Азых мәгарәсе

Ачылу тарихы 
Азых мәгарәсендәге палеонтологик торак 1960 елда азәрбайҗан археологы Мәмәдәли Һөсәенов тарафыннан табылганПещера Азых — The Azykh cave / [М. М. Гусейнов], [34] с. ил., 5 л. ил. 21 см, Баку Б. и. 1981.. Азых мәгарәсе казыну эшләре вакытында пренеа ндерталь кешенең аскы казналык сөяге табылган — аңа азыхантроп дип исем биргәннәр. Бу күренекле ачыш булган, чөнки дөнья археологиясендә ул бишенче генә булып чыккан. Ул бик нык Франциянең көньяк-көнчыгышындагы Тотавель торагындагы палеоантропологик табышларга охшаган. (:en:Tautavel Man) Бу хәл антропологларга пренеандерталләр  Аурупа җирләрендә киң таралып яшәгән дип нәтиҗә ясарга мөмкинлек бирә. 1960 елда урындагы аучылар Азых һәм Салакоты авыллары янындагы төрле гротларга керә торган ике юлны күрсәтәләр. Соңыннан аларның икесе дә 8000 кв.м.дан да ким булмаган гомуми коридор белән бәйле икәнлеге ачыкланган. Мәгарәдә аю сөякләре табылган. Аларның баш сөякләре аерым урыннарга яшерелгән булган. Күрәсең, бу тәүтормыш кешеләренең ниндидер инанычлары белән бәйле булгандыр. Бозлык чоры башлангач, кешеләр моннан күченеп китәргә мәҗбүр булган.

Мәгарәдә 300 мең ел чамасы элек корулы учак урыннары, бик гади гына торак рәвешле таш корылмалар табылган. 1968 елда борынгы кешенең (кызның) казналык сөяге кисәге табылган, тик экспедиция кимәле аркасында анык дата куя алмыйлар, чөнки азербайҗан археологлары үзләре тануынча, язмаларда аңлаешсыз урыннар бар. Шул аркада нинди катламда табылганын ачыклап булмый, еллар аермасы хәтта йөзәр мең елларга аерыла. Хәзер гадәттә казналык сөяге 250 мең еллар элеккеге дип саныйлар, бу миндель бозлыклар арасындагы чорга туры килә. Азых мәгарәсендә шулай ук тарихка тиклемге хайваннар сөякләре дә табылган (мәгарә аюы, кылыч тешле арыслан һ.б.)

 Мәгарәдәге соңгы табылдыклар 
Азых мәгарәсендә 7 мең ел әүвәл яшәгән кеше теше табыла. Аның ДНКсы Дания Копенгаген университетының Генетика кафедрасы тарафыннан тикшерелә.
.

 Шулай ук карагыз 

 Азыхантроп
 Ашёль мәдәнияте

 Искәрмәләр 

 Сылтамалар 

Алекперов Ф. А. Возвращение неандертальки // Азербайджанские известия. — 2004. — 4 сентября (№ 172). — С. 3. Архивировано 27 сентября 2007 года.
 Портал «Археология России» 
Dr. Arif Mustafayev. Jawbones and Dragon Legends. Azerbaijan's Prehistoric Azikh Cave (англ.) // Azerbaijan International. — Summer 1996. — No. 4.2. — P. 24, 28-29.

 Әдәбият 

 Пещера Азых — The Azykh cave / [М. М. Гусейнов], [34] с. ил., 5 л. ил. 21 см, Баку Б. и. 1981

Төркем:Азәрбайҗан мәгарәләре
Төркем:Азәрбайҗан археологик һәйкәлләре