Габулла Тукай һәйкәле (Әлмәт, 1967)

Габдулла Тукай һәйкәле () ― Татарстанның Әлмәт шәһәрендә 1967 елда ачылган, шагыйрнең бюсты урнаштырылган архитектура-скульптура комплексы. Бюст авторы ― Садри Ахун (1903―1990), комплекс авторы ― скульптор И. А. Новоселов (Казан).

 Урыны 
Әлмәттә Габдулла Тукай һәм Ризаэтдин Фәхретдин проспектлары арасындагы скверда, «Восход» кинотеатры (соңыннан ул «Татарстан» дип үзгәртелә)Наиля Ганиева.  Вехи истории: как открывали бюст татарскому поэту Габдулле Тукаю в Альметьевске. almetievsk-ru.ru, 26.08.2022 янындагы мәйданда урнашкан, Ленин урамы ягына карап тора. 

 Тарих 
1967 елда Әлмәттә (1953 елдан шәһәр) бөек татар шагыйре Габдулла Тукай (1886―1913) хөрмәтенә һәйкәл куела. Бюстның авторы Садри Ахун аны бронзадан ясаган. Бу һәйкәл ― Тукайның тууына 80 ел тулу уңаеннан Әлмәт шәһәренә Татарстан АССР Язучылар берлеге бүләгеПамятник Г.Тукаю в Альметьевске (С.Ахун, 1967).  rustem-akhunov.livejournal.com, 1.08.2019 Андрей Максимов.  Памятники Альметьевска нуждаются в реконструкции.  luch-tv.ru.

Һәйкәлне ачуга багышланган тантаналы митингта КПССның Әлмәт шәһәр комитеты беренче секретаре Владимир Ермаков, 1нче урта мәктәп директоры Мирза Таһиров (1909―1976), Әлмәт татар театрының 1966―1969 елларда баш режиссеры Сабир Өметбаев (1908―1992), язучылар Гамил Афзал (1921―2003) һәм Әдип Маликов (1921―2009) катнашкан. 

2013 елда Әлмәт шәһәренең 60 еллыгы уңаеннан капиталь ремонт һәм шәһәр һәйкәлләрен торгызу өчен акча җыю өчен телемарафон үткәрелә. Үзгәртеп корулар Тукай бюстына да кагыла. 2014 елда Габдулла Тукай һәйкәле рәссам Р. Р. Курамшин эскизы буенча, заманча композит материаллар кулланып, реконструкцияләнә. Яңа дизайн чишелешендә күреп була торган вертикаль уклы арка һәм югары күтәрелгән, шагыйрь цитатасы булган горизонталь истәлек тактасы әлеге һәйкәлне әйләнә-тирә киңлеккә гармонияле рәвештә тоташтыраГ. Ф. Валеева-Сулейманова. Тукаю Габдулле памятник.  Альметьевская энциклопедия.
 Тасвирлама 
250px|thumb|right|Әлмәт язучылары Габдулла Тукай һәйкәле янында узган Шигырь бәйрәмендә. 2017
250px|thumb|right|Комплексның 2014 елда рәссам Р. Р. Курамшин эскизы буенча эшләнгән реставрациядән соңгы күренеше
Бронзадан коелган бюст тимер-бетоннан эшләнгән (соңыннан мәрмәр плитә белән капланган)  урнаштырылган. Бюст шагыйрьнең портрет охшашлыгын күрсәтә. Шагыйрьнең күз карашы еракка төбәлгән, ачык йөзе илһамлы фикер белән балкыган.

Композиция классик стильдә эшләнгән. Комплекста ак штукатурка белән бизәлгән, ачылган китап формасында декоратив такта дивар корылган. Аның сул ягы уксыман áрка формасында тирәнәйтелгән  белән, икенче ягы шагыйрьнең татар халкының бөеклеге турында әйткән сүзләре белән бизәлгән:
Татарларның бөеклеге, даны
Сигез кат күкләргә китсен;
Мәңге, һәрвакыт бу милләтне
Ходаем бәхетле итсен.
Композиция татар орнаментын кулланып һәм архитектура детальләренең ак фонында алтын төс белән аерылып торган бердәм стильдә эшләнгән.

Биредә ел саен Г. Тукайның туган көнендә ( 26 апрель) шигърият бәйрәмнәре уздырыла Праздник поэзии прошел у памятника Габдулле Тукаю. almetyevsk.tatarstan.ru. Бюст урнаштырылган мәйданчыкны һәрвакыт тәртиптә тоталар.

 Искәрмәләр 

 Сылтамалар 

 Г. Ф. Валеева-Сулейманова. Тукаю Габдулле памятник.  Альметьевская энциклопедия 

Төркем:Татарстан һәйкәлләре
Төркем:Тукайга һәйкәлләр
Төркем:1967 елда барлыкка килгәннәр
Төркем:Әлмәт биналары һәм корылмалары