Дүдүк

Дудук (төр. düdük флейта; әрм. դուդուկ [dudúk]) яки циранапох (әрм. ծիրանափող [tsiɑנnנphó]]) борынгы әрмән чыгышлы йомшак җырлау тавышына ия тынлы телле музыка корал. Дүдүк тугыз уен тишеге һәм ике камышлы таяктан гыйбарәт. Кавказ, Якын Көнчыгыш, Үзәк Азия һәм Балкан ярымутравы халыклары арасында таралган. Бүген дүдүк популяр фильмнарның саундтрекларында да кулланыла.

 Этимологиясе 
Дүдүк исеме төр. duduk, düdük сүзеннән килеп чыккан.Төрек сүзе үз чиратында фарсы тулак барлыкка килгән.

Әрмән халык этимологиясе «дүдүк»ле һөҗүм вакытында инструментта уйнаганда җимерек иҗекләрне имитацияләү белән бәйли: ду, фу, туй. Әрмән дүдүгенең иске исеме дә шуннан килеп чыккан: тулуй.

 Тарихы 
Дүдүкне «циранапох» (абрикос торбасы) исеме астында V гасырның әрмән тарихчысы Мовсес Хоренаци беренче телгә ала.

Дүдүк коралы әрмән халкы мәдәни тормышы һәм иҗтимагый үзенчәлегенең аерылмас өлеше булып тора. Күп гасырлар дәвамында ул әрмәннәр тормышындагы бөтен мөһим социаль вакыйгаларны: халык бәйрәмнәрен, тантаналарны озатып бара, җырлары һәм биүләре, туй һәм күмү тантаналары һәм башкаларда кулланыла.

 Төзелеш, нотация, аппликатура 
Ля сафында дүдүкнең аппликатурасы һәм нотациясе6712345671Файл:Music_1a0.svgfмФайл:Music_1b0.svggмФайл:Music_ClefG.svgФайл:Music_1c1.svgaмФайл:Music_1d1.svghмФайл:Music_1e1.svgc1Файл:Music_1f1.svgd1Файл:Music_1g1.svge1Файл:Music_1a1.svgf1Файл:Music_1b1.svgg1Файл:Music_ClefG.svgФайл:Music_1c2.svga1Файл:1-11111111_(fing.).svgФайл:1-11111110_(fing.).svgФайл:1-11111100_(fing.).svgФайл:1-11111000_(fing.).svgФайл:1-11110000_(fing.).svgФайл:1-11100000_(fing.).svgФайл:1-11000000_(fing.).svgФайл:1-10000000_(fing.).svgФайл:0-10000000_(fing.).svgФайл:0-00000000_(fing.).svgФайл:Music_1b0-.svgg1Файл:Half_(fing.).svg—Файл:Music_1c1+.svga3Файл:Half_(fing.).svgФайл:Music_1d1+.svgc4Файл:Half_(fing.).svg—Файл:Music_1f1+.svgd6Файл:Half_(fing.).svgФайл:Music_1g1+.svge7Файл:Half_(fing.).svgФайл:Music_1b1-.svgg9Файл:Half_back_(fing.).svg——

 Искәрмәләр 

 Әдәбият 

 Дудук // Большая российская энциклопедия (электронная версия). — М., 2016.
 Дудук // Музыкальная энциклопедия. Том 2. — М.: Советская энциклопедия, 1974. — Стб. Ҡалып:-..
 Минасян Г. В. Пособие по игре на дудуке. — Ер.: Луйс, 1988. — 183 с.
 Дудук армянский (с. 88). Дудуки грузинский (с. 93). Баламан азербайджанский (с. 81—82). Ясти балабан дагестанский (с. 106—107) // Атлас музыкальных инструментов народов СССР. — М.: МузГИз, 1963. Архивная копия от 5 октября 2021 на Wayback Machine
 Черных А. В. Советское духовое инструментальное искусство : Справочник. — М.: Советский композитор, 1989. — С. 51—52. — 320 с.
 Балабан // Музыкальная энциклопедия. Том 1. — М.: Советская энциклопедия, 1973. — Стб.
 Максим Азаров Абрикосовое чудо. Дудук — символ армянской идентичности // collab.am.
Төркем:Википедия:Татар телендә имзаланмаган Викимәгълүмат элементларына сылтамалары булган мәкаләләр