Жан Фуке

Жан Фуке́ (француз телендә: Jean Fouquet; Тур, як. 1420—1481) — француз яңарышы беренче остасы, француз живописецы, портретист һәм миниатюрист, Тур мәктәбе җитәкчесе.

 Тәрҗемәи хәле 
Рәссамның тормышы турында документланган шәһадәтләр бик тә әз сакланган.

Жан Фуке Луара үзәнендә XV гасырның икенче яртысында француз корольләре Карл VII һәм Людовик XI резиденциясе һәм Франциянең төп художество үзәкләренең берсе булган Тур шәһәрендә туган булган. Аның яшьлеге еллары турында мәгълүмат әз: мөгаен, в начале 1440-ынчы еллар башында Фуке Парижда укыган, ә аннан соң француз рәссамнарының беренчесе булып Италиягә барган һәм итальян Яңарышы сәнгате белән танышкан. 1444/45 һәм 1446/47 еллар арасында ул киндер тукымада ике туганы белән папа Евгений IV-нең портретын ясаган (портретны барлыкка китерү вакытында булган Филаретеның шәһадәте), ул итальяннарны сокландырган.
Италиядә булганнан соң Фуке Турга кайткан, өйләнгән һәм үз остаханәсен ачкан. Карл VII (1461 елда) һәм Людовик XI сарайлары янында эшләгән. 1475 елда «король живописецы» титулын алган. Франциянең иң затлы шәхесләренең заказларын башкарган. Фукеның меценатлары һәм заказчиклары королевалар, казначей Этьен Шевалье һәм канцлер Гийом Жувенель дез Юрсен гаиләләре булган.
Тормышы вакытында дан казанып, үлеменнән соң (1478 һәм 1481 еллар арасында) Фуке озакка онытылган булган. Аның иҗаты яңадан лаеклы итеп бары тик XIX гасырда романтизм вәкилләренең урта гасыр сәнгатькә кызыксынуына күрә генә бәяләнгән булган.

 Әсәрләре 
180px180pxЖан Фуке. Этьен Шевалье һәм Изге Стефан. Мелен диптихының сул створкасы. ок. 1450. Картина галереясе. БерлинЖан Фуке. Кыз Мария. Мелен диптихының уң створкасы. Як. 1450. Король нәфис сәнгатьләр музее, Антверпен
Рәссамның әһәмиятле әсәрләренә Фукега Этьен Шевальега туган шәһәре Мелёнда чиркәү өчен заказ бирелгән «Мелен диптихын» (як.1451-1456) кертеп була.

 Китап графикасы
 Фукеның шедевры художество дәрәҗәләре буенча тәңгәле булмаган «Этьен Шевалье Часословы» (1450—1460) миниатюралары тора. Аеруча яхшы булып «Благовещение», «Елизавета һәм Мария очрашуы» һәм Изге язма сюжетларына барлыкка китерелгән башкалар тора.
 1450-нче еллар ахырында оста Джованни Боккаччоның новеллалар җыентыгына иллюстрацияләр барлыкка китергән.
 Карл VII тарафыннан заказ бирелгән «Зур француз хроникалар» кулъязмасына миниатюралар шәп, заказанных Карлом VII («Зур француз хроникаларының» башка кулъязмасы Бургундия герцогы Филипп III Яхшы заказы буенча иллюстрацияләнгән булган). Фуке "Хроника"ларының миниатюралары тормышы сыйларда һәм тантаналарда үткән француз король йортына дан җырлый («Карл Бөек Роландның тәнен таба», « Карл IV хөрмәтенә сый», « Карл Бөеккә таҗ кию», «Людовик II Биртәк тормышы» һ. б.).
 Фукеның асылташ мирасы булып борынгы яһүд тарихчысы Иосиф Флавийның "Иудей борынгылыклары"на миниатюралар тора («Иерусалим храмын төзү», «Иерихонны яулап алу», «Иерусалимны яулап алу», «Клавдий Птолемейның Иерусалимга керүе» һ. б.). Бу миниатюраларда рәссам баталь күренешләрнең остазы буларак чагылган

 Искәрмәләр 

 Әдәбият 

 Золотова Е. Ю. Жан Фуке. — М.: Изобразительное искусство, 1986. — 2-е изд., испр. — 158 с.: ил.
 Золотова Е. Ю. Часослов Этьена Шевалье Жана Фуке: традиции и новаторство // Из истории Классического искусства Запада. Сборник статей по материалам конференции, приуроченной к 80-летию заведующего Отделом Классического искусства запада доктора искусствоведения Е. И. Ротенберга. — М., 2003. — С. 74-95.

 Петрусевич Н. Б. Искусство Франции XV—XVII вв. — М., 1973.
 Erik Inglis, Jean Fouquet and the Invention of France: Art and Nation after the Hundred Years War. (New Haven and London: Yale University Press, 2011)
 Nicole Reynaud, Jean Fouquet — Les Heures d’Étienne Chevalier, Dijon, Faton, 2006, 280 p. (ISBN 2-87844-076-5)
 Guy Annequin, Jean Fouquet, prince des enlumineurs, 1989

 Сылтамалар 



Төркем:Рәссамнар