Коронавируслар

КоронавирусларАтлас по медицинской микробиологии, вирусологии и иммунологии, под ред. А. А. Воробьева, А. С. Быкова. Учебное пособие для студентов медицинских вузов. М.Медицинское информационное агентство. 2003. 121 с. () — 2020 елның гыйнварына үз эченә 40 төрле вирусны алучы гаиләлек, ике асгаиләлеккә берләштерелгән. Вирус кешедән тыш, мәчеләргә, этләргә кошларга, дуңгызларга, куяннарга, мөгезле эре терлеккә дә йогарга мөмкин.

Беренче тапкыр 1965 елда табыла.

2002 елга кадәр коронавируслар кешедә авыр булмаган үткен респиратор инфекция китереп чыгара торган инфекцион агентлар булып саналган. 

2002 елның ахырында авыр атипик пневмония китереп чыгаручы SARS-CoV коронавирусы килеп чыкты. Атипик пневмония эпидемиясе 37 илгә таралды, эпидемия дәверендә 8000нән артык очрак теркәлде, 774 очрак үлем белән тәмамланды. 2004 елдан соң SARS-CoV китереп чыгарган атипик пневмония очраклары кабатланмадыhttps://www.who.int/ith/diseases/sars/en/.  

2012 елда дөнья MERS-CoV дип аталган яңа коронавирус белән очрашты. Betacoronavirus гаиләсенә караган бу вирус Якын Көнчыгыш респиратор синдромы дип исемләнгэн авыруның ярсыткычы булып тора. 2012 елдан башлап 2020 елнын 31 гыйнварына кадәр 2519 Якын Көнчыгыш респиратор синдромы очрагы теркәлгән, аларның 866сы үлем белән тәмамландыhttps://www.who.int/emergencies/mers-cov/en/.

2019 елның ахырында Кытай Халык Республикасында коронавируснын кеше очен хәвефле яңа төре хасил булды. Халыкара вируслар таксономиясе комитеты 2020 елның 11 февралендә аны SARS-CoV-2 дип исемләде. Кешедә бу вирус китереп чыгаручы авыруга шул ук көнне Бөтендөнья сәламәтлек оешмасы COVID-19 («Coronavirus disease 2019») дип исем бирдеhttps://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/events-as-they-happen.

 Төзелеше 
Геном бер чылбырлы (+)РНК белән тасвирлана. Нуклеокапсид аксым мембранасы һәм коронага (таҗга) охшаган энә сыман үсентеләр чыгып торган тышкы катлам белән уратылган.

 Таксономия 
Коронавируслар гаиләлеге ике асгаиләлектән, 40 төрдән тора: 

Coronaviridae
Letovirinae
Alphaletovirus
Milecovirus
Microhyla letovirus 1
Orthocoronavirinae
Alphacoronavirus
Colacovirus
Bat coronavirus CDPHE15
Decacovirus
Bat coronavirus HKU10
Rhinolophus ferrumequinum alphacoronavirus HuB-2013
Duvinacovirus
Human coronavirus 229E
Luchacovirus
Lucheng Rn rat coronavirus
Minacovirus
Ferret coronavirus
Mink coronavirus 1
Minunacovirus
Miniopterus bat coronavirus 1
Miniopterus bat coronavirus HKU8
Myotacovirus
Myotis ricketti alphacoronavirus Sax-2011
Nyctacovirus
Nyctalus velutinus alphacoronavirus SC-2013
Pedacovirus
Porcine epidemic diarrhea virus
Scotophilus bat coronavirus 512
Rhinacovirus
Rhinolophus bat coronavirus HKU2
Setracovirus
Human coronavirus NL63
NL63-related bat coronavirus strain BtKYNL63-9b
Tegacovirus
Alphacoronavirus 1
Betacoronavirus
Embecovirus
Betacoronavirus 1
Human coronavirus OC43
China Rattus coronavirus HKU24
Human coronavirus HKU1
Murine coronavirus
Hibecovirus
Bat Hp-betacoronavirus Zhejiang2013
Merbecovirus
Hedgehog coronavirus 1
Middle East respiratory syndrome-related coronavirus
Pipistrellus bat coronavirus HKU5
Tylonycteris bat coronavirus HKU4
Nobecovirus
Rousettus bat coronavirus GCCDC1
Rousettus bat coronavirus HKU9
Sarbecovirus
Severe acute respiratory syndrome-related coronavirus
2019-nCoV 
Deltacoronavirus
Andecovirus
Wigeon coronavirus HKU20
Buldecovirus
Bulbul coronavirus HKU11
Coronavirus HKU15
Munia coronavirus HKU13
White-eye coronavirus HKU16
Herdecovirus
Night heron coronavirus HKU19
Moordecovirus
Common moorhen coronavirus HKU21
Gammacoronavirus
Cegacovirus
Beluga whale coronavirus SW1
Igacovirus
Avian coronavirus

 Искәрмәләр 

Категория:Вируслар