Шарль Николя Кошен (Кечесе)

Шарль-Николя, башка язылыш буенча — Шарль-Никола, Кошен, шулай ук Кошен Кечесе яки Кошен-угыл дип атала, (француз телендә: Charles Nicolas Cochin, француз телендә: Cochin le fils; 1715 елның 22 феврале, Париж — 1790 елның 29 апреле, Париж) — француз рәсем ясаучысы һәм гравёры һәм шулай ук язучы һәм сәнгать тарихчысы; XVIII гасыр француз китап иллюстрациясенең күренекле остасы.
 Тәрҗемәи хәле 
Зур нәселдән килүче рәссамнар, рәсем ясаучылар һәм гравёрлар гаиләсе вәкиле. Гаиләнең ошбу гравёрлары иң күбе ат казанган: Николя Кошен, Шарль-Николя Кошен (Олысы) һәм Луиза Магдалена Кошен (1686—1767).

Кошен Кечесе — Шарль-Николя Кошен (Олысы) (1688—1754) һәм якынча илле ел буена шулай ук күренекле Париж гравёры булган Мадлен Хортемельс (1686—1767) улы. Беренче осталык сабакларын Шарль-Николя гаиләдә алган. Иртә бала чагыннан ук рәссам сәләте белән аерылып торган. Моннан кала, фәннәргә һәм бигрәк тә телләргә сәләте булган (латин теле, инглиз һәм итальян теле, фәйләсуф Джон Локкның эшен оригиналда укыган), телләр белеме аңа соңрак эшчәнлегендә яхшы хезмәт күрсәткән. Әтисеннән кала, Ш.-Н. Кошенның офортта остазы Пьер Кроз тупламасы өчен Антуан Ватто оригиналлары буенча эшләгән тәҗрибәле гравёр Жак-Филипп Леба булган.

Беренче гравюраны Шарль-Николя Кошен унике яшендә, 1727 елда иҗат иткән. Егерме ике яшендә ул живописьтән баш тарткан һәм үзен тулысынча үзенең рәсемнәре, әмма ешрак башка рәссамнар оригиналлары буенча гравирлауга багышлаган. Живописец сәләтенә ия булудан тыш, Кошен сәнгать дөньясында яхшы элемтәләргә ия булган. 1731 елда ул Король живопись һәм сынчылык Академиясенә кабул ителгән булган.

 Иҗаты 
1735 елда Кошенның гравюрада беренче әһәмиятле эшләре пәйда була: зәркән остасы Страсның адрес карточкасы һәм Дж. П. Панининың живопись оригиналы буенча гравюра — Римда кардинал М. де Полиньяк ясаган фейерверк сурәте. Бу гравюралар Кошен иҗатының киләсе берничә елга юнәлешен билгеләгән дә. Шул ук елда ул сарай яны тантаналарын чагылдыручы оригиналь битләрнең беренчесен ясаган — «Медонада 1735 елның 3 февралендә иллюминация һәм фейерверк». Аннан соң — «Ферронри урамы иллюминациясе», «Төркия илчесе аудиенциясе», «Нотр-Дамда Сардиния королевасы катафалкы».

Аның сәләтен күреп алып Франция короле Людовик XV 1737 елда аны король сарай янының туулары, никахлары һәм күмүләре турында истәлеккә гравюралар барлыкка китерү өчен яллаган. 1739 елда Кошен Король йорты (француз телендә: La maison du roi) янында король персонасына хезмәт итүче «Король күңел ачулары менюсы»ның (Menus-Plaisirs du Roi) рәсем ясаучысы һәм гравёры булып билгеләнгән булган. Шулай Кошен-Кечесе сарай яны рәссам-портретисты һәм сарай яны сәнгатенең язучы-историографы булган.
1745 елга останың рәт шедевры карый: «Довфинның Версаль сарай яны чиркәвендә никахы», «23 февраль спектакле», «24 февраль Bal paré-сы» һәм « 25 февральдән 26 февральгә маскарад»; бу битләр белән бер үк кыйммәтле булып «1746 елның 24 ноябрендә дофина истәлегенә күмү церемониясе» гравюрасы булып тора.
1741 елда Ш.-Н. Кошен “Художестволар даһие” рәсеме өчен “билгеләнгән” дәрәҗәсен алган, әмма вакыты булмыйча академик дәрәҗәсен кабул итү белән егерме ел көттергән, шулай да бу остага шул ук вакыт эчендә “төзелешләр мөдире” маркиз де Мариньига шәхси якынлыгына күрә бөтен академик җәмәгатьтә ген түгел, ә Франциянең бөтен рәсми художество тормышында беренчел әһәмияткә ирешергә комачауламаган. Маркиз де Мариньи белән якынлашу Италия буенча 1749-1751 ел сәфәре вакытында булган, чиксез куәтле маркиза де Помпадур яшь энесен анда аннан белемле  меценат һәм лаеклы “нәфис сәнгатьләр министры” итү турында борчылып җибәргән. Бу план күбесенчә уңышлы булган, мөгаен, беренче чиратта Мариньи янында торырга куелган Ш.-Н. Кошенга рәхмәтле (Мариньиның башка юлдашлары аббат Ж. Б. Ле Блан һәм архитектор Ж.-Ж. Суффло булган).
мини|слева|180пкс|Отель-де-Виль (Париж) бинасы фасадында Ш.-Н. Кошен сыны
Кошенның Италиядән кайтуыннан соң, ул академик итеп сайланган булган; 1754 елда ул король рәсемнәре саклаучысы булган, ә 1755 елдан бирле Король живопись һәм сынчылык академиясе сәркатибе була. 1757 елда рәссамга дворянлык дәрәҗәсе һәм Изге Михаил Ордены бирелә. Шул ук елдан бирле ул художество цензоры вазыйфаларын башкарган. Рококо сәнгатенең иң күренекле вәкилләренең берсе булып, Кошен-Кечесе шуның белән бергә иртә неоклассицизмның аякка басу өчен хас антик сәнгатькә кызыксыну күрсәткән.
Борынгы сәнгать һәм туып килүче эстетика белән мавыгу Ш.-Н. Кошенны “сайлавын төзәтергә”, “рокайль рухы” белән саубуллашырга һәм классик идеалны яңа темалар, сюжетлар һәм сурәтләү ысулларында эзләргә мәҗбүр иткән. Үзенең шактый буталчык идеалларын ул тормышка сүзләр һәм мәкаләләр (күбесенчә «Mercure de France»-та) белән генә түгел, ә үз эшләре белән ашырырга тырышкан, алар моңа күрә беренчел тормышчанлыгын югалткан һәм Ж.-М. Вьен яки А. Р. Менгс живописе аерылып торган шартлы характерга ия булган. 
Кошен рококо стиленә каршы һәм турыдан Париж зәркән осталары гильдиясенә мөрәҗәгать ителгән мәшһүр “Зәркән осталарын үгетләү” (Supplication aux orfévres? 1754) памфлетын язган, анда ул “формаларның нәзеклегенә һәм гадилегенә” чакырган. 1758 елда ул «Гравюра турында трактат»ны нәшер иткән.

Шарль-Николя Кошен Кечесе күп халык җыелган сарай яны тантаналарының рәсемнәрен ясаган һәм аларны гравирлаган, замандашларының күп портретын ясаган, Ж. де Лафонтен (1743), Боккаччо (1757), Т. Тассо (1784) һәм күп башкаларның әсәрләренә иллюстрацияләр ясаган. XVIII гасырның иң мәшһүр иллюстрацияләнгән француз басмаларның берсе — 1765-1781 елларда 17 чыгарылышта нәшер ителгән «Иконологик альманах». Аларның сигезе Кошен рәсеме буенча гравюралар белән. Огюстен де Сент-Обен белән  герцог Луи-Филипп Орлеанлының 2 томда борынгы зиннәтле геммалар  тупламасы: «Орлеан герцогы тупламасыннан киселгән ташлар тасвирламасы…» (Description des principales pierres gravées du cabinet de… duc d’Orléans) басмасына (1770—1784) заставкалар һәм концовкалар гравирлау өстендә эшләгән Французская иллюстрация XVIII века в собрании Эрмитажа. Каталог выставки. — Л.: Государственный Эрмитаж, 1982. — С. 33. — № 132 .
Франциядә Кошен Олысы һәм Кошен Кечесе исемнәре шулкадәр популяр булган ки, озак вакыт барлык нәфис иллюстрирланган басмалар «кошеннар» дип аталган Французская книжная иллюстрация XVIII века в собрании Эрмитажа. — Вступительная статья Л. Т. Исаченко. — С. 9 . 
Язучы буларак Кошен Кечесе Геркуланум (1753) борынгылыклары һәм Италия буенча сәяхәт (1751—1758) тасвирламаларын төзегән. Аның мемуарлары Парижда 1880 елда нәшер ителгән булган. Кошен башка мәшһүр рәсем ясаучылар һәм гравёрлар белән бергә француз Энциклопедиясен (1751—1772) барлыкка китерүдә катнашкан.
Озак уңышка карамастан, соңгы елларда казна аңа зур суммалар бурычлы булган һәм дөньяви яшәү рәвешен алып барган Шарль-Николя Кошенга акча җитми башлаган; моңа өстәп 1786 елда ул моңсу буйдак йортын ничек булса да җанландырыр өчен тәрбиягә алган туган энесе тарафыннан урлау корбаны булган. Франция инкыйлабы Кошен эшләрен шактый какшаткан һәм бу аристократик идеалларның ышанычлы тугърының дөньяви элемтәләрен өзгән.
Кошен 1790 елда Парижда вакытын уздырып яшәгәнлегеннән боегу хисендә үлгән. Кошен стиленең дәвамчысы француз рәсем ясаучысы һәм гравёр Ж.-М. Моро булган.
Останың соң чор эшләреннән рәт нәзек башкарылган профильле портрет игътибарга лаек. Аның әсәрләре Париж Салоннарында 1741-1773 елларда һәм 1781 елда күрсәтелгән булган. Ш.-Н. Кошенның иң яхшы оригиналь рәсемнәре Луврда саклана. Останың иң әһәмиятле рәсемнәренең берсе – аның тәмамланмаган “Версальдә король уены” гравюрасына – Санкт-Петербургта Императорской Художестволар Академиясе китапханәсендә саклана.

 Сайланган тәнкыйди мәкаләләр 
 1751: Италиягә сәяхәт яки Италиянең төп шәһәрләрендә күрергә мөмкин живопись һәм сынчылык әсәрләре турында билгеләмәләр тупланмасы: 3 чыгарылышта (Voyage d’Italie, ou recueil de notes sur les ouvrages de peinture et de sculpture qu’on voit dans les principales villes d’Italie)
 1753: Геркуланум шәһәре борынгылыклары турында билгеләмәләр (Observations upon the Antiquities of the Town of Herculaneum)
 1757: Живописькә яктылык һәм күләгә йогынтысы турфнда фикерләү белән кайбер сәнгать әсәрләре тупланмасы: 3 чыгарылышта (Recueil de quelques pièces concernant les arts, avec une dissertation sur l’effet de la lumière et des ombres relativement à la peinture) 
 1757: Луврда күргәзмәгә куелган эшләр тәнкыйте турында фикерләүләр (Réflexions sur la critique des ouvrages exposés au Louvre)
 1765: Комедия театры өчен тамаша залы проекты (Projet d’une salle de spectacle pour un théâtre de comédie)
 1769: Претенциоз сөючеләр җәмгыятенә хат (Lettre à une société d’amateurs prétendus)
 1769: М. Рафаэльгә җавап (Réponse à M. Raphaël)
 1781: Опера турында хатлар (Lettres sur l’Opéra)
 (датасыз): Яшь живописецка хатлар (Lettres à un jeune artiste peintre)

 Ш.-Н. Кошен Кечесе рәсемнәре буенча офортлар 

 Искәрмәләр 

 Текстлар нәшер ителүләр 


 Әдәбият 









 Сылтамалар 

  Encyclopaedia Britannica. Charles-Nicolas Cochin, the Younger
 Кошен, Шарль-Николя

Төркем:Рәссамнар