Каратамыр

мини
Каратамыр (лат. Cynoglossum) - кыярчалар семьялыгыннан бер-, ике- һәм күпьеллык үләнчел үсемлекләр ыругы.

 Таралышы 
70 кә якын төре билгеле, уртача һәм субтропик поясларда һәм тропикларның таулы районнарында үсә.

Татарстан территориясендә бер төре – дару каратамыры (C. officinale) барлык районнарда очрый. Далаланган сөзәклекләрдә, буш җирләрдә, юл буйларында үсә.

 Ботаник тасвирлама 
50-100 см биеклектәге икееллык үсемлек. Тамыры калын, үзәк. Сабагы туры, берле, өске өлеше тармаклы, озын йомшак ак төкчәләр белән капланган. Яфраклары аз санлы, соры киезсыман, бөтен, чиратлашкан. Тамыр якны розеткасының яфраклары озынча-ланцет формасында; аскы сабак яфраклары саплы, урта һәм өскеләре - утырма, сабакны яртылаш уратып алган. Чәчәкләре кара кызыл, җете кызыл, бөтеркәдә, себеркәчле чәчәк төркеменә җыйналган. Биш касә яфракчыгы, биш таҗ яфракчыгы бар. Җимеше ыргаксыман чәнечкеле 4 җәлпәк чикләвекчек. Май-августта чәчәк ата. Җимешләре август-сентябрьдә өлгерә. Орлыктан үрчи. Тәмсез исе кипкәч бетә.

 Әһәмияте һәм кулланышы 
Барлык өлешләрендә алкалоид, сумала, эфир майлары бар.

Халык медицинасында тамыр һәм яфраклары тамак йомшарту, авыртуны басу, тынычландыру чарасы буларак кулланыла, ревматизм вакытында, пешкән урыннарга, чуаннарга куялар.Каратамыр :: Татарская энциклопедия TATARICA

Баллы.

Агулы.

Рудераль үсемлек. Суын һәм тамырын инсектицид чарасы буларак, тычкан һәм бөҗәкләрне куркыту өчен кулланалар.

Каратамыр // Башкорт энциклопедиясе. - Уфа: РБ ДАГУ ⁇ Башҡорт энциклопедиясе ⁇ , 2015 - 2024. - ISBN 978-5-88185-143-9.    

 Искәрмәләр 

 Сылтамалар 

 ару Genus Cynoglossum 
 GRIN.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?3284" rel="mw:ExtLink nofollow">Каратамыр GRIN сайтында мәгълүмат  (ингл.)  Проверено 13 ноябрь 2008 г. 
 Чернокорень сайтында USDA NRCS (ингл.) Проверено 13 ноябрь 2008 г.Проверено 13 ноябрь 2008 г.
 Каратамыр  Проверено 10 октябрь 2009 г.

Төркем:Агулы үсемлекләр
Төркем:Дару үләннәре
Төркем:Үләннәр
Төркем:Ботаника
Төркем:Үсемлекләр
Төркем:Әлифба буенча үсемлекләр
Төркем:Ауразия флорасы