Томас Клаузен

Томас Клаузен (шулай ук Клаусен, Thomas Clausen, 1801—1885) — Дания астрономы һәм математигы.

 Тәрҗемәи хәле 
Клаузен Шлезвиг янында утрауда торган Дания крестьян балыкчының улы булган. 11 яшенә кадәр укый-яза белмәгән һәм бары тик җирле пастор белән очраклы сөйләшүгә рәхмәтле (кыска вакытта) математика һәм телләрне өйрәнгән һәм әле көтүче буларак инде Лапласның "Күк механикасы"н укыган. 1820 елда Клаузен яклаучысы пастор аны Альтонда Шумахерга киңәш иткән. Соңгысы анда кайнар катнашу кабул иткән һәм тиздән исәпләүчене Утшнейдерның мәшһүр Мюнхен оптика остаханәсенә эшкә керткән.
Тыйнак халәтенә карамастан, Клаузен фәнни хезмәтләре белән үзенә игътибар җәлеп иткән һәм 1841 елда Юрьевка (Дерпт) Медлерга ассистент итеп кабул ителгән булган, анда обсерваториядә күзәтүләр белән шөгыльләнеп һәм университетта лекцияләр укып калган гомерен уздырган. 1865 елдан 1871 елга кадәр Дерпт обсерваториясенең мөдире булган.
Клаусенның фәнни хезмәтләре саф математиканың һәм теоретик астрономиянең күп бүлекләренә карый һәм "Astronomische Nachrichten"да, Крель журналында, Санкт-Петербург фәннәр академиясенең язмаларында (ул аның әгъза-корреспонденты булган) һәм башкалар басылган булган. Клаузен беренче булып Гаусс ысулы буенча кометалар хәрәкәтендә ачу килүләрне исәпләгән, Лапласның Кояш системасы буенча эшләренә өстәгән, механика, оптика һәм башкасы белән шөгыльләнгән, мәсәлән, пи санының 250-нче тамгага кадәр исәпләве белән (шулай да, аларның икесендә хата киткән). 1840-ынчы елда үзенең немец коллегасыннан бәйсез рәвештә фон Штаудт-Клаузен теоремасын ачкан. Клаузенның кометалар хәрәкәте теориясе буенча иң әһәмиятле эше "Дерпт Күзәтүләре"нең XVI томында нәшер ителгән булган.

 Шулай ук карагыз 
 Клаузен функциясе

 Искәрмәләр 

 Әдәбият 


Төркем:Математиклар
Төркем:Астрономнар