Күлчә

Күлчә () — Кыяклылар семьлыгына керүче үләнчел үсемлек ыругы. Күпчелек очракта болында үсүче үләннәр һәм кыр чүп үләннәре, алар еш кына юлларда һәм тимер юл яннарында очрый. Кайбер төрләр фураж һәм газон үләннәре буларак кулланыла.

 Атамасы 
Фәнни исеме борынгы Римнан килеп чыка: Вергилий зарарлы чүп үләнен тасвирлаганда lolium сүзен кулланганWatson L. and Dallwitz M. J. The Grass Genera of the World. Lolium .

Татар теленең этимологик сүзлеге буенча:Электронный фонд словарей (antat.ru)

Фәнни исеме синонимнары:

 Arthrochortus Лоу (1856)
 Craepalia Шранк (1789)
 Crypturus Трин. (1844)

 Биологик тасвирлау 
20-80 см биеклектәге бер- һәм күпьеллык үсемлекләр. Тамыр системасы чук. Сабагы туры, күп, нәзек. Яфраклары тар, куе яшел төстәге кыяк. Чәчәк төркеме — 15 см озынлыктагы ике рәтле башак. Башчалары күп чәчәкле, ян-яктан кысылган, башак үзәгенең чыгынтысында берәрләп утыралар. Җимеше — бөртекчә. Май-августта чәчәк аталар. Җимешләре июль-августта өлгерә. Орлыктан үрчиләр.https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/rastitelnost/klch Онлайн — энциклопедия Tatarica

 Кулланылышы 
Ике төре — Lolium multiflorum, Lolium perenne — кыйммәтле терлек азыгы. Lolium temulentum агулы үсемлек булып санала .

Күпьеллык күлчә, азык үсемлеге буларак, культурага кертелгән, газоннар ясау, туфракны ныгыту өчен кулланыла.

 Токсикодинамика 
Чәчәк ату чорында зарарсыз. Аның агулы матдәсе — алкалоид темулин, ул орылкларда гына була, 0,06 % га кадәр җитә. Темулин мигә һәм умыртка баганасына агулы тәэсир ясый һәм холин-реактив структураларның эшчәнлеген түбәнәйтә.

 Төрләр 
The Plant List исемлеге мәгълүматларына караганда, ыругка 11 төр керә :













 Искәрмәләр 

 Әдәбият 

 Ботаника. «Бөтен дөнья үсемлекләре» энциклопедиясе: Транс. Инглиз теленнән (ред. Григорьев Д. һ.б.) — Көнеман, 2006 (русча басма). — 538—539 б. — ISBN 3-8331-1621-8 .
 Губанов И., Киселева К. В., Новиков В. С., Тихомиров В. Н. Centralзәк Россия үсемлекләренә иллюстрацияләнгән кулланма. Т. 1. — М: КМК фәнни басмалар, Технологик тикшеренүләр институты, 2002. — 269—272 б. — ISBN 5-87317-091-6
 Жизнь растений : 6 т. / ч. ред. A. Л. Тахтаян . — М. : Мәгърифәт, 1982. — Т. 6 : Чәчәкле үсемлекләр / ред. A. Л. Тахтаян. — БЕЛӘН. 369. — 543 Белән. — 300,000 данә.
 Ленинград өлкәсе үсемлекләренә иллюстрацияләнгән кулланма / ред. А. Л. Буданцева һәм Г. П. Яковлева. — М.: Фәнни басмаларның партнерлыгы КМК, 2006. — 691, 719, 721 б. — ISBN 5-87317-260-9 .
 Хржановский В. Г. Гомуми ботаника курсы. 2 өлеш. Antсемлек таксономиясе: Авыл хуҗалыгы университетлары өчен дәреслек. — 2 нче басма. , эшкәртелгән һәм өстәмә — М.: .Гары. мәктәп, 1982. — 495 б.

 Сылтамалар 

 Моны да карагыз 

Төркем:Чүп үләннәре
Төркем:Болын үсемлекләре
Төркем:Төньяк Африка флорасы
Төркем:Ауразия флорасы
Төркем:Кыяклылар
Төркем:Үсемлекләр
Төркем:Ботаника
Төркем:Үләннәр