Ğömär Säli

Ğömär Säli, Ümär Säli (; tuğan waqıttağı iseme — Ğömär (Ümär) Ğäläwetdinov; 1876 yılnıñ 5 fevrale, Räsäy imperiäse, Nijğar gubernası, Aqtuq — 1951 yılnıñ 12 avgustı, Finländiä, Tampere) — Finländiäneñ Tampere şähärendä tatar eşquarı. Cirle tatarlar  tözüdä töp finans iğänäçese.

 Biografiäse 
Ğömär Säli (tumışı belän Ğäläwetdinov) Räsäy imperiäseneñ Nijğar gubernası Aqtuq tatar awılında tuğan. 1896 yılda ul awılda Zälixä Ğöbäydullinağa öylängän. Säli Tampereğa 1800-yıllarda säwdägär sıyfatında küp tapqır kilgän, 1926 yılda tämam şähärgä küçep kitkänL. Ayzatulina: ревизская сказка актуково 1858. 

Sälineñ  kibete bulğan, anda kürek häm tuqıma kebek tawarlarnıñ kiñ assortimentı satılğan. Kibet küp kenä cirle tatarlar üzläreneñ köndälek tormışları turında söyläşergä cıyıla torğan urın ide. Säli ülgänçe kibettä eşlägän.

Säline üz xalqın tirän yaratqan sizger keşe dip taswirlağannar. Anıñ finans öleşe näticäsendä 1943 yılda  nigezlängän. Ul ğömereneñ axırına qädär idärä räise bulıp eşlägän. Moña qädär ul şulay uq  idäräse äğzası bulğan. Tampere cämğiäte üzeneñ berençe küçemsez milegen 960 000  satıp alğanda, Säli öleşe 596 000 marka täşkil itkän. Säli cämğiätkä Tammelankatuda urnaşqan yortnı qorban itkän. Soñraq cämğiät başqa küçemsez milek satıp alğaç, Säli yañadan aqçanıñ zur öleşen qorban itkän. Şulay uq 1930-yıllarda  idäräse räise bulğan.

Säli 1938 yılnıñ fevralendä Varşavada İdel-Ural ştatınıñ 20 yıllıq yubileyın bäyräm itüdä qatnaşqan. Bäyräm Ğayaz İsxaqi tarafınnan oyıştırılğanBaibulat 2004, p. 115.

1950—1951 yıllarda Säli «İslam Mecellesi» jurnalın çığarğan. Anıñ möxärrire imam  bulğan.

Sali tumışı belän bik tıynaq awıl cirennän ide, eşquar bularaq küp aqça eşläsä dä, tıynaqlığın saqlap qalğan. Anıñ yäşäw räweşe ğadi bulğan, häm ul baylığınıñ küp öleşen tatar xalqınıñ üzençälegen saqlap qalırğa häm üsterergä yärdäm itä torğan eşlärgä sarıf itkän.

Säli Sankt-Peterburgtan Finländiägä küçep kilüçe mişär säwdägärlärenä, şulay uq şähärdä qaluçılarğa yärdäm kürsätüdä töp figura dip atalğan. 1930 yılda ügi apası Märyam (rässam Ğäysä Xäkimcannıñ äniseBaibulat 2004, p. 66), awıldaşları Yarulla Sadretdin, Ändercan Zäynetdin häm Dinmöxämmät Ğäynetdin yärdämendä Säli Finländiägä teolog Musa Bigievne alıp kilergä tırışqan. Ämmä plan artıq täwäkkäl bulğan, şuña kürä anı ğämäldän çığarğannarLeitzinger 1996, p. 126.

Säli häm anıñ xatını bergäläp Narvadan suğış qaçaqları bulıp kilgän öç ügi balaların (Rädifä, Läylä, Rabiä) qayğırtqannar. Sälineñ biologik balası Ğabdul-Qayum Leningradta yäşli ülgän, ä anıñ ulı, alarnıñ onığı Xäsän, İkençe bötendönya suğışı waqıtında yuğalğan. Üzläreneñ ügi balalarınnan tış, alar Ğömärneñ ügi apası Märyam (1863—1947), anıñ änise Säwcan häm başqa tuğannarı turında qayğırtqannar.

1951 yılda Säli wafat bulğaç, tatar çığışlı Törkiä ğalime häm yazuçısı Läbib Karan (aktrisa Lalä Oraloğlunıñ ätise) İstanbuldan Tampereğa şiğir räweşendä qayğı urtaqlaşuwın yullağanBaibulat 2004, p. 235.

 İskärmälär 

 Sıltamalar 

 Connections between Tatars in Petrograd-Leningrad and Finland during the 1920s and 1930s

Төркем:17 февраль көнне туганнар
Төркем:1876 елда туганнар
Төркем:Нижгар губернасында туганнар
Төркем:12 август көнне вафатлар
Төркем:1951 елда вафатлар
Төркем:Тампереда вафатлар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Җәмәгать эшлеклеләре