Феодосий Видрашку

Феодо́сий Видра́шку (Ведра́шко), Феодосий Константинович Видрашку (; 1929 елның 11 гыйнвары, Бессарабия,  Милешти ― 2010 елның 30 гыйнвары, РФ, Мәскәү) ― молдовалы совет язучысы, 1959 елдан СССР язучылар берлеге әгъзасы.

 Тәрҗемәи хәле 
1929 елның 11 гыйнварында Бессарабиянең  Милешти авылында (хәзерге Молдованың ) крестьян гаиләсендә туган. Иртә эшли башлаган, әтисе улын басуга эшкә алган. 1943 елда румын авыл мәктәбенең җиде сыйныфын тәмамлаган. 1944 елның августында, Совет администрациясе вакытында, беренче хезмәт кенәгәсен алган. Азык-төлек хәзерләү буенча халык комиссариатының  вәкаләтле вәкиле конторасында хисапчы булып эшләгән.

1944 елның октябрендә комсомолга кергән һәм ВКП(б) Ниспорени райкомының техник сәркатибе, аннары комсомол райкомының инструкторы булып эшли башлаган. Бер үк вакытта эшче яшьләрнең кичке мәктәбендә укыган. 1953―1956 елларда Молдавия компартиясе Үзәк Комитеты каршындагы Республика партия мәктәбенең журналистика факультетында һәм Мәскәүдә КПСС Үзәк комитетының Югары партия мәктәбендә укыган, аларны  тәмамлаган.

1948 елның июнендә КПСС әгъзасы итеп кабул ителгән. Котовскида (хәзерге ) партия райкомында пропагандист, райисполком секретаре, МТСның (машина-трактор станциясе) политбүлегендә «Сатул сочиалист» газетасы редакторы, Молдавия дәүләт нәшриятында матур әдәбият бүлеге мөдире һәм баш редактор булып эшләгән. Аннары Молдавия компартиясе Үзәк Комитетының пропаганда һәм агитация бүлегенең матбугат секторына күчерелгән.

1957 елның июненнән 1961 елның июнь аена кадәр ― Молдавия ССР Министрлар Советы каршындагы Радиотапшырулар һәм телевидение комитеты рәисе. Молдавия компартиясе Үзәк комитеты әгъзасы булган, аннан КПСС Үзәк комитеты аппаратында эшләү өчен Мәскәүгә күчерелгән. 1963 елдан 1968 елга кадәр — Румыниядә «Правда» газетасы хәбәрчесе.

1964―1965 елларда «Европада сугыш эзләре буйлап» (По следам войны в Европе) документаль телевизион фильмы өстендә эшләгән, Румыния, Болгария, Югославия, Венгрия, Австрия, Чехословакия, ГДР, Польшада төшерүләр алып барган. Фильм СССРның Бөек Ватан сугышында Җиңүенең 20 еллыгына Үзәк телевидениедән күрсәтелгән. 

1964 елда Румыния Коммунистлар партиясе органы белән берлектә нәшер ителгән  (Скынтея, Очкын) газетасының «Халык Румыниясе бүген» (Народная Румыния сегодня) материаллар һәм мәкаләләр җыентыгы авторларының һәм төзүчеләренең берсе булган.

1969―1971 елларда ― СССР үзәк телевидениесенең чит илләр белән алмашу студиясенең баш мөхәррире. Аның эш елларында совет телеэкраннарына Би-би-синың «Форсайтлар турында Сага» телесериалы чыккан. Бу совет телетамашачысына «буржуаз телепродукция»нең беренче ыргылышы була. Шул ук елларда  (Фуджифильм) япон компаниясе арадашлыгында Мәскәү һәм Вашингтон арасында беренче сынау телекүпере уздырыла. Көнбатыш партнерлар белән кайбер сөйләшүләр нәтиҗәсез тәмамланган ― Видрашкуга, чит ил партнерлары белән хезмәттәшлек итүче башка түрәләргә кебек үк, махсус досьелар алып барыла, аларда чит ил кешеләре белән элемтәләр ― хәтта рәсми линия буенча да ― кирәксез дип бәяләнә; шуннан соң кайбер проектларны тормышка ашыру мөмкин булмый.

1970 елда СССР Гостелерадиосы рәисе вазыйфасыннан  читләштергәннән һәм  бу вазыйфага билгеләгәннән соң, Феодосий Видрашку яңа рәис тарафыннан Көнбатыш белән «идеологик конвергенция» булышлыгында гаепләнә. Телевидениедән китәргә һәм башка эш эзләргә туры килә. Шулай итеп Видрашку  журналына эшкә килә, анда 1971 елдан 1993 елга кадәр эшләгән — башта журналның җаваплы сәркатибе һәм редколлегия әгъзасы, аннары — баш мөхәррир урынбасары булган.

 Иҗаты 
1948 елдан басыла башлаган, очерклар, хикәяләр язган. Русчадан молдаван теленә француз пираты  «Живые борются»,  «Флаги на башнях»,  «Реки горят», Рабиндранат Тагорның «Крушение» һәм башка әсәрләрен тәрҗемә иткән. 1956 елда аның «Сквозь бурю» романы аерым басма булып басылып чыга, 1959 елда ул рус телендә басылып чыга.

1959 елдан ― СССР язучылар берлеге әгъзасы.

1962 елда «Шомлы кайтаваз» (Тревожное эхо) хикәясе һәм балалар өчен хикәяләр җыентыгы аерым басма булып чыккан. Шул ук елда «Нистру» журналында һәм «Современная драматургия» альманахында аның «Ике тормыш һәм өченчесе» (Две жизни и третья) пьесасы дөнья күргән. 1973―1974 елларда «Розалар урамында» (На улице роз) романын, «Вахта», «Язмышлар» (Судьбы), «Ут белән бүлеш» (Делись огнем) очеркларын, «Россиянең үзәгендә» (В центре России) китабын бастырган. Бу елларда Донецк шахтерлары һәм металлурглары турында «Делись огнем» китабы ике массакүләм тираж белән чыга. 1976 елда «Молодая гвардия» нәшриятында «Жизнь замечательных людей» сериясендә Видрашкуның күренекле румын сәясәтчесе, илнең беренче президенты  турында «Петру Гроза» китабы дөнья күрә.

Феодосий Видрашку «Новый мир» журналында басылуын дәвам итә, аерым алганда, аның заманча Мәскәү метрополитены турында очергы ― «Репортаж из-под редакции» дөнья күргән.

1977 елда рус һәм молдаван телләрендә «Встречи. Заметки о русском языке» (Очрашулар. Рус теле турында язмалар), 1980 елда «Яшь гвардия» нәшриятында румын шагыйре, прозаигы һәм публицисты  турында Ф. Видрашкуның «Гаҗәеп кешеләр тормышы» сериясеннән икенче китабы дөнья күргән. 1980-еллар ахырында Видрашку Александр Солженицын әсәрләренең күп томлы басмасын чыгару өчен «Новый мир» нәшрият үзәге ― кооперативын теркәгән. Әлеге проект тормышка ашкан.

1993 елның декабреннән ― пенсиядә, язуын һәм нәшер ителүен дәвам итә. 1999 елда Молдовада молдаван телендә аның «Перекрестки» китабы чыккан. 

2010 елның 30 гыйнварында Мәскәүдә вафат булган.

 Кызыклы факт 
1970-еллар башында, Кама автомобиль заводы төзелә башлагач, «Новый мир» редакциясе бу төзелешне «шефлыкка» ала. Видрашку бер төркем язучылар һәм журналистлар белән КамАЗга килә һәм анда җирле прозаиклар һәм шагыйрьләрнең әдәби җәмгыятен оештыра. Төзелешнең һәм заводның үзендә «Әдәби елъязма» төзелә башлый. Аерым алганда, «Набережные Челны» («Яр Чаллы») исемле өч том, шулай ук Видрашкуның Рәис Беляев турында «Набережная надежды» (Яр буе өмете) китабы дөнья күргәнВидрашку Ф. - Набережная Надежды - (исп.: Владимир Сулимов), (пер. 1-я из 2-х), (Зап.: 1982г.) Старое Радио.  

 Әсәрләре 
 Сквозь бурю. — Кишинёв, 1959.
 Рассказы.— Кишинёв, 1960
 Тревожное эхо. — Кишинёв, 1962
 Прохлада земли. — М.: Советский писатель, 1963
 Сквозь бурю. — Кишинёв, 1967.
 Сквозь бурю. — Кишинёв, 1974.
 Тревожное эхо. — М.: Правда, 1975
 Петру Гроза. — М.: Молодая гвардия, 1976 (ЖЗЛ).
 Делись огнём. — Кишинёв, 1977.
 На улице роз. — М.: Советский писатель, 1977
 Тудор Аргези. — М.: Молодая гвардия, 1980. (ЖЗЛ).
 Встречи. — Кишинёв, 1981
 Перекрёстки. — М.: Современник, 1982
 Набережная надежды. — М.: Советский писатель, 1984
 Румынская рапсодия.— М.: Советский писатель, 1986
 Румынская рапсодия.— М.: Советский писатель, 1988

 Бүләкләре, мактаулы исемнәре 
 1960 ― Хөрмәт Билгесе ордены
 Халыклар Дуслыгы ордены
 1984 ― Хезмәт Кызыл Байрагы ордены

 Искәрмәләр 

Әсәрләр
 Молдавская Советская Энциклопедия, т.2,1971,  стр.36

 Сылтамалар 
Site personal 
Colecție  în baza de date Biblus.ru

Төркем:Әлифба буенча журналистлар
Төркем:Әлифба буенча язучылар 
Төркем:ССРБ журналистлары
Төркем:ССРБ язучылары
Төркем:Россия язучылары
Төркем:Молдова язучылары
Төркем:Псевдоним астында билгеле әдипләр