Бөтендөнья әйләнә-тирә мохит көне

Бөтендөнья әйләнә-тирә мохит көне (БМО башка рәсми телләрендә: , , , кыт.世界环境日, ) — планетада әйләнә-тирә мохитта килеп туган проблемаларга кешеләрнең игътибарын җәлеп итүне максат итеп куйган бөтендөнья көне. 

Бөтен дөньяда ел саен 5 июньдә уздырыла.

 Тарихы 
БМО Генераль Ассамблеясенең 1972 елның 15 декабрендә узган 27 нче сессиясендә игълан ителә (А/RES/2994 (XXVII) номерлы резолюция).

Үткәрү көне итеп 5 июнь — 1972 елда әйләнә-тирә мохит проблемалары буенча узган Стокгольм конференциясенең эшли башлау көне сайланган.

Генераль Ассамблея үз резолюциясендә дәүләтләрне һәм БМО системасы оешмаларын ел саен бу көнне әйләнә-тирә мохитне саклау һәм яхшыртуга омтылышларын раслаучы чаралар үткәрергә чакыра.

Генераль Ассамблеянең 27 нче сессиясендә БМО системасында яңа оешма — Әйләнә-тирә мохит буенча БМО программасы (United Nations Environment Programme; ЮНЕП) булдырыла. Нәкъ менә әлеге программа эгидасы астында ел саен Бөтендөнья әйләнә-тирә мохит көне билгеләп үтелә.

 Бөтендөнья әйләнә-тирә мохит көненең тематикасы 
Ел саен төп халыкара чараларның тематикасы һәм уздырылу урыны билгеләнә.
мини|Эмблема 2008

 2023 ел — «Пластик белән пычратуга каршы көрәш»
 2022 ел — «Җир — бер генә»
 2021 ел — «Яңа баштан фикерләргә. Яңа баштан булдырырга. Торгызырга»
 2020 ел — «Табигать вакыты»
 2019 ел — «Һаваны пычратуга каршы көрәш»
 2018 ел — «Пластик белән пычратуга каршы көрәш»
 2017 ел — «Мин табигатҗ белән»
 2016 ел — «Кыргый хайваннар белән законсыз сәүдә итүгә абсолют түземсезлек сәясәте»
 2015 ел — «Җиде миллиард төш. Бер Планета. Саклык белән куллан»
 2014 ел — «Тавышыңны күтәр, диңгез өсте тигезлеген түгел!» ()
 2013 ел — «Уйла. Аша. Сакла» ()
 2012 ел — «Яшел икътисад: син аның бер өлешеме?»
 2011 ел — «Урманнар: табигатьтән файдаланып»
 2010 ел — «Төрләр күплеге. Бер планета. Бер киләчәк»
 2009 ел — «Планетагыз сезгә мохтаҗ»
 2008 ел — "Бәйлелектән котыл! Түбән углерод чыгарылышы белән икътисадка таба! "
 2007 ел — «Боз эрүе — кайнар тема!»
 2006 ел — «Чүлләр һәм чүлләшү  — корылыклы җирләрнең чүлләшүенә — юк!»
 2005 ел — «„Яшел шәһәрләр“: Планета өчен план!»
 2004 ел — «Диңгезләр һәм дәрьялар кирәк! Үле түгел, тере килеш!»
 2003 ел — «Су — ике миллиард кеше аңа нык мохтаҗлык кичерә!»
 2002 ел — «Җиргә шанс бир»
 2001 ел — «Бөтендөнья тормыш челтәренә керергә»
 2000 ел — «Әйләнә-тирә мохитның меңъеллыгы — хәрәкәткә күчәргә вакыт»
 1999 ел — «Безнең Җир — безнең киләчәк. Коткарыйк аны!»
 1998 ел — «Җирдәге тормыш хакына — диңгезләребезне коткарыйк»
 1997 ел — «Җирдәге тормыш хакына»
 1996 ел — «Безнең Җир, безнең яшәү мохиты, безнең йорт»
 1995 ел — «Без — халыклар: глобаль тирә-як хакына берләшү»
 1994 ел — «Бер Җир — бер гаилә»
 1993 ел — «Ярлылык һәм әйләнә-тирә мохит — боҗраны өзәргә»
 1992 ел — «Җир барыбызга да берәү генә — аны бергәләп кайгыртыйк»
 1991 ел — «Климат үзгәрү. Глобаль партнерлык зарурлыгы»
 1990 ел — «Балалар һәм әйләнә-тирә мохит»
 1989 ел — «Глобаль җылыну, глобаль искәртү»
 1988 ел — «Әйләнә-тирә мохит беренче урында булганда, үсеш туктамас»
 1987 ел — «Әйләнә-тирә мохит һәм яшәү урыны: түбә генә түгел»
 1986 ел — «Дөнья өчен агач»
 1985 ел — «Яшьләр: халык һәм әйләнә-тирә мохит»
 1984 ел — «Чүлләшү»
 1983 ел — «Куркыныч калдыкларны җыю, юк итү һәм күмү: серкә яңгырлары һәм энергия»
 1982 ел — «Стокгольмнан соң ун ел узгач (табигатьне саклау проблемаларына күзәтү)»
 1981 ел — «Грунт сулары; кешенең ризык чылбырында агулы химик матдәләр»
 1980 ел — «Яңа унъеллыкка яңа чакыру: җимерелүләрсез үсеш»
 1979 ел — «Балаларыбызга бер генә киләчәк — җимерелүләрсез үсеш»
 1978 ел — «Җимерелүләрсез үсеш»
 1977 ел — «Табигатьтә озон катламын саклау проблемасы; җирне югалту һәм туфрак деградациясе»
 1976 ел — «Су — тормышның төп ресурсы»
 1975 ел — «Торак пунктлар»
 1974 ел — «Җир — бердәнбер»

 Россия 
Россиядә бу көндә 2008 елдан, Әйләнә-тирә мохит көне белән бергә, Экологлар көне дә билгеләп үтелә.

 Италия 
Италиядә 2010 елда Әйләнә-тирә мохит көне уңаеннан OIKOS компаниясе әйләнә-тирә мохитне яхшыртуга багышланган акцияләр уздыра.

 Шулай ук карагыз 

 Экологлар көне
 Биологик ресурслар буенча Татарстан Республикасы дәүләт комитеты
 Татарстан Республикасы экология һәм табигый ресурслар миниистрлыгы

 Искәрмәләр 

 Сылтамалар 



 Организация Объединенных Наций. Официальный сайт. Памятные даты ООН
 Программа Организации Объединённых Наций по окружающей среде. Министерство иностранных дел Республики Беларусь. Официальный сайт 
 Генеральный секретарь ООН. Официальный сайт. Послание по случаю Всемирного дня окружающей среды 5 июня 2007 года
 Генеральный секретарь ООН. Официальный сайт. Послание по случаю Всемирного дня окружающей среды 5 июня 2008 года
 Генеральный секретарь ООН. Официальный сайт. Послание по случаю Всемирного дня окружающей среды 5 июня 2010 года
 ООН: Программа по окружающей среде. Всемирный день окружающей среды в 2023 году пройдет в Кот-д’Ивуаре с акцентом на решение проблемы загрязнения пластиком

Категория:Бәйрәмнәр
Категория:Әлифба буенча бәйрәмнәр
Категория:5 июнь
Категория:Экологик бәйрәмнәр