Иркутск дәүләт медицина университеты

(, ) — Россия Федерациясе Сәламәтлек саклау министрлыгының «Иркутск дәүләт медицина университеты» югары һөнәри белем бирү федераль дәүләт бюджет мәгариф учреждениесе.

 Тарихы 
Иркутск дәүләт медицина университеты Себер көнчыгышында һәм Россиядә югары медицина белеме бирүчеиң борынгы югары уку йортларыннан. 1919 елның 26 августында Иркутск (Көнчыгыш Себер) университетының физика-математика факультетында медицина бүлеге ачыла. 1920 елның 20 гыйнварында медицина бүлеге мөстәкыйль укыту-административ берәмлеккә - Иркутск университетының медицина факультетына бүленә. Күп кенә хәлләр аркасында, гадәттәгечә, университетның нигезләү датасы — 1919 елның 27 октябре була.

Оештыручылар иске рус зыялылары, асылда, Казан медицина мәктәбенең элитасы. Оештыручылар арасында профессор Н. Д. Бушмакин — иң зур анатомияче — ул университет ректоры һәм Хабаровск медицина институтының беренче ректоры, профессор Н. Т. Шевяков — биолог, профессор Н. Т.Синакевич — беренче кул хирургы, профессор В. А. Донской, профессорлар А. Д. Сперанский, Н. Н. Топорков, профессорлар М. С. һәм А. С. Малиновских һәм башкалар була. 1921 ел башында нибары 15 профессор була. 

1929 елда илдә югары белем бирүне тамырдан үзгәртеп кору эшләре башлана. Югары уку йортлары Наркомпрос системасыннан тармак наркоматларына күчерелә. Бу вакытка медицина факультетында да мөстәкыйль берәмлеккә әверелдерүнең эчке зарурлыгы туа. Шул сәбәпле 1930 елның язында Иркутск университетының медицина факультеты мөстәкыйль институтка күчә һәм сәламәтлек саклау халык комиссариаты карамагына күчә.

1930 елда институт каршында ул чорда 5 ел эшләгән һәм 1935 елда 44 белгечлек табибларының беренче чыгарылышы булган санитария-гигиена факультеты ачыла. Янә бу факультет 1939 елда ачыла. 1930 елда эш факультеты ачыла, 1931 елда — урта медицина белеме булган һәм укуын производстводан аерылмыйча дәвам итәргә теләүчеләр өчен кичке факультет ачыла. Бу факультет шулай ук 1935 елга кадәр эшли. 1936 елда институтка медицина һәм биология фәннәре кандидаты гыйльми дәрәҗәсенә диссертацияләр яклау хокукы бирелә.

1952 елда ИГМИДА стоматология факультеты ачыла. Ул Иркутск стоматология институтыннан оештырылган, аны оештыруда һәм эшчәнлегендә медицина институты күп еллар дәвамында актив катнашкан. 1982 елда Педиатрия факультеты ачыла.

1992 елда Иркутск дәүләт медицина институты РФ Дәүләт комитетының югары белем бирү буенча уку йортларын аттестацияләү буенча дәүләт инспекциясе тарафыннан үткәрелгән белгечләр әзерләүнең сыйфатын бәяләү буенча Дәүләт аттестациясен уза. Медицина белеме буенча укыту-методик берләшмәсе бәяләмәсе буенча вузда белем бирүнең университет принцибы гамәлгә ашырыла. Шулай итеп, сыйфатларның һәм характеристикаларның бөтен комплексы медицина институтының (1995 елның маенда) яңа сыйфатлы халәткә — медицина университетына күчүе мөмкин була.

1994 елдан башлап ул «Себер медицина журналы» («Иркутск медицина журналы»), «Йогышлы патология журналы» һәм «Себер балалары сәламәтлеге», 2008 елдан «Шәфкать туташлары эше альманахы» журналларын чыгара. 1996 елда университетта югары уку йортына кадәрге әзерлек факультеты ачыла, ул 2008 елдан башлап югары уку йортына кадәрге әзерлек үзәге дип үзгәртелә, 1997 елда — белгечләрнең квалификациясен күтәрү һәм һөнәри яңадан әзерләү факультеты, 2004 елда — «сәламәтлек саклауда менеджмент, медицина хокукы, медицина биохимиясе» факультеты, «шәфкать туташы эше», «Медицина биохимиясе» белгечлекләре буенча әйдәп баручы уку оештырыла, шулай ук дипломнан соң — медицина хокукы буенча уку әзерлек этабында бара.

 Танылган шәхесләр 
 Ректорлар 
 Укытучылар 

 башлау тәмамлау Исем туу датасы туу урыны әлма-матер һөнәр төре үлем датасы үлем урыны   Vladimir Shevyakov 1859-10-17 Санкт-Петербург Реформатское училищеСанкт-Петербург дәүләт тау университетыСанкт-Петербург университетының физика-метематика факультетыҺайделберг университеты зоологфәнни хезмәткәрботаник 1930-10-18 Иркутск   Николай Спасский 1867-12-04 Усолье  физиологbalneologistуниверситет профессоры 1948 Акмәсҗит   Владимир Донсков 1881-04-04 Түбән Күл Казан (Идел буе) федераль университеты  1960 Иркутск   Мануэль Самойлавіч Каплун 1883-06-20 Раһачоу Олесь Һончар исемендәге Днепропетровск милли университеты табибгалим 1974-04-29 Иркутск   Соломон Вайс 1895 Пөтркув-Трыбунальски Харьков милли медицина университеты профессорстоматолог 1968-04-24 Иркутск   Мочалин, Николай Захарович 1896-04-30 Иркутск Томск дәүләт университеты галим 1958-08-26 Акмәсҗит   Абрам Іосіфавіч Нодаў 1897-05-30 Орша Иркутск дәүләт медицина университеты галим 1974  1940 1945 Станча Міленкавіч Мілянкоў 1899-02-20 Болгария  гистологуниверситет профессорыкафедра җитәкчесеэмбриолог 1969-10-17    Igor Stepanovich Sumbaev 1900  Сарытау дәүләт медицина университеты галим 1962-08-10  1941 1943 David Moiseevitsj Goloeb 1901-08-10 Червен медыцынскі факультэт БДУ табибанатомneuroembryologist 2001-08-23 Минск   Konstantin Konstantinovitsj Alkalaev 1901-12-14 Лиепая Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты хирург 1973-03-29 Иркутск 1946 1951 Мыш, Дмитрий Владимирович 1902 Томск Томск дәүләт университеты галим 1961 НовосибирскРСФСР   Никитин, Алексей Иванович 1907-03-13  Иркутск дәүләт медицина университеты  1991-12-08 Иркутск  1944 Аляксандр Юліянавіч Бранавіцкі 1914-03-29 Танежыцы И. И. Мечников исемендәге Төньяк-Көнбатыш дәүләт медицина университеты галим 1975-07-24  1958 1986 Konstantin Sedov 1918-05-26 Рыбинск өязе С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе табиб 1999-07-19 Иркутск   Aleksandra Serkina 1918-05-31 Vitim  галим 2007-10-28 Иркутск   Nina Kuznetsova 1926-12-28 Иркутск Иркутск дәүләт медицина университеты галим 2021-10-23    Lev Usov 1930-11-21 Барнавыл Себер дәүләт медицина университеты галим 2024-03-22    Vladimir Kulinsky 1932-02-15 Харьков Харьков милли медицина университеты галим     Semyon Pinsky 1936-02-26 Киев  табиб 2020-09-01    Michail Innokentevitsj Nekipelov 1937-03-11 Иркутск  галим     Бурцев Евгений Михайлович 1937-05-02 Иваново Иваново дәүләт медицина академиясе  2000-12-08 Иваново   Vladimir Laletin 1938-02-03   галим 2016-07-25    Moisey Borisovitsj Skvortsov 1940-01-27 Karymsky District Иркутск дәүләт медицина университеты хирург     Larisa Kolesnichenko 1943-01-27 Красноярск крае Красноярск дәүләт медицина университеты галим     Yevgeny Filippov 1948-02-22  Иркутск дәүләт медицина университеты галим     Igor Malov 1960 Екатеринбург Иркутск дәүләт университеты галим   2003 2011 Konstantin Apartsin   Иркутск дәүләт медицина университеты тикшеренүче   1989 1995 Alexey L Glazyrin   William Beaumont HospitalAlbany Medical College тикшеренүче   1989-12-01  Liliya N. Minakina   Иркутск дәүләт медицина университеты тикшеренүче   1990 2003 Irina A Shurygina    тикшеренүче   1997-09-01  Gaidar Gaidarov   Иркутск дәүләт медицина университеты тикшеренүче     Mariya Subbotina    тикшеренүче   2014  A S Borisov    тикшеренүче  

 Тәмамлаучылар  

 башлау тәмамлау Исем туу датасы туу урыны һөнәр төре эш урыны үлем датасы үлем урыны   Абрам Іосіфавіч Нодаў 1897-05-30 Орша галим Иркутск дәүләт медицина университетыТөньяк дәүләт медицина университетыУрал дәүләт медицина университеты 1974  1930 1936 李東華 1901 Blagoslovennoye хәрби хезмәткәрхәрби табибдәүләт эшлеклесепартизансатучы  19801981 Алматы 1923  Fyodor Uglov 1904-09-22 Kirensky Uyezd хирургhealth activist Питырбур дәүләт медицина университеты 2008-06-22 Санкт-Петербург   Никитин, Алексей Иванович 1907-03-13   Иркутск дәүләт медицина университеты 1991-12-08 Иркутск   Радушкевич, Валерий Павлович 1908-01-20 Иркутск галим Новосибирск дәүләт медицина университеты 1976 Воронеж  1936 Михаил Коханович (1908) 1908-09-25 Варкавичы physiotherapist Кырым дәүләт тыйб академиясе 1983-01-03 Акмәсҗит   Anastasia Pozdnyakova 1909 Тулун педиатр  1978-03-27 Черемхово (Иркутск өлкәсе)   Marija Demjanovna Patsiora 1912-10-25 Kuytun табиб Рәсәйнең Хирургия фәнни үзәге 1984-08-14 Мәскәү   Занданов, Антон Бадмаевич 1918-05-18  гаскәрбашы С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе 2006    Nina Kuznetsova 1926-12-28 Иркутск галим Иркутск дәүләт медицина университеты 2021-10-23    Телятьев, Виктор Васильевич 1931-02-05  галим  2006-10-26    Литасова, Елена Евгеньевна 1931-06-02  галим  2017-11-10 Новосибирск   Голубинский, Евгений Павлович 1934-01-03 Иркутск галим  2008-02-11 Иркутск   Mikhail Savchenkov 1936-02-21 Katarbei галим      Мардынский Юрий Станиславович 1936-07-16 Чита рентгенологradiation therapist      Moisey Borisovitsj Skvortsov 1940-01-27 Karymsky District хирург Иркутск дәүләт медицина университеты     Nikolay Dmitriyevich Yushuk 1940-12-22 Авады табиб Россия медицина университеты 2023-10-17    Galina Yakovlevna Tseneva 1941-11-18 Тайшет галим  2019-03-20    Leonid Korytov 1943-08-28  галим     1967 Георгій Міхайлавіч Явелькін 1944-05-05 Кандалакша социолог Беларусь Республикасы Милли иминлек академиясеInstitute of Sociology of the National Academy of Sciences of Belarus 2024-03-27    Platon (Igumnov) 1945-10-24  рухани      Georgy Gubin 1946-04-30  галим      Yevgeny Filippov 1948-02-22  галим Иркутск дәүләт медицина университеты     Виктор Рукавишников 1949-08-06 Иркутск губернасы   2025-10-23    Григорьев, Евгений Георгиевич 1950-04-05  укытучы      Vladimir Shprakh 1950-07-04 Иркутск табиб      Yury Ishenin 1952-01-26 Иркутск   2014-07-28    Гайдаров, Гайдар Мамедович 1952-04-30 Махачкала укытучыкөрәшче      Valeriy Starodubtsev 1962-01-14 Bratsk җиңел атлет    198319891991 198919911994 Альберт Суфианов 1965-03-07 Вихоревка neurosurgeonсәясәтче Irkutska Ŝtata Provinca Infana Klinika HospitaloScientific Center of Family Health Problems and Human ReproductionTjumena Provinca Klinika Hospitalo N 1Төмән федераль нейрохирургия үзәгеТөмән дәүләт медицина университетыБеренче Мәскәү медицина университеты     Козлов, Юрий Андреевич 1969-08-24 Kuytun       Кицул, Игорь Сергеевич 1972-03-24 Khrebtovaya табиб Россия дәвамлы медицина һөнәри белем алу академиясе     Evgenii Belykh   тикшеренүче Irkutsk Scientific Center of Surgery and TraumatologyNew Jersey Medical School   1986-08-01 1992-07-01 Yury Kozlov   тикшеренүче    2013-09-01  Vadim Byvaltsev   тикшеренүче    1998-09-01 2004-06-25 Iurii Alekseevich Iakimov   тикшеренүче Беренче Мәскәү медицина университеты   1993-091983-09 1995-081989-07 Konstantin Apartsin   тикшеренүче Иркутск дәүләт медицина университеты   2001-09-01 2007-06-30 Egor V Batorov   тикшеренүче Research Institute for Fundamental and Clinical Immunology   1980-09 1986-06 Natalia V. Efimova   тикшеренүче East-Siberian Institute of Medical and Ecological Research   1980-09 1986-06 Liliya N. Minakina   тикшеренүче Иркутск дәүләт медицина университеты   1966-09-01 1972-06-28 Eugeniy Savilov   тикшеренүче Scientific Center of Family Health Problems and Human Reproduction   1986-08-01 1995 Alexey Podkamenev   тикшеренүче Санкт-Петербург дәүләт педиатрия медицинасы университеты   1986-09-01 1992-06-30 M V Avdeeva   тикшеренүче И. И. Мечников исемендәге Төньяк-Көнбатыш дәүләт медицина университеты     Anna Pogodina   тикшеренүче Scientific Сentre for Family Health and Human Reproduction Problems   1974 1980 Tatiana Bardymova   тикшеренүче Россия дәвамлы медицина һөнәри белем алу академиясе     Tatiana N Iureva   тикшеренүче    2003-09-01 2009-06-26 Ivan Korobeinikov   тикшеренүче      Larisa M Sosedova   тикшеренүче East-Siberian Institute of Medical and Ecological Research   1999-09-01 2005-06-24 Anna S Ponomareva   тикшеренүче    1973-09-01 1979-06-22 Gaidar Gaidarov   тикшеренүче Иркутск дәүләт медицина университеты   1979-09-01 1985-08-31 Farid Belialov   тикшеренүче Россия дәвамлы медицина һөнәри белем алу академиясе   2007-09-01 2014-07-28 Konstantin Korytov   тикшеренүче Irkutsk Antiplague Research Institute of Siberia and Far East   1993-09-01 1999-06-28 Olga Bogdanova   тикшеренүче Көнчыгыш Себер дәүләт технология һәм идарә университетыБурят дәүләт университеты     Elena Beygel   тикшеренүче East-Siberian Institute of Medical and Ecological Research   1964-09-01 1970-06-25 Ivan Evg. Smirnov   тикшеренүче    1971-09-01 1976 Anna G Trukhina   тикшеренүче Irkutsk Antiplague Research Institute of Siberia and Far East   1993-09-01 1999-06-28 Ludmila Sorokina   тикшеренүче    1991-09-01 1997-06-30 S Yu Lavrick   тикшеренүче    2014-09-012008-09-01 2015-08-312014-07-31 Kseniia Ievleva   тикшеренүче Icahn School of Medicine at Mount SinaiScientific Center of Family Health Problems and Human Reproduction     Oleg Lakhman   тикшеренүче East-Siberian Institute of Medical and Ecological Research   2004-09-01 2010-06-25 A V Zharkaya   тикшеренүче Irkutsk Scientific Center of Surgery and Traumatology   1983-09-01 1989-06-28 T V Aphanova   тикшеренүче    2006 2011 Mikhail A Novikov   тикшеренүче   

 Искәрмәләр 

 Чыганаклар 
 Зобнин Ю.В., Калягин А.Н. Иркутский государственный медицинский университет (100 лет со дня основания) // Приангарье: год, события, люди: календарь знаменательных и памятных дат Иркутской области на 2019 год. - Иркутск : ИОГУНБ, 2018. - Вып. 52. - С. 108-116.
 Зобнин Ю.В., Майборода А.А., Калягин А.Н. Вехи истории Иркутского государственного медицинского университета на страницах газеты «Медик». К 90-летию Иркутского государственного медицинского университета. // Сибирский медицинский журнал. – Иркутск, 2009. – Т. 91. №8. – С. 167-176.
 Иркутский государственный медицинский университет (1919—1999) / Состав. А. Г. Шантуров, Г. М. Гайдаров. Под ред. А. Г. Шантурова. — Иркутск, 1999. — 375 с.
 Иркутский государственный медицинский университет / Состав. А. Г. Шантуров, Г. М. Гайдаров. Под ред. И. В. Малов. — Иркутск, 2009. — 548 с.
 Образцов А. А., Петровский С. Ф., Калягин А. Н. 70 лет Клинической больнице № 1 г. Иркутска / Под ред. А. Н. Калягина, Л. А. Павлюка. — Иркутск, 2009. — 216 с.
 Ходос Х. Г. Деятельность кафедры нервных болезней Иркутского государственного медицинского института за 60 лет её существования (1922—1982 гг.) (К истории медицины и здравоохранения Восточной Сибири). Методические рекомендации. — Иркутск, 1983.
 Шантуров А. Г. Биографический словарь заведующих кафедрами, профессоров, докторов наук ИГМУ (1920—1995). — Иркутск: ИГМУ, 1995. — 278 с.
 Шантуров А. Г., Гайдаров Г. М. Заслуженные профессионалы России — преподаватели и воспитанники Иркутского государственного медицинского университета. — Иркутск, 1999. — 310 c.

 Сылтамалар 

 Шулай ук карагыз 

 Россия югары уку йортлары исемлеге

Төркем:Россия университетлары
Төркем:1919 елда нигезләнгән уку йортлары
Төркем:Әлифба буенча университетлар
Төркем:Медицина юнәлешле югары уку йортлары
Төркем:Әлифба буенча университетлар
Төркем:Иркутск