Азәрбайҗанның хәрби-һава көчләре

Азәрбайҗанның хәрби-һава көчләре () — Азәрбайҗанның кораллы көчләре төре.

2006 елда Азәрбайҗанның хәрби-һава көчләре саны 7900 кеше тәшкил иткәнhttp://noravank.am/ru/?page=analitics&nid=510 IISS Military Balance 2005/2006.

 Тарих 
Азәрбайҗан Демократик Җөмһүриятенең хәрби-һава көчләре (ХҺК) тарихы 1919 елда, коралда беренче хәрби самолёт пәйда булгач башлана. 14 сентябрьдә хәрби министр артиллерия генералы Сәмәдбәк Мехмандаров боерыгы белән авиаотряд оештырыла. Хәрби очучы Теймур хан Афшар Азәрбайҗан армиясе генераль штабы каршындагы авиаотряд башлыгы итеп билгеләнәИстория ВВС Азербайджана.

Бәйсез Азәрбайҗанның хәрби-һава көчләре тарихы 1992 елның 8 апрелендә, Россия Федерациясенең 80 нче аерым штурм авиаполкы очучысы өлкән лейтенант Вагыйф Корбанов Ситалчай авиация базасыннан Су-25 самолётын алып, аны Яулахтагы гражданнар аэродромында утырта. Алга таба Азәрбайҗанның хәрби самолётлар саны шактый арткан. Очучыларның саны һәм хәрби әзерлеге дәрәҗәсе дә үзгәргән.

Азәрбайҗанның хәрби-һава көчләре составына шулай ук һавага каршы оборона гаскәрләре дә керә. һавага каршы оборона гаскәрләре коралларында С-125 зенит-ракета комплекслары, шулай ук С-200 һәм С-300 зенит ракета комплекслары тора. Илнең һавага каршы оборона радар станцияләре белән берлектә үз һава киңлеген генә түгел, ә чик буе дәүләтләр киңлеген дә күзәтә ала.

2016 елга ХҺКның төп проблемалары — уку дәрәҗәсенең түбән булуы, техник хезмәт күрсәтүнең булмавы һәм совет чорындагы авиатехника паркы искергән булуыThe Military Bakance 2016,p.179. 2008 һәм 2019 елларда уку очышларында Азәрбайҗан Каспий диңгезенә төшкән 2 МиГ-29 истребителен югалтканАзербайджанский МиГ-29 рухнул в Каспийское море — Газета.ру / 25.07.2019.

 Төзелеш 
Азәрбайҗанның хәрби-һава көчләре авиациядән һәм һавага каршы оборона гаскәрләреннән тора.

ХҺК составына катнаш авиация полкы, истребитель-бомбардировка эскадрильясы, шулай ук истребитель, разведка һәм уку авиаэскадрильясы керә.

Һавага каршы оборона гаскәрләре составына дүрт зенит ракета бригадасы, бер зенитлы ракета полкы, ике аерым радиотехник батальон керә.

 Хәрби техника 
ОчкычҖитештерү илеТөрСурәтСанИскәрмәХәрби очкычларМиГ-29МиГ-29УБКүпмаксатлы истребительукыту-сугышчан истребительссылка=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Vvsaze7.jpg|безрамки73МиГ-25ПМиГ-25ПДМиГ-25РБЮл кисүче истребительЮл кисүче истребительтактик күзәтү-бомбага тотучы20 кадәр саклауда (10 МиГ-25, 6 МиГ-25ПД 4 МиГ-25РБ)1998 елда 8 МиГ-25 Казакъстаннан сатып алынган. 2014 елда ХҺКны модернизацияләү һәм составка кире кайтару планлаштырылган булаСу-24Фронт бомбага тотучы2Эшкә сәләтсездерСу-25
Су-25УБ/Һөҗүм итүче очкычукыту-сугышчан һөҗүм итүче очкычссылка=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:5paadaze.jpg|безрамки6
3Көрдәмир һава базасында урнашкан. 2002 елда Грузиядән 6 Су-25Т кайтартылган, тагын 6 берәмлек Су-25 һәм 1 берәмлек Су-25УБ 2005 елда тапшырылган. 2009—2012 елларда Беларусиядә 6 Су-25 сатып алынган. Ю. Бутусов нигезендә, 1 Су-25 2020 елның 4 октябрендә сугыш барышында Таулы Карабахта югалганУкыту очкычларAero L-29 Delfin Чехословакияукыту-күнегү 28Көрдәмир һава базасында урнашкан.Aero L-39 Albatros Чехословакияукыту-күнегү 12Көрдәмир һава базасында урнашкан.Сугышчан боралагыларМи-24Ми-24G//Сугышчан күпмаксатлы боралагыСугышчан күпмаксатлы боралагыбезрамки26Ми-24G —  Ми-24К модификациясе; Көньяк Африканың Advanced Technologies & Engineering фирмасы һәм Украинаның «„Авиакон“ Конотоп авиаремонт заводы» һәм «„Луч“ дәүләт Киев конструкторлык бюросы» дәүләт предприятиеләре тарафыннан 2010—2011 елларда Азәрбайҗанның ХҺК өчен җитештерелгән. Җитештерүчеләрнең номенклатурасы буенча Ми-24 Super Hind Mk.4 атала.Транспорт боралагыларBell 412Күпмаксатлы боралагы1Ми-2Җиңел транспортссылка=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Barkol_Mil_Mi-2.jpg|безрамки7Ми-8/Транспорт-сугышчанссылка=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Mi8AmbulanceAZE.jpg|безрамки13Ми-17-1ВТранспорт-сугышчанссылка=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:MiMil_171AZE.jpg|безрамки>202010—2014 елларда китерелгән.Ка-32Транспорт-сугышчан3Транспорт самолетларАн-12Транспорт-сугышчанссылка=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Kocmoc_An-12_RA-12957.jpg|безрамки1Як-40Пассажирссылка=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Aerolimousine_Yakovlev_Yak-40_Maksimov.jpg|безрамки3Пилотсыз очу аппаратларOrbiter 2M Күзәтчессылка=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Azeri_Orbiter,_parade,_Baku,_2013.JPG|безрамки40тан артыкАзербайджан закупил у России новую партию «смертельного оружия» | Военное дело | ИноСМИ - Все, что достойно переводаАзәрбайҗанда җитештереләIAI HeronКузәту-һөҗүм итүчессылка=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:I-View_250_unmanned_aircraft.jpg|безрамки1[http:// [SIPRI (Stockholm International Peace Research Institute) 2011]
 Azerbaijani Armed Forces]IAI Searcher 
2Күзәтчессылка=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:IAI-Searcher2.jpg|безрамки2011 елда 10 сатып алынганAerostar Күзәтчессылка=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Azeri_Aerostar,_parad_in_Baku,_2013.JPG|безрамки4The Military Balance 2016,p.180Elbit Hermes 450Кузәту-һөҗүм итүчессылка=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Hermes_450.jpg|безрамки10+Elbit Hermes 900Күзәтчессылка=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Elbit_Hermes_900s.JPG|безрамки1Bayraktar TB2Һөҗүм итүчессылка=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Bayraktar_TB2_Runway.jpg|безрамкибилгесез 

 Тану билгеләре 

 Генераллар һәм офицерлар 
КатегорияГенералларӨлкән офицерларКече офицерларПогонссылка=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:18.AzAF-CG.png|142x142пксссылка=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:17.AzAF-LG.png|142x142пксссылка=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:16.AzAF-MG.png|142x142пксссылка=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:15.AzAF-COL.png|133x133пксссылка=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:14.AzAF-LTC.png|133x133пксссылка=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:13.AzAF-MAJ.png|133x133пксссылка=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:12.AzLF-CPT.png|133x133пксссылка=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:11.AzAF-SLT.png|133x133пксссылка=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:10.AzAF-LT.png|133x133пксссылка=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:9.AzAF-JLT.png|133x133пксАзәрбайҗан дәрәҗәсеGeneral-Polkovnik General-Leytenant General-Mayor PolkovnikPolkovnik-Leytenant MayorKapitanBaş Leytenant LeytenantKiçik Leytenant Россиядәге  ярашлылыкГенерал-полковникГенерал-лейтенантГенерал-майорПолковникПодполковникМайорКапитанӨлкән лейтенантЛейтенантКече лейтенант

 Рядовойлар һәм кече команда составы 
КатегорияСолдатларСтаршиналарПрапорщикларПогонссылка=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:1.AzAF-PV.png|138x138пксссылка=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:2.AzAF-PFC.png|138x138пксссылка=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:3.AzAF-CPL.png|138x138пксссылка=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:4.AzAF-SGT.png|138x138пксссылка=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:5.AzAF-SSG.png|138x138пксссылка=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:6.AzAF-MSG.png|138x138пксссылка=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:7.AzAF-WO.png|138x138пксссылка=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:8.AzAF-CWO.png|138x138пксШевронюкссылка=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:OR-2_AZE_AIR_FORCE.svg|50x50пксссылка=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:OR-4_AZE_AIR_FORCE.svg|50x50пксссылка=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:OR-5_AZE_AIR_FORCE.svg|59x59пксссылка=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:OR-6_AZE_AIR_FORCE.svg|66x66пксссылка=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:OR-7_AZE_AIR_FORCE.svg|50x50пксссылка=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:OR-8_AZE_AIR_FORCE.svg|50x50пксссылка=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:OR-9_AZE_AIR_FORCE.svg|50x50пксАзәрбайҗан дәрәҗәсеƏsgər	Baş ƏsgərKiçik Çavuş ÇavuşBaş Çavuş  Kiçik GizirGizirBaş Gizir Россиядәге  ярашлылыкРядовойЕфрейторКече сержантСержантӨлкән сержантСтаршинаПрапорщикӨлкән прапорщик

 Искәрмәләр 

Төркем:Азәрбайҗан кораллы көчләре