Мору-мангбету

Мору-мангбету —   башлыча Конго Демократик Республикасында, шулай ук Угандада һәм Суданның  көньягында  яшәүче тугандаш халыклар төркеме (мору, мади, лугбара, келико, лого, авукайя, мангбету, мамву, мангбуту, ленду).

 Тарих 
Мангбетуларның борынгы ата-бабалары төньяк-көнчыгыштан (хәзерге заман Суданының көньягы) хәзерге территориягә күчәләр, җирле банту телле халыкны һәм мбути пигмейларын буйсындыралар. Башта «мангбету» сүзе хакимлк итүче со­сло­вие дигәнне  билгели иде. XIX гасырда мангбетулар  төбәктә өстенлек итә, бакыр, фил сөяге, банан, ысланган балык белән сәүдә итүне контрольдә тота; 1880 елларда Судан сәүдәгәрләре тарафыннан басып алына. 1890 еллардан Бельгия протектораты астында.

XX гасыр уртасына кадәр баш сөяген озынайту йоласы киң таралган; хатын-кызларда чәчләрен күпертү сәбәпле  баш формасы бик озын булган Мангбету.

 Теле 
Нил-Сахара тел макросемьясының Үзәк Судан төркеме мору-мангбету телләрендә сөйләшәләр.

 Халкы 
Гомуми саны 1,2 млн кеше (1970, бәя)

 Гаилә 
Традицион социаль оешманың нигезен авыл һәм зур гаилә общиналары, патрилиния нәсел оешмасы һәм ир-атларның Не­бе­ли яшерен җәмгыяте тәшкил итә. Авункулат киң таралган.  Калым, полигиния, со­ро­рат, левират практикалана. Туганлык терминнары системасы бифуркатив-линия тибындагы терминнар («Судан» тибындагы кузеннар өчен терминнар). Сиблинглар бер термин, ата - аналарның сиблинглары-тасвирлау конструкцияләре белән билгеләнә. Мангбету

 Дин 
Мору-мангбетуларның күпчелеге борынгы инанычларын саклый,  күп булмаган өлеше — христианнар (католиклар).

 Игенчелек һәм шөгыльләр 
Төп шөгыль -  игенчелек (тары, ямс,  таро, банан, кузаклылар), цеце чебене булмаган урыннарда терлек асрыйлар.  Тимерчелек, агач һәм фил сөяге уеп ясау, чүлмәкчелек — һөнәрчелек үсеш алган.

 Искәрмәләр 

 Сылтамалар 
 Мириманов В. Б. Искусство тропической Африки.

Төркем:Африка халыклары