Талмас Гарипов

Гарипов Талмас Мәгъсүм улы (31 июль 1928 ел — 19 май 2022 ел) — тел белгече, югары мәктәп укытучысы. Башкортстан  Фәннәр академиясенең мөхбир әгъзасы (1991), филология фәннәре докторы (1974), профессор (1979). Россия Федерациясенең (1992) һәм Башкорт АССР-ының (1983) атказанган фән эшлеклесе, Россия Федерациясенең мактаулы югары һөнәри белем бирү хезмәткәре (2003), ССРБ-ның югары белем бирү отличнигы (1979). Бадминтон буенча БАССР-ның беренче чемпионы (1966); 1965-1981 елларда БАССР‑ның бадминтон буенча җыелма командасы тренеры.

 Биографиясе 
Талмас Мәгъсүм улы Гарипов Мәскәү шәһәрендә 1928 елның 31 июлендә туган.

1952 елда Мәскәү дәүләт университетын тәмамлаган. 1956-1965 елларда  СССР Фәннәр Академиясенең Башкортстан филиалы Тарих, тел һәм әдәбият институтында эшли, 1957 елдан гыйльми сәркатиб булаhttp://img-fotki.yandex.ru/get/6445/16389044.29/0_864c4_b89f1ee6_orig, 1960 елдан — сектор мөдире, 1965 елдан — өлкән тикшеренүче.

1966 елдан Октябрьнең 40 еллыгы исемендәге Башкорт дәүләт университетында: 1968 елдан — гомуми тел гыйлеме һәм рус теле кафедрасы, 1977 елдан — рус теле һәм чагыштырма тел гыйлеме кафедрасы мөдире.

1980 елдан — М. Акмулла исемендәге Башкорт дәүләт педагогия университетында укыта: 2010 елга кадәр гомуми тел гыйлеме кафедрасы мөдире була.

Талмас Гарипов бадминтон буенча БАССР-ның беренче чемпионы (1966); 1965-1981 елларда БАССР-ның бадминтон буенча җыелма командасы тренеры.

2022 елның 19 маенда Уфада 93 яшендә вафат  https://tatar-inform.tatar/news/ufada-tanylgan-tel-belgece-tyurkolog-talmas-garipov-vafat-bulgan-5854862  Уфада танылган тел белгече-тюрколог Талмас Гарипов вафат булган. Татар-информ, 20.05.2022.

 Фәнни эшчәнлеге 
Гыйльми тикшеренүләре Урал-Идел буе төрки телләрен чагыштырма-тарихи өйрәнүгә, башкорт теленең грамматикасы, этимологиясе проблемаларына, тел-ара бәйләнешләргә, социолингвистикага, башкорт тел гыйлеме тарихына, шәркыятькә багышланган. Талмас Гарипов тарафыннан башкорт һәм татар телләренең, аларның диалектлары һәм сөйләшләренең фонетикасы, морфологиясе һәм лексикасының уртак билгеләре ачыклана,  550-дән артык фәнни хезмәт авторы.

 Гыйльми хезмәтләре 

 Башкирское именное словообразование. Уфа, 1959;
 Грамматика современного башкирского языка. М., 1981 (автор.);
 Семиречье Башкортостана. Семиян словарь. Уфа, 1998;
 Başkirica. Уфа, 2004.

 Искәрмәләр 

 Әдәбият 

 Полвека в науке и просвещении: Публикации К. М. Гарипова и о нем. Уфа, 2003;
 Грунина Э. А. К. М. Гарипов: к 80-летию ученого //Вопросы тюркской филологии. Вып. 8. Материалы Дмитриевский чтение. М., 2009.
Төркем:БДУ укытучылары
Төркем:БАССР атказанган фән эшлеклеләре
Төркем:Википедия:Викимәгълүмат элементы параметрларына өстенлек бирелгән мәкаләләр
Төркем:Русиянең атказанган фән эшлеклеләре
Төркем:Филология фәннәре докторлары
Төркем:Мәскәүдә туганнар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:1928 елда туганнар
Төркем:31 июль көнне туганнар