Надежда Кужельная

Кужельная Надежда Васильевна  (6 ноябрь 1962, Алексеевское, Татар АССР  — Россия космонавты-сынаучысы, "Энергия" НПО 12 нче җыелмасы. Космик очулар тәҗрибәсе юк.

 Биографиясе 
Надежда Васильевна Кужельная 1962 елның 6 ноябрендә Алексеевское шәһәр тибындагы поселогында рус гаиләсендә туган.

 1981 елда 86 нчы Криворож урта мәктәбен тәмамлый.
 1984 ел — Днепропетровск инженер-төзелеш институтының 3 нче курсын тәмамлый һәм бер курсны югалту белән Мәскәү авиация институтына күчә.
 1988 ел — Мәскәү авиация институтын  «Очыш динамикасы һәм идарә итү" белгечлеге буенча инженер-система техникасы квалификациясе белән тәмамлый.
 1988 елның 31 маеннан -178 нче бүлек инженеры, 1989 елның 21 декабреннән — 103 нче бүлек, 1990 елның 1 маеннан-33 нче бүлек инженеры. 1990 елның 1 ноябреннән — «Энергия» НПО 33 нче бүлегенең инженер-математигы. «Мир» орбиталь станциясенең фәнни аппаратурасын проект документациясен һәм программа белән тәэмин итүне эшләгән.

 Космонавтлар отрядында хезмәте 

 1993 елда Медицина-биология проблемалары институтында (ИМБП) медицина комиссиясе узды һәм Баш медицина комиссиясе (ГМК) тарафыннан махсус тренировкаларга рөхсәт ала. 1994 елның 1 апрелендә Дәүләт ведомствоара комиссиясе (ГМВК) карары белән РКК "Энергия" космонавтлар отрядына сайлап алына.
 1994 елның 16 июнендә дәүләт оборона сәнәгате комитетының 169 номерлы боерыгы белән «Энергия» РКК космонавтлар отрядының космонавт-сынаучылары вазыйфасына кандидат итеп билгеләнә (291 нче бүлек).
 1994 елның җәеннән 1996 елның апреленә кадәр Ю.А. Гагарин исемендәге космонавтларны әзерләү үзәгендә гомумкосмик әзерлек уза. 1996 елның 25 апрелендә зачетлар тапшырганнан соң Ведомствоара квалификация комиссиясе карары белән «космонавт-сынаучы»квалификациясе бирелә.
 1996 елның 13 июнендә  РКА генераль директорының 83 нче боерыгы белән «Энергия» РКК космонавтлар отрядының космонавт-сынаучы вазыйфасына билгеләнә (291 нче бүлек).
 1996 елның июнь-сентябрь айларында ОС «Мир»программасы буенча Космонавтлар төркеме составында әзерлек бара.
 1996 елның июнь-сентябрендә "Мир" орбиталь станциясе программасы буенча космонавтлар төркеме составында әзерлек уза.
 1997 елның 28 июлендә Дәүләт ведомствоара комиссиясе карары белән Тәлгать Мусабаев белән  МКСка бару буенча («Союз ТМА» кораблен сынау һәм «Союз» транспорт корабын алыштыру максаты белән - «МКС-Такси» программасы (МКС-Т)) 1 нче Россия экспедициясенең төп экипажы бортинженеры итеп  раслана.
 1997 елның августыннан алып 1998 елның ноябренә кадәр төркем составында «МКС-Т» программасы буенча әзерлек уза. 1998 елның 21 ноябрендә, бала туу сәбәпле, декрет ялы аркасында, әзерлекне туктата. 1999 елның апрелендә декрет ялыннан чыга.
 1999 елның 12 маеннан яңадан «МКС-Т» (ЭП-1) программасы буенча МКСка килүнең 1 нче Россия экспедициясенең төп экипажы бортинженеры сыйфатында әзерлек узды. 2000 елның маена кадәр Тәлгать Мусабаев («Дербент — 2» чакырылышы) белән, ә 20 июльдән 2000 елның 26 ноябре — белән Виктор Афанасьев ("Дербент-2» чакырылышы)
 2000 елның декабрендә экипажлар яңадан оешуга бәйле рәвештә төп экипаждан чыгарылган: 2000 елның 28 декабрендә төп экипажның яңа составы билгеләнүгә бәйле рәвештә (Тәлгать Мусабаев — Юрий Батурин).
 2001 елның маенда - МКСка Сергей Залётин белән бергә 2 нче (дублирующий экипаж) экспедициясенә бортинженер итеп билгеләнгән. 2001 елның маеннан октябренә кадәр МКС (ЭП) 2 нче Россия экспедициясе программасы буенча очуга әзерлек уза. 2001 елның 21 октябрендә «Союз ТМ-33» ТК кабатлау экипажына керә («Енисей-2» чакырылышы), Константин Козеевны кабатлый
 2004 елның 27 маенда Федераль космик агентлык (ФКА) җитәкчесе боерыгы белән, тиешле еллар эшләү буенча пенсиягә китү сәбәпле, космонавт-сынаучы вазыйфасыннан азат ителә.

 Киләсе эшчәнлеге 

 2004 елда  Ульяновск югары авиация училищесын  тәмамлый.
 Училищены тәмамлаганнан соң, «Аэрофлот» авиакомпаниясендә Ту-134 (5 ел) самолетының икенче пилоты булып эшли, ә аннары Airbus А320 һәм Airbus A330 самолетларында эшли.

 Яхшылык һәм казанышлар 

 Самолет спорты буенча 1 нче разряд (П.О. Сухой исемендәге ОКБ каршындагы «Карлыгачлар» хатын-кызлар пилотаж төркеме әгъзасы);
 Планер спорты буенча 2 нче разряд;
 Парашют спорты буенча 3 нче разряд.

 Өстәмә мәгълүмат 

 Уку очышларының берсендә бер урынлы  Су-26да югары пилотаж сынын башкарганда 9g га артык басым ясалу сәбәпле, май бакында бөкене ташлый.  Самолет фонаре тыгыз май элпәсе белән тула. Самолеттан китмичә,  аны сукыр килеш диярлек утыртаНадежда Васильевна Кужельная.
 Як-52, Як-55, Су-26, Су-29, Л-39, Як-18Т, Ту-134, Airbus А320 һәм  Airbus A330 самолетларында оча. 
 Хатын-кызларны - очу экипажлары әгъзаларын берләштерүче "Авиатрисс" клубы әгъзасы булып тора.
 2002 елның октябрендә "Соңгы герой" реалити-шоуында катнашты.

 Гаиләсе 

 Әтисе — Кужельный Василий Иванович (1937)
 Әнисе — Кужельная (Козлова) Людмила Ивановна (1937)
 Энесе — Кужельный Виктор Васильевич (1967)
 Энесе — Кужельный Алексей Васильевич (1976)
 Ире — Морозов Владимир Георгиевич, хәрби очучы, Хәрби-һава көчләре космонавтларын әзерләү үзәгенең очу хезмәте башлыгы урынбасары булып хезмәт иткән, запастагы полковник.
 Кызы — Морозова-Гапонова Екатерина Владимировна (1999)

 Искәрмәләр 

 Сылтамалар 

 Советские и российские космонавты. 1960—2000 / Москва: ООО Информационно-издательский дом «Новости космонавтики», 2001. — 408 с. ISBN 5-93345-003-0.

 Надежда Васильевна Кужельная.
 Надежда Васильевна Кужельная.
 Космическая пилотесса.
Төркем:Русия очучылары
Төркем:Русия космонавтлары
Төркем:Алексеевскоеда туганнар
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1962 елда туганнар
Төркем:6 ноябрь көнне туганнар