Mlongozgi wa Malaŵi

Mlongozgi wa Malaŵi, panji kuti, Pulezidenti wa Malaŵi, ni mulongozgi wa chalo na boma la Malaŵi. Pulezidenti ndiyo wakulongozga boma la Malaŵi ndipo ni mulongozgi wa ŵasilikari ŵa Malaŵi.

 Ŵalara ŵa boma 

Mwakuyana na dango la mu 1995, pulezidenti, uyo ni mulongozgi wa boma na wa boma, wakusankhika na ŵanthu wose pa virimika vinkhondi. Mu Malaŵi muli wachiŵiri kwa pulezidenti uyo wakusankhika pamoza na pulezidenti. Pulezidenti wali na mwaŵi wakusankha wachiŵiri kwa pulezidenti, uyo wakwenera kuŵa wa chipani chinyake. Kweniso mu wupu uwu muli nduna iyo yikwimikika na pulezidenti. Vipani vya boma la Malaŵi vingasankhika kufuma mukati panji kuwaro kwa nyumba ya malango. 

Pulezidenti wa Malawi sono ni Lazarus Chakwera uyo wali kulapika kuti ni pulezidenti wa Malawi pa 28 June 2020.

 Umo ulongozgi ukambira 

Pa 6 July 1964, Nyasaland yikapokeka wanangwa na boma la Britain ndipo yikapika zina lakuti Malawi, ndipo Elizabeth II wakaŵa fumukazi ya Malaŵi. Mu 1966, pakapangika dango liphya lakuti Malawi ni repubulika, ndipo Hastings Banda ndiyo wakaŵa pulezidenti wakwamba. Mwakuyana na malango gha boma gha 1966, 1994 na 1995, pulezidenti ndiyo ni mulongozgi wa boma. Pulezidenti wakwamba wakasankhikanga na wupu wa National Assembly, kweni pamanyuma pake pulezidenti wakasankhikanga na ŵanthu awo ŵakasankhanga munthu kuti wagwire nchito kwa vilimika vinkhondi. 

 Kusankhika kwa pulezidenti 

Pulezidenti wakusankhika na ŵanthu ŵanandi (50% + 1) mu visora vyenevivi. Ŵanthu wose ŵa ku Malaŵi awo ŵali na vyaka 18 panji kujumpha, ŵali na wanangwa wa kuvota pa visankho vyose. Munthu waliyose uyo wakwimikika kuŵa pulezidenti wakwenera kuyowoya uyo wazamuŵa wachiŵiri kwa pulezidenti para wasankhika pa nyengo iyo wakwimikika. Wachiŵiri kwa pulezidenti wakusankhika pamoza na pulezidenti, ndipo mazina gha wose ghalembeka pa voti.

 Malire gha nyengo 
Kuyambira mu chaka cha 2021, pali nyengo ziŵiri za pulezidenti mu Constitution ya Malawi. Mu 2003, boma likayezga kusintha nyengo ya Bakili Muluzi, kweni vikacitika yayi.  

 Mndandanda wa ma pulezidenti 

Chisankho chiphya

Wonaniso
List of colonial heads of Malawi (Nyasaland)
List of heads of state of Malawi
List of heads of government of Malawi
Lists of incumbents

Ukaboni

Malawi

Category:1966 establishments in Malawi