Кызылдың күрүнениң педагогика институду

Кызылдың күрүнениң педагогика институду (ККПИ):

 1952-1956 чч. – Тыва АССР-ниң Кызылдың башкы институду;
 1956-1995 чч. – Тыва АССР-ниң Кызылда күрүнениң педагогика институдуhttps://www.tuva.asia/news/tuva/5459-kgpi60.html;
 2007 ч. – амгы үе – Тываның күрүне университединиң Кызылдың педагогика институду.

 Төөгүзү 
1950 чылдарның эгезинде Тыва АССР-ниң бүгү-ле салбырларынга дээди эртемниг специалистер хереглеттинип турган. Ылаңгыя башкылар чедишпестеп турган. Ынчан Тыва Республиканың чазаа ССРЭ-ниң удуртулгазынче Тывага институт ажыдарын дилээн. 1952 чылдың июнь 30-де Кызылдың башкы институду ажыттынган. Ол үеде Институтка чүгле Дыл болгаш чогаал салбыры биле физика-математика салбыры ажыттынган турган. Ол үеде чылда чүгле 100 сургуул киирип ап турган.

Баштайгы доозукчулары 85 кижи Институтту 1961 чылда доосканhttps://www.tuva.asia/news/tuva/4539-uchit-institut.html. 1961 чылдан 1995 чылга чедир 9849 дээди эртемниг специалисттер үнгенhttp://old.tuvsu.ru/?view=page&id=r2VkeSPCym10mbovJDOj .

Оларның аразында Тываның алдарлыг башкылары, чогаалчылары, эртемденнери хөй:

Салим Сазыгович Сюрюн-оол (чогаалчы)
Александр Александрович Даржай (чогаалчы)
Евгений Владимирович Антуфьев (чогаалчы)
Уран Алдын-ооловна Донгак (эртемден)
Лидия Херлииевна Иргит (шүлүкчү)
Сайлыкмаа Салчаковна Комбу (шүлүкчү, эртемден)
Дубровский Николай Григорьевич (эртемден)
Ондар Сергей Октяевич (эртемден)
Дыртык-оол Анна Оюновна (эртемден, музей ажылдакчызы)
Бавуу-Сюрюн Мира Викторовна (эртемден)
дээш оон-даа өске.


 Амгы үези 
1995 чылдан тура Тываның күрүне университединге хамааржыр апарган.  2018 чылдың ноябрь 1-ден тура Тываның күрүне университединиң Кызылдың педагогика институду Тыва Республиканың Улустуң чогаалчызы Александр Александрович Даржайның адын эдилеп чоруурhttp://gov.tuva.ru/press_center/news/education/38183/ .    

 Шөлүглер 

 Дөс 
 http://kpi.tuvsu.ru/ 

Аңгылал:Өөредилге
Аңгылал:Кызыл