Бака чыршысы

мини|Myriophyllum aquaticum
Бака чыршысы (лат. Myriophyllum) - су чыршысы, су чыршычалары семьялыгыннан күпьеллык су һәм сазлык үсемлекләре ыругы.
Ботаник тасвирлама
Су асты үсемлекләре. Аларны еш кына эчләрендә һава каналлары булган бик озын сабаклары, бөтеркә яфраклары буенча таныйлар. Үсемлекләр гадәттә төрле яфраклы, су өстендәге яфраклары шул ук үсемлекнең суга баткан яфракларына караганда катырак һәм ваграк, һәм аларда кисемнәр булмаска мөмкин. Төрләр бер яки ике өйле булырга мөмкин. Бер өйле үсемлек төрләре гермафродитлар булып тора, ике өйле үсемлек төрләрендә бер үсемлектә я ир-ат, я хатын-кыз чәчәкләре генә була, чәчәкләре вак, 4 (2) кисәкле, яфраклар арасында урнашалар. "Хатын-кыз" чәчәкләрендә гадәттә яфракчыклар юк. Җимеш үзе шизокарпий, ул өлгергәндә дүрт (ике) чикләвеккә таркала.

Җимешләре һәм яфраклары су кошлары өчен мөһим азык чыганагы булырга мөмкин, ә кошлар орлык һәм клональ таралуда мөһим урын алып тора.

 Таралуы 
45 ләп төре билгеле, бөтен җир шарында таралган.

Татарстанда 2 төре – башаклы бака чыршысы (M. spicatum) һәм боҗралы бака чыршысы (M. verticillatum) үсә. Тын һәм әкрен ага торган суда үсә.

5-150 см озынлыкта. Сабагы көпшәсыман, ботаклы, яфраклар белән капланган. Яфраклары боҗралы, каурыйсыман телмә җепселле. Чәчәкләре вак, аксыл яки ал төстә, башаксыман чәчәк төркемен хасил итә. Җимеше – күп төш. Июнь-июль айларында чәчәк ата. Җимешләре июль-августта өлгерә. Күбесенчә кышлаучы бөреләрдән һәм чыбыкчалардан үрчи. Балыкларның уылдык чәчү урыны.

Аквариумнарда үстерелә. https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/rastitelnost/baka-chyrshysy Онлайн - энциклопедия Tatarica

 Инвазияләр һәм контроль 
Өч инвазив төр ( M. aquaticum, M. heterophyllum and M. spicatum ) Төньяк Америкадагы күлләргә, табигый су юлларына һәм сугару каналларына агрессив рәвештә һөҗүм итәләр.

Теннесси үзәнлеге хакимияте 1960-нчы елларда илнең сулыкларында бу үсемлекне очрата.  Бу сәбәпле бака чыршысының азык-төлек яки терлек азыгы буларак бәясен киметәләр, химик матдәләр һәм су дәрәҗәсен киметү ярдәмендә үсемлек белән көрәшәләр. 

 Таксономия 
Молекуляр филогенетик тикшеренү ярдәмендә ыруг эчендә тагын өч бүлек ачыкланды: 

 Мириофиллум ( M. spicatum L. )
 Мезиелла ( Шиндл. ) MLMoody & DHLes ( M. trifidum ( Nees ) MLMoody & DHLes. )
 Брахитека Шиндл. ( M. variifolium Hook.f. )

 Төрләр исемлеге 

 Myriophyllum alpinum
 Myriophyllum alterniflorum DC., 1815
 Myriophyllum amphibium
 Myriophyllum aquaticum
 Myriophyllum artesium
 Myriophyllum austropygmaeum
 Myriophyllum axilliflorum
 Myriophyllum balladoniense
 Myriophyllum bonii
 Myriophyllum callitrichoides
 Myriophyllum caput-medusae
 Myriophyllum coronatum
 Myriophyllum costatum
 Myriophyllum crispatum
 Myriophyllum dicoccum
 Myriophyllum drummondii
 Myriophyllum decussatum
 Myriophyllum echinatum
 Myriophyllum exasperatum
 Myriophyllum farwellii
 Myriophyllum filiforme
 Myriophyllum glomeratum
 Myriophyllum gracile
 Myriophyllum heterophyllum
 Myriophyllum hippuroides
 Myriophyllum humile
 Myriophyllum implicatum
 Myriophyllum indicum Willd., 1805
 Myriophyllum integrifolium
 Myriophyllum jacobsii
 Myriophyllum lapidicola
 Myriophyllum latifolium
 Myriophyllum laxum
 Myriophyllum limnophilum
 Myriophyllum lophatum
 Myriophyllum mattogrossense
 Myriophyllum mezianum
 Myriophyllum muelleri
 Myriophyllum muricatum
 Myriophyllum oguraense
 Myriophyllum oliganthum
 Myriophyllum petraeum
 Myriophyllum papillosum
 Myriophyllum pedunculatum
 Myriophyllum pinnatum
 Myriophyllum porcatum
 Myriophyllum propinquum
 Myriophyllum pygmaeum
 Myriophyllum quitense
 Myriophyllum robustum
 Myriophyllum salsugineum
 Myriophyllum siamense
 Myriophyllum sibiricum
 Myriophyllum simulans
 Myriophyllum spicatum
 Myriophyllum striatum
 Myriophyllum tenellum
 Myriophyllum tetrandrum
 Myriophyllum tillaeoides
 Myriophyllum trachycarpum
 Myriophyllum trifidum
 Myriophyllum triphyllum
 Myriophyllum tuberculatum
 Myriophyllum ussuriense
 Myriophyllum variifolium
 Myriophyllum verrucosum
 Myriophyllum verticillatum
 Myriophyllum votschii

 Искәрмәләр 

 Әдәбият 








Төркем:Ботаника
Төркем:Үсемлекләр