Чаш уругларга хамаарыштыр чаңчылдар

Чаңчылдар – кижи багай-даа бол, эки-даа бол, ооң аажы-чаңын, товун илередир мөзү-бүдүш хоойлулары. Олар үр хуусаалыг болгаш быжыг туруштуг. Черге кижилерниң тыптып келгенинден бээр чаңчылдар база тургустунуп келген, олар салгалдан салгалче дамчыттынып, кадагалыттынып чоруур. Чаңчылдар бижикке бодаарга үр-ле бурунгаар тывылган.
Тывалар ажы-төлүн өгбелериниң чаагай чаңчылдарынга кижизидип чоруур. Төлүнге ынай чажындан чаагай сеткилдерни, аажы-чаңның шынарларын сиңниктиргеш, улгадый бергеш оозунга чоргаарланып, өөрүп, магап ханмастар.

 Ажы-төлдүң кылбас ужурлуг чүүлдери: 
 Улуг улус мурнундан эртип болбас.
 Улуг улус адын дорт адап болбас, кижизиг эвес деп санаттынар.
 Өске улус чүвези оорлап болбас
 Мегелеп болбас
 Бак сөс чугаалап болбас
 Арага ижип, таакпы тыртып болбас
 Улуг улус чугаазынче киришпес

 Дөс 
Чамдык медээлерни дараазында номнардан номчуп бижээн:

Ч
Ч