Кырым татар имләсе

Кырым татар әлифбасы — Кырымда җирле татарлар тарафыннан кулланылган язу системалары. Кырым татарлары термины 1940—1945 елларда барлыкка килә һәм шул ук вакытта кырым татар теле төшенчәсе барлыкка киләМифы о государственности татар Татары мира. 1944 елда кырымда яшәүче татарларны сөргенгә дучар итәләр. кырым татар теленең әлифбасы.

 Хәзерге әлифбалары 
Совет чоры мирасы булган рус алфавитын җайлаштыргпн әлифба кулланыла, әммә шул ук вакытта «Кырым татар корылтае» кабул иткән яңа латин әлифбасы дә куллануда. Кырымдагы татарлар өчен Кырым төркчәсе исемле төймәсар урнашуы бар.Abibulla Seit-Celil, 2020. Qırımtatar tili. Ögretici kitap.

 Рус хәрефләре нигезендә 
1938 нче елда кабул ителгән урыс алвавиты нигезендә кырым татарлары өчен ясалган әлифба.
А а [a]Б б [э]В в [вэ]Г г [гэ]Гъ гъ [гъ]Д д [дэ]Е е [e]Е е [е]Ж ж [э]З з [э]И и [и]Й й [йы]К к [ка]Къ къ [къ]Л л [эль]М м [эм]Н н [эн]Н н [э]О о [o]П п [пэ]Р р [эр]С с [эч]К к [тэ]У у [у]Ф ф [эф]Х х [xa]Ц ц [э]Ч ч [э]Дж дж [э]Ш ш [ша]Щ щ [ща]Ъ ъ [катылык билгесе]Ы ы [ы]Ь ь [йомшаклык билгесе]Э э [э]Ю ю [ю]Я я [я]

 Яңа латин әлифбасы 
1990—1992 елларда кырым татарлары корылтае тарафыннан кабул ителгән яңа латин әлифбасы.
A aB bC cÇ çD dE eF fG gĞ ğH hI ıI iJ jK kL lM mN nÑ ñO oÖ öP pQ qR rS sŞ şT tU uÜ üV vY yZ z
Шулай ук Я я өчен Â â символы кулланыла, тик хәрефләр санына кертелмәгән.

 Хәрефләрнең әйтелеше 
IPAаbcçdefgğhıijklmnñoöpqrsştuüvyz                                                             
Кирил хәрефләренең әйтелеше
IPAабвггъдеежзийккълмннoпpcкуфxцчджшщъыьэюя[a][b][v], [w][g][ɣ][d][ɛ], [jɛ][ø], [jo], [jø][ʒ][z][i], [ɪ][j][k][q][l], [ɫ][m][n][ŋ][o], [ø][p][r][s][t][u], [y][f][x][ts][tʃ][dʒ[ʃ][ʃtʃ][(.j)][ɨ][ʲ][ɛ][y], [ju], [jy]['a], [ja]

 Имля вә Әбҗәд осуллары тарихы 

 Гарәп (1928 кадәр) 
АереымАхырдаУртадаБаштаИсемеЛатинﺍﺎ—әлифa, âﺀ—хәмзә -ﺏﺐﺒﺑбеb, p (ахырда)ﭖﭗﭙﭘпеpﺕﺖﺘﺗтеtﺙﺚﺜﺛсеsﺝﺞﺠﺟджимcﭺﭻﭽﭼчимçﺡﺢﺤﺣха -ﺥﺦﺨﺧхыhﺩﺪ—дальdﺫﺬ—зельzﺭﺮ—реrﺯﺰ—зеzﮊﮋ—жеjﺱﺲﺴﺳсинsﺵﺶﺸﺷшинşﺹﺺﺼﺻсадsﺽﺾﻀﺿдадd, zﻁﻂﻄﻃтыtﻅﻆﻈﻇзыzﻉﻊﻌﻋайн -ﻍﻎﻐﻏгъайнğﻑﻒﻔﻓфеfﻕﻖﻘﻗкъафqﻙﻚﻜﻛкеф (кеф-и арабий)k (g, ñ)1ﮒﮓﮕﮔгеф (кеф-и фарсий)gﯓﯔﯖﯕнеф (кеф-и нуний, сагъыр кеф)ñﻝﻞﻠﻟлямlﻡﻢﻤﻣмимmﻥﻦﻨﻧнунnﻭﻮ—вавv, o, ö, u, üﻩﻪﻬﻫхе -, e, aﻻﻼ—ләм-әлифla, lâﻯﻰﻴﻳйеy, ı, i
1 — ﻙ (ке) хәрефе ﮒ и ﯓ урынына да кулланылган.

 Латин графикасы нигезендәге «Яңалиф» (1928—1938) 
A aB bC cÇ çD dE eF fG gH hI iJ jЬ ьK kQ qL lM mN nO oP pR rS sŞ şT tU uY yV vX xZ z

 Имля вә Әбҗәд осуллары тарихы 
1928 елга кадәр «Иске имля» кулланылган.

1928 елдан соң татарлар бергә «Яңалиф» кулланган.

1938 елдан соң фәкать рус алфавиты хәрефләрен кулланылган әлифба ясалган.

 Искәрмәләр 

Төркем:Язу системасы
Төркем:Гарәп әлифбасы
Төркем:Кырым татарлары
Төркем:Әлифбалар