Александр Орловский

Орловский Александр Осипович (; 9 март 1777 ел, Варшава — 13 март 1832 ел, Петербург) — Россия империясе рәссамы. Баталия һәм жанрлы әсәрләр авторы, чыгышы белән поляк Орловский Александр Осипович.

 Биографиясе 
сулда|мини|Бию укытучысы. Рәссамның шаян сүрәтләре күп булган
сулда|мини|Денис Давыдов
Александр Осипович Орловский бай булмаган шляхта гаиләсендә туган. Кенәзбикә Изабелла Чарторыйская, очраклы гына аның сурәт төшерүгә осталыгын күреп калып, булачак рәссамны Варшавада яшәгән рәссам Ж. Норблен де ла Гургенга укырга биргән. Патриотлыгы, мажаралар яратуы Орловскийны 1794 елда хәрби хезмәткә китерә, поляк гаскәре сафында ул Костюшко баш күтәрүендә катнаша. Шунда яраланып, Варшавага кире кайта. Биредә ул тәртипсез тормыш рәвеше алып бара башлый, хәтта фокусник труппасына кереп ала. Норблен, аның артистлык талантын таныса да,  азып-тузып йөрүеннән туктатырга тырышып, үзе янына ала. Шуннан бирле Орловский үзен тулысынча сәнгатькә багышлый, ул хәтта Варшавада танылу яулый башлый. Шуннан соң Литвада бер ел яшәп ала, дворяннарның, гади халыкның көнкүрешен өйрәнеп, урыннан урынга күчеп йөри. Варшавага кире кайткач, кенәз Юзеф Понятовскийга якынаеп ала, поляк аристократиясе арасына керә.

 Рәссам Россиядә 
1802 елда Санкт-Петербургка килә, биредә аны бөек кенәз Константин Павлович якынайтып ала, Орловский уларның өендә урнаша, сурәтләре, карикатуралары белән җәмгыяттә таныла башлый. Россияне яхшырак өйрәнер өчен Мәскәүгә, Новгородка һәм башка төбәкләргә сәяхәт кыла; моннан тыш Франция, Италия һәм Германияда булып кайта. 1809 елда «Казаклар бивуагы» дигән әсәре өчен Санкт-Петербург Рәсем сәнгате академиясе аңа академик исеме бирә. 1819 елда ул генераль штабка хәрби киемнәр буенча рәсем төшерергә алына.

Орловский — зирәк, үткен, әммә кешедә, фигураларда төп чалымнарны эләктереп алса да, бик җентекләп эшләп тормый торган рәссам. Эрмитажда куелган майлы буяу белән төшерелгән рәсемнәрдән тыш ул бик күп каләм, каурый, акварель белән эшли, бу эшләре патша гаиләсе һәм сәнгать сөючеләрнең альбомнарында торып кала. Ул казакларны, башкортларны, җайдакларны төшерергә ярата, аларны үзе литографиягә күчереп куя Орловский Александр Осипович (1777-1832).

Орловский А. С. Пушкинның «Руслан һәм Людмила» дигән поэмасында да телгә алына:Бери свой быстрый карандаш, 
Рисуй, Орловский, ночь и сечу!Пушкин Орловскийны шулай ук « Арзрумга сәяхәт» дигән әсәрендә дә телгә ала:
У кибиток… пасутся уродливые, косматые кони, знакомые вам по прекрасным рисункам Орловского.

 Фотогалерея 
 +мини|Атлы башкорт. 1823
 мини|Башкорт җайдагы. 1810 нчы еллармини|Башкортмини|Башкорт сугышчыларымини|Җирән атлы җайдак
 мини|Башкортмини|Каләм эшләремини|Башкорт җайдаклары

 Әдәбият 
Орловский, Александр Осипович // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

 Искәрмәләр 

Төркем:Россия империясе
Төркем:Польша
Төркем:Сәнгать
Төркем:Питырбурда вафатлар
Төркем:1832 елда вафатлар
Төркем:13 март көнне вафатлар
Төркем:Варшавада туганнар
Төркем:1777 елда туганнар
Төркем:9 март көнне туганнар