Чезаре Арцела

Чезаре Арцела (итальян телендә: Cesare Arzelà, 1847 елның 6 марты, Санто-Стефано-ди-Магра — 1912 елның 15 марты, шунда ук) — итальян математик. Төп эшчәнлек сфералары: алгебра, функцияләр теориясе, математик физика. Болонья фәннәр академиясе әгъзасы, деи Линчеи Милли академиясе әгъза-корреспонденты.

 Тәрҗемәи хәле 
Ярлы гаиләдән чыгышлы булып Арцела математик сәләтләрен иртә күрсәткән. 1869 елда Пизада Югары нормаль мәктәпне тәмамлаган. Шунда ук (1871 елдан бирле) Энрико Бетти һәм Улисс Дини лекцияләрен тыңлаган.

1875—1878 елларда Флоренциядә Техник институтта укыткан. 1878 елдан бирле Палермо Университетының алгебра кафедрасын җитәкләгән, 2 елдан соң (1880) Болонья университетына на кафедру математик анализ кафедрасына күчкән. Аның студентлары арасында Леонида Тонелли булган.

Арцеланың беренче эшләре сыгылмалылык теориясенә багышланган (сыгылмалы эллипсоид деформациясен өйрәнүенә). Соңрак ул алгебраик функцияләрнең экстремумнарын өйрәнү һәм функциональ рәтләр теориясе белән шөгыльләнгән. Арцела квазибертөрле чиктә туры килү төшенчәсен керткәнФихтенгольц Г. М., указ. соч., §432. һәм кисемтәдә чиктә туры килә торган тоташ функцияләрнең рәте тоташлыгының кирәкле һәм җитәрлек шартларын бирә торган теореманы исбатлаган. Ул шулай ук бер үзгәрүчән функциясенең вариациясенең күп үлчәмле анализын тәкъдим иткән (Арцела вариациясе). Функциональ анализда һәм дифференциаль тигезләмәләрдә мөһим роль уйнаучы Асколи — Арцела теоремасы яхшы мәгълүм. Аның исеме белән интеграл тамгасы астында чик күчеше турында теорема аталган.Фихтенгольц Г. М., указ. соч., §526.

1992 елда Италиядә Чезаре Арцеланың ике томда тулы хезмәтләр тупланмасы нәшер ителгән булган.

 Шулай ук карарга мөмкин 
 Арцела леммасы

 Әдәбият 
 Боголюбов А. Н. Математики. Механики. Биографический справочник. Киев, Наукова думка, 1983.


 Искәрмәләр 

Төркем:Математиклар