Каз тәпие

Каз тәпие (лат. Potentilla anserina, рус. лапчатка гусиная или гусиная лапка) – гөлчәчәклеләр семьялыгыннан төкле сабаклы, вак яфраклы, сары чәчәкле тәбәнәк күпьеллык үләнчел үсемлек; каз үләне, казтабан.

 Ботаник тасвирлама 

Каз тәпие - озынлыкка 80 сантиметрга җитә торган кызыл өстәлләре буйлап сузылган үлән сабаклы үсемлек.

10-20 сантиметр озынлыктагы яфраклар, бертигез парлы булмаган, өстә яшел, шома, аста ак, нык бөгелгән, яфракларга 2-5 см озынлыктагы һәм 1-2 см киңлектәге яфраклар. Чәчәкләрне шулай ук сабак һәм өстәлләр каплый, шуның аркасында үсемлек көмешсыман күренә, бу аның инглиз телендә Silverweed (көмешсыман үлән) дигән атамасында чагыла.

Диаметры 1,5-2,5 сантиметр, бишесе, сирәгрәк, алты яки җиде сары яфраклы, 5-15 сантиметр озынлыкка җиткән аерым сабаклы үсентеләр.

Җимеш - күп чикләвек.

 Тарату 

Бөтен Җир шары буйлап уртача зонада очрый.Губанов И. А. 742. Potentilla anserina L. — Лапчатка гусиная, или Гусиная лапка // Иллюстрированный определитель растений Средней России

Каз тәпие күбесенчә комлы яки ташлы, балчыклы туфракларда, юл читләрендә, болыннарда һәм бушлыкларда, чокыр һәм канауларда очрый, анда ул тиз арада тамырланып килүче ашханәләр белән тиз арада үрчи ала. Үсемлек халык өчен типик.

 Мәгънәсе һәм куллану 

Хайваннар белән туклануда агулану китереп чыгара, ул ашказанының аппетитын югалту һәм бозылуы белән бергә бара. Бигрәк тә нечкә атлар. Көтүлеккә начар бара яки бөтенләй бармый.

Җир асты һәм җир өсте органнарында имән матдәләр бар. Клуб буенча ару-талу крахмалга бай.

Бакыр бал кортларын чәчәкләрдән нектар һәм серкә җыялар.

Дару үсемлек буларак кулланыла. Бу максат белән гадәттә яфраклар җыялар, шулай ук кыя һәм чәчәкләрне сирәгрәк хәзерлиләр. Каз бәбкәсенең кәбестә казнасының капма-каршы, кан әйләнеше белән бәйле, антисептик, көчле какшамау һәм сидек эшчәнлеге белән шөгыльләнә. Халык медицинасында каз чабатасының ашказаны әйләнешендә кулланыла торган нәтиҗәле ашказаны чарасы буларак билгеле. Эчпошыргыч авырулар вакытында тамак куышлыгы һәм авыз куышлыгы өчен, ә тәмләткечләрне - җәрәхәтләр, кисүләр, төрле тире ялкынсынулар, сыпчыклар, канлы яралар өчен кулланалар.

 Искәрмәләр 

 Сылтамалар 

 Сүзлек. Электронный фонд словарей.

 Әдәбият 

 Губанов И. А. 742. Potentilla anserina L. — Лапчатка гусиная, или Гусиная лапка // Иллюстрированный определитель растений Средней России : в 3 т. / И. А. Губанов, К. В. Киселёва, В. С. Новиков, В. Н. Тихомиров. — М. 
 Товарищество науч. изд. КМК : Ин-т технол. исслед., 2003. — Т. 2 : Покрытосеменные (двудольные: раздельнолепестные). — С. 378. — 666 с. — 3000 экз. — ISBN 9-87317-128-9.

Төркем:Әлифба буенча үсемлекләр
Төркем:Розачәчәклеләр