Магнит (тау)

Магнит тавы - (   — Көньяк Уралдагы тимер мәгъдәне чыганагы буларак файдаланылган тау. Башкорт телендә Әтәстәу дип язу кабул ителгән, әммә атама буенча бәхәсләр дәвам итә.

 Этимологиясе 
Тауның борынгы исеме рус телендәге чыганакларда Атач, АтачиЭнциклопедический лексикон. Санкт-Петербург, 1835 г., Улу-Утассе-Тау, Маячная дип язып алынганЛегенды Магнитки.

«Магнитная гора по башкирскому названию Атачи именуется», — дип язган П. И. Рычков «Топография Оренбургской губернии» дигән китабындаП. И. Рычков «Топографии Оренбургской губернии» — 1762 г..

Немец этнографы, табигый фәннәр галиме Гмелин И. Г. ( ) 1743 елда үзенең язмаларында бу тауны Улу-Утассе-Тау дип язып алган, бу атаманы аңа юл күрсәтеп йөргән башкортлар әйткән. Атаманың килеп чыгышын сораган. Они (местные жители) не могут объяснить происхождение слова Утассе и полагают, что оно происходит от имени бывшего башкирского воҗдя, который жил в этой местности, потому что многие другие горы этих мест названы таким образомВОСТОЧНАЯ ЧАСТЬ ЮЖНОГО УРАЛА (УРАЛ-ТАУ, ИРЕНДЫК И ВОСТОЧНЫЕ ПРЕДГОРЬЯ)[ttps://uralsky.info/geografiya/uralskie-gory/yuzhnyj-ural/vostochnaya-chast-gory-ural-tau-i-irendyk.html].

 Урнашу 
Көньяк Уралның көнчыгыш битләвендә, Җаек (Урал) елгасының сул (Азия) ярында урнашкан.Административ җәһәттән Чиләбе өлкәсе Магнитогорск каласына карый. Биеклеге 616 м. Географик координатлары: озынлыгы - 53° 26' 8" N, киңлеге - 59° 8' 32" E.
53.435556°, 59.142222°

 Тарихы 
1747 елда тау сәнәгатьчесе И. Б. Твердышевның мәгъдән белгечләре Магнит тавында шурфлар казып, эргәдә мәгъдән  заводы төзү өчен чимал җитү-җитмәвен ачыклаган .

Магнит тавы янында 1743 елда шәһәр буларак казак станицасы барлыкка килә — ул Ырынбур төбәгенең чик һәм оборона линиясе терәк пункты булып тора.
уңда|мини|250x250пкс|1922 елда Олы Башкортстан
1922 елның 22 июненнән 17 августына кадәр Башкортстан АССР ы (ЗОлы Башкортстан) составында булган.

Совет власте елларында аның янында, табигый байлыкларын куллану максатында, зур металлургия комбинаты һәм Магнитогорск шәһәре төзелгән.
уңда|мини|250x250пкс|Комсомоллар группасы (Магнитогорск, 1932)
Бу тауны чимал чыганагы сыйфатында кулланалар (Магнитогорск яткылыклары). Хәзер тауның күп өлеше казып төшелгән.

 Мәгъдән чыгару 
XVIII гасырның 30 нчы елларына кадәр Аташ тавының мәгъдәне белән башкортлар файдаланган:“…До последнего  большого мятежа (Башкирские восстания (1735—1740)), башкирцы весьма простым способом добывали из этой горы железо, и в особенности отличную сталь; но при начале мятежа, в 1735 году, (Указы от 11 февраля 1736 года) разработка им воспрещена…»

1747 елның 24 декабрендә Ырынбур губерна канцеляриясенә заводчы И. Б. Твердышев тимер яткылыклары табылуы турында игълан итә: «близ реки Яика по примеру расстоянием от оной в восьми верстах, так же и от устья речки Верхнего Кизилу в восьми верстах в горе, именуемый Атачи в трех местах».

 Истәлеге 
сулда|мини|300x300пкс|Беренче палаткага багышланган һәйкәл. Анда шушындый юллар уелган: «Мы жили в палатке
с зелёнымоконцем, промытой дождями, просушенный солнцем, Да жгли у дверей золотые костры На рыжих каменьях Магнитной горы» (Б.Ручьев, «Песня о брезентовый палатке»)
1971 елның 15 маенда Үзән тавы сыртында «Рудникның 40 еллыгына» дип аталган монумент ачылган. Алгы йөзендә мемориаль таштакта куелган булган, хәзер ул юк. Арт ягында язма: 40 ел, 1971. Алгы һәйкәл нигезендә ике зур мәгъдән кисәге куелган.

 Искәрмәләр 

 Сылтамалар 

 Большая советская энциклопедия//Магнитная гора 
 Были горы Магнитной 
 Из летописи Магнитогорск. У горы Магнитной
 Карта

Төркем:Чиләбе өлкәсе шәһәрләре
Төркем:Чиләбе өлкәсе ширкәтләре
Төркем:Чиләбе өлкәсе