Иоганн Готфрид Таннауер

Иога́нн Го́тфрид Танна́уер, Таннауэр, Йоханн Готфрид Дангауер (немец телендә: Johann Gottfried Tannauer, Dannhauer; 1680, Саксония —1737, Санкт-Петербург, Россия империясе) — тормышының күпчелек өлешен Пётр Бөек сарае янында эшләгән немец живописец, портретист һәм миниатюристы; рус дөньяви живописенең нигезләүчеләренең берсеThieme / Becker. Allgemeines Lexikon der bildenden Künstler von der Antike bis zur Gegenwart. — E.A. Leipzig, 1899.

 Тәрҗемәи хәле 
Таннауэр тумышы белән Саксониядән булган; башта ул Швабиядә сәгать остасы булган; аннан соң музыка белән шөгыльләнгән һәм соңыннан үзен живописька багышлаган, анда аның остазы Венециядә  Себастьяно Бомбелли булган. Һолландиягә барган, Рубенсның әсәрләрен өйрәнгән һәм күчермәләрен ясаган, аннан соң бары тик портретлар ясаган.


Карлсбадта эшләгәндә чех рәссамы Ян Купецкий аны патша Пётр I-гә киңәш иткән. чешский художник Ян Купецкий. 1710 елның 1 октябрендә Венада Таннауер белән рус хезмәтенә сарай яны живописецы буларак керү турында контракт имзаланган булган. 1711 елның мартында ул Смоленскка килгән һәм  Петр I-нең уңышсыз Прут походында юлдашы булган, анда рәссам хәтта барлык милкен югалтканТаннауер, Иоганн Готфрид // Российский образовательный портал.
Санкт-Петербургта тора башлагач, Таннауер “гофмалер”, ягъни сарай яны живописецы вазыйфасын алган. Ул портретлар, тарихи картиналар, миниатюралар ясаган, тушь белән рәсемнәр ясаган, сәгать ремонтлаган. Россия башкаласында аның тарафыннан патша фамилиясе шәхесләре һәм затлы шәхесләр портретлары ясалган булган, алар арасында берничә Пётр Бөек портреты. Замандашлар шәһадәте буенча рәссам Пётр I-не 1714, 1722 һәм 1726 елларда портретлаган: Полтава баталиясе фонында (1710-ынчы еллар, Рус музее), Пётр I-нең профильгә портреты («Кусково» музей-утары) һәм шулай ук Алексей Петрович, граф П. А. Толстой, генерал-адмирал Ф. М. Апраксин һәм башкалар портретлары. Аңа шулай ук Пётр I-не үлем ятагында (Эрмитаж) сурәтләгән натурадан ясалган картина карый.
Пётр I-нең үлеменнән соң Таннауер Россиядән китмәгән. 1726-1727 елларда ул Ватанына (һәм, мөгаен, Польшага) киткән, әмма аннан соң кайткан һәм гомере ахырына кадәр Санкт-Петербургта торган. Рәсми рәвештә ул остаз итеп алынмаган булган, әмма күп рус рәссамнарын, шул исәптән беренче рус портретисты Иван Никитинны, соңыннан мәшһүр архитектор Пётр Еропкинны, 1716 елда Италиягә киткән живописец Фёдор Черкасовны өйрәткән.
Рәссам турында Я. Штелинның «Император Пётр Бөек турында кызык һәм хәтердә тотарга лаек хикәяләр» китабында кызыклы искә алу бар: «Соңгы елларында Пётр Бөек хезмәтендә сәләтле портрет живописецы Данненгауэрга ия булган, ул тәмам итальян сайлавына бик яхшы буяулар һәм шәп яктылык һәм күләгә урнашуы белән Монарх һәм Аның Хатынының төрле торышларда охшаш сурәтләрен ясаган»Штелин Я. Любопытные и достопамятные сказания о императоре Петре Великом изображающие истинное свойство сего премудрого Государя и отца отечества, собранные в течение сорока лет действительным Статским советником Яковом Штелиным. — Изд. 2-е. — СПб.: М. Овчинников, 1787. — С. 120.
Таннауерның улы Иоганн Себастьян Таннауер шулай ук рәссам булган, 1738 елдан бирле Фәннәр академиясендә каршында Гравирлау пулатында гравирлау өйрәнгән, 1742 елдан бирле И. Штенглиннан “кара манера”ны (меццо-тинто) өйрәнгән, подмастерье заваниесен алган. 1747 елда Коры җир шляхта кадет корпусына күчкән. 1749 елдан бирле Васильевский утравында торган, шәхси рәсем сабакларын биргәнГравировальная палата Академии наук XVIII века. Сборник документов. — Л.: Наука, 1985. — С.231.

 Иҗады үзенчәлекләре 
Иоганн Таннауэр Төньяк Европа бароккосы мәктәбе вәкиле булган. Аның әсәрләрендә Россиянең шул вакыты өчен яңа булган барокко динамикасы, пространство тирәнлеге, яктылык-күләгә контрастлары чагылган. Аның живописенең колориты интенсив төс кушылмаларында төзелгән. Шулай да Таннауерның Һолландиядә озак булуы немец педантиклыгы, һолланд прагматизмы һәм итальян бароккосы элементлары кушылган шәхси стиленә йогынты ясаган. Архитектурада «Пётр бароккосы» төшенчәсе белән берләштерелгән хасиятләрне билгеле өлеш шартлылык белән Таннауерның живописенә караган дип әйтергә булаВласов В. Г. Таннауер, Данхауер Йоханн Готфрид // Стили в искусстве. В 3-х т. — СПб.: Кольна. — Т. 3. — Словарь имён, 1997. — С. 355. — ISBN 5-88737-010-6.
Шуның белән беррәттән рәссам иҗатында сыну була. Төньяк барокко һәм протестант бароккосы әкренләп юкка чыга. Француз өлгеләренә янә юнәлтелеш була, монда рус мәдәни мохитенең йогынтысы чагылаЗакатова А. В. Живописные портреты И. Г. Таннауера в контексте развития русского искусства первой четверти XVIII века. Автореферат дис. канд. искусств-я. — Санкт-Петербург, 2008. — С. 18.

 Галерея 

 Әдәбият 
 Андросов С. О. Иван Никитин и Иоганн Готфрид Таннауэр. Неизвестные документы // Вопросы искусствознания. Вып. X (1/97). — М., 1997



 Маркина Л. А. «Россика» петровского времени // Русское искусство. — М., 2004. — № 4.


 Сылтамалар 
 Иоганн Готфрид Таннауэр (1680—1737)
 Иоганн Готфрид Таннауэр
Төркем:Рәссамнар