Гриллоблаттидалар

Гриллоблаттидалар  - Notoptera отрядына керүче канатсыз бөҗәкләр семьялыгы.Стороженко С. Ю. Отряд гриллоблаттидовые (Insecta: grylloblattida): филогения, эволюция, систематика: Автореф. дис. на соискание учен. степени д-ра биол. наук. — СПб., 1996. — 38 с: ил. Төньяк ярымшарның әлеге өлкәләрендә яшиләр: Себер, Ерак Көнчыгыш, Төньяк Америка. Фәнгә 34 төрләре билгеле. 

Экстремофиллар, салкын шартларда, тауларда һәм мәгарәләрдә, кыялар астында һәм бозлыклар янында яшиләр. Кагыйдә буларак, алар төнге бөҗәкләр, ерткычлар яки детрит белән тукланучылар.

Озын (23-45 сегментлы) антенналары һәм озын церкалары (5-12 сегмент) бар. Тәпиләренең озынлыгы 2-3,5 см, биш сегментлы. Кара төстәге йомыркаларын бер-бер артлы туфракка яки мүккә салалар. Личинкалар җенси җитлеккәнче 7 елга кадәр 8 нимфаль үсеш этабын узалар  . Бу бөҗәкләрне тере казылмалар дип йөртәләр.

 Таралу һәм экология 
Grylloblattidae Төньяк Америка, Көнчыгыш Азия (Корея һәм Япония), Үзәк Азиянең (Себер, Кытай һәм Казахстан)  бозлыкларында, мәгарәләрендә, таулы җирләрдә, һәм кайвакыт урманнарда таралалар, һәм Азиянең кайбер тау битләрендә, шул исәптән Гималай өлешләрендә очрыйлар  .

Төнге экстремофиллар. Яшәү өчен оптималь температура  1—4 °C чикләрендә.Стороженко С. Ю. Систематика, филогения и эволюция гриллоблаттидовых насекомых (Insecta, Grylloblattida). Владивосток, Дальнаука, 1999. 208 с.Gordon Ramel. Ice Bugs (Grylloblattodea)  Түбәнрәк температурада үлем куркынычы яный. Һава салкынайткан чакта туфрак янындагы кар катламы астында кышлыйлар. Югары температураларга да чыдамыйлар. Ел дәвамында азык табу өчен күчешләр ясыйлар

 Биология 
Гриллоблаттидалар бөтен төр ризык белән тукланалар, ләкин беренче чиратта үле буынтыгаяклылар һәм үләксә белән тукланалар. Буынтыгаяклыларның калдыклары аз булганда, алар үсемлек белән тукланалар . Урта Юра чорында яшәгән казылма төр † Plesioblattogryllus magnificus көчле мандибулаларга ия ерткыч булган дип уйланыла.

Гриллоблаттидаларның үз-үзләрен тотышына Норма Фордның 1926-нчы елда бастырылган хезмәте багышланган, һәм ул бу бөҗәкләрне Гриллоблатта тәртибенә урнаштырган  .

 Таксономия 
5 ыруг, 34 төр . Хәзерге бөҗәкләр арасында аларның иң якын туганнары - Mantophasmatidae.


 Әдәбият 

 Арилло А. М.



 Сылтамалар 

 Гриллоблаттодеа. Гомуми энтомология. Төньяк Каролина дәүләт университеты
 Тормыш агачы веб-проекты. Гриллоблаттодеа. Гриллоблаттида. Боз бөҗәкләре, боз тарткычлары, кыялар.   Архивная копия
 Тормыш каталогы (неопр.)
 Хайваннар төрлелеге веб
 Полиноптера төрләре файлы - Гриллоблаттида Волкер гаиләсе, 1914   Архивная копия
 Боз баглары (Гриллоблаттодеа)  

 Искәрмәләр 
Төркем:Бөҗәкләр гаиләләре
Төркем:Бөҗәкләр
Төркем:Әлифба буенча хайваннар
Төркем:Хайваннар
Төркем:Умырткасызлар
Төркем:Биология
Төркем:Зоология
Төркем:Буынтыкаяклылар