Рәфыйк Нәфыйков

Рәфыйк Измаил улы Нәфыйков (1928-2001, РСФСР, Уральск) — Совет һәм Россия тарихчысы, тарих фәннәре докторы (1964), профессор (1966), РСФСР (1989) һәм ТАССРның (1978) атказанган фән эшлеклесе. Татарстан Фәннәр Академиясе академигы (1992).
 Биографиясе 
1928 елның 15 июлендә Уральск шәһәрендә туа. Әтисе Измаил Сәгъди Улы Нәфыйков (1904-1950). Әнисе Фатыйха Мусей кызы Нәфыйкова.

1946 елда Уральск шәһәренең 6 нчы урта мәктәбен тәмамлый.

Урал педагогика институтын тәмамлый (1951). 1951 елдан ВКП(б) әгъзасы.

Шул ук елдан Казан университетында аспирант (1951-1954), тарих-филология факультеты деканы (1960-1962), КПСС тарихы (1963-1991) һәм сәяси тарих кафедрасы мөдире (1991-1994), профессор (1966).

Күп эшләр Идел буенда XIX — XX гасырлар башында азатлык хәрәкәте тарихына багышланган.  В.И. Ленинның Казан тормышы һәм эшчәнлеге чорын җентекләп өйрәнгән.

Ул татар иҗтимагый-сәяси фикерен формалаштыру һәм үстерү тарихы белән шөгыльләнә. М. М. Вахитов турында очерк яза.  Г. Тукай турында китаплар һәм мәкаләләр авторы, шагыйрьнең татар телендәге иншалар җыентыгын бастыруда катнаша (1985-1986).

45тән артык фән кандидаты һәм 3 фән докторы әзерләгән.

2001 елның 9 декабрендә Казанда вафат була.
 Бүләкләре 
  «Хөрмәт билгесе» ордены
 Уральск шәһәренең мактаулы гражданины
 Чыганаклар 
 Профессора исторического факультета Казанского университета (1939—1999): Биобиблиогр. словарь. Казань, 1999.
 История общественной мысли народов России и Татарстана: [Материалы науч. конф., посвящ. 70-летию акад. 'Рафика 'Измайловича Нафигова (12 мая 1998 г.)] / [Сост., отв. ред.: Р. Г. Хайрутдинов]. Казань: Издательство Казанского университета, 2001. 101, [2] с.; 20 см; ISBN 5-7464-0653-8
 Историки России ХХ века / сост. А. А. Чернобаев. Т. 2. Саратов, 2005. С.103.
 Татарская энциклопедия. Т. 4. Казань, 2008.
 Набиев Р. А., Гафаров А. А. Нафигов Р. И. — историк общественно-политического движения и общественной мысли народов Поволжья и Приуралья: творческий портрет в интерьере эпохи // Научный Татарстан. 2014. № 1. С.24-30.
 Тышкы сылтамалар 

 В Казани чтят память известного учёного Рафика Нафигова

 Моны да карагыз