Вәли Әбилев

Вәли  Әбилев (  ; 1898, Симферополь өязе, Таврия губернасы - 1945) - кырымтатар язучысы, укытучы, публицист һәм журналист. Кырым татар педагогик техникумы директоры (1925-1925). М. И. Калинин исемендәге Кырым махсус культуралар институты директоры (1933-1934). КПСС әгъзасы (б) . 

 Биография 
Вәли Морат улы Әбилев 1898 елда Симферополь өязе территориясендә крестьян гаиләсендә туган  .

Башлангыч белемне авыл мәктәбендә алган, анда аның укытучысы Габдулла Латиф-задә була .

1914-1919 елларда Евпатория өязенең Мурзабек һәм Байм авылларында укыта  .

1920 елда Мурзабекта авыл ревкомы рәисе була.

1921-1923 елларда Мәскәүдә И. В. Сталин исемендәге Көнчыгыш хезмәт  ияләренең коммунистик  университетында укый.

Кырымга кайткач, совет партия мәктәбенең татар өлкә бүлеген җитәкли. Өлкә укытучылары курсларында җәмгыять белеме буенча лекцияләр укый.

1925 елдан 1926 елга кадәр Халык мәгариф комиссариатының  сәяси агарту хезмәткәре. 

1925 елда  Кырым татар педагогик техникумы  мөдире итеп билгеләнә, бу вазыйфада 1  ел эшли  . 

СБКФ әгъзасы була .

1920 еллардан  хезмәтләре ярымутрауның газета-журналларында басылып чыга. Мәкаләләр, нәфис проза һәм пьесалар авторы. «Адиль яхут бинъден бири» («Адиль, или один из тисячи») и «Учь ёл» («Три пути») пьесалары Кырым дәүләт татар театры тарафыннан 1925-1927 елларда сәхнәләштерелгән. 

Әбилев шулай ук "Эльвида" ("Хуш") һәм "Омюр баари" ("Тормыш язы"  пьесалары авторы.

1928 елда Ленинград сәяси агарту институтына укырга керә. Институтны тәмамлагач,  М. И. Калинин исемендәге Кырым махсус культуралар институты директоры итеп билгеләнә (1933-1934)  . 1935 елдан  1938 елга кадәр  "Янъы дюнья " (Яңа дөнья) газетасында редактор вазифаларын башкара .

1937 елның 18 сентябрендә кулга алына һәм Милли фирка контрреволюцион оешмада катнашуда гаепләнә. 1938 елның 14 августында СССРның НКВД махсус җыелышы аны 58 нче матдә буенча хезмәт-төзәтү лагерена  сигез елга  хөкем итә

1945 елда лагерьда вафат була  . 1957 елның 18 июлендә исеме  аклана  .

 Шәхси тормышы 
Өйләнгән  .

 Искәрмәләр 

 Сылтамалар 

 ana-yurt.com
Төркем:ССРБ педагоглары
Төркем:СБКФ әгъзалары
Төркем:Кырымтатар язучылары
Төркем:ССРБ язучылары
Төркем:1945 елда вафатлар
Төркем:1898 елда туганнар