Сандро Боттичелли

Сандро Боттичелли (   Сандро Боттикелли, чын исеме Алессандро ди Мариано ди Ванни Филиппи (   ); 1 март, 1445 - 17 май, 1510 ) - Италия рәссамы, Яңарышның иң оста осталарының берсе, Флоренция рәсем мәктәбе вәкиле. "Весна", "Венера и Марс" картиналары, шулай ук рәссамга бөтен дөньяга дан китергән " Рождение Венеры"  авторы.

 Биографиясе һәм иҗаты 
Боттичелли тире эшкәртүче Мариано ди Джованни Филиппепи һәм аның хатыны Эсмеральданың Санта-Мария-Новелла гаиләсендә туган. «Боттичелли» (бочонок) кушаматы аңа симез булган өлкән абыйсы Джованнидан күчкән.  

 Осталык күнегүләре (1460-1468) 
сулда|мини|262x262пкс| "Евхаристия Мадоннасы" 
Боттичелли рәсем сәнгатенә шунда ук килми: башта ул ике ел буе Антонионың алтын эшләре остасы булган (егет фамилиясен аннан алган дигән версия бар). ). 1462 елда (кайбер чыганаклар буенча - якынча 1464  ) ул рәсемгә Фра Филиппо Липпида укый башлый, аның остаханәсендә ул биш ел үткәрә. 

Яшь рәссам «яссылыкта күләмнәрне линия ритмнарының соңгы декоративлыгы белән бергә тапшыруның өч үлчәмле булуын үз эченә алган укытучының, шулай ук Поллайоло — Антонио һәм Пьероның иҗат манерасының йогынтысын» сыный.Пьер дель Поллайоло белән берлектә Флоренциядә сәүдә суды залы өчен Игелекләр аллеясы өстендә эшли («К2с аллегориясе», 1470)  . 

Липпиның Сполетога китүе белән бәйле, Боттичелли Андреа Веррокчио остаханәсенә күченә, анда яшь Леонардо да Винчи бераз алдарак шәкерт булып керә. 

Боттичеллының беренче мөстәкыйль әсәрләре - Мадонаның берничә образы - башкару рәвешендә Липпи һәм Масаксио әсәрләренә якын тора, иң мәшһүре: «Мадонна с Младенцем, двумя ангелами и юным Иоанном Крестителем»  (1465-1470), «Мадонна с Младенцем и двумя ангелами» (1468—1470), «Мадонна в розовом саду» (1470  тирәсе), «Мадонна Евхаристии»  (1470  тирәсе). 

 Баштагы әсәрләре (1470-1480) 
уңда|мини|267x267пкс| Яшь хатын-кыз портреты 
1470 елдан Боттичеллиның [[Барлык изгеләр чиркәве (Флоренция) янында үз остаханәсе була (аның бер укучысы Фра Филиппо Липпидың улы - Филиппино). 1470 елда ясалган "Көч аллегориясе" (Фортитуд) картинасы рәссамның үз стилен үзләштерүен күрсәтә. 1470-1472 елларда ул Джудит тарихы турында диптих яза: "Джудитның кайтуы" һәм "Холофернес гәүдәсен табу." 

1472 елда Боттичелли Изге Лука Гильдиясенә  керә  - аның исеме гильдиянең "Кызыл китабы" нда искә алына. Бу шулай ук Филиппино Липпидың ничек  эшләвен күрсәтә. 

1474 елның 20 гыйнварында изге бәйрәм уңаеннан үткәрелгән бәйрәмдә Сандро Боттичеллиның «Изге Себастьян» картинасы Санта-Мария-Маджоре  чиркәве баганаларының берсендә зур тантана белән урнаштырылган. 
сулда|мини|250x250пкс| Тылсымчыларга табыну (к. 1475)
Якынча 1475 елда рәссам  бай Гаспаре дель Лама өчен танылган «Поклонение волхвов» картинасын яза. «Бу әсәр-Бөек могҗиза, һәм ул колоритта, рәсемдә һәм композициядә шундый камиллеккә җиткерелгән, һәр рәссам моңа кадәр дә шаккатыра» дип яза Вазари . 

Бу вакытта Боттичелли портрет рәссамы буларак танылды. Иң әһәмиятлесе - "Косимо Медичи Өлкәннәр медале белән билгесез кешенең портреты" (1474-1475), шулай ук Джулиано Медичи һәм Флоренция хатын-кызлары портретлары. 

1476 елда Симонетта Веспуччи үлә - берничә тикшерүчеләр әйтүенчә, бер ваҡытта да өйләнмәгән Ботичеллиның яшерен мәхәббәте һәм моделе

 Римда булуы (1481-1482) 
уңда|мини|300x300пкс| "Мусаның чакыруы" 
Боттичелли данының  тиз таралуы Флоренция чикләреннән китә. 1470-нче еллар ахырыннан рәссам бик күп заказлар ала  . 

1481 елда Сикст IV Боттичеллины Римга чакыра. Гирландайо, Росселли һәм Перуджино Боттичелли белән бергә Ватикандагы папа капелласы диварларын фрескалар белән бизәде, ул Сикстинская капелла буларак билгеле. 1508-1512 елларда Юлия II каршындагы түшәм һәм алтар диварны Микеланджело язгач, ул бөтендөньяла дан казаначак 

Боттичелли Сикстин капелласы өчен өч фреска иҗат итә: «Наказание Корея, Дафана и Авирона», , «Искушение Христа» һәм Призвание Моисея», шулай ук 11 папаның портреты. 

 1480 елларның дөньяви әсәрләре 
Боттичелли Лоренцо Великолепныйдың  Платоновское академиясенә  бара (медицина гаиләсе вәкиле), анда ул Фичино, Пико һәм Полициано белән очраша, шул рәвешле неоплатонизм йогынтысы астында уза, бу аның  дөньяуи тематикалы картиналарында  чагылыш таба. 

Боттичеллиның иң танылган һәм иң серле әсәре — «Весна» (Primavera) (1482). Ботичеллиның  «Паллада и кентавр» (1482—1483)  һәм билгесез авторның   «Мадонна с Младенцем»  (1482-1483) картинасы Флоренция сараен бизәү өчен билгеләнгән. Рәссамны рәсемен ясау өчен, аерым алганда, Лукрецияның «О пироде вещей  "  поэмасыннан фрагмент илһамландыра»: 
уңда|мини|350x350пкс| "Яз" 
"Весна" ның аллегорик характеры рәсемне аңлату турында күп бәхәсләр уята. 

1483 елда Флоренция сәүдәгәре Антонио Пуччи Боттичеллига Боккачоның «Декамерон» әсәренән  Настаджо дельи Онести турында мәхәббәт тарихы сәхнәләре төшерелгән дүрт картинага заказ бирә. 

Мәхәббәт темасына  "Венера һәм Марс" картинасына багышланган (якынча 1485). 
сулда|мини|350x350пкс| "Венераның тууы" 
Шулай ук 1485 тирәсендә Боттичелли мәшһүр  "Венераның тууы" картинасын ясый. «...Сандро Боттичелли иҗатын аның замандашлары — кватроттено осталары манерасыннан нәрсә аера?  Бу аның һәр картинасында сызыкның үзенчәлекле моңы, ритмның гаҗәеп тойгысы, иң нечкә нюансларда һәм аның "Яз" һәм "Венераның тууы" гаҗәеп гармониясендә чагылган. Боттичеллының төсе музыкаль, әсәрнең лейтмотивы һәрвакыт ачык. Рәсем дөньясында бик аз кеше пластмасса сызыгы, хәрәкәт һәм дулкынланган, тирән лирик, мифологик яки башка сюжет схемаларыннан ерак. Рәссам үзе - аның иҗатының режиссеры һәм композиторы. Ул стильләнгән каноннарны кулланмый, чөнки аның картиналары хәзерге тамашачыны аларның шигърияте һәм дөньяга карашы белән дулкынландыра”. 

1480-1490 елларда Боттичелли Дантеның Илаһи Комедиясе өчен каләм иллюстрацияләре сериясен башкара. "Сандро бик яхшы һәм шулкадәр буяды ки, уның үлеменнән соң һәр рәссам аның рәсемнәрен алырга тырышты".

 1480 еллардан дини картиналары 
«Поклонение волхвов «(1478-1482),» Мадонна с Маленцем на троне»  (алтарь Барди) (1484),   « Благовещение " (1485) — бу чорның дини эшләре Боттичеллиның бу чорда югары иҗади казанышлары булып тора. 

1480-нче еллар башында, Ботичелли  «Мадонна Магнификатын» (1481-1485) ясады, бу рәсем рәссамны үз гомерендә таныта , күпсанлы күчермәләр белән раслана.  Түгәрәк  формасындагы мондый картиналар XV гасыр Флоренциясендә бик популяр булган. Картинаның фоны «Мадонна с книгой» (1480-1481), «Мадонна с младенцем, шестью ангелами и  Иоанном Крестителем » (1485), «Мадонна с младенцем и пять ангелами» (1485-1490) картиналарындагы  кебек пейзаж  тора.

1483 елда, Перугино, Гирландаио һәм Филиппино Липпи белән берлектә, ул Волтерра янындагы Лоренцо Великолепный  вилласында фрескалары өстендә эшли. 

.1487 еллар тирәсендә  Боттичелли «Мадонну с гранаотм " картинасын  яза. Мадонна кулында тоткан гранат-христиан символы (Рафаэльның «Мадонна Конестабиле» ның уң кулында шулай ук башта китап урынына гранат була).

 Соңгы эшләр (1490-1497) 
сулда|мини|359x359пкс| «Юдифь, покидающая палатку Олоферна» 
1490-нчы елда Флоренциядә Доминикан монахы Гироламо Савонарола пәйда булды, аның вәгазьләрендә тәүбәгә һәм гөнаһлы тормыштан баш тарту чакыруы яңгырады. Савонарола рәссам Алла даны өчен эшләргә тиеш дип саный. Боттичелли элеккеге стилен ташларга һәм нигездә дини нигездә язарга мәҗбүр була. Шул вакыттан алып, Боттичеллиның стиле бик нык үзгәрә, ул аскетка әйләнә, төсләр диапазонында  караңгы тоннар өстенлек итә. 

Рәссамның яңы алымы «Коронавие Марии»  (1488-1490), «Оплакивание Христа»  (1490) артиналарында һәм сабый белән Мадоннаның кайбер сурәтләрендә  яхшы күренә. Бу вакытта рәссам ясаган портретлар, мәсәлән, Данте портреты (якынча 1495), пейзаж яки интерьер фоннарыннан мәхрүм ителгән. 

«Юдифи, покидающий палатку Олоферна»  (1485—1490) белән шул ук сюжетка   25 ел алдан төзелгән картина  белән чагыштырганда, стильнең үзгәрүе аеруча сизелә. 

1491 елда Боттичелли Санта Мария дель-Фиор соборы фасады проектларын карау комиссиясе эшендә катнаша. 

Дөньяви темага соңрак бердәнбер картинасы -  «Клевета Апеллеса» (якынча1495).

 Соңгы әсәрләр (1498-1510) 
уңда|мини|328x328пкс| "Мистик Раштуа" 
1498 елда Савонарола кулга алына, герессиядә гаепләнә һәм үлем җәзасына хөкем ителә. Бу вакыйгалар Боттичеллины бик нык шаккатырды. 

1500-нче елда ул " Мистик Раштуа " иҗат итә - бердәнбер имзаланган һәм датасы  язылган әсәр. 

.Бу чор рәссамының соңгы берничә әсәре арасында римле Вирджиния һәм Лукреция Рим хатын-кызларының тарихлары, шулай ук Изге Зиновий  тормышы күренешләре бар.  

1504  елда рәссам Микеланджелоның " Дэвид " картинасын  урнаштыру өчен урын сайларга тиеш булган рәссамнар комиссиясе эшендә катнашкан. 

Боттичелли "эштән китте һәм ахыр чиктә картая һәм ярлылана, һәм аннан соң аның дуслары, күп бай кешеләр, аның талантына сокланучылар, уны исләмәсәләр ул ачтан үләргә мөмкин иде”. 1510 елның 17 маенда, 66 яшендә Сандро Ботичелли  үлә. Рәссам Флоренциядәге барлык Изгеләр чиркәве зиратында күмелгән. 

"Сандро башкалар белән янәшә бармый, әмма, үз эченә бик күп нәрсәне берләштереп, ул үз вакытының идеалларын искиткеч тулысынча чагылдыра. Безгә ул ошый гына түгел, ул  замандашларында да зур уныш белән файдалана.  Аның шәхси сәнгате гасыр йөзен чагылдыра  .

 Галерея 

 Хәтер 
Меркурий планетасында кратер Боттичелли исеме белән аталган. 

 Фильмнар 

 Сандро Боттичелли  «Le Secret des Flamands» («Тайны фламандцев») фильмының персонажы була, 1974 г. 
 2009 -Секреты Весны Боттичелли / I Segreti della Primavera / I Misteri della Primavera (реж. Алессандра Джиганте / Alessandra Gigante) 
 Сандро Боттикелли "Великолепные Медичи"(2018) сериялендә  күренә. ) Себастьян де Соуз башкарды. 

 Искәрмәләр 

 Әдәбият 



 Деймлинг Б. Боттичелли. Taschen. 2007.
 Зарницкий Ст. В. Боттичелли. — М.: Молодая гвардия, 2007. — 330 с. (Жизнь замечательных людей)
 Петрочук О. К. Сандро Боттичелли. — М.: Искусство, 1984. — 224 с.
 Рыков А. В. Об историческом значении творчества Боттичелли: понятие эстетической формы // Вестник Санкт-Петербургского университета. Сер. 2. Вып. 2. 2010. С. 115—122. 

 Сылтамалар 

 Сандро Боттичелли. Биография // art-klyan.com
 Боттичелли на artcyclopedia.com
 Сандро Боттичелли. Биография, хронология жизни художника. Периоды творчества. 
 Сандро Боттичелли в Web Gallery of Art  (англ.)

Төркем:Википедия:Викимәгълүматтан чыганак булган мәкаләләр
Төркем:1510 елда вафатлар
Төркем:16 май көнне вафатлар
Төркем:17 май көнне вафатлар
Төркем:Флоренциядә туганнар
Төркем:1445 елда туганнар
Төркем:1 март көнне туганнар
Төркем:Википедия:Викимәгълүмат элементы параметрларына өстенлек бирелгән мәкаләләр
Төркем:Страницы с непроверенными переводами
Төркем:Әлифба буенча рәссамнар
Төркем:Рәссамнар