Рус Сәрдәсе

Рус СәрдәсеИсчезнувшие населённые пункты Республики Татарстан.www.antat.ru.Дата обращения: 1 мая 2020. —Татарстан АССР Питрәч районында   юкка чыккан торак пункт (авыл). 
1970 елларда бетереләРусин Д. 
 Географиясе 
Рус Сәрдәсе Татарстанның башкаласы Казаннан көньяк-көнчыгышка таба 54 чакрым, ә район үзәге Питрәчтән көньяк-көнчыгышка таба 19 чакрым ераклыкта урнашканImplementations of the haversine formula in 91 languages at rosettacode.org and in 17 languages on codecodex.com ..

 Авыл тарихы 
Элек Рус Сәрдәсе  авылы Түбән Сәрдә һәм Преображенское кебек билгеле булганИзносков И. Список населённых мест Казанской губернии, с кратким описанием их. Лаишевский уезд// Выпуск 1-й. — Казань: Типография Губернского Правления, 1893. — С. 93.
Авылның исеме (үз исемендә «сәрдә» сүзе булган башка торак пунктлар белән беррәттән) татар «сәрдә»сеннән башлана — «тону» ("подагричник»)Износков И. Список населённых мест Казанской губернии, с кратким описанием их. Лаишевский уезд// Выпуск 1-й. — Казань: Типография Губернского Правления, 1893. — С. 92..Түбән Сәрдә, Преображенское (1059). Мишә елгасы буенда, Нугай сәүдә юлы буенча авыл. Шәһәрдән 40 чакрым, вулыс идарәсе 5 чакрым. Чиркәүнең көньяк ягында, чокыр артында, алпавыт Суворовныкы булган сөрү кырында, чиркәүдән 150 сажин чамасы җирдә татар язулы кабер ташы саклана. Таш вертикаль куелган.  Аның биеклеге 1 аршин 3 вершок, киңлеге 13 вершок. Анда татар язуы  күренә, ләкин, әмма шулкадәр иске һәм кырылган ки,  белгечкә дә укуга авыр бирелә. Янәшәдә шундый ук таш тора, әмма 1886 елда аның урынында кечкенә генә кыйпылчыклар гына була.
1850 нче елларда Түбән Сәрдәдәдә алпавыт Михаил Иванович Мельников оештырган тоз һәм кирпеч заводлары эшли.Износков И. Список населённых мест Казанской губернии, с кратким описанием их. Лаишевский уезд// Выпуск 1-й. — Казань: Типография Губернского Правления, 1893. — С. 93.
Революциягә кадәр Казан губернасы Лаеш өязе  Казыл вулысына керәИзносков И. Список населённых мест Казанской губернии, с кратким описанием их. Лаишевский уезд// Выпуск 1-й. — Казань: Типография Губернского Правления, 1893. — С. 93. Соңыннан Татарстан АССРның Питрәч районына керә. 1960—1970 елларда «колхозларны эреләндерү» сәясәте һәм халыкның шәһәргә китүе белән бәйле рәвештә, ул юкка чыгарыла
 Халкы 
Крестьян реформасына кадәр 1861 елда Түбән Сәрдә халкы статус киңәшчесе Михаил Иванович Мельников һәм майорша Фиона Матвеевна Суворовага караган алпавыт крестьяннары категориясенә керәИзносков И. Список населённых мест Казанской губернии, с кратким описанием их. Лаишевский уезд// Выпуск 1-й. — Казань: Типография Губернского Правления, 1893. — С. 93. 
Крестьяннарны азат иткәннән соң авыл ике ширкәткә бүленә: «Мельниково» һәм «Суворово». Шул ук вакытта беренче җәмгыять крестьяннарының  җир кишәрлеге 117 дисәтинә тәшкил итә, икенчесендә — 37 дисәтинә.
XIX гасыр ахырында халык игенчелек, һөнәрчелек: тимерчелек, слесарь, бондар, тегү кәсепләре белән шөгыльләнгәнИзносков И. Список населённых мест Казанской губернии, с кратким описанием их. Лаишевский уезд// Выпуск 1-й. — Казань: Типография Губернского Правления, 1893. — С. 93.
1893 елга Түбән Сәрдәдәдә 53 ишегалды булган, аларда 189 ир-ат һәм 192 хатын-кыз яшәгән. Милләте буенча-барысы да русларИзносков И. Список населённых мест Казанской губернии, с кратким описанием их. Лаишевский уезд// Выпуск 1-й. — Казань: Типография Губернского Правления, 1893. — С. 93.. 1930 елда 409 кеше яшәгән
 Чиркәү мәхәлләсе 
1774 елда Түбән Сәрдәдәдә Изге Параскева хакына корылма белән  Преображение Господня (барокко стилендә)  таш чиркәве төзелә. Соңыннан чиркәүгә шулай ук Изге Софья Мучениесе хакына янкорма төзеләРусская Серда, урочище. Церковь Спаса Преображения.Чиркәү коймасында кабер ташлары бар:1) отставкадагы прапорщик Иван Иванович Козлянинов; 1782 елда вафат була. 2) Коллеж асессоры Иван Данилович Хвостов; 1810 елда вафат була., 3) Александра Ивановна Каменовская; 1862 елда вафат була— Износков, Илиодор АлександровичЧиркәү "Сәрдә мәхәлләсенә",  1893 ел торышы буенча,  Түбән Сәрдә (Преображенское) һәм дүрт авыл — өч Казил вулысы  (Әтрәч /Отрячи/, Колкомерка /Кулькумер/, Югары Сәрдә /Керәшен-Сәрдә/ һәм Лаеш өязе Панов вулысының  (Кибеч /Кибеч-Кавалы) авылы керә.   Мәхәллә кешеләре барлыгы 1144 ир-ат, 1253 хатын-кыз булган. Шул ук вакытта алар арасында милли мөнәсәбәттә өстенлек алган «Иске керәшен татарлары» (керәшеннәр) (897 ир-ат һәм 1013 хатын-кыз), руслар-247 ир-ат һәм 240 хатын-кыз.
Хәзерге вакытта авылдан бары тик ярым җимерек хәлдә чиркәү генә сакланып калган.
 Авылның танылган кешеләре 
уңда|мини|282x282пкс|Н. А. Мельников
Түбән Сәрдә авылында танылган земство эшлеклесе, Казан губернасыннан III Дәүләт Думасы әгъзасы, акэмигрант Николай Александрович Мельников (1872—1951) туган, —  ул үзенең «земство хезмәтендә 19 ел» дигән автобиографик очеркында бу турыда берничә тапкыр искә ала.Мельников Н. А. 19 лет на земской службе (автобиографический очерк и воспоминания)Мин 1872 елның 15 октябрендә Казан губернасы, Лаешг өязе Краображенское, Түбән Сәрдә авылында нәсел утарында тудым. Биредә мин ун яшькә, гимназиягә биргәннәренә  кадәр, даими яшәдем. Шуннан соң бөтен кышларны Казанда уздырырга туры килде.
— Мельников, Николай Александрович 19 лет на земской службе (автобиографический очерк и воспоминания)
 Искәрмәләр 

Төркем:Татарстанның юкка чыккан торак пунктлары
Төркем:Юкка чыккан торак пунктлар
Төркем:Питрәч районының торак пунктлары