Ерак Тамак (Казан)

Ерак Тамак — Казандагы элеккеге тарихи җирлек. Административ яктан 6 нчы полиция өлешенә (революциягә кадәр) һәм Киров районына караган.

 Георгафиясе 
Ерак Тамак Иделдә, аңа Казансу койган урында, Казанның үзәк өлешеннән көнбатышка таба 3 км ераклыкта урнашкан. Төньяк-көнбатыштарак Адмиралтейство бистәсе, көньяк-көнбатышта — Маркиз утравы, көнбатышта — Комлы (яки Казан) утравы булган.

 Тарихы 

Шундый исем  Бишбалта һәм Җиләкле бистәсе янында Якын Тамактан аермалы буларак XIX гасыр уртасында  барлыкка килә һәм тиешле исемен шәһәр һәм Казансу тамагы Адмиралтейская бистәсе аша Идел буе дамбасы белән тоташканда, ә барлык пристаньлар да бирегә Бакалда җирлегеннән күчерелгән һәм шәһәрнең елга портына әверелгән чагында ала. 1854 елда шул ук дамба буенча дилижанс-омнибуслар "Толчокка" га кадәр йөри башлаган«Толкучий рынок» в районе нынешних улиц Чернышевского и Профсоюзная; 1875 елда шул ук маршрут буенча "конка" йөри башлый, ә 1899/1900 елларда аны трамвай алыштыра. Бу барлык транспорт төрләре монда илдә беренчеләрдән булып җибәрелгән. 1893 елда юл дамбасы янындагы яңа тимер юл күпере белән Мәскәү-Казан тимер юлы аша юллар салына. Моннан тыш, 1890 нчы елларда Ерак Тамак турыдан-туры Казан үзәге белән Яңа дамба  аша бәйле була.

Гражданнар сугышы вакытында Казанның бу өлеше берничә тапкыр кулдан кулга күчә: 1918 елның 5 августында аклар үзләренең десантын Тамакка  төшереп калдыралар, ләкин кызыллар (5 нче латыш полкы) отрядлары аларны чигенергә мәҗбүр итәләр; 6 августта аклар яңадан десант төшерәләр, кызылларның каршылыгын сындырдылар һәм шәһәргә бәреп керәләр24. Рейд на Казань (Валерий Горелик) / Проза.ру.proza.ru.Дата обращения: 17 октября 2021..  1918 елның 7, 8 һәм 9 сентябрендә Тамакка  кызыллар артиллериясе ут ача; 9 сентябрьдә кызыллар биредә Николай Маркин командалыгында зур булмаган десант төшерәләр, ләкин ул көчле артиллерия уты белән куып җибәрелә. 10 сентябрь көнне Тамакны бер атусыз, кызыллар яулап алаВОЕННАЯ ЛИТЕРАТУРА --[ Военная история ]-- Сб. Гражданская война в России: Борьба за ПоволжьеВОЕННАЯ ЛИТЕРАТУРА --[ Военная история ]-- Широкорад А. Б. Великая речная война.  

Ерак Тамак Казанның сугышлардан зыян күргән өлешләренең берсе булып тора: аерым алганда, сугыш вакытында  янып юкка чыккан  Казан чиркәве яңадан торгызылмыйAleksandr Zhuravskiĭ.Казанская церковь в эпоху гонений: страницы истории.— Заря-Тан, 1994.— 48 с.Казань, Церковь Казанской иконы Божией Матери на Устье. sobory.ru.Дата обращения: 17 октября 2021.. 1940 елда биредә милиция бүлекчәсе, «На рейде» газетасы редакциясе, Киров район азык-төлек сәүдәсенең 1 нче кибетенең 2 филиалы, 25 нче кибет, 8 нче кибет,  базар, почта бүлеге, Татнаркомлегпромның агач ташу базасы, Татнаркомместпромның известь-алебастр заводы, елга порты булганВся Казань: Справоч. книга по городу Казани / Сост.: М. Бубеннов, Н. Козлова, А. Никольский и др. [Казань]: газ. "Красная Татария" - "Кызыл-Татарстан", 1940. 1956 елда Ерак Тамактагы барлык корылмалар сүтеп алына, ә 1957 елда ул Куйбышев сусаклагычы сулары белән су астында кала, ә елга порты моннан Яңа Татар бистәсенә күчереләЯсно-понятно. Что находилось на обмелевшей части Волги?.Инде.Дата обращения: 17 октября 2021..

 Халкы 

Милли составы (1920): руслар-1932 кеше (92,5%), татарлар — 96 кеше (4,6%), чувашлар — 64 кеше (3,1%).Н. П. ИнфоРост.ГПИБ | Население г. Казани 1863-1923 г.г. - Казань, 1923. - (Что говорят цифры: серия популярных очерков по статистике ; вып. 3)..elib.shpl.ru.Дата обращения: 17 октября 2021.

 Күренекле кешеләре 
Алексей Пешков (Максим Горький)  — 1884 һәм 1885 елларда Ерак Тамакта йөкче булып эшләгән.

 Искәрмәләр 

Төркем:Казанның Киров районы
Төркем:Википедия:Викимәгълүматтан чыганак булган мәкаләләр