Гирохронология

Гирохронология () — кояш кебек аз массалы йолдызның әйләнү чоры буенча яшен бәяләү ысулы. Термин грек сүзләреннән килеп чыккан gyros, chronos һәм logos, алар якынча әйләнү, яшь һәм өйрәнү дип тәрҗемә ителә. Ул 2003 елда Сидней Барнс тарафыннан йолдыз яшьләрен алуның тиешле процедурасын тасвирлау өчен уйлап табылган, һәм 2007 елда ул эмпирик формада киң үсеш алган.

Метод Эндрю Скуманич () аңына нигезләнгән, йолдызның әйләнү чарасы (v sin i) йолдызның яше белән кими бара. Гирохронология йолдызның әйләнү күчәре билгесез авышлыгына бәйле V sin i параметры урынына P йолдызның әйләнү чорын куллана. аерым алганда, бу ысул йолдызның әйләнүенә массаның җитди бәйлелеген исәпкә ала, моның турында гиаданың таралган йолдызлар тупланмасында эшләү чорында әйләнүне билгеләү белән иртә эш шаһитлык бирә. Бу ике яхшырту гирохронология белән тәэмин ителгән яшьләрне төгәл билгеләүне шактый арттыра. Йолдызның яшен тиешле бәяләү гирохронологик яшь буларак билгеле.

Гирохронология нигезендә яткан төп идея шунда ки, төп эзлеклелекнең салкын йолдызының P әйләнү чоры аның яше t һәм массасы M (яки төс күрсәткече кебек туры килгән прокси-параметр) детерминированный функциясе булып тора. Әйләнүнең җентекле бәйләнешләре шундый ки, периодлар билгеле бер яшь һәм масса функциясенә p=P(t, M) тиз кушылалар, хәтта йолдызларның рөхсәт ителгән башлангыч кыйммәтләр диапазоны булса да. Шуңа күрә салкын йолдызлар өч үлчәмле Параметрлар киңлеген генә (масса, яшь, период) биләми, ә аның урынына бу киңлектә ике үлчәмле өслеген билгели. Димәк, бу үзгәрешлеләрнең икесен үлчәү өченчесен бирә. Бу зурлыклардан масса (яки прокси-параметр, мәсәлән төс күрсәткече) һәм әйләнү чоры үлчәү өчен җиңелрәк үзгәрешле булып тора, йолдызның яшен билгеләүне тәэмин итә, ә башка очракта аны исәпләү бик авыр.

Әйләнү һәм яшь арасындагы бәйләнеш башта Сорен мейбом () һәм аның хезмәттәшләре миллиард еллык йолдызлар тупланмасында әйләнү чорын үлчәп. Йолдызларның яше инде билгеле булганлыктан, тикшерүчеләр йолдызның яше һәм аның әйләнү чоры арасындагы бәйләнешне таба алганнар. NGC 6819 тупланмасындагы 30 салкын йолдызны өйрәнү, аның яше 2,5 миллиард ел, борынгырак йолдызлар өчен яшь мөнәсәбәтләрен бәяләргә мөмкинлек бирде. Бу нәтиҗәләрне кулланып, Галактика кырындагы күп санлы салкын йолдызларның яшен 10 % төгәллек белән билгеләргә мөмкин.

 Искәрмәләр 

 Әдәбият 



 Сылтамалар 







 ¿Qué edad tienen las estrellas? (Astroseti.org)
 Open Star Clusters // SEDS Messier pages
 A general overview of open clusters
 Open Clusters — Information and amateur observations 

Төркем:Космос
Төркем:Фән