Grokipedia

Grokipedia, Грокипедия () ―  ясалма фәһем нигезендә ясалган,  ширкәте булдырган инглиз телле онлайн-энциклопедия. Проект Илон Маск тарафыннан 2025 елның 27 октябрендә Википедиягә альтернатива буларак эшләтеп җибәрелгән. Grokipediaда мәкаләләр Grok тел моделе ярдәмендә төзелә, редакцияләнә һәм фактлар тикшерелә. Күп материаллар Википедия мәкаләләренә нигезләнгән, шул ук вакытта аларның бер өлеше сүзгә-сүз диярлек күчерелгән. Күп мәкаләләрнең астына урнаштырылган искәрмә буенча, аларның эчтәлеге Википедиядән яраклаштырылган һәм  Attribution-ShareAlike 4.0 лицензиясе буенча таратыла. 2025 елның 28 октябренә сайт ясалма интеллект белән булдырылган 900 000 гә якын мәкаләне үз эченә алуын раслый. Маск сүзләренчә, Grokipedia Википедиядән алынган  материалны «пропагандадан чистартырга» тиеш. Билгеләп үтелгәнчә, контентның бер өлеше Маскның кайбер темаларга шәхси карашлары белән туры килә (мәсәлән, трансгендер ) темасы кебек).

 Тарих 
 Алдан хәбәр итү 
2025 елның сентябрендә Илон Маск: xAI компаниясе «Grokipedia» дип аталачак ясалма интеллект белән генерацияләнә торган яңа онлайн-энциклопедия төзи, дип игълан иткән. Бу аның Википедиянең идеологик тискәре карашларын тәнкыйтьләве фонында булган. Проект идеясе һәм аның исеме Дэвид О.Сакс тарафыннан all-In подкасты конференциясендә элегрәк шул ук айда тәкъдим ителгән булган. Маск белдерүе буенча, «Grokipedia Википедия белән көндәшлеккә сәләтле ясалма интеллект нигезендә белем базасы булырга тиеш, аның фаразланган  һәм идеологик тайпылышларын бетерә».  (дизайн, технологияләр, фән һәм фәнни фантастика турында cайт һәм блог) бу проектны 2006 елгы  белән чагыштыра.

2025 елның 6 октябрендә Маск хәбәр иткәнчә, Grokipediaның беренчел бета-версиясе шул ук ай ахырында чыгарылырга планлаштырылган. Соңыннан эшләтеп җибәрү эчтәлек сыйфаты белән бәйле проблемаларны бетерү өчен вакытлыча кичектерелгән.

 Эшләтеп җибәрү 
Grokipedia 27 октябрьдә grokipedia.com сайтында 900 000 гә якын мәкалә белән эшли башлаган. Кайбер материаллар Википедиядәге мәкаләләргә тулысынча диярлек туры килсә дә, Grokipediaдагы сылтамалар кую һәм цитаталау форматы аерыла. Сайт «0.1» нең башлангыч версиясе буларак тәкъдим ителгән һәм эшләтеп җибәргәннән соң кыска вакытлы өзеклек аркасында вакытлыча эшләмәгән.

 Реакция 
300px|thumb|right|Илон Маск турында Grokipedia мәкаләсе
Grokipediaга карата реакция аны эшләтеп җибәргәннән соң бер төрле генә булмаган. Кайбер күзәтүчеләр проектның белдерелгән нейтральлеген шик астына куйган, ясалма фәһем үз иҗатчыларының алдан ук ялгыш карашын чагылдыра ала дип күрсәткән. Тәнкыйтьләүчеләр уң карашларны алга сөрүче яки Маск позицияләренә симпатия белдерүче мәкаләләр булуын билгеләп үткән.  мәгълүматлары буенча, Grokipediaда Маскның үзенә багышланган мәкаләдә ул 2025 елның гыйнварында ясаган һәм күпләр аны нацист сәламләве дип бәяләгән ишарә турында искә алынмый, гәрчә Википедия мәкаләсендә (ru) бу эпизод бар.

Проект шулай ук ясалма интеллектка тулысынча бәйлелеге өчен тәнкыйтькә дучар булган. Американың эшлекле  журналы билгеләп үткәнчә, «коллектив редакцияләүле онлайн-энциклопедия автор һәм редакторлар итеп кешеләрне кулланганда, Маск альтернативасы тулысынча Xai компаниясе Grok моделе тарафыннан булдырылган һәм тикшерелгән мәкаләләрдән тора». Басма шулай ук хәбәр иткәнчә, Grokipediaдагы кайбер мәкаләләр, ,  автоҗитештерүчесе һәм  чипмейкеры кебек, Википедиядәге тиешле мәкаләләргә тулысынча туры килә диярлек.

РФ Юстиция министрлыгы Чит ил агентларының бердәм реестрына керткән  сайты мәгълүматлары буенча, Россиядә хакимият яклы ММЧ Grokipediaны махсус хәрби операция вакыйгаларын тасвирлавы өчен мактаган.

 Искәрмәләр 

 Сылтамалар 

Төркем:Әлифба буенча сайтлар
Төркем:Онлайн энциклопедияләр
Төркем:Илон Маск