İzzät Oruczadä

İzzät Oruczadä, İzzät Mirzäağa qızı Oruczadä (Orucova) (; 1909 yılnıñ 16 sentäbere, Räsäy imperiäse, Baqı gubernası, Baqı — 1983 yılnıñ 22 aprele, SSRB, Äzerbaycan SSR, Baqı) — Äzerbaycan sovet ximigı, Äzerbaycan SSR Däwlät premiäse laureatı, texnik fännär doktorı, professor, Äzerbaycan SSR Fännär akademiäse akademigı. Näfis kinoda uynağan berençe äzerbaycan qızı.

 Biografiäse 
1909 yılnıñ 16 sentäberendä Baqıda tuğan. Ğailädä biş bala bulğan, alar arasında iñ ölkäne İzzät bulğan.

Tuğızyıllıq mäktäpne tämamlağan. 1932 yılda  tämamlağan, anda näftä ximiäsen öyrängän. Şul uq yıldan Äzerbaycan näftä eşkärtü sänäğäte fänni-tikşerenü institutında laborant bulıp eşli başlağan. Eştän soñ mäktäptä uqıtqan.

Student yıllarında uq Oruczadä, ğailäsenä yärdäm itü öçen, «Äznäftä»dä maşinist bulıp eşlägän. Şul uq çorda ul kinoda töşä başlağan. Ul yıllarda tanılğan Äzerbaycan dramaturgı Cäfär Cabbarlı şäxsän anı  motivları buyınça «» filmında töp roldä töşärgä çaqırğan. 1929 yılda film ekrannarğa çıqqan häm ul yıllarda küp kenä äzerbaycan xatın-qızların dini yaqtan azat itügä zur yoğıntı yasağan. 1935 yılda Oruczadä Cabbarlınıñ şul uq isemle pyesası buyınça töşerelgän «» filmında töşkän.

Äzerbaycan näftä eşkärtü sänäğäte fänni-tikşerenü institutında 1949 yılğa qädär eşlägän. 1949 yıldan 1965 yılğa qädär Äzerbaycan SSR Fännär akademiäseneñ  eşlägän. 1967 yılda Äzerbaycan SSR Fännär akademiäseneñ Organik bulmağan häm fizik ximiä institutı direktorı bulğan. Bu wazifanı ul 1971 yılğa qädär başqarğan. Şul uq yıldan Oruczadä Äzerbaycan SSR Fännär akademiäseneñ  ximiäse institutında eşlägän.

İzzät Oruczadäneñ eşläre nigezdä maylaw maylarınıñ üzleklären öyränügä bağışlanğan. Çimal töreneñ, anı eşkärtü ısullarınıñ häm törle östämälärneñ maylaw materialları üzleklärenä yoğıntısın tikşerülär avtorı. Östämälär citeşterüneñ qayber texnologik ısulların eşlägän. Şulay uq törle östämälär qullanıp, motor maylarınıñ sıyfatın yaxşırtu östendä eşlägän.

1947 yılda «Maylaw mayların yaxşırtu yulları» temasına kandidatlıq dissertatsiäse yaqlağan. 1962 yılda «Yaña üzlekläre bulğan energetik maylar buldıru» isemle doktorlıq dissertatsiäse yaqlağan.

1970 yılda  laureatı bulğan. 1972 yılda aña Äzerbaycan SSR Fännär akademiäse akademigı iseme birelgän.

1983 yılnıñ 22 aprelendä wafat bulğan. Baqıda Maqtawlı cirläw II alleyasında cirlängän.

 Şäxsi tormışı 
1935 yılda Oruczadä kürşese Movsum İsmäğilzadägä kiäwgä çıqqan. Tizdän parnıñ ulı İlmaz tuğan. 1937 yılda Movsumnı xalıq doşmanı bularaq qulğa alğannar. Üzeneñ qulğa alınuwın sizep, ul ğailäsen repressiälärdän qotqaru öçen xatını belän ayırılışqan. Sörgennän qaytqan İsmäğilzadägä Baqıda yäşäw tıyılğan häm ul Miñgeçäwerdä yäşi başlağan, anda ikençe tapqır öylängän.

 İskärmälär 

 Ädäbiät 



Төркем:16 сентябрь көнне туганнар
Төркем:1909 елда туганнар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Бакыда туганнар
Төркем:22 апрель көнне вафатлар
Төркем:1983 елда вафатлар
Төркем:Бакыда вафатлар
Төркем:Азәрбайҗан ССР дәүләт премиясе лауреатлары
Төркем:Ленин ордены кавалерлары
Төркем:Октябрь Инкыйлабы ордены кавалерлары
Төркем:Хезмәт Кызыл Байрагы ордены кавалерлары
Төркем:«Хөрмәт Билгесе» ордены кавалерлары
Төркем:Әлифба буенча галимнәр
Төркем:Әзербайҗан химиклары
Төркем:ССРБ химиклары
Төркем:Азәрбайҗан кино актрисалары
Төркем:ССРБ киноактрисалары
Төркем:Әзербайҗан ССР ФА академиклары