Соңгу Көрей

Көрей Улус-Демократтыг Республика (КУДР, көр. 조선민주주의인민공화국, 朝鮮民主主義人民共和國, ) — Азияда Көрей чартык ортулуктуң соңгу талазында турар күрүне. Массалыг информация чепсектеринде ону Сөңгу Көрей деп адаар.  

Соңгу чүгүнде Кыдат, Россия чурттары-биле, мурнуу чүгүнде Мурнуу Көрей-биле кызыгаарлажып турар болгаш чөөн чүгүнде Япон далай, барыын талазындан Сарыг далай агып чыдар. Ооң төвү — Пхеньян.https://www.mofa.go.jp/mofaj/area/n_korea/data.html

 Политика системазы 
Соңгу Көрея Көрейниң Ажылчыннар партиязыныңадаанда чаңгыс партия системазы-биле ажылдап турар, ол партия шупту күрүне эрге-чагыргазын тудуп турар. https://world.kbs.co.kr/special/northkorea/contents/archives/politics/summary.htm?lang=jЧазактың хоойлужудулга, суд болгаш күүсекчи эрге-чагырга органнары шупту партияның удуртулгазынга хамааржыр. Эрге-чагырга чаңгыс удуртукчуга чыглып келген. Соңгу Көреяда удуртукчу "партияның организастыг күзел-соруунуң боттандырылгазы" кылдыр долу эрге-чагырганы тудуп турар болгаш политиктиг болгаш социал ажыл-чорудулганы хайгаарап турар. https://nkinfo.unikorea.go.kr/nkp/pge/view.do;jsessionid=gB6iIaGRI2VhmP322xNi-NLZ8sGdLcFMNvI1NTEP.ins22?menuId=PO005Соңгу Көреяның политиктиг системазы колдуунда салгал дамчыыр система-дыр, Ким Ир Сенден,Ким Чен Ир, Ким Чен Ынга чедир, ам Ким Чен Ынга чедир уламчылап турар.

 Политиктиг идеология 
Соңгу Көреяның политиказы "Джуче идеологиязынга" үндезилеттинген, ол идеология бот-идепкейлиг болгаш национал хамаарышпас чорукту онзалап көргүзер. Бо идеология Соңгу Көреяның политиказынга, экономиказынга болгаш камгалалынга удуртукчу принцип болуп турар.https://www.cfr.org/backgrounder/north-koreas-power-structure

Соңгу Көреяның эрге-чагырга структуразы үш кол албан черлеринден тургустунган: Көрейниң Ажылчыннар партиязы, күрүне органнары (хоойлу үндүрер, күүсекчи болгаш суд), шериг. Партия эң бедик эрге-чагырганы тудуп турар, а шериглер "партияның шерии" кылдыр тургустунган.https://www.brookings.edu/articles/political-classification-and-social-structure-in-north-korea/https://freedomhouse.org/country/north-korea

 Төөгү 

 Эрте-бурунгу 
Дангун Чосон

Тоолчургу чугаада бо дээрге Көрей чартык аралында бир дугаар күрүне-дир, ону Дангун 2333 чылда бистиң эрага чедир тургускан. Бо тоолчургу овур-хевирни Паекту дааның кырынче бадып келген дээрниң бурганының оглу дээр.https://www.y-history.net/appendix/wh0301-079.html

Гиджа Чосон

Ниити эраның мурнунда Кыдатка Шан династиязының үезинде Гиджа Көреяже дезип чорупкаш, ооң хааны апарган дээр.https://kyusyu-kodaisi.sub.jp/tyousen/index1.htm 

Виман Чосон

бистиң эрага чедир 195 чылда тургустунган күрүне, ону Вэй Мань тургускан деп турар, ынчалза-даа Ханьның У императору узуткап каапкан.https://www.try-it.jp/chapters-11520/lessons-11531/

 Үш күрүне үези 
Когурё, Бэкдже болгаш Силла

IV-VII векке чедир Көрей чартык ортулук Когурё, Бэкдже болгаш Силла деп үш күрүнениң аразынга чарлып турган, олар бот-боттарынга удур-дедир сайзырап турган. Когурё бистиң эрага чедир 37 чылда тургустунган болгаш, эң-не бедик деңнелинге, Көрей чартык ортулуктуң хөй кезиин Маньчжурияның чөөн талазындан башкарып турганhttp://nationalatlas.ngii.go.kr/pages/page_1267.phphttps://www.historyfiles.co.uk/KingListsFarEast/SouthEastKoreaJin.htm

Бирги Силла

676 чылда Силла Когурё биле Бэкжени тиилээш, Көрей чартык аралды каттыштырган. Ол үеде буддизм нептерээн.https://www.britannica.com/place/Korea

 Ортаакы вектерден эгелээш амгы үеге чедир 
Горео династиязы

918 чылда тургустунган, 936 чылда Силланы тиилээш, Көрей чартык аралды каттыштырган. Гореога буддизм нептерээн.

Чосон династиязы

1392 чылда И Сонг-ге Гореону тиилээш, Чосон династиязын тургускан. Ол үе 500 хире чыл үргүлчүлээн, конфуцианизм күрүнениң үндезини апарган. Хангул 1443 чылда тургустунган.

Японияның аннексиязы 

1910 чылда Япония Көрей чартык ортулукту аннексиялаан, ол чагырга 1945 чылга чедир үргүлчүлээн. Ол үе Көрей культурага болгаш ниитилелге улуг салдарны чедирген.

 Нацияның төрүттүнери 
Соңгу Көрейниң тургустунганындан бээр төөгүзү 1945 чылда Ийиги делегей дайынының төнчүзүнден эгелээн. Ол үеде Көрей чартык ортулук Японияның капитуляциязы-биле 38-ки параллельге чарлы берген, а чөөн талазы Совет Эвилелиниң салдарынга кирген. 1948 чылдың сентябрь 9-та Соңгу Көрея албан езузу-биле тургустунган, ооң бирги премьер-министри Ким Ир Сен турган.https://www.y-history.net/appendix/wh1601-105.htmlhttps://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-15256929

Дөс

Аңгылал:Азия
Аңгылал:Көрей
Аңгылал:Чурт