Плутон

Плутон (демдээлери: 16px|⯓-даа 16px|♇-даа) – чавыт планета, ооң мурнунда планета кылдыр санаттынып турган.

 Ниити характеристиказы 
Плутонну 1930 чылда тып ажыткан. Эртемденнер Плутонну 2006 чылга чедир Хүн системазының 9 дугаар планетазы деп санап турганнар. Амгы үеде ук планетаны чавыт планеталарга хамаарыштырар апарган. Ооң чырыыры бешки сылдыс хемчээли хире, ынчангаш ол планетаны анаа карак-биле көрүп хайгаараары барык-ла болдунмас. Радиузу 3 муң километрден улгатпас, бодунуң өзээн 6 хонук 9 шак иштинде эргилер. Хүн херелдерин ооң кыры чаңгыс аай эвес чайынналдырар.

 Плутон – планета бе азы...? 
Октаргай телоларын планета бе азы планета эвес бе деп эртемденнер канчап билип алырыл? Плутон чүге планеталарга хамаарышпас апарганыл? Бо айтырыгларга харыыны планетаның эртем талазы-биле тодарадылгазындан билип ап болур.

Хүн системазының планетазы дээрге дараазында негелделерге тааржыыр октаргай  телозу:

 Хүн долгандыр бодунуң орбитазында долганып турар (өске телонуң эдеринчизи эвес);
 борбак хевирлиг;
 планетаның орбитазында өске октаргай телолары чок (эдеринчилеринден аңгыда).
Плутон чүгле 1 биле 2 дугаар негелделерге тааржып турар. Ынчангаш чавыт планеталар санынче кирген.

 Дөзү 
 Сат М.С. Шелк невытканный (Тии чок торгу). Рассказы по астрономии. - Кызыл: Тувинское книжное издательство, 1983. - 152 с.

П
П