Эспарцет

Эспарцет, ат борчагы () —  кузаклылар семьялыгыннан күпьеллык, сирәгрәк берьеллык үләнчел үсемлекләр ыругы.
мини|Onobrychis viciifolia
Синонимнар: Dendrobrychis (DC.) Galushko, Xanthobrychis Galushko
мини|Onobrychis arenaria серкәсе
Башка телләрдә атамалар: ингл., , , ,  , ,  , , , төр.Adi korunga, , 

 Таралуы 
мини|Onobrychis arenaria 
130 дан артык төре билгеле, Евразия һәм Төньяк Африкада таралган.

Татарстанда бер төре – комлы эспарцет (О. arenaria), болынлы һәм ташлы далаларда үсә, күбрәк республиканың көньяк районнарында.

 Ботаник тасвирлама 
Үзәк тамырлы. Сабаклары тармакланган, туры. Яфраклары катлаулы, парсыз каурыйсыман. Чәчәкләре себеркәчле, ачык-алсу, куе башаксыман чукларга җыелган. Май-июльдә чәчәк ата. Җимеше – кузак, түгәрәк, чикләвексыман, бер орлыклы, тешле-чәнечкеле, җепселле челтәр белән. Бөҗәкләр, нигездә умарта кортлары ярдәмендә серкәләнә, баллы.

Корылыкка чыдам үсемлек, ачы һәм сазлыклы туфраклардан тыш, барлык туфракларда диярлек яхшы үсә.

 Куллану 
Яшел масса, печән өчен үстерелә. Барлык авыл хуҗалыгы терлекләре яратып ашый.

Составында углеводлар (9,6%), аксым (4,4%), майлар (1,6%) бар. 100 кг яшел массасында 22 азык берәмлеге һәм 3,1 кг үзләштерелә торган протеин, печәнендә 54 азык берәмлеге һәм 10,1 кг үзләштерелә торган протеин бар.

Корткычлар: орлыкашарлар, эспарцет бөртекчәсе, эспарцет эвритомасы, эспарцет чәчәге черкие, эспарцет чәчәкашары, эспарцет трипсы.

Авырулары: ончыл чык, тутык, фузариоз.

ТРда чәчәргә рөхсәт ителгән сортлары: «Песчаный 1251», «Песчаный 22». 2009 да 18,2 мең га мәйданда үстерелә, яшел массасының уңышы – 1 га дан 250-270 ц, печән уңышы – 1 га дан 35-38 ц.Эспарцет :: Татарская энциклопедия TATARICA

 Әдәбият 

 Шмальгаузен И. Ф. Флора Средней и Южной России, Крыма и Северного Кавказа. Үсемлекләрне һәм югары споровых үсемлекләрне билгеләү өчен җитәкчелек. Киев, дип. т-ва печ. дела и торг. И. Н. Кушнерев и Ко в Москве, Киевск. отд-ние. Т. 1. Двудольные свободнолепестные. 1895. С. 259.

 Сылтамалар 

 Ат борчагы турында GRIN сайтында мәгълүмат


 Искәрмәләр 
Төркем:Төньяк Африка флорасы
Төркем:Ауразия флорасы
Төркем:Ике өлешлеләр
Төркем:ITIS булмаган биология буенча мәкаләләр
Төркем:Ботаника
Төркем:Үсемлекләр
Төркем:Әлифба буенча үсемлекләр
Төркем:Дару үләннәре
Төркем:Үләннәр