр. Карактары 31 хонганда ажыттынар. Ийи ай иштинде төлү авазы-биле артар. Бойдуска олар 3—4 чыл чурттаар, кижи азыралынга 5—10 чыл чеде бээр.

 Өске хевирлери 
Соңгу Америкада хөөрүктүң 23—24 аңгы хевирлери бар.

 Чуруктар 

 Демдеглелдер 

 Шөлүглер 

 Позвоночные животные России: Бурундук азиатский