Monero

Monero ( (кыскартмасы XMR) — CryptoNote протоколына нигезләнгән криптовалюта, ул транзакцияләрнең серлелеген арттыруга юнәлтелгән.

Криптовалюта 2014 елның 18 апрелендә Bytecoin форкы буларак барлыкка килде (аны Bitkoin белән бутарга ярамый). Байтекоинның максималь күләменең 80 % тан артыгы таратылганы ачыклангач, җәмгыять тәңкәне яңа «Monero» исеме астында яңадан чыгарырга карар кылды, башта нуль алдан казып чыгарудан башлап.

Анонимлык принцибы Монеро наркотиклар сату, балалар порнографиясен тарату һәм башкалар өчен кулланылырга мөмкин дигән гаепләүләргә китерде. Бу уңайдан, Европол 2017 елда Monero компаниясенең популярлыгы артуына борчылу белдерде . Ләкин, соңрак, 2019 елның октябрендә, Интернетта оешкан җинаятьчелектән янаган куркынычларны бәяләү турындагы рәсми Европол докладында, оешма Monero’ның популярлыгы артуы турында элек белдерелгән борчылуларга карамастан, Bitkoin киберҗинаятьчеләр арасында иң популяр криптовалюта булып кала дип хәбәр итте.

Монероның анонимлык дәрәҗәсе кайвакыт шик астына алынган, Эдвард Сноуден аны «хобби криптовалютасы» дип атаган .

Кулланучыларга транзакцияләрнең конфиденциальлеген арттыра торган башка популяр криптовалюталар арасында Zcash, Dash, Beam, Grin һәм башка берничә проект бар. 2017 елның маена Monero иң югары базар капитализациясенә ия булган криптовалюталарның иң яхшы унлыгы арасында иде. 2024 ел ахырында проект бу күрсәткеч буенча иң яхшы 41 криптовалюта арасына керде. 2026 елның 14 гыйнварында ул иң югары ноктасында иң яхшы 12леккә керде.

 Хикәя 

Monero алдан казып чыгарусыз эшләтеп җибәрелде. Криптовалюта үз исемен 2014 елның апрелендә эсперанто телендәге «coin» сүзеннән алган.

2014 елның сентябрендә система планлаштырылган һөҗүмгә дучар булды, ләкин һөҗүмчеләр Moneroны юк итә алмадылар. Тикшеренүчеләр фикеренчә, һөҗүмчеләр Merkle Tree алгоритмын һәм Monero чыганак кодын яхшы аңлаганнар.

2017 елның 5 гыйнварында Monero криптовалютасына нигез салучылар планлаштырган хард-форк булды .

2018 елның октябрендә челтәрне яңарту гамәлгә ашырылды, бу протоколга Bulletproofs (криптографик диапазон пробалары) кертте, нәтиҗәдә транзакция күләме кечерәк һәм комиссияләр түбәнрәк булды.​

2019 елның 30 ноябрендә Monero үзәк процессорларда исәпләү өчен оптимальләштерелгән һәм махсуслаштырылган тау-кен җиһазларының нәтиҗәлелеген киметүгә юнәлтелгән RandomX proof-of-work алгоритмына күчү белән тагын бер челтәр яңартуын үткәрде.​

2020 елның октябрендә Monero челтәре CLSAG боҗра имзасы схемасын куллануны мәҗбүр итте, ул MLSAGны алыштырды һәм кечерәк транзакцияләр һәм тизрәк тикшерү мөмкинлеге бирде.

 Искәрмәләр 

Төркем:Криптографик акча​