Казан халкы

Казан халкы  бүгенге көндә якынча:

 1 143 535 кеше (Россиядә 8 нче урын) —  2010 елгы Бөтенроссия халык санын алу нәтиҗәләр буенчаПредварительные итоги ВПН-2010 Росстат (1.07.2010).
 1 257 341 кеше (Россиядә 5 нче урын) —   2021 елның 1 гыйнваренә теркәлгән халык.
 1 560 000 кеше —  Казан агломерациясенеңЭкспертная оценке Правительства и Администрации Президента РФ (недоступная ссылка).Дата обращения: 21 января 2011.Архивировано 1 января 2011года., Россиядә иң эре җирлекләрнең компактлы пространство төркеменең санына эксперт бәяләмәсе.

 Халык саны динамикасы 

Category:Страницы с графиками

 Тарих 

 Хан чоры 
Булгарларның төньяк-көнбатыш форпосты сыйфатында нигезләнгән буларак, Казан озак вакытлар буена Идел Болгары тормышында саллы роль уйнамаган, шуңа бәйле рәвештә шәһәр халкын төгәл бәяләргә мөмкин түгел. Казан халкы санының беренче бәяләре Казан ханлыгы дәверенә карый: XVI гасыр уртасында шәһәрдә ≈25 000 нән алып 100 000 гәКазанские походы Ивана IV Грозного кадәр кеше яшәгән, башлыча татарлар милләте буенча. Шәһәрнең 1552 елда алынуы тулысынча таркалу һәм депопуляция белән озатыла, Казан халкы күп мәртәбәләргә кими, шул ук вакытта шәһәрнең милли составы да кискен үзгәрә - ул башлыча русларга әверелә.

 Империя чоры

1738 елгы генералитет исәпкә алу буенча Казанда 192 422 кешеС. М. Соловьев. История России с древнейших времен. Том 20. Приложения (недоступная ссылка). Дата обращения: 21 июля 2010. Архивировано 15 февраля 2009 года. яшәгән, бу исә империянең башка бер шәһәренә караганда да күбрәк. Әмма, кайбер чыганакларда мондый раслаулар очраса да, Казанны шул вакыттагы Россиянең иң зур шәһәре дип атау дөрес түгел, чөнки генералитет (генераль) халык санын алуда шәһәр халкы 5 мең км² чамасы мәйданлы өяз белән исәпкә алынган, аңа шулай ук округ авылларыннан күп санлы крестьяннар да караган. Хәзерге заман терминнарында XVIII гасыр уртасында Казанда Россия империясендә иң тыгыз халык яшәгән метрополитен ареалы (шәһәр агломерациясе) булган дип бераз  әйтергә мөмкин, 

 Совет чоры 
Революция һәм аның артыннан барган Гражданнар сугышы белән сизелерлек демографик уңышсызлык бәйле - 3 ел эчендә халык чиреккә караганда күбрәк кими.Население Казани в 1863-1923 годах

Алга таба тарихның бөтен совет этабы дәвамында Казан шактый үсеш кичерә.  Интенсив индустриализацияләүнең сугыш алды елларында кискен үсеш шәһәрнең елга аръягы һәм көнчыгыш өлешләрендә яңа сәнәгать мәйданчыклары булдыру һәм аларны төзү, яңа заводларда һәм фабрикаларда алга таба эшләү өчен эшче көчләрне команда-административ җәлеп итү белән бәйле була. Шәһәр халкы ике тапкырга арта.

Бөек Ватан сугышы елларында Казан илнең көнбатыш һәм төньяк-көнбатыш өлешләреннән  граждан халкының күп саны белән бергә зур заводлар һәм бөтенсоюз фәнни оешмалар эвакуацияләнә. Шәһәрнең халкы ике тапкырга диярлек арта, ә сугыштан соң эвакуацияләнгән халыкның шактый өлеше Казанда күчә, нәтиҗәдә аның саны бер ярым тапкырга диярлек арта.

Алдагы унъеллыкта шәһәрнең җитди үсеше урбанизация хисабына дәвам итә. Шәһәргә миграциянең төп өлеше булган ТАССР авыл районнарында татарлар күпчелекне тәшкил иткәнлектән, башта рус һәм татар халкының өлеше паритет билгеләренә кадәр тигезләнә, ә совет чоры ахырына татар өлеше өстенлек итә һәм алга таба арта бара.

Миллионлы шәһәр  1979 елның 16 ноябрендә туа[Миллионный житель Казани: «О своем статусе я узнал случайно» https://www.tatar-inform.ru/news/society/16-11-2016/millionnyy-zhitel-kazani-o-svoem-statuse-ya-uznal-sluchayno-5078420]. Хәтта кайбер казанлылар арасында яшәп килгән ышануга карамастан, бу хәл Юдино һәм Дәрвишләр бистәләрен тоташтыру исәбенә ясалма рәвештә ирешелмәгән, алар моңа кадәр 40 ел элек үк шәһәрнең өлешенә әйләнгән.

 Заманча чор 
1990 еллар башыннан бирле Россиянең барлык шәһәрләрендә диярлек, миллионерларны да кертеп, Казанда күзәтелгән депуляция Казанда сизелми диярлек һәм шәһәр үсешен дәвам итә. Халык саны буенча Россия шәһәрләре исемлегендә шәһәр 10 нчы урыннан 6 нчы урынга күтәрелә.  Туучылар саны үлүчеләр саныннан 2009 елга кадәр (халыкның табигый артуы теркәлгән вакытта) кимрәк булса да, шәһәр халкының йомгаклау үсеше миграция агымына һәм шәһәр чикләренә яңа бистәләр кертүгә бәйле була. Шул ук вакытта кушылган территорияләрдәге халык саны 20 меңгә якын кеше булган (1998 елда 14 мең кеше, 2001 елда 2 мең кеше, 2008 елда 5 поселокта 4 мең кеше), ә шәһәр халкы үсеше 52 мең кеше тәшкил иткән. Шәһәр халкының санын 2003-2004 елларда  Казан мэры администрациясе Исхаков тарафыннан  шәһәр территориясен Васильево һәм округны кушу хисабына,  арттыру  (тагын 30 мең кешегә) планнарны район хакимиятләренең  һәм республика җитәкчелеге тарафыннан хупланмый.

2007 елдан бирле гамәлдә булган шәһәр үсеше генераль планы нигезендә, шәһәргә яңа территорияләр кушу һәм аларны үзләштерү һәм элек кушылган җирләрне үзләштерү исәбенә күпкатлы торак төзелешенең һәм шәхси коттедж төзелешенең яңа кварталларын төзү юлы белән шәһәр халкы санын 2010 елда 1 млн. 123 меңгә кадәр, 2020 елда 1 млн. 180 мең һәм 2050 елда 1 млн. 500 меңгә  кадәр арттыру планлаштырыла.  2010 елда планлы күрсәткечләр арта - шәһәр халкы 1 млн. 139 мең тәшкил итә.

Моннан тыш, Казанның көнбатыш юнәлешендә (Залесный — Ореховка — Васильево) өлешчә планлаштырылган үсеше  (Залесный-Ореховка-Васильево), 2012 елдан башлап социаль ипотека программасы буенча башланган 100 меңлек «Салават күпере» күп катлы шәһәр-спутнигы төзелеше һәм республика хакимияте фаразлаган Залесный бистәсеннән соң, алга таба Васильево белән Яшел Үзәннең башка шәһәр-спутнигы арасында 157 мең кешегә исәпләнгән «Яшел Үзән» юлдаш шәһәр-спутнигы булдыру да күздә тотыла. киләчәктә Казанга Ореховка, Васильево агломерациясеннән генә түгел, ә 100 меңлек Яшел Үзән шәһәр-иярченнәрен дә тоташтыру мөмкин.

 Туучылар һәм үлүчеләр саны 
мини|2010-2018 елларда Казанда туу һәм үлүләр саны.
+Казанда туучылар һәм үлүчеләр саны еллар буенча ЕлТуымҮлем201014 98315 020201116 39713 677201217 98513 406201318 22613 407201418 80413 494201520 35813 324201621 35113 075201718 77512 655201817 56612 737

 Миграцион үсеш 
+Миграцион үсеш ЕлТөбәкараТөбәкараХалыкараГомуми2014515636357009491201514922134654428020162418310911106637201716831799202055022018121919524693640
Казан барлык типларның: төбәк эчендәге, төбәкара һәм халыкара миграция үсеше белән характерлана. 2018 елда халык агымы күзәтелгән иң массакүләм регионнар (Татарстаннан кала): Башкортостан, Марий Эл, Ульяновск өлкәсе, Киров өлкәсе һәм Чуашстан булганМиграционный прирост Казани.

 Милли состав 
мини|400x400пкс|Казан халкы районнар буенча, 2010 елда исәпкә алу буенча процентларда, I өлешмини|400x400пкс|Казан халкы районнар буенча, 2010 елда исәпкә алу буенча процентларда, II өлеш
Казан Россиянең иң күп милләтле территорияләреннән берсе: 115 дән артык милләт вәкилләре шәһәр территориясендә яши. Казанда ике зур милләт булып руслар (48,6 % яки 554,5 мең кеше) һәм татарлар (47,6 (яки 542,2 мең кеше) тора. Шәһәрдә шулай ук чуашлар (0,8% яки 9,0 мең кеше), украиннар (0,4% яки 4,8 мең кеше), марилар (0,3% яки 3,7 мең кеше), башкортлар (0,2 % яки 1,8 мең кеше), удмуртлар (0,1 яки1,4 мең кеше) һәм башкалар тәкъдим ителгәнНациональный состав населения Республики Татарстан. Территориальный орган федеральной службы государственной статистики по Республике Татарстан (2010).Дата обращения: 21 ноября 2012. Архивировано 21 ноября 2012 года..

Казанда рус халкының өлеше кимү һәм татар халкының өлеше арту күзәтелә.

1989 елгы халык санын алу буенча: руслар - 54,7%, татарлар - 40,5%, чуашлар - 1,1%, украиннар - 1,0%Валерий Тишков. Республика Татарстан.

1920 елгы халык санын алу буенча: руслар - 73,95%, татарлар - 19,43%, яһүдләр - 3,47%, чуашлар - 0,4%Новости Татарстана и новости Казани. Как изменился национальный состав Татарстана за 95 лет

1897 елгы халык санын алу буенча: руслар - 81,7%, татарлар - 15,8%Казань и казанцы.

 Шулай ук карагыз 

 Казанская агломерация

 Искәрмәләр 

халкы