Жан-Марк Натье

Жан-Марк Натье́, Наттье (француз телендә: Jean-Marc Nattier; 1685 елның 17 марты, Париж — 1766 елның 7 ноябре , Париж) — француз живописецы, XVIII гасыр уртасы рококо чоры иң мәшһүр портретистларының берсе. Парижда Король живопись һәм сынчылык академиясе академигы. XVII—XVIII гасыр нәсел француз рәссамнары зур гаиләсенең вәкиле. Рус патшасы Пётр I-нең рыцарь латаларында һәм аның хатыны Екатерина Алексеевнаның мәшһүр портретларының авторыThieme / Becker. Allgemeines Lexikon der bildenden Künstler von der Antike bis zur Gegenwart. — E.A. Leipzig, 1899.

 Натье гаиләсе 
Бу художество гаиләсенең беренче вәкилләренең берсе — живописец Марк Натье (1642—1705), аның хатыны Мари Куртуа (1655—1703) миниатюралар ясаган. Аның улы Жан-Батист Натье (1678—1726) — академик юнәлешле живописец. Аның ир туганы — гаиләнең иң мәшһүр вәкиле, аның улы Жан-Марк Натье Кечесеннән (1734—1754) аермалы буларак кайвакыт Олысы дип аталган, портретист Жан-Марк Натье (1685—1766). 1724 елның 26 январенда Сен-Рошта Жан-Марк Натье Мария Мадлен де ла Рошка өйләнгән, аннан аның улы Жан-Марк Натье Кечесе (1734—1754) һәм өч кызы туган: 1747 елда рәссам Луи Токкега кияүгә чыккан Мария Полина Катрин Наттье (1725—1775). Илчелек сәркатибе, ә аннан соң консул Франсуа Филипп Брошьега чыккан икенче кызы Шарлотта Клодин Наттье (1730—1779). Өченчесе Мадлен Софи Наттье, в 1763 елда рәссам Шарль-Мишель-Анжа Шалльга (1718—1778) кияүгә чыккан Мадлен Софи Наттье.

 Жан-Марк Натье Олысы тәрҗемәи хәле 
Беренче живопись сабакларын Жан-Марк Натье әтисеннән алган, аннан соң Король живопись һәм сынчылык академиясендә рәсем курсларына йөргән һәм художество сәләтен иртә күрсәткән. Унбиш яшендә Натье Король академиясенең беренче премиясенә лаек булган. Аның крёстный атасы Жувене аның өчен Римда Француз академиясендә вакант урын сораган, әмма яшь лауреат Парижда калырга, Людовик XIV короленнән алынган рөхсәт белән кулланырга һәм Люксембург сарае галереясендә рәсем ясарга һәм Рубенсның  «Мария Медичи тарихы» сериясе картиналары буенча гравирларга сайлаган.
1713 елда ул Академиянең расланган әгъзасы булган. Ике елдан соң Парижда рус патшасы Пётр I-нең вәкиле өндәвенә бирелеп ул Голландиягә, Амстердамга барырга ризалашкан, аннан ул патша артыннан Россиягә барырга тиеш булган. 1717 елда Натье Амстердамда Пётр I-нең рыцарь латаларында портретын ясаган (хәзер Мюнхенда Резиденция музеенда; озак вакыт подлинник дип саналган югары сыйфатлы күчермә Эрмитажда Санкт-Петербургта бар) һәм аңа пар итеп аның серле хатыны киләчәк императрица Екатерина Алексеевнаның портреты (хәзер Санкт-Петербург Эрмитажында).

Пётр I Натьега Россиядә сарай яны рәссамы вазыйфасын тәкъдим иткән, әмма ул Ватанына бирелгәнлегенә сылтама ясап тәкъдимнән баш тарткан. Жан-Марк Натье бөтен тормышын диярлек Парижда уздырган. Патша Пётр заказы буенча Натье шулай ук «Лесная янында бәрелеш» баталь картинасын ясаган (хәзер Мәскәүдә А.С. Пушкин исемендәге дәүләт нәфис сәнгать  музеенда; искергән атрибуция буенча  Полтавская бәрелеше белән ассоциирланган булган), ул Төньяк сугышның әһәмиятле эпизодын чагылдырган. Император ул картиналарны үзе күрмәгән, алар Россиягә аның үлеменнән соң инде китерелгән булганShafranovskij K. I. Les salles de l’Académie des sciences de Saint-Pétersbourg en 1741 [Histoire d’un livre condamné] // Cahiers du Monde Russe, vol. 8, № 4, 1967. — Рр. 604—615 (DOI 10.3406/cmr.1967.1726, lire en ligne [archive], consulté le 8 janvier 2021) .
Парижга кайтканнан соң рәссам мифологик сюжетка “Медуза башыннан таш итеп каткан Финей һәм аның юлдашлары” картинасын ясаган (Турның нәфис сәнгатьләр музее), аның өчен 1718 елның 29 октябрендә ул Академия әгъзасы итеп сайланган булган. 1746 елның 26 мартында ул академия профессоры итеп билгеләнгән булган. XVIII  гасырның 30-ынчы елларыннан бирле Натье Орлеан йортының гаилә рәссамы булган, ә киләсе унъеллыкта ул Людовик XV-нең беренче портретисты итеп билгеләнгән булган.
Гомере ахырында Жан-Марк Натье пенсия ала алмаганнан соң фәкыйрьлеккә якын халәткә килеп төшкән: ул аны гомеренең соңгы дүрт елында ятагында тоткан авыруның беренче өянәкләрен сизеп 1754 елның 27 июнендә сораган. Карт, фәкыйрь һәм авыру Наттьены үзенә кызының ире Шалль алган. Авырудан һәм җанатарлары һәм элекке яклаучылары онытудан сагышка тагын да зуррак авырту өстәлгән. Натье зур өметләр биргән улын Италиягә живописькә өйрәнүне тәмамлау өчен җибәргән. Римга килгәннән соң алты айдан соң яшүсмер Тибрда коену вакытында баткан.
Жан-Марк Натье тарихи һәм мифологик портретың (француз телендә: portrait historié) жанр төренең төп вәкилләренең берсе булып тора: ул модельләрен еш мифик һәм тарихи персонажлар киемнәренә киенгән итеп һәм шулай ук “антик күк торучылары Геба, Церера, Диана кыяфәтендә затлы Париж дамаларын, әмма башкалар эшләгәнчә түгел, ә ялангач тәннең бераз гына капланган өлешләреннән ачык рәвештә ләззәтләнеп” сурәтләгән. Монда рәссам рококо стиленең эстетикасына тугъры булып калган.
Рәссам исеме белән тирән зәңгәр төснең махсус төсмере аталган булган: “зәңгәр наттье” (bleu nattier), ул “король зәңгәре” һәм “диңгез зәңгәре” белән арасында арадаш булып тора.
Жан-Марк Натье картиналары Париж Луврында, Версальдә, Мәскәүдә А. С. Пушкин исемендәге Дәүләт нәфис сәнгать музеенда, Дрезден иске осталар картина Галереясендә һәм дөньяның башка художество музейларында саклана. Рәссамның күп картиналары шәхси тупламаларда. Санкт-Петербург Эрмитажында Жан-Марк Натьеның алты картинасы барГосударственный Эрмитаж. Западноевропейская живопись. Каталог 1. — Л.: Аврора, 1976. — С. 214—215.

 Галерея 

 Искәрмәләр 

 Әдәбият 

Тормышы һәм иҗады тасвирламалары




Сүзлекләр һәм энциклопедияләр








Белешмә күрсәткечләре


 Сылтамалар 

Төркем:Рәссамнар