Тыва Республикасы Югары Хуралы

Тыва Республикасы Югары Хуралы (, ) ― Россия Федерациясе субъекты Тыва Республикасы парламенты, Тыва Республикасы дәүләт хакимиятенең бер палаталы закон чыгару (вәкиллекле) органы.

 нигезендә эшли.

 Тарих 
Рәисләр исемлеге
Югары Совет
 1990―1991 ― Чимит-Доржу Байыр оглу Ондар
 1991―1994 ― Каадыр-оол Алексей оглу БичелдейWorld Statesmen.org
Бөек Хурал
 1994―1998 ― Каадыр-оол Алексей оглу БичелдейNUPI - Persons 
 1998―2002 ― Шолбан Валерий оглу Кара-оол
 2002―2010 ― ике палаталы парламент
Югары Хурал
 2010 ―  ― Каң-оол Тимур оглу Даваа

 Сайлаулар 
2014
Фирка%Урын Бердәм Россия  84.03  31 Гадел Россия  4.92  1 ЛДПР  1.49  0Теркәлгән сайлаучылар/килү 80.53  
2019
Фирка%Урын Бердәм Россия  80.13  30 ЛДПР  7.75  2 Гадел Россия  4.56 0Теркәлгән сайлаучылар/килү 75.03  

 Структура 
 Җитәкчелек 
 Югары Хурал рәисе ― ;
 Югары Хурал рәисе урынбасары ― Ирина Петровна Самойленко;
 Комитет җитәкчеләре:
 Социаль сәясәт комитеты (комитет рәисе ― Ирина Петровна Самойленко)
 Иминлек, хокук тәртибе һәм чик буе мәсьәләләре комитеты (комитет рәисе ― Виталий Монгушевич Бартына-Сады)
 Конституция-хокукый сәясәт һәм дәүләт төзелеше комитеты (комитет рәисе ― Глухов Виктор Григорьевич)
 Федераль хакимият органнары, җирле үзидарә органнары, гражданлык җәмгыяте институтлары һәм мәгълүмат сәясәте белән үзара хезмәттәшлек комитеты (комитет рәисе ― Юрий Валерий оглу Кара-оол)
 Энергетика, төзелеш, транспорт, торак-коммуналь хуҗалык комитеты (комитет рәисе ― Алдын-Кыс Темир-оловна Конгар)
 Финанс, икътисади, инвестиция сәясәте һәм эшкуарлык комитеты (комитет рәисе ― Александра Хасаевна Донгак)
 Аграр сәясәт, Җир һәм милек мөнәсәбәтләре һәм экология комитеты (комитет рәисе ― Радислав Николаевич Наважап)

 Комитетлар 
Депутатлар арасыннан төзелә. Югары Хуралда сигез комитет оештырылган:
 Энергетика һәм төзелешне үстерү комитеты;
 Аграр сәясәт һәм табигатьтән файдалану комитеты;
 Бюджет һәм икътисади үсеш комитеты;
 Вәкилләр хураллары белән үзара хезмәттәшлек һәм җирле үзидарәне үстерү комитеты;
 Сәламәтлек саклау һәм социаль үсеш комитеты;
 Мәгариф, мәдәният, яшьләр сәясәте һәм спорт комитеты;
 Конституцион-хокукый сәясәт комитеты;
 Җәмәгать иминлеге һәм чик буе мәсьәләләре комитеты.

 Иҗтимагый әһәмиятле кануннар  
2010 елның 10 октябреннән кабул ителгән Тыва Республикасы законнары:
 «Тыва Республикасы Дәүләт бүләкләре турында» Тыва Республикасы Законына үзгәрешләр кертү хакында»
 «Ятим балаларга һәм ата-ана тәрбиясеннән мәхрүм калган балаларга социаль ярдәм күрсәтү буенча өстәмә гарантияләр турында» Тыва Республикасы Законына үзгәрешләр кертү хакында»
 «Туберкулезга каршы ярдәм һәм халыкны туберкулездан саклау турында» Тыва Республикасы Законының 10  үзгәрешләр кертү хакында»
 «Психик тайпылышлардан интегүче затларга психиатрия ярдәме күрсәтү һәм социаль ярдәм күрсәтү турында» Тыва Республикасы Законының 10 мөддәтенә үзгәрешләр кертү хакында» 
 «Тыва Республикасы территориясендә алкоголь продукциясен ваклап сатуны дәүләт җайга салуы һәм алкоголь продукциясен куллануны (эчүне) чикләү турында»
 «Тыва Республикасы территориясендә җиңел таксида пассажирлар йөртүгә таләпләр турында»
 «Тыва Республикасы территориясендә төнге вакытта гражданнарның тынычлыгын һәм тынлык саклау турында»
 «Тыва Республикасы муниципаль берәмлекләренең контроль-хисап органнарын оештыруның һәм эшчәнлегенең аерым мәсьәләләрен җайга салу турында»
 «Тыва Республикасы Хисап палатасы турында»
 «Тыва Республикасында аерым категориядәге гаиләләргә социаль ярдәм чаралары турында»
 «Тыва Республикасында муниципаль берәмлекнең вәкиллекле органы депутатларын, җирле үзидарәнең сайланган вазифалы кешесен сайлау турында» 
 «Тыва Республикасында муниципаль берәмлекләрнең статусы турында»
 «Тыва Республикасында Бала хокуклары буенча вәкаләтле вәкил турында»
 «Тыва Республикасы Иҗтимагый палатасы турында»

 Фракцияләр 
 Фракция  Җитәкче  Депутатлар саны  Процент  Бердәм Россия  Виктор Григорьевич Глухов  30  94 % ЛДПР Эрес Кунзен оглу Кара-Сал 2  6 %

 Искәрмәләр 

 Сылтамалар 

 Официальный сайт Верховного Хурала (парламента) Республики Тыва
 Официальный сайт Республики Тыва

 Моны да карагыз 

Төркем:Россия Федерациясе субъектларының канун чыгару органнары
Төркем:Тыва сәясәте