Целина (космос аппараты)

Целина — совет, ә соңрак Россия радиотехник разведка космик системасы (РТР) һәм РТРның шул ук исемдәге космик аппаратлар сериясе.

Система космостан җир өстендәге радиотехник чараларның нурланышларын электромагнит спектрының киң диапазонында теркәү өчен билгеләнгән, шулай итеп, радио нурланыш объектларының координаталарын билгеләргә, аларның билгеләнешен, төрен, характеристикаларын, эш режимын билгеләргә мөмкинлек бирә. Моннан тыш, гаскәрләрнең тапшыру аппаратурасын радио күзәтү мәгълүмат алмашу интенсивлыгын үзгәртү буенча төрле операцияләргә әзерлекне ачыклау мөмкинлеге бирә. Системаны эшләүне КБ «Южное» алып бара.
Җитештерү А.Макаров ис. Көньяк машиналар төзү заводында бара.

 Тарих 
1965 елның октябре: Целина-Д системасының җирне җентекләп күзәтү ИСЗ эскиз проекты эшләнә.

1972 елның 26 мартында: Хөкүмәт Карары белән Целина-О космик комплексы кораллануга кабул ителә.

1976 елның 10 декабре: Хөкүмәт Карары белән Целина-Д космик системасы кораллануга кабул ителә.

1988 елның декабре: Хөкүмәт Карары белән Целина-2 космик системасы файдалануга тапшырыла.

1990 елның декабре: Хөкүмәт Карары белән Целина-2 космик системасы кораллануга кабул ителә.

2021 елның марты: россия ракета-ташучысының җимерекләре бәрелешүе.

Кытайның yunhai 1-02 метеоспутнигы белән Целина-2 разведка спутнигын җибәргән Зенит-2.

2021 елның ноябре: эшләми торган Радиоэлектрон һәм радиотехник разведка иярчене Космос 1408 (тип Целина-Д) Россиянең иярченгә каршы коралын сынау барышында А-235 ракетасы (ОКР Нудоль) тарафыннан уңышлы юк ителә.

 Модификацияләр 
Беренче буын системасы күзәтү (Целина-О) һәм детальле (Целина-Д) радиотехник разведка иярченнәреннән тора. Төп күзәтү объектлары булып радиолокация станцияләре тора.

1980 елларда «Целина-Д» иярчене нигезендә радио нурланыш чыганакларын күзәтү өчен Целина-Р Аппараты булдырыла.

1970 елларда эшләнгән икенче буын системасында күзәтү һәм җентекле разведка функцияләрен үзендә бер аппарат (Целина-2(11Ф644 гукос классификациясе буенча)) йөрткән. Бу модификацияне эшләү һәм файдалануга кертү яңа ракета-йөкче (Зенит-2) булдыру кирәклеге һәм заказчы ягыннан таләпләрнең үзгәрүе аркасында бик озакка сузылган. Шуңа бәйле рәвештә, бу типтагы беренче аппаратлар орбитага Протон-к ракета-ташучысы ярдәмендә чыгарыла.

 Целина-О 
ГУКОС классификациясе буенча 11Ф616.

Төп характеристикалары:

 Авырлыгы, кг 339…434 (өч тапкыр күбрәк)
 Борт махсус комплексы аппаратурасының авырлыгы, кг 170… 190
 Габарит үлчәмнәре, мм
 герметичный корпус-ˈ (800: 1200) × 2500
 КА эш хәлендә 4100 × 5090
 Орбитаның исәпләнгән параметрлары:
 биеклеге, км 550
 орбита авышлыгы, град-74
 Актив яшәү вакыты, мес — 6
 Ракета-ташучы 11К65М
 Целина-О системасын эксплуатацияләү барышында Целина-0 космик аппараты модернизацияләнә. Аппаратның яңа комплектацияләренә Целина-ОМ һәм Целина-ОК билгеләре бирелгән.

Целина-ОМ
1967—1982 елларда орбитага барлыгы 34 Целина-ОМ Аппараты чыгарыла (Космос-250, −269, −315, −330, −387, −395, −425, −436, −437, −460, −479, −500, −536, −544, −549, −582, −610, −631, −655, −661, −698, −707, −749, −787, −790, 812, −845, −870, −899, −960, −1062,-1114,-1215, −1345")

Целина-ОК
1967—1982 елларда орбитага 3 Целина-ОК Аппараты чыгарыла (Космос-781, −924, −1008).

 Целина КА базасында төзелгән аппаратлар 
Океан-Э («Космос-1076», «-1151») фән һәм халык хуҗалыгы мәнфәгатьләрендә океанны комплекслы өйрәнү өчен КА.

Сич («Січ-1М, Січ-2») совет КА Целина — Д модернизацияләнә торган версиясе.

 Очырулар исемлеге 
Роскосмос мәгълүматлары буенча, орбитага әлеге төрдәге 130 аппарат чыгарылган:

  «Целина» Очырулар исемлеге Дата (МСК) Төр Исеме NSSDC ID Космодром РТ Искәртү  20:59:00  Целина-О  Космос-189    Плесецк СК 132/1  Космос-3М   00:59:00  Целина-О  Космос-200    Плесецк СК 132/1  Космос-3М   01:00:00  Целина-ОМ  Космос-250    Плесецк СК 132/1  Космос-3М   20:25:00  Целина-ОМ  Космос-269    Плесецк СК 132/1  Космос-3М   06:26:00  Целина-ОМ  Космос-315    Плесецк СК 132/1  Космос-3М   14:10:00  Целина-ОМ  Космос-330    Плесецк СК 132/1  Космос-3М   07:29:00  Целина-ОМ  Космос-387    Плесецк СК 132/1  Космос-3М   19:15:00  Целина-Д  Космос-389    Плесецк  Восток-2М   00:09:00  Целина-ОМ  Космос-395    Плесецк СК 132/1  Космос-3М   10:10:00  Целина-Д  Космос-405    Плесецк  Восток-2М   06:49:00  Целина-ОМ  Космос-425    Плесецк СК 132/1  Космос-3М   04:15:00  Целина-ОМ  Космос-436    Плесецк СК 132/1  Космос-3М   06:37:00  Целина-ОМ  Космос-437    Плесецк СК 132/1  Космос-3М   19:39:00  Целина-ОМ  Космос-460    Плесецк СК 132/1  Космос-3М   14:15:00  Целина-Д  Космос-476    Плесецк  Восток-2М   23:30:00  Целина-ОМ  Космос-479    Плесецк СК 132/1  Космос-3М   19:15:00  Целина-ОМ  Космос-500    Плесецк СК 132/1  Космос-3М   04:34:00  Целина-ОМ  Космос-536    Плесецк СК 132/1  Космос-3М   14:00:00  Целина-Д  Космос-542    Плесецк  Восток-2М   06:36:00  Целина-ОМ  Космос-544    Плесецк СК 132/1  Космос-3М   07:37:00  Целина-ОМ  Космос-549    Плесецк СК 132/1  Космос-3М   13:08:00  Целина-ОМ  Космос-582    Плесецк СК 132/1  Космос-3М   17:00:00  Целина-Д  Космос-604    Плесецк  Восток-2М   03:08:00  Целина-ОМ  Космос-610    Плесецк СК 132/1  Космос-3М   03:34:00  Целина-ОМ  Космос-631    Плесецк СК 132/1  Космос-3М   09:16:00  Целина-ОМ  Космос-655    Плесецк СК 132/1  Космос-3М   12:03:00  Целина-ОМ  Космос-661    Плесецк СК 132/1  Космос-3М   06:41:00  Целина-Д  Космос-673    Плесецк  Восток-2М   17:12:00  Целина-ОМ  Космос-698    Плесецк СК 132/1  Космос-3М   16:15:00  Целина-ОМ  Космос-707    Плесецк СК 132/1  Космос-3М   09:54:00  Целина-Д  Космос-744    Плесецк  Восток-2М   03:56:00  Целина-ОМ  Космос-749    Плесецк СК 132/1  Космос-3М   16:29:00  Целина-Д  Космос-755    Плесецк  Восток-2М  По другим данным, это навигационный спутник Парус.  05:11:00  Целина-Д  Космос-756    Плесецк  Восток-2М   20:11:00  Целина-ОК  Космос-781    Плесецк СК 132/1  Космос-3М   07:52:00  Целина-ОМ  Космос-787    Плесецк СК 132/1  Космос-3М   01:26:00  Целина-ОМ  Космос-790    Плесецк СК 132/1  Космос-3М   20:22:00  Целина-Д  Космос-808    Плесецк  Восток-2М   07:14:00  Целина-ОМ  Космос-812    Плесецк СК 132/1  Космос-3М   08:21:00  Целина-ОМ  Космос-845    Плесецк СК 132/1  Космос-3М   17:35:00  Целина-Д  Космос-851    Плесецк  Восток-2М   03:17:00  Целина-ОМ  Космос-870    Плесецк СК 132/1  Космос-3М   00:18:00  Целина-Д  Космос-895    Плесецк  Восток-2М   01:11:00  Целина-ОМ  Космос-899    Плесецк СК 132/1  Космос-3М   01:20:00  Целина-ОК  Космос-924    Плесецк СК 132/1  Космос-3М   10:25:00  Целина-Д  Космос-925    Плесецк  Восток-2М   04:01:00  Целина-Д  Космос-955    Плесецк  Восток-2М   08:25:00  Целина-ОМ  Космос-960    Плесецк СК 132/1  Космос-3М   16:23:00  Целина-Д  Космос-975    Плесецк  Восток-2М   07:07:00  Целина-Д  Космос-1005    Плесецк  Восток-2М   17:39:00  Целина-ОК  Космос-1008    Плесецк СК 132/1  Космос-3М   20:35:00  Целина-Д  Космос-1025    Плесецк  Циклон-3   22:44:00  Целина-Д  Космос-1043    Плесецк  Восток-2М   16:12:00  Целина-ОМ  Космос-1062    Плесецк СК 132/1  Космос-3М   04:35:00  Целина-Д  Космос-1063    Плесецк  Восток-2М   00:41:00  Целина-Д  Космос-1077    Плесецк  Восток-2М   08:27:00  Целина-Д  Космос-1093    Плесецк  Восток-2М   18:41:00  Целина-ОМ  Космос-1114    Плесецк СК 132/1  Космос-3М   14:58:00  Целина-Д  Космос-1116    Плесецк  Восток-2М   21:12:00  Целина-Д  Космос-1143    Плесецк  Восток-2М   12:55:00  Целина-Д  Космос-1145    Плесецк  Восток-2М   15:51:00  Целина-Д  Космос-1154    Плесецк  Восток-2М   10:34:00  Целина-Д  Космос-1184    Плесецк  Восток-2М   08:34:00  Целина-Д  Космос-1206    Плесецк  Восток-2М   23:41:00  Целина-ОМ  Космос-1215    Плесецк СК 132/1  Космос-3М   14:53:00  Целина-Д  Космос-1222    Плесецк  Восток-2М   17:58:00  Целина-Д  Космос-1242    Плесецк  Восток-2М   06:49:00  Целина-Д  Космос-1271    Плесецк  Восток-2М   00:40:00  Целина-Д  Космос-1300    Плесецк  Циклон-3   02:01:00  Целина-Д  Космос-1315    Плесецк  Восток-2М   14:47:00  Целина-Д  Космос-1328    Плесецк  Циклон-3   04:42:00  Целина-Д  Космос-1340    Плесецк  Восток-2М   12:00:00  Целина-ОМ  Космос-1345    Плесецк СК 132/1  Космос-3М   19:27:00  Целина-Д  Космос-1346    Плесецк  Восток-2М  Сошёл с орбиты 17 декабря 2017 года.  11:01:00  Целина-Д  Космос-1356    Плесецк  Восток-2М   20:37:00  Целина-Д  Космос-1378    Плесецк  Циклон-3   09:56:00  Целина-Д  Космос-1400    Плесецк  Восток-2М   21:31:00  Целина-Д  Космос-1408    Плесецк  Циклон-3  Разрушен во время испытаний противоспутникового оружия 15 ноября 2021 года.  20:26:00  Целина-Д  Космос-1437    Плесецк  Восток-2М   13:03:00  Целина-Д  Космос-1441    Плесецк  Восток-2М   17:30:00  Целина-Д  Космос-1455    Плесецк  Циклон-3   02:58:00  Целина-Д  Космос-1470    Плесецк  Циклон-3   11:00:00  Целина-Д  Космос-1483    Плесецк  Циклон-3   По другим данным, это спутник типа Ресурс-Ф1.  15:25:00  Целина-Д  Космос-1515    Плесецк  Циклон-3   12:53:00  Целина-Д  Космос-1536    Плесецк  Циклон-3   20:05:00  Целина-Д  Космос-1544    Плесецк  Циклон-3   17:00:00  Целина-2  Космос-1603    Байконур  Протон-К   20:46:00  Целина-Д  Космос-1606    Плесецк  Циклон-3   19:45:00  Целина-Д  Космос-1626    Плесецк  Циклон-3   18:39:00  Целина-Д  Космос-1633    Плесецк  Циклон-3   17:59:00  Целина-2  Космос-1656    Байконур  Протон-К   02:40:00  Целина-Д  Космос-1666    Плесецк  Циклон-3   14:49:00  Целина-Д  Космос-1674    Плесецк  Циклон-3   01:20:00  Целина-Д  Космос-1703    Плесецк  Циклон-3   18:51:00  Целина-Д  Космос-1707    Плесецк  Циклон-3   12:16:00  Целина-2  Космос-1714    Байконур  Зенит-2   10:21:00  Целина-Д  Космос-1726    Плесецк  Циклон-3   02:04:00  Целина-Д  Космос-1733    Плесецк  Циклон-3   07:26:00  Целина-Д  Космос-1743    Плесецк  Циклон-3   07:43:00  Целина-Д  Космос-1758    Плесецк  Циклон-3   21:34:00  Целина-Д  Космос-1782    Плесецк  Циклон-3   10:30:00  Целина-Р  Космос-1805    Плесецк  Циклон-3   12:05:00  Целина-Д  Космос-1812    Плесецк  Циклон-3   18:03:00  Целина-Д  Космос-1825    Плесецк  Циклон-3   03:00:00  Целина-Д  Космос-1842    Плесецк  Циклон-3   08:40:00  Целина-2  Космос-1844    Байконур  Зенит-2   22:35:00  Целина-Д  Космос-1862    Плесецк  Циклон-3   12:09:00  Целина-Д  Космос-1892    Плесецк  Циклон-3   10:41:00  Целина-Д  Космос-1908    Плесецк  Циклон-3   21:50:00  Целина-Д  Космос-1933    Плесецк  Циклон-3   12:20:00  Целина-2  Космос-1943    Байконур  Зенит-2   06:18:00  Целина-Д  Космос-1953    Плесецк  Циклон-3   11:01:00  Целина-Д  Космос-1975    Плесецк  Циклон-3   17:50:00  Целина-2  Космос-1980    Байконур  Зенит-2   14:20:00  Целина-Р  Космос-2058    Плесецк  Циклон-3   08:14:00  Целина-2  Космос-2082    Байконур  Зенит-2   18:41:00  Целина-Р  Космос-2151    Плесецк  Циклон-3   10:47:00  Целина-2  Космос-2219    Байконур  Зенит-2   07:09:00  Целина-Д  Космос-2221    Плесецк  Циклон-3   08:56:00  Целина-2  Космос-2227    Байконур  Зенит-2   23:07:00  Целина-Д  Космос-2228    Плесецк  Циклон-3   05:21:00  Целина-2  Космос-2237    Байконур  Зенит-2   10:49:00  Целина-Р  Космос-2242    Плесецк  Циклон-3   10:36:00  Целина-2  Космос-2263    Байконур  Зенит-2   11:01:00  Целина-2  Космос-2278    Байконур  Зенит-2   12:15:00  Целина-2  Космос-2297    Байконур  Зенит-2   23:19:00  Целина-2  Космос-2322    Байконур  Зенит-2   12:01:00  Целина-2  Космос-2333    Байконур  Зенит-2   12:15:00  Целина-2  Космос-2360    Байконур  Зенит-2   12:26:00  Целина-2  Космос-2369    Байконур СК 11П877Пл. № 45, ПУ № 1  Зенит-2   05:28:00  Целина-2  Космос-2406    Байконур Пл. № 45  Зенит-2  Сведения о типе КА на сайте Роскосмоса отсутствуют  14:00:00  Целина-2  Космос-2428    Байконур  Зенит-2  Сведения о типе КА на сайте Роскосмоса отсутствуют

 Искәрмәләр 

 Сылтамалар 






 Snooping on Radars: A History of Soviet/Russian Global Signals Intelligence Satellites http://www.bis-space.com/belgium/wp-content/uploads/2015/05/radars.pdf 

Категория:Җирнең ясалма иярченнәре
Категория:Радиоэлектрон күзәтчелек