Мәңге фашизм

«Мәңге фашизм» (итальян телендә: Fascismo eterno, инглиз телендә: Ur-Fascism) — итальян язучысы, фәлсәфәчесе, семиотика һәм урта гасырлар эстетикасы буенча белгеч Умберто Эко эссесы. 

Инша нигезенә автор тарафыннан 1995 елның 25 апрелендә Колумбия университетының француз теле һәм итальян теле департаменты оештырган семинарда укылган һәм аннан соң тупламалар составында һәм аерым инглиз, итальян һәм башка телләрдә аерым итеп бастырылган лекция яткан.

 Басмалар 
Эссе беренче мәртәбә 1995 елның 22 июнендә американ  басмасында «Ur-Fascism. Freedom and liberation are an unending task» (Ур-фашизм. Хөррият һәм азат ителү — бу мәңге мәсьәләләр). Итальян телендә эссе беренче мәртәбә 1997 елда Милан "Bompiani" басмасында «Cinque scritti morali» (Әхлак темасына биш эссе) тупламасы составында бастырылган булган, ә 2018 елда аерым брошюра итеп Умберто Экко берничә башка авторлар белән барлыкка китергән  нәшриятында бастырылган булган. 

Рус телендә эш беренче мәртәбә 2000 елда «» тупламасы составында  тәрҗемәсендә бастырылган булган, аннан соң берничә мәртәбә янә нәшер ителгән булган.

 Сюжет 
Үзенең эссесында Умберто Эко фашизм нәрсә ул һәм аның хасиятләре һәм табигате ничек икәнен билгеләп карый. Идеологиясе Адольф Гитлерның «Майн Кампф» китабында шактый җентекләп формулирланган төре нацизмнан аермалы буларак, фашизм билгеләмәсе шактый ачык булмаган булып һәм шуңа күрә төрлечә аңлатыла торган булып кала. Хосусан, хәтта "фашизм" төшенчәсенең гомум танылган барлыкка китерүчесе Бенито Муссолини, Эко фикеренчә, үз барлыкка китермәсенең төп хасиятләрен формулирлый алмаган. Бу бушлыкны тутырып карап, Эко аның фикере буенча фашизмны сыйфатлаган 14 билгене аерып куя.

 Фашизмның 14 билгесе 
 Традиция культы; иң олы хакыйкате булган борынгы васыятьләрдә каршылыкларны исәпкә алмауны күздә тоткан мәдәни синкретизм.
 Модернизмны кабул итмәү, иррационализм. Мисал итеп, нацист Германиясендә «дегенератив сәнгатькә» «Кан һәм туфрак»ны каршы кую китерелә.
 «Гамәл өчен гамәл» культы, интеллектуальгә ышанып бетмәү.
 Скептицизмны кабул итмәү: шөбһә хыянәт буларак кабул ителә.
 Ксенофобия, расизм.
 Буржуазлык, мещан урта сыйныфка терәлү.
 Милләтчелек; заговор теорияләренә бирешүчәнлек, камалышта булу хисен культивацияләү.
 Тарафдарлар үзләрен кимсетелгән санасын өчен дошман бик куәтле итеп һәм аны җиңеп булырлык зәгыйфь итеп сурәтләнә.
 Тормыш даими сугыш, ә пацифизм — дошман белән хезмәттәшлек буларак карала.
 Элитаризм, зәгыйфьләргә нәфрәт белән карау.
 Каһарманлык культы һәм үлем культы.
 Мачизм, сексизм, стандарт булмаган сексуаль үзеңне тотышны кабул итмәү.
 «Сайлау популизмы»: шәхесләр ихтыярын югары җитәкче чагылдырган бердәм монолит халык индивидуумы буларак кына карала. Парламентаризмны кабул итмәү.
 Новояз кулланылышы.

 Тәнкыйте һәм кулланылуы 
Умберто Экко эссесы тәнкыйтьчеләр һәм өйрәнүчеләр тарафыннан күп мәртәбә каралган һәм төрле илләрдә публицистлар тарафыннан кулланылган, хосусан:
Иң күптәнге басыла торган итальян журналларның берсе  авторы Энрико Павенти үзенең рецензиясендә шулай дип билгеләп үтә:
Фашизм идеологиясе төрле килеп чыгышлы элементлардан барлыкка китерелгәнен билгеләп узарга кирәк […]«Фашизм» төшенчәсе күп төрле контекстларда кулланылган булган, фашист режимында бер яки берничә элементы булмаска мөмкин, ләкин ул һәрчак таныла торган була.
 лауреаты , Дональд Трампның риторикасын карап һәм аның уңышлыгы сәбәпләрен билгеләргә тырышып Умберто Эко эссесын куллана һәм Трампта һәм Экода искә алган Муссолинида күп уртак хасиятләр таба. Аналогик рәвештә Трампның Бразилия коллегасы – президент Жаир Болсонаруның хөкемен караганда эссены Бразилия өйрәнүчесе Армандо Бойто кечесе куллана.

Россия язучысы һәм публицисты Дмитрий Быков коммунизмны фашизмга тәңгәл китерүчеләр белән бәхәсләшеп, футуризмнан коммунизмга килгән Владимир Маяковский һәм фашизмга килгән  мисалында Умберто Эко эссесына сылтама ясый һәм шундый тәңгәллек коррект булмаган дигән фикер әйтә.

2016 елда физика-математика һәм биологик фәннәр докторы Валерий Еськов  буенча коллегалары белән Эко нәтиҗәләренең 1930-ынчы еллар Италия һәм Германияга турында гына түгел, ә хәзерге заман Европа һәм АКШ турында актуальлеген исбатларга тырышып күләмле эш ясаган.

 Искәрмәләр 

 Сылтамалар 

Төркем:Әлифба буенча китаплар