Себер дәүләт автомобиль-юл университеты

(, ) — Омскта урнашкан югары уку йорты.

 Тарихы 
1930 елда СССР СНК һәм ВКП(б) ҮК карары белән Цудортранс системасында 5 автомобиль-юл институты оештырыла: Мәскәүдә (МАДИ), Ленинградта (ЛАДИ), Саратовта (САДИ), Харьков (ХАДИ) һәм Омскида (Себер дәүләт автомобиль-юл университеты).

Себер дәүләт автомобиль-юл университетының беренче ректоры Никита Герасимович Гладков була. Башта Себер дәүләт автомобиль-юл университетында ике бүлек ачылган: юл-төзелеш һәм автомобиль.

1930 елдан 1940 елга кадәр 745 инженер чыгарылган, шул исәптән 438 юл-төзелеш һәм 307 автомобиль факультетларында.

Бөек Ватан сугышы елларында институтның төп бинасы госпитальгә тапшырыла, әмма институт эшен дәвам итә һәм сугыш елларында 250 инженер чыгара. Институт хезмәткәрләре һәм студентлары җыелган акчаларына«Себер дәүләт автомобиль-юл университеты» хәрби самолеты, «Сугышчан дуслар» танкы төзелгән.

Сугыштан соң вузда, икътисад үсешенең төп юнәлешләрен исәпкә алып, берничә яңа кафедра һәм белгечлек ачыла.

1950нче еллар башында Себер дәүләт автомобиль-юл университеты автомобиль һәм юл-төзелеш факультетларына җыелмаларны арттыра, кичке һәм читтән торып уку факультетларын ача.

1962 елда «Юл машиналары», 1964 елда «Сәнәгать һәм гражданлык төзелеше», 1968 елда «РСФСР автомобиль юллары һәм юл хуҗалыгы министрлыгының инженер-техник хезмәткәрләре кадрларын яңадан әзерләү» факультетлары ачыла.

60 нчы елларда аспирантура ачыла, аннары кандидатлык һәм докторлык диссертацияләрен яклау буенча киңәшләр бирелә, үз нәшрияты, патентлар бүлеге барлыкка килә.

1980 елда институт Хезмәт Кызыл Байрагы ордены белән бүләкләнә.

1999 елда (14.04.99 ел, № 978 боерык) РФ гомуми һәм һөнәри белем бирү Министрлыгы боерыгы нигезендә Себер дәүләт автомобиль-юл академиясенә (Себер дәүләт автомобиль-юл университеты) дип үзгәртелә.

2011 елда Себер дәүләт автомобиль-юл университеты технологияләре трансферы үзәге булдырыла һәм «транспортта һәм төзелештә үзебезнең инновацияләр» технологияләре трансферы челтәре эшли башлый.

2017 елдан университет буларак квалификацияләнә.

 Танылган шәхесләр 
 Ректорлар 
 Укытучылар 

 башлау тәмамлау Исем туу датасы туу урыны әлма-матер һөнәр төре үлем датасы үлем урыны   Ульянов, Николай Александрович 1923-06-27 Томск Себер дәүләт автомобиль юллары университеты галим 1981-12-25 Воронеж   Sergey Sizov 1963-08-25 Самар Омск дәүләт университеты биограф  

 Тәмамлаучылар  

 башлау тәмамлау Исем туу датасы туу урыны һөнәр төре эш урыны үлем датасы үлем урыны   Виктор Самарин 1912-06-13 Стәрлетамак   1979-08-08 Уфа   Leonid Goncharov 1914-06-18 Чернигов өлкәсе дәүләт хезмәткәре  1982   1944 Рауль Мартынавіч Рондзель 1919-02-06 Архангельск инженеруниверситет профессорыкафедра җитәкчесе Беларус милли техника университеты 2002-10-04    Ульянов, Николай Александрович 1923-06-27 Томск галим Себер дәүләт автомобиль юллары университетыВоронеж дәүләт архитектура-төзелеш университеты 1981-12-25 Воронеж   Konstantin Stepanovitsj Goerkov 1925  галим  2011    Ivan Laptev 1934-10-15 Krutinsky District журналистсәясәтче  2025-11-02   1972 Artur Alekseyev 1948-01-10 Ust-Aldansky District сәясәтче  2024-04-15 Мәскәү  1973 Александр Михайлович Луппов 1950-03-11 Слободской районы   2009-02-17 Омск   Alexander Filipenko 1950-05-31 Караганды сәясәтчедәүләт эшлеклесе      Viktor Shreyder 1952-02-23 Татарск районы сәясәтче      Oleg Zharov 1954-07-02 Омск сәясәтче      Хвоинский, Леонид Адамович 1957-02-27 Подлесное (Төньяк Казакъстан өлкәсе) сәясәтче      Ойнвид, Григорий Михайлович 1960-01-03  сәясәтчедәүләт эшлеклесе    1985 1989 Romik Manukyan 1961-03-20 Saratak сәясәтче      Смаилов, Амангельды Халауденович 1962-12-09 Sherbakulsky District дәүләт эшлеклесе      Vladimir Kazakov 1965-10-21 Усть-Миасски сәясәтче      Гайрәт Нөкәнов 1970-09-15 Zhelezin District       Yan Zelinsky 1980-01-18 Щучинск сәясәтче      Aleksandr Kuzyukov 1987-08-07 Maryanovka, Omsk Oblast кылычбаз   

 Искәрмәләр 

 Чыганаклар 
 Дороги нам дороги: Омскавтодору — 60 лет. Издание «Омич». Омск. 1994.
 Очерк истории Сибирского автомобильно-дорожного института. А. Г. Заподовникова. Части 1, 2, 3. Издание СибАДИ. Омск. 1994.
 Очерки истории СибАДИ. А. Г. Заподовникова, А. Д. Колесников, В. Д. Полканов, Н. Г. Якушина. Издательство СибАДИ. Омск. 2000.
 Сибирская государственная автомобильно-дорожная академия (СибАДИ) сегодня. О. С. Охтень. Издательство «Лео». Омск. 2010.
 Сибирский автомобильно-дорожный институт им. В. В. Куйбышева, 1930—1980 годы: (информационный справочник). Министерство высшего и среднего специального образования РСФСР. Издательство «Омская правда». Омск. 1980.
 Сибирский автомобильно-дорожный институт им. В. В. Куйбышева. Библиографический указатель печатных работ сотрудников СибАДИ за 1968—1977 годы. Библиотека Сибирского автомобильно-дорожного института им. В. В. Куйбышева. [сост. Л. П. Беляева]. Омск. 1981.
 Энциклопедия образования в Западной Сибири, т. 2, 2003

 Сылтамалар 

 Шулай ук карагыз 

 Россия югары уку йортлары исемлеге

Төркем:Россия университетлары
Төркем:1930 елда нигезләнгән уку йортлары
Төркем:Әлифба буенча университетлар
Төркем:Омск университетлары