Пенза дәүләт университеты

(, ) — Пенза шәһәрендә урнашкан дәүләт университеты. 1943 елда нигез салына. Университет составында 8 институт һәм 8 факультет.

 Тарих 
ССРБ Халык Комиссарлары шурасының каршындагы Бөтенсоюз комитеты югары мәктәп эшләре буенча ССРБ Халык Комиссарлары шурасының «Пенза шәһәрендә Одесса индустриаль институт эшчәнлеген яңарту турында» боерыгы нигезендә 1943 елның 3 июлендә Пензага эвакуацияләнгән Одесса индустриаль институты нигезендә барлыкка килә.

«Пенза индустриаль институты» исеме астында 1943 елның 1 ноябрендә 11 кафедра составында ачыла. 1959 елда ССРБ югары белем министры боерыгы белән Пенза индустриаль институты Пенза политехника институты итеп үзгәртелә, ә төзелеш факультеты нигезендә Пенза инженер-төзелеш институты төзелә.

1993 елның 5 июлендә Россия Федерациясе югары белем бирү буенча Дәүләт комитеты рәисе боерыгы белән Пенза политехника институты «Пенза дәүләт техник университеты» итеп үзгәртелә.

1998 елның 22 гыйнварында Россия Федерациясенең гомуми һәм һөнәри белем бирү министры боерыгы белән Пенза дәүләт техник университеты Пенза дәүләт университеты дип үзгәртелә.

Россия милли рейтингында 2010 елда университет  алган, 2011 елда  алган, 2012 елда  алган.

 Институтлар 
Пенза дәүләт университетына түбәндәге институтлар керә:

 Хәрби белем бирү институты
 Физик культура һәм спорт институты
 Медицина институты
 Өзлексез белем бирү институты
 В.Г. Белинский исемендәге педагогика институты
 Политехник институт
 Икътисад һәм идарә итү институты
 Юридик институт

 Факультетлар 
Пенза дәүләт университеты түбәндәге факультетларны үз эченә ала:

 Исәпләү техникасы факультеты 
 Тарих-филология фәннәре факультеты
 Дәвалау факультеты
 Сәнәгать технологияләре, электроэнергетика һәм транспорт факультеты
 Педагогика, психология һәм социаль фәннәр факультеты
 Мәгълүмати технологияләр һәм электроника факультеты
 Стоматология факультеты
 Физика-математика һәм табигый фәннәр факультеты

 Филиаллар 
Пенза дәүләт университеты составына түбәндәге филиаллар керә: 

 Кузнецк мәгълүмат һәм идарә технологияләре институты
 Нижнеломовск филиалы
 Сердобск филиалы

 Тәнкыйть 
Техник фәннәр докторы, профессор, Россия Федерациясенең атказанган фән эшлеклесе В.И. Левин «Троицкий вариант — наука» газетасында отставкадагы полиция генералы А.Д. Гуляковны Пенза дәүләт университетының ректоры итеп сайлау сәбәпле «моңарчы узмаган шок кичерүен« билгеләп үтә. Левин фикеренчә, мондый карар университет абруена зыян китерә, отставкадагы көчченең университетны тулысынча белмәүе мәгънәсез һәм бу бары тик бер ысул белән генә аңлатыла ала: лояль ректор куелган. Левин фикеренчә, Гуляков үзе дә фән һәм мәгариф өлкәләреннән ераклыгын кире какмыйЛевин В. И. Университет и его руководители. «Троицкий вариант — наука» № 190, с. 2 (20 октября 2015) .

 Танылган шәхесләр 
 Ректорлар 
 Укытучылар 

 Власов Александр Василий улы (1926—2017) — төзелеш җитештерүен оештыручы. 1968—1978 елларда Уфа шәһәренең 21 нче төзелеш тресты идарәчесе. ССРБ Министрлар Советы премиясе лауреаты. 1949 елгы чыгарылыш укучысы;
 Пацаев Виктор Иван улы (1933—1971) — очучы-космонавт, Советлар Союзы Герое. Дөньяда Җир атмосферасыннан читтә эшләгән беренче астроном. 1955 елда тәмамлаган;
 Учайкин Илья Григори улы (1934—2004) — галим, инженер-электромеханик. Ленин премиясе лауреаты. 1957 елгы чыгарылыш укучысы;
 Шаролапова Таисия Фёдор кызы (1925—2009) — Пенза сәгать заводының җыю цехы башлыгы. Социалистик Хезмәт Герое. 1962 елда тәмамлый;
 Щербаков Александр Евгений улы (1928—2016) — партия һәм дәүләт эшлеклесе, 1965—1984 елларда Пенза шәһәр Башкарма комитеты рәисе. 1951 елда тәмамлаган;
 Ютландов Юрий Дмитрий улы (1934—2010) — җитештерүне оештыручы. Саранск шәһәренең «Электровыпрямитель» җитештерү берләшмәсенең генераль директоры. Социалистик Хезмәт Герое. 1956 елгы чыгарылыш укучысы.

 башлау тәмамлау Исем туу датасы туу урыны әлма-матер һөнәр төре үлем датасы үлем урыны 1967 1976 Сапожков, Константин Андреевич 1918-01-04 Semyono-Aleksandrovka Владимир Ильич Ульянов (Ленин) исемендәге «ЛЭТИ» Санкт-Петербург дәүләт электротехника университеты  1982-09-18 Пенза 1953 1988 Шляндин, Виктор Михайлович 1918-03-04 Түбән Новгород Мәскәү дәүләт техника университеты  1988-05-06 Пенза 1973 1975 Аляксандр Бараховіч 1918-04-28 Орлов Көньяк Россия дәүләт техника университеты галим 2004-05-18 Магнитогорск   Nikolay Vashkevich 1924-08-06 Пенза Пенза дәүләт университетыМәскәү дәүләт техника университеты университет профессоры 2018-01-18 Пенза   Nikolay Petrovitsj Sergeev 1925-01-01 Колышлы районы Пенза дәүләт университеты  1982-10-03    Барсуков Олег Александрович 1926-05-10 Пенза Мәскәү политехника университеты физикмөгаллим 2021-03-20 Пенза 1989  Уладзіслаў Андрэевіч Антропаў 1937-01-02 Анапа Санкт-Петербург дәүләт университеты      Evgeny Alexandrovich Lomtev 1937-05-14 Иваньково (Великие Лукин кӀошт) Пенза дәүләт университеты университет профессоры 2017-11-30 Пенза   Мокров, Евгений Алексеевич 1937-08-13 Волгоград Пенза дәүләт университеты  2021-08-19 Пенза   Vladimir Sadchikov 1939-07-21 Мәскәү Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС журналист 2009-06-23 Пенза 1973 2016 Печерская, Римма Михайловна 1946-01-05  Александр һәм Николай Григорьевич Столетовлар исемендәге Владимир дәүләт университетыВладимир Ильич Ульянов (Ленин) исемендәге «ЛЭТИ» Санкт-Петербург дәүләт электротехника университеты  2016-11-11    Владимир Волчихин 1946-01-18 Pachelma (urban-type settlement) Пенза дәүләт университеты галим   19732019 1987 Усманов, Виктор Васильевич 1951-05-15 Неверкино Пенза дәүләт университеты      Щербаков, Михаил Александрович 1954-08-24 Пенза Пенза дәүләт университеты    1984  Lyubov Novikova 1954-12-04 Пенза Николай Платонович Огарёв исемендәге Илкүләм тикшеренү Мордовия дәүләт университеты ботаник     Гошуляк, Виталий Владимирович 1956-08-05 Kamiana Krinitsia Одесса университетыВиссарион Григорьевич Белинский исемендәге Пенза педагогика институты    1998  Tatyana Murashkina 1957-03-23 Сурск Пенза дәүләт университеты      Vladimir Pervushkin 1957-11-24 Пенза Виссарион Григорьевич Белинский исемендәге Пенза педагогика институты өлкәне өйрәнүче     Аверин, Игорь Александрович 1959-08-21 Пенза Пенза дәүләт университеты  2022-01-16 Пенза 2017  Vladimir Stavitsky 1960-11-10 Kondol Николай Платонович Огарёв исемендәге Илкүләм тикшеренү Мордовия дәүләт университеты археологуниверситет профессоры     Viktor Kondrashin 1961-08-04 Пенза Виссарион Григорьевич Белинский исемендәге Пенза педагогика институты тарихчысәясәтчедәүләт эшлеклесе   2023-01-23  Saniya Yenikeyeva 1964-04-25  Zaporizhzhia National University университет профессоры     Oleg Yagov 1970-01-31 Белински Виссарион Григорьевич Белинский исемендәге Пенза педагогика институты галим     Романовская, Ольга Валентиновна 1971-12-12 Саранск Николай Платонович Огарёв исемендәге Илкүләм тикшеренү Мордовия дәүләт университеты      Valery Volkov 1973-08-26 Заречный (Пенза өлкәсе) Виссарион Григорьевич Белинский исемендәге Пенза педагогика институты галим     Печерская, Екатерина Анатольевна 1973-10-07 Пенза Пенза дәүләт университеты      Всеволод Константинов 1975-08-18 Пенза Пенза дәүләт университеты психолог     Синцов, Глеб Владимирович 1975-08-28 Пенза Пенза дәүләт университеты    2014 2018 Richard John Payne 1978-09-14 Ковентри  экологprotistologist 2019-05 Һималайлар 2006  Konstantin Valerevich Lebedinskiy   Пенза дәүләт университеты тикшеренүче   2014  Kirill Babeshko   Пенза дәүләт университеты тикшеренүче     Oleg Ermakov   Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты тикшеренүче   1993-09-01  Sergey Titov    тикшеренүче   2001-09-01  Valentin Oleynikov   Сарытау дәүләт медицина университеты тикшеренүче     Alexander Tychkov   Пенза дәүләт университеты тикшеренүче   2000 2001 Daniil Mironovich Puchin'Yan   Сарытау дәүләт медицина университеты тикшеренүче     Vera Galimskaya    тикшеренүче     Oleg Zenin    тикшеренүче  

 Тәмамлаучылар  

 башлау тәмамлау Исем туу датасы туу урыны һөнәр төре эш урыны үлем датасы үлем урыны   Павел Григорьевич Петраш 1924-05-25 Savkivka   2017-03-08 Пенза   Nikolay Vashkevich 1924-08-06 Пенза университет профессоры Пенза дәүләт университеты 2018-01-18 Пенза   Nikolay Petrovitsj Sergeev 1925-01-01 Колышлы районы  Пенза дәүләт университеты 1982-10-03    Yury Vinogradov 1926-10-20 Пенза   2009-08-16 Пенза  1949 Александр Власов 1926-11-06 Казеевка   2017-02-28 Уфа   Земцов, Юрий Петрович 1927-05-19 Golovinscheno   2021-03-26 Рязань  1951 Aleksandr Shcherbakov 1928-11-07 Kuwaka фирка җитәкчесе  2016-04-13 Пенза  1954 Yevgeny Generalov 1931-10-24 Chemodanovka сәясәтче     1954 Башмаков, Евгений Фёдорович 1932-04-28 Рузай   2006-12-05 Мәскәү  1955 Виктор Патсаев 1933-06-19 Актүбә инженеркосмонавт  1971-06-30 Союз-11 (галәми кораб)түбән Җир буе орбитасы   Ігар Кірылавіч Растоўцаў 1933-07-30 Воронеж галиминженер  1995-09-19    Juriy Dmitrievitsj Jutlandov 1934-01-19 Рузай генераль директор  2010-06-11 Саранск   Новиков, Александр Тимофеевич 1934-10-23 Котовск (Тамбов өлкәсе)   2020-09-14 Курган  1957 Ίλια Ουτσάικιν 1934-12-10 Сабаево галим Николай Платонович Огарёв исемендәге Илкүләм тикшеренү Мордовия дәүләт университеты 2004-12-16   1965 Evgeny Alexandrovich Lomtev 1937-05-14 Иваньково (Великие Лукин кӀошт) университет профессоры Пенза дәүләт университеты 2017-11-30 Пенза   Мокров, Евгений Алексеевич 1937-08-13 Волгоград  Пенза дәүләт университеты 2021-08-19 Пенза  1965 Геннадий Иванович Саранцев 1938-01-17 Түбән Ломов математик Николай Платонович Огарёв исемендәге Илкүләм тикшеренү Мордовия дәүләт университетыВиссарион Григорьевич Белинский исемендәге Пенза педагогика институты 2019-01-30    Вельбицкий, Игорь Вячеславович 1939-01-26 Тверь кибернетик Glushkov Institute of Cybernetics 2019-08-01 Киев   Aleksandr Starovoitov 1940-10-18 Балашау хәрби хезмәткәр  2021-07-17 Kommunarka   Larisa Ivanovna Jasjina 1941-02-28 Пенза язучышагыйрь  2020-11-07 Пенза  1966 Vladimir Grachev 1942-03-02 Тайманиха сәясәтчеметаллургэколог Мәскәү дәүләт техника университеты    1967 Aleksandr Vasilevitsj Dolganov 1944-08-26 Сарытау өлкәсе Chernobyl liquidator  2011-11-29 Пенза  1968 Viktor Borisovitsj Lebedev 1945  галим  2018-05-25   1968 Владимир Волчихин 1946-01-18 Pachelma (urban-type settlement) галим Пенза дәүләт университеты     Aleksandr Kondratyev 1947-08-24 Пенза дәүләт эшлеклесесәясәтчеэшкуар  2017-09-18 Беларусь  1994 Vasily Bochkaryov 1949-04-291949-04-24 Іва сәясәтчедәүләт эшлеклесе Федерация Советы 2016-06-22 Пенза   Калашников, Александр Серафимович 1949-07-08 Lenino сәясәтчедәүләт эшлеклесе      Tamara Chepasova 1950-01-01 Коченяевка сәясәтче     1972 Александр Игоревич Дворжанский 1950-09-06 Пенза өлкәне өйрәнүчетарихчымөхәррир      Усманов, Виктор Васильевич 1951-05-15 Неверкино  Пенза дәүләт университетыПенза дәүләт технология университеты     Lyudmila Fionova 1952-04-15 Харьков dean      Чернев, Леонид Евгеньевич 1954-06-17 Пенза  DOSAAF 2016-07-12 Пенза  1978 Vladimir Edalov 1954-06-18 Пенза сәясәтчедәүләт эшлеклесе Федерация Советы 2024-03-01 Пенза   Щербаков, Михаил Александрович 1954-08-24 Пенза  Пенза дәүләт университеты     Andrii Dehtiar 1957-02-05 Мәскәү галимуниверситет профессоры Kharkiv National University of EconomicsХарьков политехника институтыУкраина Президенты каршындагы Милли дәүләт идарәсе академиясеХаркау дәүләт мәдәният әкәдимиясеХарьков милли аэрокосмик үниверситеты     Tatyana Murashkina 1957-03-23 Сурск  Пенза дәүләт университеты     Аверин, Игорь Александрович 1959-08-21 Пенза  Пенза дәүләт университеты 2022-01-16 Пенза  2001 Вадим Супиков 1961-06-01 Санкт-Петербург     1981 1986 Nikolay Bulatkin 1963-03-07 Пенза эшкуар      Вячеслав Гладков 1969-01-15 Кучки сәясәтче    1987 1988 Aleksandr Samokutyayev 1970-03-13 Пенза очучыкосмонавтсәясәтче      Олег Мельниченко 1973-05-21 Пенза сәясәтчедәүләт эшлеклесе Федерация Советы     Alexander Bozhday 1973-08-30 Бжег информатика өлкәсендә белгечуниверситет профессоры      Печерская, Екатерина Анатольевна 1973-10-07 Пенза  Пенза дәүләт университеты     Святослав Александрович Мурунов 1975-01-16 Ижау баш мигъмар      Всеволод Константинов 1975-08-18 Пенза психолог Пенза дәүләт университеты     Синцов, Глеб Владимирович 1975-08-28 Пенза  Пенза дәүләт университеты     Igor Gostev 1985-10-24 Пенза җиңел атлет      Kristina Malvinova 1989-07-16  җиңел атлет      Maksim Polovinkin 1990-06-21  җиңел атлет      Artem Gaybaev 1994-01-011994-08-06  самбочыдзюдочы      Anastasia Rygalina 1996-01-31 Богородитск чаңгы узышчысы      Grigori Klimentyev 2000-12-13 Россия спорт гимнасты    2002-09-01 2007-07-01 Konstantin Valerevich Lebedinskiy   тикшеренүче Пенза дәүләт университеты   2011-11 2014-11 Kirill Babeshko   тикшеренүче Пенза дәүләт университеты   1997-09 2002-07 Svetlana V Pavlova   тикшеренүчетериолог Россия фәннәр академиясенең Алексей Николаевич Северцов исемендәге Экология һәм эволюция мәсьәләләре институты   2006-06-22  Alla V. Zaĭtseva   тикшеренүче    2004-09-01 2009-07-01 Il'ya A Levin   тикшеренүче    2002-09-01 2007-07-01 Ilya Solomadin   тикшеренүче      Alexander Tychkov   тикшеренүче Пенза дәүләт университеты   2005-09-01 2011-09-01 E A Shigotarova   тикшеренүче      Damirya Bahteeva   тикшеренүче Россия дәвамлы медицина һөнәри белем алу академиясе     Надежда Аксёнова  Пенза сәясәтче Россия Федерациясенең төзелеш һәм торак-коммуналь хуҗалык министрлыгыgovernment of Murmansk Oblast     Ивакин Борис Фёдорович   инженер Ericsson factory, Saint PetersburgНаучно-сисследовательский институт коммутационной техники  

 Искәрмәләр 

 Әдәбият 


 Сылтамалар 

Университетның рәсми сайт 
 Университет газетасы 
 Фильм «Рожденный в 1943. К 70-летию Пензенского государственного университета»
 ВКонтакте социаль челтәрендә

 Шулай ук карагыз 

 Россия югары уку йортлары исемлеге

Төркем:Әлифба буенча университетлар
Төркем:Россия университетлары
Төркем:1943 елда нигезләнгән уку йортлары
Төркем:Пенза