Үндүрүг

Үндүрүг — күрүнениң бодунуң хүлээлгелерин күүседирде чугула херек  хамаатылардан болгаш юридиктиг албан черлеринден хавырып турар акшазы . 

Үндүрүгнү каайлыдан аңгылаары чугула. Каайлы дээрге, төлеп турар улуска хамаарыштыр бир-ле тодаргай кылдыныг көрдүнген акша чыылдазы болуп турар.

Үндүрүгнүң хавырары үндүрүг хоойлузунга чагыртып турар.

 Үндүрүгнүң ылгавыр демдектери: 

 Албаны. Хамааты кижиниң Үндезин хоойлу ёзугаар күрүнеге киирер акшазы болур.
 Чаңгыс талалыы. Күрүнеге берген акшазы дээш ол кижиге күрүнениң талазындан бир-ле эки чүүл кылыры албан эвес.
 Чүгле акша-биле санажыр — Россия Федерациязының валютазы.
 Хөй-ниити болгаш тодаргай сорулгага хамаарышпазы. Чыгдынган үндүрүгнү күрүне бодунуң иштики болгаш даштыкы политиказын чорударда ажыглаар, күрүнениң иштинде ниитилелдиң амыдыралын хандырарынга чугула херек.

 Үндүрүглерниң хевирлери 
мини|400x400пкс|Питер Брейгель Младший, Үндүрүг төлевири, 1640 чыл
Шупту үндүрүглерни кезек хевирлерге чарып болур:

 Дорт болгаш доора 
Дорт үндүрүг дээрге, экономиктиг агентилерниң бүдүрүлге кылганындан хавырар акша. Доора үндүрүг дээрге, бараанның болгаш хандырылганың өртээнче кирип турар күрүнениң хавырар акшазы. Дорт үндүрүглерге анаа кижилерниң орулгазындан хавырар ундүрүг хамааржыр. Доора үндүрүглерге НДС, акцизтер хамааржыр.

 Үндүрүгнүң тывылган төөгүзү 
Үндүрүг системазының бары дээрге күрүне хөгжүлдезиниң бир бедик чадазында келгенин илередип турар. Ындыг системалар дораан тыптып келбээн. Эгезинде күрүнелер шериглериниң болгаш күрүне аппарадының хандырылгазын тиилеттирген күрүнелеринге онааштырган дайын шүүделиниң акша түңүнден, албанындан алыр турган. Рим империязының үндүрүг системазы хөгжүлдениң шору бедик чадазынга турган база аңгы-аңгы хевирлерлиг турган. Римниң чуртакчы чону шору нарын саналгаларны кылып турганнар (capitatio) кижи бурүзүнден ундүрүглерге, эт-хөреңгиниң өртээн доктаадырынга (jugatio) — эт-хөреңгиниң болгаш олча-ажык үндүрүүнге.
мини|Англий карикатура 1794 чылдың. Үндүрүг чыыкчызынга үндүрүг төлекчизиниң келгенин көргүскен.
мини|«Албан-үндүрүг», Чурук Орловтуу (1895)
+Аңгы-аңгы чурттарның үндүрүглерин көргүскен таблица, 2007ЧуртДолу үндүрүгОрулгалардан, капиталдың немей өзүлдезинден үндүрүгСоцалдыг дадывырлар болгаш пенсияларЭт-хөреңги үндүрүглериБараан болгаш хандырылга үндүрүглериОон-даа өске үндүрүглер Канада33,316,64,83,37,90,7 Мексика18,05,02,80,39,50,4 США28,313,96,63,14,70,0 Австралия30,818,20,02,78,21,5 Япония28,310,310,32,55,10,1 Южная Корея26,58,45,53,48,30,9 Новая Зеландия35,722,50,01,911,30,0 Австрия42,312,714,20,611,73,1 Бельгия43,916,513,62,311,00,1 Чешская республика37,49,416,20,411,10,3 Дания48,729,01,01,916,30,1 Финляндия43,016,911,91,112,90,2 Франция43,510,416,13,510,72,8 Германия36,211,313,20,910,60,2 Греция32,07,511,71,411,40,0 Венгрия39,510,012,90,814,90,9 Исландия40,918,53,12,516,50,3 Ирландия30,812,14,72,511,10,4 Италия43,514,713,02,111,02,7 Люксембург36,512,910,23,69,90,0 Нидерланды37,510,913,61,211,20,6 Норвегия43,621,09,11,112,40,0 Польша34,98,012,01,213,30,4 Португалия36,49,411,71,413,70,2 Словакия29,45,811,70,411,30,2 Испания37,212,412,13,09,50,2 Швеция48,318,712,61,212,92,9 Швейцария28,913,26,72,46,50,1 Турция23,75,65,10,911,30,9 Великобритания36,114,36,64,510,50,2

 Демдеглелдер 

 Литература 


 Горский И. Сколько функций у налога? // Налоговый вестник. — 2002. — № 3.
 Щепотьев А. В., Яшин С. А. Налоги и налогообложение: учеб. пособие/ А. В. Щепотьев, С. А. Яшин. — Тула: НОО ВПО НП «Тульский институт экономики и информатики», 2011 . — 161 с.
 Яроцкий В. Г. Налоги // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

 Шөлүлгелер 

 Министерство финансов Российской Федерации 
 Федеральная налоговая служба
 Журнал «Российский налоговый курьер»