М. К. Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты

Төньяк-Көнчыгыш дәүләт университеты белән бутамагыз

 (, , ) —  Саха-Якутия республикасы башкаласы Якутск шәһәрендә урнашкан югары уку йорты, Россиядәге 10 федераль университетның берсе. Анадырь, Мирный, Нерюнгрида филиаллары бар. 1934 елда педагогика институты буларак нигезләнгән. 1990 елда совет фирка эшлеклесе Максим Кир улы Аммосов исеме бирелгән.

 Тарих 
200px|thumb|right|ЯДУның уку корпусы

1934 елда Якутскида дәүләт педагогика институты (ЯДПИ) ачыла. 22 ел эчендә институт 2 535 укытучы әзерләгән. Институтның укытучылар составы: институтның беренче директоры И. П. Жегусов, уку һәм фәнни процессның җитәкчеләре һәм оештыручылары: И. А. Мельников, С. Ф. Попов, җәмгыять белеме укытучылары П. М. Корнилов, И. К. Федоров, В. А. Цветков, математиклар И. И. Шәрәпов, С. В. Родионов, физиклар Ю. Г. Шафер, А. С. Ковалевский, М. А. Алексеев, филологлар В. В. Яковлев, Н. С. Григорьев, К. Ф. Пасютин һәм башкалар.

 Якут дәүләт университеты 
Якут дәүләт университеты (ЯДУ) СССР Министрлар Советының 1956 елның 23 августындагы карары белән оештырыла. 1990 елдан университет М. К. Аммосов исемен йөртә. Саха (Якутия) Республикасы Президенты М. Е. Николаевның 1993 елның 6 февралендәге Указы нигезендә, ЯДУга республиканың белгечләрне гуманитар, социаль-икътисадый, педагогик һәм табигый-фәнни юнәлешләрдә әзерләүне оештыручы һәм сыйфаты өчен җаваплы баш югары уку йорты статусы бирелә. 1991 елда мәгълүмати исәпләү үзәге базасында яңа мәгълүмати технологияләр үзәге оештырыла. 1999 елда Интернет-технологияләр үзәге төзүгә грант бирелә. 1996 елдан Якут дәүләт университеты яшьләр һәм мәктәп укучылары өчен «Киләчәккә адым» фәнни-социаль программасының кураторы булып тора. Университетта «Киләчәккә адым» иҗтимагый академиясе оештырылган. Университетларның рейтинг классификациясендә 2005 елда 92 вуздан 30нчы урынны ала.

 Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты 
2009 елның 21 октябрендә Россия Федерациясе Президенты Дмитрий Медведев «Төньяк-Көнбатыш, Идел буе, Урал һәм Ерак Көнчыгыш федераль округларында федераль университетлар төзү турында» Указга кул куя. 2009 елның 17 ноябрендә ЯДУ Гыйльми шурасы «Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты төзү турында» карар кабул итә. 2010 елның 9 апрелендә Новосибирскида узган югары һөнәри белем бирүне модернизацияләү мәсьәләсе буенча киңәшмәдә РФ Хөкүмәте Рәисе Владимир Путин Якутия вице-президенты Евгения Михайлованы Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты ректоры итеп билгеләп кую турында хәбәр итә. 2010 елның 22 апрелендә Мәскәүдә «ІТ-Лидер» VIII Еллык милли премиясендә беренче тапкыр 2010 елда тәкъдим ителгән «Мәгариф учреждениеләре» номинациясендә М. К. Аммосов исемендәге Якут дәүләт университеты лауреат була. 2010 елның 26 апрелендә РФ Мәгариф һәм фән министрлыгының «М. К. Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты» федераль дәүләт автоном югары һөнәри белем бирү учреждениесе турында» 435нче санлы боерыгы чыгарыла.

2012 елның 30 июнендә Санкт-Петербургта «Россия Федерациясендә югары белем һәм фәнне үстерү проблемалары һәм перспективалары» VI Бөтенроссия конференциясе үткәрелә, шулай ук «Россиянең иң яхшы 100 югары уку йорты һәм фәнни-тикшеренү институты» конкурсына йомгак ясала. Конференция эшендә һәм бәйгенең финал өлешендә илнең 50 регионыннан 140 тан артык кеше катнаша. М. К. Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты (ректоры — педагогика фәннәре докторы Е. И. Михайлова) «Иң яхшы социаль юнәлешле югары уку йорты» номинациясендә җиңүче дип табыла.

2019 елның 26 июнендә РФ Хөкүмәте карары белән А. Н. Николаев биш ел срокка Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты ректоры итеп билгеләнә.

 Структура 
200px|thumb|right|Кулаков урамында вуз биналары. Якутск 
Университет составына 5 фәнни-тикшеренү институты, 12 институт, 5 факультет, 3 филиал — Мирный шәһәрендәге политехника институты, Нерюнгри шәһәрендәге техник институт һәм Анадырь шәһәрендәге Чукотка филиалы, шулай ук 2 көллият һәм 1 лицей керә.

Институтлар

 Тау институты
 Инженерлык-технология институты
 Табигать фәннәре институты
 Чит ил филологиясе һәм төбәк белеме институты
 Математика һәм информатика институты
 Психология институты
 Физик тәрбия һәм спорт институты
 РФ төньяк-көнчыгыш халыклары телләре һәм мәдәнияте институты
 Медицина институты
 Педагогика институты
 Финанс-икътисад институты
 Физика-техник институты

Факультетлар

 Автоюл факультеты
 Геология-разведка факультеты
 Тарих факультеты
 Филология факультеты
 Юридик факультет

Филиаллар

 Мирный шәһәрендәге политехника институты (филиал)
 Нерюнгри шәһәрендәге техник институт (филиал)
 Анадырь шәһәрендәге Чукотка филиалы

Көллиятләр

 Инфраструктур технологияләр көллияте
 Юридик көллият

Гомумуниверситет кафедралары

 Төньякны өйрәнү кафедрасы
 Фәлсәфә кафедрас
 Климат үзгәрү шартларында җәмгыятьне һәм кешене арктик төбәкләрдә адаптацияләү ЮНЕСКО халыкара кафедрасы

Өстәмә белем бирү

 Өзлексез һөнәри белем бирү институты
 Вузга кадәрге белем бирү һәм профориентация факультеты

Инклюзив белем бирү

 Инклюзив белем бирүне үстерүнең Төньяк-Көнчыгыш фәнни-инновацион үзәге

Фәнни-тикшеренү институтлары

 А. Е. Кулаковский институты
 Математика фәнни-тикшеренү институты
 Олонхо фәнни-тикшеренү институты
 Төньякның гамәли экология фәнни-тикшеренү институты
 Төньякның төбәк икътисады фәнни-тикшеренү институты

Үзәкләр, полигоннар, лабораторияләр

 Ботаника бакчасы
 ТКФУ лабораторияләре
 ТКФУ үзәкләре

Урта гомуми белем бирү

 Махсуслашкан укыту-фәнни үзәге - Университет лицее

 Халыкара хезмәттәшлек 
ТКФУ Корея Республикасы, Япония, КХР, АКШ, Канада, Финляндия, Швеция, Норвегия, Исландия, Бөекбритания, Алмания, Франция, Польша, Швейцария, БДБ илләре һ. б. университетлар белән хезмәттәшлек итә.

 Шәхесләр 
 Ректорлар 
 Укытучылар 

 башлау тәмамлау Исем туу датасы туу урыны әлма-матер һөнәр төре Викиҗыентыктагы төркем үлем датасы   Luka Nikiforovič Haritonov 1901-10-04 Gorny District Krupskaya Academy of Communist Education филологуниверситет профессоры  1972-01-13   Albert Manfred 1906-08-15 Санкт-Петербург Tenischew-Schuleinstitut historique RANION тарихчыуниверситет профессоры  1976-12-16   Дмитрий Крылов 1906-09-22 Орёл өлкәсе И. И. Мечников исемендәге Төньяк-Көнбатыш дәүләт медицина университеты фтизиатр  1968-01-25 1936 1943 Шуб, Теодор Абрамович 1907-11-10 Бердычив Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты   1957-01-04   Pavel Melnikov 1908-06-06 Санкт-Петербург Санкт-Петербург дәүләт тау университеты галим  1994-07-21   N. S. Romanov 1909-01-19 Namsky Rural Okrug А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты галим  1941-11-09   Georgiy Basharin 1912-03-081912-03-12 Sylansky Nasleg Мәскәү индустрия-педагогия институты тарихчы  1992-04-18   Aleksandr Andrianov 1912-08-02 Черневка  офицер  1984-04-22   Viktor Afanasyev 1917-12-12 Ust-Aldansky District Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты язучы  1993-12-17   Innokenty Popov 1919-12-26 Якутск Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты галим  1975-09-26   Михаил Фёдоров (юрист) 1920-11-21 Tattinsky District Мәскәү дәүләт юридик университеты галим  2007-05-13   Дмитрий Иосифович Арбатский 1922-12-20 Назарово Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты телбелгеч  1991-10-02   Тарский, Николай Николаевич 1924-05-08 Батагайский наслег Россия дәүләт физкультура, спорт, яшьләр һәм туризм университеты тренер  1962-12-08   Nikolaj Samsonov 1925-07-23 Nyurbinsky District  телбелгечславистуниверситет профессоры  2012-05-28   Виктор Иванович Коростелев 1928-01-06 Muchkapsky Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты галим     Vitaly Kovalsky 1928-02-12 Verbivtsi Черновцы милли университеты галимгеолог  1986-10-27   Уржумцев, Юрий Степанович 1929-04-29 Чиләбе Латвия университеты галим  2002-12-30   Никита Гаврилович Соломонов 1929-09-27 Хангалас районы Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты биолог  2024-02-10   Ivan Spiridonov 1930-02-10 Krestjah Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты язучы  2003-03-29   Anna Myreeva 1930-12-22 Aldansky District А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты галим  2012-09-07   Румянцев, Василий Гаврильевич 1931-03-19 Якутия А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты тренер     Konon Kononov 1933 Orgyot  геоботаник  1987   Nikolay Toburokov 1934-03-011936-03-01 Verkhnevilyuysky District Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты әдәби тәнкыйтьче  2021-06-09   Oleg Yakimov 1934-11-19 Якутия  журналист  2019-06-14   Ksenofont Dmitrievitsj Oetkin 1935-03-01 Nyurbinsky District  галимязучы  2016-01-01   Vasily Ivanov 1935-05-01 Nyurbinsky DistrictŽarkan Мәскәү тарих-архив институты галимтарихчыуниверситет профессоры  2021-06-19   Dmitry Danilov 1935-11-15 Nyurbinsky District Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты педагог  2020-12-23   Тимофеев, Пётр Алексеевич 1936-07-12 Nyurbinsky District Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты ботаник  2019-01-01   Germogen Filippovitsj Krimskiy 1937-11-18 Олёкминск Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты физик     Галина Андреева (1938) 1938-01-29 Якутск Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты университет профессоры  2018-03-21   Egor Michaylovitsj Macharov 1938-05-02 Vilyuysky District Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты галим     Гоголев, Николай Антонович 1938-05-20 Namsky District Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты тренер  2001   Nikolai Kychkin 1940-03-26 Megino-Kangalassky District  тренершашист  20102009   Анатолий Гоголев 1941-11-15 Вилюйск Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты этнологпалеонтолог     Vladimir Kashirtsev 1943-08-23 Юкаменское Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты химик     Anatoly Burtsev 1944-10-24   галим  2025-07-22   Vasily Illarionov 1946-09-08 Suntarsky District Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты галим     Uliana Vinokurova 1947-07-17 Байдинский наслег Faculty of Psychology, Saint Petersburg State University психологсоциологмөгаллим     Vasilij Uvarov 1948-03-19 Emissy  тренер     Evgeniya Mikhailova 1949-10-09 Suntar Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты сәясәтче     Egor Petrovitsj Neymochov 1950-03-30 Tomponsky District Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты язучы  2011-06-25   Vassili Filippov 1951-04-01 Gorny District Мәскәү дәүләт төзелеш университеты галим  2022-05-31 1974 1977 Фаина Ивановна Соловьева 1952-08-15  Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты      Valery Imayev 1952-10-11 Prosvet МДУның геология факультеты галим  2020-03-21   Бережко, Евгений Григорьевич 1952-12-15 Куштанай өлкәсе МДУның физика факультеты физик  2020   Pavel Kazaryan 1955-06-20 Voskevan Ереван дәүләт университеты галим  2020-07-21   Alexander Zhirkov 1956-01-01 Ust-Aldansky District Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты  Alexander Zhirkov    Mikhail Zheleznyak 1956-12-24 Екатеринбург Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты географгалимуниверситет профессорыгеолог Mikhail Zheleznyak    Аргунов, Валерий Архипович 1957-11-30  Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты галим  2011-09-03   Мигалкин, Александр Васильевич 1958-06-20 Ust-Aldansky District Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты дипломат  2012-12-01   Valery Fridovsky 1960-04-29 Якутск Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты геологгалим     Igor Zyryanov 1962-04-23 Черемхово (Иркутск өлкәсе) Иркутск илкүләм тикшеренү техник университеты тау инженерыгалимуниверситет профессоры     Oleg Sidorov 1962-12-23 Якутия  журналист Oleg Sidorov    Andrey Gelasimov 1966-10-07 Иркутск Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты язучыпрозачыпедагог Andreï Guelassimov    Анатолий Николаев 1968-02-13 Verkhnevilyuysky District Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты сәясәтче   1997  Pyotr Gogolev 1971-11-01 Borogontsy Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты сәясәтчехокук белгече     Mikhail Lebedev  Ust-Aldansky District  химик   2021-10-07 2022-12-31 Aleksey Shatunov   Россия фәннәр академиясенең Себер бүлекчәсеТомск дәүләт университеты тикшеренүче   2013-09-13  Nadezda Maksimova    тикшеренүче   1996-09-16 2001-09-15 Aleksei Malyshev    тикшеренүче   2011-10-05 2019-12-31 Sardana Fedorova   Санкт-Петербург дәүләт университеты тикшеренүче   2013-10-01  Georgy Romanov   Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты тикшеренүче   2012-09-01  Tuyara Gavrilyeva   Новосибирск дәүләт университеты тикшеренүче   2011-05-05  Sergey Fedorov   Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты тикшеренүче   2011-09-01  Sergey Nakhodkin   Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты тикшеренүче   1983-02  Olga A Melnichuk    тикшеренүче   2011-09-01  Tatiana M Klimova    тикшеренүче   1997-09-07  Afanasy Fedorov   Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты тикшеренүче   2013-11-12  Filipp F Vasilyev    тикшеренүче   2015-11-09  Nura Umar Kura   University of Putra Malaysia тикшеренүче   2013-09-02  Dimitrii G Tikhonov    тикшеренүче   2010  Irina Kurkina   Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты тикшеренүче   1994-03-14  Svetlana Smagulova   Новосибирск дәүләт университеты тикшеренүче   2001-09-16  Zhanna M Okhlopkova    тикшеренүче   2011-07-01  Leonid A Nikiforov   Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты тикшеренүче     Eugeny Zakharov    тикшеренүче   2010-01-01 2019-12-31 Paraskovia S Dyachkovskaya   Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты тикшеренүче   1988  Svetlana Semenovna Shadrina    тикшеренүче   1989  Anna Innokentievna Sivtseva    тикшеренүче   1992-08-01  Elena Nikolaevna Sivtseva    тикшеренүче   2016-08-01  Gabriel Opeyemi Ogunleye    тикшеренүче   2011-06-01  Danil Nikolaev   Institute of Semiconductor Physics тикшеренүче   1996-10-01  Sardana A Sleptsova   Томск политехника университеты тикшеренүче   2010  Luidmila A. Pestryakova    тикшеренүче  

 Тәмамлаучылар  

 башлау тәмамлау Исем туу датасы туу урыны һөнәр төре эш урыны Викиҗыентыктагы төркем үлем датасы  1959 Alexandra Ovchinnikova 1914-12-25 Nyurbinsky District тарихчысәясәтче   2009-06-08   Саввин Захар Прокопьевич 1915-02-13 Namsky District    1995-07-29   Bolot Bootur 1915-04-15 Хатылынский наслег язучы   1993-05-24   Stepan Makarov 1917-08-05 Sylansky Nasleg укытучы   1969-06-12   Semen Danilov 1917-10-20 Gorny District шагыйрьтәрҗемәче   1978-11-27   Viktor Afanasyev 1917-12-12 Ust-Aldansky District язучы Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты  1993-12-17   Yevdokiya Korkina 1917-12-17  галимфилологтөркиятче   2009-06-10   Baal Khabyryys 1918-04-15 Курбусахский наслег шагыйрь   1969-04-22   Leonid Popov 1919-08-14 Suntarsky District язучышагыйрь   1990-04-01   Nikolay Antonov 1919-12-27 Nyurbinsky District    2002-01-04   Gavriil Yefimov 1920-02-24 Sulgachchinsky Rural Okrug җәмәгать эшлеклесеязучышагыйрьиганәчемәктәп директоры   2000   Dmitry Krasilnikov 1920-12-25 Maralayy    1985-03-06   Владимир Самсонов 1922-01-03 Nyurbinsky District галим   1989   Sofron Danilov 1922-04-19 Gorny District язучытәрҗемәче   1993-09-07   Дмитрий Иосифович Арбатский 1922-12-20 Назарово телбелгеч Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университетыУдмурт дәүләт университеты  1991-10-02   Каратаев Игнатий Иванович 1923-01-15  галим      Mikhail Voronkin 1923-11-21 Orgyotsky Rural Okrug диалектологyakutologistфилолог Россия фәннәр академиясенең Себер бүлекчәсе  2016-02-16   Копырин, Николай Захарович 1923-12-05 Ust-Aldansky District тарихчы   2011-08-29   Токарев, Пётр Никитич 1924-02-23 Добрянка районы    2015-12-13   Фаина Иннокентьевна Авдеева 1924-06-14 Нюйский наслег       Gawriił Cziriajew 1925-04-04 Vilyuysky District икътисадчысәясәтче   1982-05-09   Moisey Yefimov 1927-08-04 Verkhoyansky District язучышагыйрь   2010-11-14   Spiridon Ivanov 1928-03-06 Kyuletsky 2-y Rural Okrug галимтелбелгеч      Dalan 1928-04-01 Чурапчин олысы язучы   1996-11-27   Pyotr Afanasyev 1928-07-15  галимфилологтелбелгеч   2000-08-102000   Nikodim Yefimov 1928-11-15 Abyysky District математик   1992   Ivan Ivanov 1929-03-06 Kutaninsky Nasleg язучы      Павлов Владимир Гаврилович 1929-08-15 Viljutšan    1999-08-12   Никита Гаврилович Соломонов 1929-09-27 Хангалас районы биолог Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты  2024-02-10   Рожин Иннокентий Васильевич 1929-12-20        Ivan Spiridonov 1930-02-10 Krestjah язучы Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты  2003-03-29   Aleksey Chikachyov 1930-03-30  өлкәне өйрәнүчежурналист   2007-07-11   Ковлеков Семен Ипатьевич 1930-09-20        Васильев, Ефим Николаевич 1931-04-03 Хангалас районы    2016-09-04   Ермолаев, Рафаэль Дмитриевич 1931-05-01 Megino-Kangalassky District шагыйрь   2016-09-24   Николай Босиков 1931-12-18 Ust-Aldansky District       Jurij Prokopjew 1932-07-14 Нүрба сәясәтче   2003-12-21   Фёдоров Василий Игнатьевич 1933-04-27  галим   2021-01-01   Prokopy Yefremov 1933-06-22  галим     1958 Nikolay Toburokov 1934-03-011936-03-01 Verkhnevilyuysky District әдәби тәнкыйтьче Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университетыInstitute for Humanitarian Research and North Indigenous Peoples Problems  2021-06-09   Федоров Егор Васильевич 1934-10-20 Nyurbinsky District       Vasily Lebedev 1934-12-20 Momsky District шагыйрьязучы   1982-02-21   Самсонов Александр Парфеньевич 1935-05-11 Megino-Kangalassky District    2024-05-27   Dmitry Danilov 1935-11-15 Nyurbinsky District педагог Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты  2020-12-23   Vasily Yegorov 1936-02-13  язучы      Vladimir Varlamov 1936-06-16 Kobyaysky District спортчы   2001-01-26   Тимофеев, Пётр Алексеевич 1936-07-12 Nyurbinsky District ботаник Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты  2019-01-01   Vasily Ivanov 1936-08-10        Ivan Konstantinov 1936-08-20 Nyurbinsky District       Пахомов Андрей Кириллович 1936-10-07 Nyurbinsky District      1959 Juriy Nikolaevitsj Ammosov 1937-03-16 Якутск галим   1984  1961 Kim Argunov 1937-09-08 Якутск геологгалим  Kim Argunov 2007-06-30   Дапсы 1937-11-06 Verkhnevilyuysky District       Germogen Filippovitsj Krimskiy 1937-11-18 Олёкминск физик Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты     Albert Zakharov 1937-12-14 Hadan    2022-01-12   Egor Michaylovitsj Macharov 1938-05-02 Vilyuysky District галим Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты     Гоголев, Николай Антонович 1938-05-20 Namsky District тренер Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты  2001   Pyotr Dmitriyev 1938-06-04 Megino-Kangalassky District тәрҗемәче      Пётр Ильяхов 1938-06-09        Атласов Семен Владимирович 1938-06-17 Ust-Maysky District университет профессорыгалимтарихчы   2002-10-20   Boris Popov 1938-06-30 Churapcha    2011-02-27   Черов Иван Данилович 1938-07-20 Abyysky District сәясәтче   2017-12-06   Зверев Дмитрий Сергеевич 1939-06-11 Tjubjai-Žarhan язучы      Петров Василий Тимофеевич 1939-08-30 Nyurbinsky District       Vyacheslav Zakharov 1940-02-17 Megino-Kangalassky District       Эверстов Степан Ильич 1940-08-03        Дедюкин Василий Георгиевич 1940-09-04  язучы      Угаров Гавриил Спиридонович 1940-12-21 Verkhnevilyuysky District язучы      Nikolay Solomov 1941-01-291941-12-29 Mugurdah сәясәтчедәүләт эшлеклесе  Nikolay Solomov 2016-08-14   Павел Харитонов - Ойуку 1941-06-22  язучы      Мыреева Анастасия Никитична 1941-09-30 Megino-Kangalassky District       Анатолий Гоголев 1941-11-15 Вилюйск этнологпалеонтолог Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты     Alkiviad Ivanov 1941-12-25 Kjundjaje спортчы   2005-04-08   Томтосов, Алексей Александрович 1942-07-17 Allach-Jun сәясәтче      Pyotr Popov 1943 Kjundjaje спортчы      Нелунов Анатолий Гаврильевич 1943-03-02        Pyotr Maksimov 1943-07-18        Vladimir Kashirtsev 1943-08-23 Юкаменское химик Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты     Mark Schaz 1944-01-29 Пермь галим Melnikov Permafrost Institute     Semyon Popov 1944-02-23  язучы  Semyon Popov (poet)    Соколов Эдуард Дмитриевич 1944-07-03 Mar-Kyuyol язучы      Нестерова Люция Дмитриевна 1944-11-12        Николаев Владимир Тимофеевич 1945-03-13 Nyurbinsky District көрәшче      Николай Егорович Винокуров 1945-04-13 Tattinsky District тәрҗемәче   2022-03-05  1994 Mykola Kushnirov 1945-08-20 Dovzhok, Kamianets-Podilskyi Raion сәясәтче Central Iron Ore Enrichment WorksNorthern Iron Ore Enrichment Works     Anatoly Alekseyev 1946-06-07  галим      Vasily Illarionov 1946-09-08 Suntarsky District галим Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты    1978 Marfa Konobulova 1947-04-19  мәктәп укытучысы      Nikolay Krivomazov 1947-09-20 Мальчевская журналистмөхәррир   2012-03-15   Bozhedonova Anastasia Nikolaevna 1948-03-18 Ust-Aldansky District       Nikolay Luginov 1948-08-14 Kobyaysky District язучы      Afanasy Dyakonov 1948-12-02 Kıtanax галим      Кистенев Сергей Павлович 1949-01-06        Evgeniya Mikhailova 1949-10-09 Suntar сәясәтче Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты     Nikolay Yefremov 1950-03-21 Amginsky District       Egor Petrovitsj Neymochov 1950-03-30 Tomponsky District язучы Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты  2011-06-25   Vladimir Fyodorov 1951-03-31 Kobyaysky District язучыпрозачышагыйрьдраматург     1982 Мария Петровна Погодаева 1951-08-10 Ust-Maysky District сәясәтче     1975 Sargylana Makarovna Baiševa 1952-06-22 Якутск галим    1969 1974 Фаина Ивановна Соловьева 1952-08-15   Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты     Наталья Харлампьева 1952-09-01 ЯкутскMagan язучыпрозачышагыйрь      Дьячковская Мария Николаевна 1953-01-11 Якутск       Окорокова Варвара Борисовна 1953-04-12  язучы      Дьяконова Юлия Назаровна 1953-07-17        Artur Pakhomov 1954-02-16 Nyurbinsky District боксчытренерboxing trainer   2020-10-14   Egor Zhirkov 1954-06-10 Tanda сәясәтче  Egor Zhirkov    Уххан 1955-05-28  язучы      Nikolay Vlasenko 1955-10-22  галим Төмән дәүләт университетыInstitut zakonodatelʹstva i sravnitelʹnogo pravovedenii͡aРоссия гадел хөкем университеты     Alexander Zhirkov 1956-01-01 Ust-Aldansky District  Ил ТүмэнМаксим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты Alexander Zhirkov    Винокурова Лилия Иннокентьевна 1956-06-28 Tattinsky District      1980 Mikhail Zheleznyak 1956-12-24 Екатеринбург географгалимуниверситет профессорыгеолог Melnikov Permafrost InstituteМаксим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты Mikhail Zheleznyak    Aleksandr Mikhaylov 1957-02-20 Usun-Kyuyol, Verkhnekolymsky District, Sakha Republic боксчы      Слепцов Платон Алексеевич 1957-09-15 Namsky District       Аргунов, Валерий Архипович 1957-11-30  галим Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты  2011-09-03   Terenty Yermolayev 1958-03-23 Churapcha       Mikhail Everestov 1958-04-16 Kobyay сәясәтче  Mikhail Everestov    Васильева Надежда Николаевна 1958-06-12 Tattinsky District       Мигалкин, Александр Васильевич 1958-06-20 Ust-Aldansky District дипломат Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты  2012-12-01   Ким-Кимэн Александр Николаевич 1958-08-08 Якутск сәясәтче      Nyurgun Ivanov 1958-09-08  галим      Мухоплева Светлана Дмитриевна 1958-11-10 Nyurbinsky District       Самсонова Тамара Петровна 1959-07-27        Валерий Васильев (1959) 1959-11-06 Verkhnevilyuysky District       Родионов Константин Константинович 1960        Готовцева Лина Митрофановна 1960-01-11 Tattinsky District       Евдокия Игнатьевна Избекова 1960-04-28 Suntarsky District журналистdocumentarianәдәбият белгечеmethodologist NVK SakhaРоссия фәннәр академиясенең Себер бүлекчәсе    1982 Valery Fridovsky 1960-04-29 Якутск геологгалим Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университетыDiamond and Precious Metal Geology Institute     Жиркова Римма Романовна 1960-05-30 Ust-Aldansky District       Никитина Саргылана Егоровна 1961-04-06 Якутск       Скрыбыкина Людмила Николаевна 1961-12-17 Якутск       Колодезников Сергей Константинович 1962-02-27 Ust-Aldansky District       Винокурова Людмила Егоровна 1962-08-21 Якутск       Новгородов Иннокентий Николаевич 1962-09-29 Якутск       Njurgun Timofejev 1963-02-07 Якутск сәясәтче   2017-12-13   Игнатьева Ванда Борисовна 1963-06-08 Suntarsky District       Спиридонова Инна Егоровна 1963-10-12 Nyurbinsky District       Aleksey Chertkov 1963-10-27  язучы      Tatyana Ivanova 1965-01-17        Andrey Gelasimov 1966-10-07 Иркутск язучыпрозачыпедагог Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты Andreï Guelassimov   1994 Анатолий Николаев 1968-02-13 Verkhnevilyuysky District сәясәтче Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университетыInstitute for Biological Problems of CryolithozoneMelnikov Permafrost Institute     Alexander Gabyshev 1968-11-22 Якут Автономияле Совет Социалистик Республикасы җәмгыять активисты  Alexander Gabyshev    Oleksiy Mochanov 1969-01-18 Киев журналиставтоузышчыалыпбаручытелеалыпбаручы     1993 Sardana Avksentieva 1970-07-02 Churapcha дәүләт эшлеклесесәясәтче  Sardana Avksenteva    Тресков, Игорь Борисович 1971-05-09 Караул (Богородское районы)  Федерация Советы Igor Treskov  1992 1997 Pyotr Gogolev 1971-11-01 Borogontsy сәясәтчехокук белгече Ил ТүмэнМаксим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты     Herman Kantoyeu 1971-11-27 Хабаровск көрәшче     1994 Gavril Parakhin 1972-07-16 Якутск сәясәтчешәхси эшмәкәр  Gavril Parakhin    Шишигина Анна Николаевна 1973-02-01 Якутск       Алексей Еремеев 1973-04-27 Namtsy       Nikolay Kychkin 1974-04-13 Tattinsky District       Винокурова Надежда Ивановна 1974-08-12 Якутск      2000 Дмитрий Глушко 1975-05-05 Якутск педагог Николай Платонович Огарёв исемендәге Илкүләм тикшеренү Мордовия дәүләт университеты     Местникова Агата Борисовна 1976-08-12        Нестерова Елена Васильевна 1978-01-22        Маклашова Елена Гавриловна 1978-04-01        Gavril Kolesov 1979-09-07 Чурапчин олысы спортчы      Georgy Balakshin 1980-03-06 Якутск боксчысәясәтче  Georgy Balakshin    Яковлева Виктория Дмитриевна 1980-06-23 Namsky District       Aliaksandr Kantoyeu 1981-12-12 Magaras көрәшче     2004 Nadezhda Angarskaya 1982-11-30 Мирный актёрҗырчыпрограмчы      Копырина Елена Петровна 1983-11-16 Ust-Aldansky District       Гаврил Андросов 1985-05-06 Tattinsky District язучы      Кириллина Мария Афанасьевна       2014-09-012007-09-01 2018-06-052012-06-27 Georgy Romanov   тикшеренүче Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты   2006-09-01 2011-06-01 Lena Tarabukina   тикшеренүче Yu.G. Shafer Institute of Cosmophysical Research and Aeronomy   1993-01-09 1998-07-01 Natalia Yakovleva   тикшеренүче University of SurreyUniversity of WinchesterBEM Management SchoolКардифф университеты   2011-05-05  Sergey Fedorov   тикшеренүче Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты   2005-09-01 2010-07-01 Sergey Nakhodkin   тикшеренүче Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты   1991-09-01 1997-06-07 Afanasy Fedorov   тикшеренүче Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты   2005 2010 Irina Kurkina   тикшеренүче Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты   2006-09-01 2010-07-01 Leonid A Nikiforov   тикшеренүче Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты   2005-09-01 2010-06-28 Roman Petrov   тикшеренүче Россия фәннәр академиясенең Себер бүлекчәсе   1992 1997 Alexey Tupikin   тикшеренүче    2001-01-01 2004-12-31 Paraskovia S Dyachkovskaya   тикшеренүче Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты   1985-09-01 1995-07-01 Vyacheslav Shadrin   тикшеренүче Institute for Humanitarian Research and North Indigenous Peoples Problems    1972 Иван Иванович Наумов  Diring, Khoptoginsky Nasleg, Churapchinsky District, Sakha Republic  Sakha Opera and Ballet TheaterHigh School of Music of Sakha  

 Искәрмәләр 

 Әдәбият 
 Писарева Л. Ю., Кузьмина Р. А.  Корпоративная социальная ответственность федеральных университетов. Мониторинг общественного мнения: экономические и социальные перемены, 2014, № 2 (120), стр. 96—106.

 Сылтамалар 

 Официальный сайт университета
 Официальный сайт КЦ «Сергеляхские огни»

 Шулай ук карагыз 

 Россия югары уку йортлары исемлеге

Төркем:Әлифба буенча университетлар
Төркем:1934 елда нигезләнгән уку йортлары
Төркем:Якутск
Төркем:Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты
Төркем:Россия федераль университетлары