Сибирь чоннарында шаманизм

Шаманизм черде хөй-хөй чоннарның аразында делгереңгей шажыннарның хевири болуп турар. Ынчалза-даа шаманизм Соңгу чүкте эң-не сайзыраңгай дээр болза частырыг эвес болур. Сибирьниң болгаш Соңгу чүктүң чоннарында болгаш хөгжүдүлгениң аңгы-аңгы чадазында турар чоннарда - ительменнерден чукчаларга чедир, якуттарда болгаш буряттарда шаманизм чер бүрүзүнде тараттынган. Ынчалза-даа шаманизм шажыны чуртталганың шупту болуушкуннарын дуглаваан. 

Чижек кылдыр төрел бөлүк биле өг-бүлениң культузун ап келирге олар шаманизмден аңгы амыдырап турарлар. 

Шаманизм Сибирьниң хөй-хөй  чоннарында ажык-тывыш культузу-биле сырый холбаалыг. Хам кижи чүгле аарыг-ажыкты эмнээр эвес, оон аңгыда ажык-тывыштың чедиишкинниг болурун база төлге салып көрүп турган. Ынчалза-даа ажык-тывыш культузу шаманизм-биле ханы холбаашпаан. Аңчы кижи аңгы-аңгы ёзулалдарны болгаш чалбарыыштарны аңнаашкынның азазынга чалбарып тургаш боду база тудуп алган олчазын эккээр, ол кезээ шагда хам кижиниң дузазын дилевейин турган. 

Шаманизмде аарыг-ажык эмнээр практика Сибирь чоннарында онза эргени ээжелеп алган. 

Амгы үениң шажын шинчилекчилери шаманизмни - тускай болгаш орай шажыннарның бүзүрели деп, төрел бөлүк болгаш ажык-тывыштың культузундан-даа орай деп санап турар.

 Дөзү: 
 С.А.Токаревтиң "Ранние формы религии" деп номундан.

Ш