Фаизә Шәмсетдинова

Фаизә Шәмсетдинова,  Фаизә Мөхәммәтгалим кызы Шәмсетдинова (1838―1922) – Габдулла Тукайның әтисе Мөхәммәтгариф Мөхәммәтгалим улының (1843—1886) бертуган апасы. 

 Тәрҗемәи хәле 
1838 елда Казан өязе Олы Мәңгәр волосте Кушлавыч авылында Мөхәммәтгалим мулла гаиләсендә туган. Әнисе ― Мәргубә. Бертуган энесе – Габдулла Тукайның әтисе Мөхәммәтгариф Мөхәммәтгалим улы. Улы дүрт ай ярымлык булгач,  Мөхәммәтгариф хәзрәт үлеп китә. Бертуган сеңлесе – Газизә (Газизә Мөхәммәтгалим кызы), Җаекта сәүдәгәр Галиәсгар Госмановта (1845―1900) кияүдә булаЕвгений Пажитнов. Тукаева Газиза Мухамедгалимовна // Родословная. Тукай Габдулла. Проза.ру.

Фаизә 1870-еллар тирәсендә чыгышы белән Кушлавыч авылыннан булган мулла Җәләлетдин Шәмсетдин улы Шәмсетдиновка (1837―1922) кияүгә чыгып, Казан өязе Кармыш волосте Югары Масра авылына күчеп килә. Әлеге авыл кечкенә булган, халкы ярлы яшәгән. Масралыларның күбесе кышны чит төбәкләрдә – Пермь якларына һәм башкорт арасына чыгып, итек басып, тегү тегеп, кырык тартмачылар булып гомер иткән.

Ире Җәләлетдин мулла да ярлы булып, халыктан кергән сәдака белән генә яшәгән.  аларның тормышын тагын да авырайткан: Шәмсетдиновлар үзләре дүртәү, тол калган ике сеңлесе икешәр бала белән кайтып, гаилә ун кешелеккә әйләнгән.

 Тукайны кайгырту 
180px|thumb|right|Габдулла Тукай Җаекта. 1907 
180px|thumb|right|Җаекта Галиәсгар Госманов йорты. Биредә Тукай 5 ел (1895—1900) яшәгән. Хәзерге күренеше 

Ятим калган Габдулланы үзләренә ала алмагач, Фаизә Җаекка бертуган сеңлесе Газизә Госмановага хат яза. Габдулланың ятим калуын, чит кешеләр кулында гомер итүен аңлатып, аны балалыкка алуларын сорый. Галиәсгар белән Газизә Госмановлар Габдулланы Кырлайдан Җаекка алдыра: 1895 елның кышында Кушлавыч авылының Бәдретдин исемле кешесе Габдулланы Уральскига алып китә. Казаннан килгәч, апасы Газизә һәм җизнәсе Галиәсгар Госмановлар гаиләсендә Тукай 5 ел (1895—1900) яшәгән. Җизнәсе Габдулланы Җаекның Кызыл мәчете каршында Мотыйгулла Төхфәтуллин (1846―1920) нигезләгән «Мотыйгия» мәдрәсәсенә урнаштыра, ул биредә 1895―1907 елларда укыганДанара Курманова. Татарский Уральск: тайна Красной мечети. akbars.kz, 29.07.2013, шулай ук өч класслы рус мәктәбендә дә укый. Мондагы тормыш яшь Габдулланың рухына зур тәэсир ясый. Җаек — бөек татар шагыйре Габдулла Тукайның журналист һәм шагыйрь буларак канат ныгыткан урыны. Татар шагыйренең иҗат мирасының яртысы диярлек әлеге шәһәрдә иҗат ителгән әсәрләр. Уральск – поэтическая родина Тукая. Всемирный конгресс татар. 2006 елда Тукайның остазы һәм укытучысы Мотыйгулла Төхфәтуллин йортында шагыйрьнең  музее ачылган

Газизә белән Галиәсгар Госмановлар Габдулланы Кырлайдан Җаекка алдыргач, бераздан Фаизә ире Җәләлетдин һәм улы Габдрахман белән Җаек шәһәренә кунакка бара. Габдулланың туган апасы янындагы тормышын үз күзләре белән күреп, Фаизә бик сөенә. Сәүдәгәр Галиәсгар Госманов Казан ягыннан килгән кунаклар хөрмәтенә зур мәҗлес җыя.

Фаизә Мөхәммәтгалим кызы 1922 елда 84 яшендә вафат булган. 
Балалары: беренче улы Мөхәммәтһади (1878) 2 яшендә вафат, кызы Гөлчәһрә (1884―?), икенче улы Габдрахман (1886―1957)Евгений Пажитнов.
Родословная. Тукай Габдулла. Проза.ру

 Искәрмәләр 

 Әдәбият 
 Рәсүлова З. Тукай эзләреннән. К.: ТКН, 1985, Б.24-26.
 Эльмера Галимҗанова. Шәмсетдинова Фаизә Мөхәммәтгалим кызы // Тукай энциклопедиясенә (сәхифәне филология фәннәре докторы Зөфәр Рәмиев алып бара). «Чын мирас», 2013 ел, ноябрь, Б.108-1909.

 Сылтамалар 
 Евгений Пажитнов. Родословная. Тукай Габдулла. Проза.ру

 Моны да карагыз 
 Габдулла Тукай музее (Җаек)
 Шәрифә карчык

Төркем:Габдулла Тукай