Кемерово дәүләт университеты

(, ) — Кемерово өлкәсенең административ үзәге Кемерово шәһәрендә урнашкан югары уку йорты. Россиянең 33 терәк университеты исәбенә керә. 

1953 елда Кемерово дәүләт педагогика институты буларак нигезләнгән. Университет статусын 1974 елда ала. 2018 елның 31 гыйнварында КемДУга Кемерово азык сәнәгате технологик институты () структур бүлекчә итеп кушыла. Forbes һәм «Эксперт» РА версиясе буенча, 2020 елга әлеге югары уку йорты Россиянең иң яхшы 100 югары уку йорты арасына керә, ул 98 урынны алып тора.

 Тарих 
 Кемерово педагогика техникумы (1928—1949) 
Щегловск шәһәрендә (1932 елдан — Кемерово) педагогика техникумы 1928 елның октябрендә ачыла. Техникумда 3 бүлек: рус-мәктәп бүлеге, чуаш-мәктәп бүлеге (1943 елга кадәр эшләгән), мәктәпкәчә бүлек булган. 3 бүлеккә 40 кеше кабул ителгән.

РСФСР Халык Мәгарифе Комиссариатының 1937 елның 7 гыйнварындагы 58нче номерлы боерыгы белән педтехникум педучилище итеп үзгәртелә. 1943 елда читтән торып уку бүлеге ачыла.

1928—1949 елларда Кемерово педагогика училищесы 2 360 укытучы һәм 117 балалар бакчасы хезмәткәре әзерли.

 Кемерово укытучылар институты (1949—1953) 
1949 елда Кемерово педагогия училищесы укытучылар институты итеп үзгәртелә. Укытучылар институтының 2 бүлеге: физика-математика, рус теле һәм әдәбияты бүлекләре була. Институтта белгечләр әзерләү көндезге уку һәм читтән торып уку формасында алып барыла. Көндез 200 кеше, читтән торып — 125 кеше укыган. Институтта уку вакыты 2 ел тәшкил иткән. Институт җидееллык һәм урта мәктәпләрнең 5—7 сыйныфлар өчен укытучылар әзерләгән.
Директорлар:
 А. С. Кубасов (1949-1952);
 Л. И. Муромцев (1952-1953).

 Кемерово дәүләт педагогика институты (КДПИ) (1953—1973) 
СССР Министрлар Советының 1952 елның 11 августындагы һәм РСФСР Министрлар Советының 1952 елның 19 августындагы карарлары нигезендә 1953 елның 1 сентябрендә педагогика институты ачыла.
 1953 елда педагогика институтында 2 факультет: рус теле һәм әдәбияты; физика-математика факультетлары була.
 1954 елда тарих-филология факультетында тарих бүлеге ачыла.
 1957 елда Совет проспекты буенча яңа уку корпусы төзелә башлый.
 1962 елда чит телләр факультеты ачыла.
 1963 елда химия-биология факультеты оештырыла.
 1964 елда физик тәрбия факультеты ачыла, физика-математика факультеты ике мөстәкыйль факультетка: физика һәм математика факультетларына, тарих-филология факультеты рус теле һәм әдәбияты, тарих һәм җәмгыять белеме факультетларына бүленә.
 1965 елда вузда беренче докторлык диссертацияләре яклана.
 1970 елда әзерлек бүлеге (рабфак) ачыла.
КДПИ 20 ел эшләү дәверендә 9 000нән артык укытучы һәм белгеч әзерләп чыгара, югары мәктәп өчен укытучы кадрлары әзерли башлый.

 Кемерово дәүләт университеты (КемДУ) 
Кемерово дәүләт университеты 1974 елның 1 гыйнварында СССР Министрлар Советының 1973 елның 22 февралендәге 122нче номерлы карары, РСФСР Министрлар Советының 1973 елның 2 мартындагы 112нче номерлы карары һәм РСФСР Мәгариф һәм фән министрлыгының 1973 елның 6 апрелендәге 136нчы номерлы боерыгы нигезендә Кемерово дәүләт педагогика институты базасында ачыла. РСФСР Югары һәм урта махсус белем бирү министрлыгының 14.02.1974 елның 14 февралендәге № 80 боерыгы нигезендә, Кемерово дәүләт университеты ректоры итеп химия фәннәре докторы, профессор В. А. Михайлов билгеләнә.
Университетта эшли башлавының беренче елында 10 факультет (математика, физика, химия, биология, тарих, филология, икътисад-хокук, роман-герман филологиясе, физик тәрбия, мәктәпкәчә факультетлар) була.
 1974 елда Терешкова урамында университетның яңа корпусы ачыла.
 1978 елда икътисад-хокук факультеты икегә: икътисад һәм юридик факультетларга аерыла.
 1980 елның 17 гыйнварында Красная һәм Васильев урамнары киселешендә урнашкан 1нче корпусны ачу тантанасы була. Митингта КПССның Кемерово өлкә комитеты беренче секретаре Л. А. Горшков, очучы-космонавт, ике тапкыр Советлар Берлеге Каһарманы А. А. Леонов катнаша.
 1980 елда аудиторияләр блогы һәм гуманитар факультетлар корпусы төзелеше тәмамлана.
 1981 елда КемДУ РСФСР югары уку йортлары арасында социаль ярыш нәтиҗәләре буенча 1нче урын, студентларның хезмәт, көнкүреш һәм ялын оештыру буенча вузларның Бөтенсоюз ярышында 3нче урын алган.
 1983 елда КемДУга Бөтенсоюз читтән торып укулы финанс-икътисад институтының () Кемерово филиалы кушыла.
 1986 елда Студентлар төзелеш отрядлары өлкәдә иң яхшысы дип табыла.
 1989 елда Сәламәтлек үзәге ачыла.
 1990 елда КемДУ каршында Квалификацияне күтәрү һәм кадрларны яңадан әзерләү буенча тармакара төбәк үзәге төзелә.
 1995 елда социаль-психология факультеты ачыла.
 2003 елда сәяси фәннәр һәм социология факультеты ачыла.
 2013 елда КемДУга үзгәртеп кору юлы белән Кузбасс дәүләт педагогика академиясе кушыла.
 2017 елның апрелендә КемДУ Россиянең 33 терәк вузы арасына кертелә.
 2017 елның декабрендә КемДУ төбәкнең инновацион, технологик һәм социаль үсеше университет үзәге статусын ала.
 2018 елның 1 февралендә Кемерово азык-төлек сәнәгатенең технология институты КемДУга структур бүлекчә буларак кушыла.

 Структура 
 Институтлар  
2020 ел башына университетка 15 институт кергән:
 Биология, экология һәм табигый байлыклар институты
 Тарих һәм халыкара мөнәсәбәтләр институты
 Мәгариф институты
 Социаль-психология институты 
 Инженер технологияләре институты
 Азык-төлек сәнәгате технология институты
 Физик тәрбия һәм спорт факультеты 
 Филология, чит телләр һәм медиакоммуникацияләр институты
 Фундаменталь фәннәр институты
 Икътисад һәм идарә институты
 Юридик институт
 Һөнәри юнәлеш бирү институты
 Урта техник факультет
 Электрон мәгариф коммуникацияләре институты
 Саннар институты

 Филиаллар 
200px|thumb|right| Новокузнецк институты (филиал)
 Новокузнецк институты (филиал) Официальный сайт НФИ КемГУ
 Анжеро-Судженск филиалы
 Белово институты (филиал)

 Диссертация советлары 
Университетта 14 фәнни белгечлек буенча 7 диссертация советы гамәлдә.

 Онлайн - журнал 
«Вестник КемГУ» — онлайн - журнал.

 Шәхесләр 
 Ректорлар 
 Леонид Иван улы  Муромцев (1953—1953)
 Валентин Семён улы  Постников (1953—1960)
 Константин Фёдор улы Боченков, (1960—1963)
 Николай Николай улы Чистяков (1963—1974)
 Пётр Тимофей улы Николаенко (1974—.1974), ректор 
 Владимир Андрей улы Михайлов (1974—1978)
 Юрий Александр улы Захаров (1978—2005)
 Борис Павел улы Невзоров (2005—2005), ректор в.б.
 Илья Прохор улы  Поварич (2005—2007)
 Ирина Альберт кызы Свиридова (2007—2012) 
 Владимир Алексей улы Волчек (2012—.2016) 
 Александр Юрий улы Просеков (2016—).

 Укытучылар 

 башлау тәмамлау Исем туу датасы туу урыны әлма-матер һөнәр төре үлем датасы үлем урыны   Yakov Sher 1931-06-21 Чимкәнт Кыргыз милли университеты тарихчыархеологуниверситет профессоры 2019-04-182019-04-17 Балашиха   Валерый Іванавіч Анісімаў 1945-05-15 Arbuzynka Кемерово дәүләт университетыMozyr State Pedagogical University named after I.P. Shamyakin  2011-04-01    Сидорин, Юрий Юрьевич 1946-09-26 Беларусь Томск политехника университеты      L. A. Araeva 1947-02-03 Кемерово Кемерово дәүләт университеты филологуниверситет профессоры 2021-02-09 Мәскәү   Oleg V. Kim 1974-05-13  Кемерово дәүләт университетыТомск дәүләт университеты тарихчы   2016  Александр Просеков 1976-05-01 Топки Kemerovo Institute of Food Science and TechnologyРоссия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясе"Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты галим   2007 2013 Michaíl Andréevič Osádčij 1985-03-07 Топки Кемерово дәүләт университеты галим     Vladimir G Druzhinin 20th century  Кемерово дәүләт университеты генетик   1996-07 1998-12 Albert G Nasibulin   Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университетыКемерово дәүләт университеты тикшеренүче   2010-04-01  Sergey D. Shandakov   Кемерово дәүләт университетыМәскәү физика-техника институты тикшеренүче   2016-01-29  Olga O. Babich    тикшеренүче   2018  Lyudmila Asyakina    тикшеренүче   2007  Anna Zhukova    тикшеренүче     Vladimir Anan'ev   Томск политехника университеты тикшеренүче     Alena Bedareva   Кемерово дәүләт университеты тикшеренүче   2005-09-01  Igor A Fedorov    тикшеренүче   2010-04-26 2016-01-18 Yurii N Zhuravlev    тикшеренүче     Evgeny V. Pomeshkin    тикшеренүче   2010-10-26  Alexey Kosobutsky   Кемерово дәүләт университеты тикшеренүче     Anatoly Y Mitrofanov   Кемерово дәүләт университеты тикшеренүче   2012-07-01 2016-08-31 Maxim Sinitsky   Кемерово дәүләт университеты тикшеренүче     Alexey N Volkov   Кемерово дәүләт университеты тикшеренүче   2012-02-26  Aleksey V Larionov   Кемерово дәүләт университеты тикшеренүче     Svetlana Pomeshkina    тикшеренүче   2018-02-01  Svetlana Ivanova    тикшеренүче   1990-09  Mikhail S Yanitskiy    тикшеренүче   2018-02  Valery Pavsky    тикшеренүче   1999  Alexey Fribus   Кемерово дәүләт университеты тикшеренүче   2003-09-01  Yu N Zakharov    тикшеренүче   2014-09-01 2021-08-31 V P Volobaev   Кемерово дәүләт университеты тикшеренүче   2022-09-01  Timofey Leshukov   Кемерово дәүләт университеты тикшеренүче  

 Тәмамлаучылар  

 башлау тәмамлау Исем туу датасы туу урыны һөнәр төре эш урыны үлем датасы үлем урыны   Валерый Іванавіч Анісімаў 1945-05-15 Arbuzynka  Кемерово дәүләт университетыMozyr State Pedagogical University named after I.P. Shamyakin 2011-04-01    L. A. Araeva 1947-02-03 Кемерово филологуниверситет профессоры Кемерово дәүләт университеты 2021-02-09 Мәскәү   Nikolay Dudnikov 1948-05-12 Шурышкар районы язучыжурналист  2008-07-18    Anatolij Kanasjevitsj 1954-11-14 Кемерово өлкәсе тренер      Vladimir Volchek 1954-12-31 Салаер сәясәтче      Сухацкий, Владимир Александрович 1956-03-10 Ленинск-Кузнецкий журналисттелеалыпбаручыөлкәне өйрәнүче  2023-04-01 Кемерово   Tamara Fraltzova 1957-04-02 Кемерово сәясәтче      Aleksey Alyoshin 1959-05-24 Ашкабад хокук белгечедәүләт хезмәткәре      Vladimir Ponomaryov 1959-06-13 Симәй       Ivan Yesaulov 1960-07-07 РСФСР филолог А. М. Горький исемендәге Әдәбият институты     Yevgeny Semyonkin 1960-10-18  галим      Кужугет, Айлана Калиновна 1961-02-26 Мәскәү галим Тыва дәүләт университеты     Irina Konyukhova 1961-11-18 Прокопьевск галим Россия гадел хөкем университетыСоциальные и гуманитарные науки. Отечественная и зарубежная литература. Серия 4, Государство и право: Реферативный журнал     Дмитрий Анатольевич Функ 1962-06-21 КемеровоРСФСР       Igor Rudenskiy 1962-09-11 Iksha сәясәтче      Tatyana Alekseyeva 1962-12-16 Кемерово икътисадчысәясәтче      Sergej Gennadʹevič Proskurin 1963-02-08 Новосибирск галим      Алексей Зеленин 1965-09-20 Мариинск       Włodzimierz 1966-04-17 Томск православ рухание      Мамаев, Андрей Борисович 1966-11-13 Прокопьевск галим      Yevgeni Grishkovetz 1967-02-17 Кемерово актёрязучытеатр режиссерымузыкачыкинорежиссёрдраматург Кемеровский театр-студия «Ложа»     Elena Valeryevna Ayizhy 1969 Ак-ЭрикTes-Khemsky District этнографтарихчыуниверситет профессоры Тыва дәүләт университеты     Vyacheslav Petrov 1969-08-17 Новокузнецк сәясәтчетабиб      Sergey Kuznetsov 1969-10-07 Киселёвск       Шунков, Александр Викторович 1971-11-16 Ленинск-Кузнецкий галим Кемерово дәүләт мәдәният институты     Albert Nasibulin 1972-03-23 Новокузнецк физикхимик      Oleg V. Kim 1974-05-13  тарихчы Кемерово дәүләт университеты     Vadim Takmenyov 1974-11-14 Анжир журналисталыпбаручы      Andrey Kirikov 1975-09-29 Кемерово адвокатэшмәкәр      Коновалов Александр Борисович 1975-12-14 Кемерово галим      Alexey Sinitsyn 1976-01-13 Кемерово икътисадчысәясәтчедәүләт эшлеклесе Федерация Советы     Гильванов, Дамир Тагирович 1976-02-15 Прокопьевск дзюдочы      Yelena Prokhorova 1978-04-16 Кемерово җиңел атлет      Nadezhda Ilyina 1978-11-28 Кемерово сәясәтче Федерация Советы     Раева, Наталья Вячеславовна 1980-09-13 Кемерово спортчы    2001 2006 Alexey Dorongov 1980-10-10 Yagodnoye журналист GTRK Kuzbass   1999 2004 Антон Горелкин 1982-01-22 Кемерово сәясәтчежурналист      Попкова, Анастасия Борисовна 1982-06-15 Междуреченск тау чаңгычы     2015 Pavel Fedyayev 1982-07-31 Кемерово сәясәтче      Aleksander Berezkin 1984 Новокузнецк хокук яклаучысы      Michaíl Andréevič Osádčij 1985-03-07 Топки галим Кемерово дәүләт университетыАлександр Сергеевич Пушкин исемендәге Дәүләт рус теле институты   2003 2008 Sergey Makoveev 1986-10-18 Прокопьевск эшкуар    1981 1986 Vladimir G Druzhinin 20th century  генетик Кемерово дәүләт университеты   1982-09-01 1988-06-24 Liudmila Matskova   тикшеренүче Иммануил Кант ис. Балтыйк федераль университеты    1996-12-06 Albert G Nasibulin   тикшеренүче Сколково фән һәм технологияләр институтыAalto University School of ScienceVTT Technical Research Centre of FinlandКемерово дәүләт университетыAalto University   2016-11-021994-01-14  Sergey D. Shandakov   тикшеренүче Кемерово дәүләт университеты   1995 2000 Julia Anatolievna Lopatnikova   тикшеренүче    2008-09-01 2013-06-30 Daria K. Shishkova   тереклек химиячесе Kuzbass Cardiology Center   1999-09-01 2005-06-25 Anna N. Popova   тикшеренүче      Alexander Fedorov   тикшеренүче    1988-09-01 1993-06-06 Natalia Moskaleva   тикшеренүче Беренче Мәскәү медицина университеты   1983-10-01 1988-06-21 IVANOV Victor Vasilievich   тикшеренүче РФА ЕКБ Вулканология һәм сейсмология институты   2006 2010 Oksana Hryachkova   тикшеренүче Kuzbass Cardiology Center   1989-09-01 1994-06-25 Vadim I. Ivanov   тикшеренүче      Alena Bedareva   тикшеренүче Кемерово дәүләт университеты   2002-12-011996-09-01 2005-12-012002-06-26 Alexey Kosobutsky   тикшеренүче Кемерово дәүләт университеты   2016-09-012006-09-01 2017-07-012007-07-01 Natalia V Artymuk   тикшеренүче Кемерово дәүләт медицина университеты   1996-09-01 2002-06-30 Anton Anisimov   тикшеренүче Canatu (Finland)     Anatoly Y Mitrofanov   тикшеренүче Кемерово дәүләт университетыТомск политехника университеты   2009 2011 Anton S Zverev   тикшеренүче Томск политехника университеты   2012-09-012007-09-01 2017-04-192012-06-30 Maxim Sinitsky   тикшеренүче Кемерово дәүләт университеты   1992-09-01 1997-06-30 Alexey N Volkov   тикшеренүче Кемерово дәүләт медицина университетыКемерово дәүләт университеты   2001-09-01  Aleksey V Larionov   тикшеренүче Кемерово дәүләт университеты   2012-04-01 2014-06-01 Irina Taran   тикшеренүче Kuzbass Cardiology Center   1986-06-01  Reznichenko Irina   тикшеренүче    1990-09-01  Alexey Fribus   тикшеренүче Кемерово дәүләт университеты   2014-09-01  V P Volobaev   тикшеренүче Кемерово дәүләт университетыРочестер университетыСириус университеты     Vladimir Alexandrovich Tolstykh         Victoria Markova   тикшеренүче Kuzbass Cardiology Center     Nikolay Nikiforovich Kozik         Timofey Leshukov   тикшеренүче Кемерово дәүләт университеты   1999 2004 Ольга Александр кызы Кладчихина   language teacherтәрҗемәче   

 Искәрмәләр 

 Әдәбият 
 Богопелова Л. З. Кемеровский государственный университет (историческая хроника: 1928—2014 гг.) (2-е издание). Кемерово, 2014.

 Сылтамалар 

   kemsu.ru. КемДУ рәсми сайты 

 Моны да карагыз 

 Россия югары уку йортлары исемлеге

Төркем:1953 елда нигезләнгән уку йортлары
Төркем:1973 елда нигезләнгән уку йортлары
Төркем:1974 елда нигезләнгән уку йортлары
Төркем:Әлифба буенча университетлар
Төркем:Россия университетлары
Төркем:Кемерово дәүләт университеты