Karl Hammerşmidt

Karl Hammerşmidt, Karl Eduard Hammerşmidt (; soñınnan Abdulla Bäy (); 1801 yılnıñ 12 iyüne, Habsburg monarxiäse, Vena — 1874 yılnıñ 30 avgustı, Ğosman imperiäse, ) — Avstriä häm Ğosman tabiğät fännäre belgeçe, entomologı häm tabibı.

 Biografiäse 
1801 yılnıñ 12 iyünendä Venada  Anton Hammerşmidt ğailäsendä tuğan. 1818—1826 yıllarda  fälsäfä häm xoquqnı öyrängän. 1830 yıllarda, ixtimal,  meditsina beleme alğandır.  äğzalığına alınğan. «Landwirtschaftliche Zeitung» gäciteneñ baş möxärrire bulğan. 1848 yılda  qatnaşqanı öçen çittän torıp 12 yılğa törmägä xökem itelgän, şunnan soñ 1849 yılda İstanbulğa küçep kitkän. Avstriä monarxiäse citäkçelege revolütsiädä qatnaşqan häm Ğosman imperiäsenä emigratsiägä kitkän barlıq zatlarnı, şul isäptän Hammerşmidtnı da, qulğa alunı häm kire qaytarunı taläp itkän, moña  baş tartqan. Berniçä yıl Hammerşmidt başta İstanbulda, annarı Dimäşqta tabib bulıp eşlägän. 1860 yıllarda islam dinen qabul itkän häm Abdulla Bäy isemen alğan. 1861 yılda Ğosman armiäsenä xezmätkä alınğan, anda  (podpolkovnik) däräcäsen alğan, ä 1867 yılda miralay (polkovnik) bulğan. 1869 yılda fängä kertkän öleşe öçen  komandorı bulğan häm altın medal’ belän büläklängän (Avstro-Macarstan). 1873 yılda İstanbul universitetınıñ meditsina fakultetı professorı bulğan. 1874 yılnıñ 30 avgustında Konstantinopoldä wafat bulğan.

 Fänni häm ictimaği eşçänlege 
Venada yäşägändä böcäklär, minerallar häm taşqa äylängänleklär kolleksiälägän.  ,  häm  entomologik kolleksiäsen oyıştırğan. Emigratsiädä böcäklär cıyu belän şöğellänüwen däwam itkän.  äğzası bulğan. Xaywannarnıñ berniçä taksonın taswirlağan, şul isäptän , , , . 

1867 yılda  üze cıyğan öç kolleksiäsen täqdim itkän: Devon taşqa äylängänlekläre kolleksiäsen, böcäklär kolleksiäsen häm üsemleklär herbarien. Qazılmalar kolleksiäsen ul  tapşırğan. Entomologik kolleksiä öçen kürgäzmäneñ altın medale belän büläklängän, ä herbariy öçen Hammerşmidt bronza medal’ alğan. 1873 yılda  qatnaşqan.

Hammerşmidt anesteziologiä pionerlarınıñ berse bulğan. Efir anesteziäse stadiäseneñ klassifikatsiäsen häm stomatologik operatsiälär waqıtında efir,  häm  qullanu berketmäsen eşlägän.

1870 yılda İstanbul meditsina mäktäbe qarşında Törkiädä berençe tabiğät fännäre muzeyına nigez salğan, 1918 yılda muzey yanğında yuq itelgän.

1860-yıllarda Qızıl Xaç häm Qızıl Yarımay xäräkäten buldıru buyınça konferensiälärdä Ğosman imperiäseneñ räsmi wäkile bulğan häm  nigez saluçı bulğan. Oyışmada ul general’ särkätip urının bilägän, cämğiät prezidentı  bulğan.

 Xäter 
1968 yılda Qızıl Xaç häm Qızıl Yarımay xäräkäteneñ 100 yıllıq yubileyı xörmätenä çığarılğan markada surätlängän.

Ankarada  anıñ büstı quyılğan.

2008 yılda anıñ iseme İslam sotsial’ belem birü kollecına birelgän.

 İskärmälär 

 Ädäbiät 



Төркем:12 июнь көнне туганнар
Төркем:1801 елда туганнар
Төркем:Венада туганнар
Төркем:30 август көнне вафатлар
Төркем:1874 елда вафатлар
Төркем:Истанбулда вафатлар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Әлифба буенча галимнәр
Төркем:Зоологик таксоннар авторлары
Төркем:Австрия биологлары
Төркем:Төркия биологлары
Төркем:Австрия геологлары