Хайбе (Чапаб)

Хайбе — Мексиканың Юкатан штатында урнашкан торак пункт.  муниципалитеты составына керә.

 Географиясе 

Хайбе Мексиканың көньяк-көнчыгыш өлешендә, Юкатан ярымутравының төньяк өлешендә урнашкан.

 Климаты 

Җирлектә тропик саванна климаты урнашкан. Эссе, ә дымлылык ел фасылына карап уртача яки югары. Уртача еллык максималь температура 33,5 °C (92,3 °F), декабрьдә 30,6 °C-тан (87,1 °F) майда 36,3 °C-ка (97,3 °F) кадәр үзгәреп тора, ләкин бу чорда көндез температура еш кына 38 °C-дән дә (100,4 °F) югарырак күтәрелә. Минималь температуралар гыйнварда 17,2 °C-тан (63,0 °F) майда 21,7 °C-ка (71,1 °F) кадәр тирбәлә. Яңгырлар сезоны июньнән октябрьгә кадәр дәвам итә һәм җылы, дымлы һаваны коры җиргә тарта торган Мексика муссоны белән бәйле. Елның бу вакытында төбәккә шулай ук көнчыгыш дулкыннары һәм тропик штормнар йогынты ясый.

 Тарихы 
Беренче майялар бу якларга якынча б.э. 250 елында Петенадан, бүген Төньяк Гватемаладан, күчеп килгәннәр. Мексика култыгы ярларыннан килгән тольтеклар токымы бу төбәктә урнашкач, майя кабиләләрен кысрыклап чыгара башлыйлар, һәм күп еллар һәм күпсанлы сугышлардан соң, Майя Лигасы оештырыла (ица, сюэс һәм кокоме дигән майя кабиләләреннән торган), ул ахыр чиктә 1194 ел тирәсендә таркала. XVI гасырда испан конкистадорлары зур булмаган биләмәләргә тап була.

Юкатанны яулап алу Ацтек империясен испаннар басып алганнан соң ике дистә ел узгач тәмамлана. Яңа Испания үзәгеннән, бигрәк тә Мехикодан, географик ераклыгы аркасында, Юкатан бәйсезлек өчен Мексика сугышыннан хәрби яктан зыян күрмәгән. 1821 елның 15 сентябрендә Юкатан Испаниядән бәйсезлеген игълан итә. Шундук диярлек губернатор Хуан Мария Эчеверри Юкатанны Мексика империясе составына кертү турында сөйләшүләр өчен ике вәкил җибәрә. Кушылу 1821 елның 2 ноябрендә була. Мексика империясе тиз бәреп төшерелә (1823 елда), һәм элеккеге империянең провинцияләре бәйсез дәүләтләргә әверелә.

1823 елның 29 маенда игълан ителгән беренче Юкатан Җөмһүрияте 1823 елның 23 декабрендә Кушма Мексика Штатлары Федератив Җөмһүриятенә Юкатан Федератив Җөмһүрияте сыйфатында кушыла.

1823 елның 23 декабреннән Юкатан штаты составында.
 Халкы 

 Искәрмәләр 

 Әдәбият 
 Ancona, Eligio (1878). M. Heredia Argüelles (ed.). Historia de Yucatán: Desde la época más remota hasta nuestros días. Mérida, México. OCLC 2688499

Төркем:Мексика торак пунктлары
Төркем:Юкатан торак пунктлары
Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар