Украина икътисады

Украина икътисады - Тулаем эчке продукт күләме буенча дөньяда 49 урынны алып тора, якынча  390 млрд доллар. Украина икътисадының нигезен күп тармаклы сәнәгать, авыл хуҗалыгы һәм хезмәт күрсәтү өлкәсе тәшкил итә.

 Күзәтү 
ҮЗИ интернет-порталы хәбәр иткәнчә, Украина ССР РСФСР дан соң Совет икътисадының иң мөһим икътисадый компоненты булган. Украина авыр сәнәгате элеккеге Советлар Союзының калган Республикаларына уникаль җиһаз һәм материалларның күп төрләрен китерә ала, ә авыл хуҗалыгы Бөтенсоюз авыл хуҗалыгы продуциясен (ит, сөт продуктлары, ашлык һәм яшелчә) җитештерүнең дүрттән беренә кадәр тәэмин итә.

90 нчы еллар хосусыйлаштыру нәтиҗәсендә, 1999 нчы елга бәйсез Украинаның тулаем эчке продукты 1991 нче ел дәрәҗәсеннән 40 % ка кадәр кимегән. Халыкара валюта фонды инициативасы буенча үткәрелгән кайбер реформалар икътисадны бераз җанландырды. Украина президенты һәм премьер-министр арасында даими сәяси каршылыклар булуга карамастан, аның кайбер мөһим өлешләрен күләгәдән чыгарды. Шуңа да карамастан, 2009 елгы гомумдөнья кризисы фонында икътисади күрсәткечләрнең 15 % ка кискен кимүе күзәтелгән, һәм бу бөтен планета масштабында иң начар нәтиҗәләргә китергән. Әмма 2010 елда Украина хакимияте Россия табигый газын китерүгә сизелерлек ташламалар турында килешү төзеде, бу, олигархик клан икътисадында өстенлек булуга карамастан, 2010-2013 елларда акрын үсешкә ирешергә мөмкинлек бирде. Шуңа да карамастан, Ауруппаның ярлы дәүләтләр исемлегеннән чыгарга ярдәм итмәде.

Шул сәбәпле валюта резервлары кискен кимегән, тулаем эчке продукт 17% кимегән, ә инфляция 60 % җиткән. Халыкара бергәлек һәм ХВФ кредитлары ярдәмендә ситуацияне стабильләштерә һәм кайбер уңышларга ирешә ала, әмма ил алдында хәл ителмәгән проблемаларның тулы бер комплексы кискен тора: коррупциягә каршы көрәш, капитал базарларын булдыру, бизнес-мохитне яхшырту һәм дәүләт мөлкәтен алга таба хосусыйлаштыруны үткәрү.

 Төбәк аермалары 
Икътисади яктан аеруча алга киткән төбәкләр-Донбасс (Донецк өлкәсе һәм Луганск өлкәсе), Приднепровье (Днепропетровск өлкәсе һәм Запорожье өлкәсе), шулай ук Киев, Харьков, Одесса, Львов шәһәрләре.

Авыл хуҗалыгы икътисади районнар: Подольск, Үзәк һәм Причерноморский.

+ 2017 елда Украинаның Төп сәүдә партнерлары Экспорт  ( %), барлыгы 43,4 млрд дол. Импорт ( %), барлыгы 49,4 млрд дол. 9,1  14,6  6,3    11,4  5,8    10,5  5,7    6,8  5,1    6,5  4,9    5,0  4,2    3,3остальные страны  58,9  остальные страны  41,9

 Тулаем эчке продукт 
+ Украинада тулаем эчке продукт динамикасы Ел  ТЭП, млрд.(халыкара валюта)  ТЭП, млрд.(АКШ долларында)ТЭП ППС, ( млрд. долларларда)ТЭП дәрәҗәсе
алдагы елга(в %) ТЭП дәрәҗәсе(1990 елдагы % )Украина статистика комитеты1990*0,000*293,235*505,504*0,000*100,0*1991*0,001*101,116*458,430*-8,700*91,31992   0,052  22,193318,309-9,900* 82,31993   1,587  35,025277,653-14,799 70,61994  12,449  38,012219,007-22,766 54,41995  56,381  38,275196,427-12,142 47,81996  84,308  46,083180,309-9,851 43,01997  96,559  51,867177,572-3,175 41,71998  106,103 43,315176,240-1,815 40,91999  134,904 32,661178,575-0,203 40,82000  175,888 32,331193,4725,932 43,22001  211,175 39,309216,1419,227 47,22002  234,138 43,956231,1775,340 49,72003  277,355 52,010258,2269,517 54,42004  357,544 67,226296,62311,795 61,02005  457,325 89,282315,5693,071 62,72006  565,018 111,885349,8937,571 67,32007  751,106 148,734388,7158,216 72,22008  990,819 188,240405,2322,243 74,2*2009  947,042 121,552346,506-15,136 63,3*2010 1079,346 136,011351,6564,2 65,8*2011 1299,991 163,161378,5325,466 69,2*2012 1404,669 175,707386,4250,239 69,3*2013 1465,198 179,572392,619-0,027 69,4*20141586,915132,343373,406-6,55364,8*20151988,54490,939340,537-9,77358,5*20162383,18293,263353.3452.44159,9*20172908,233109,321368,7842.52561,4*20183,563,5*
* Экстраполирование әһәмияте.

Бөтендөнья банкы фаразлары буенча, 2018 елда Украина икътисады 3,5 % үсеше көтелә; Украина Милли банкы 2,1 % ТЭП үсүен фаразлый.

ЕлТЭП кеше башына(грн)ТЭП кеше башына (долл)20024681879200355911048200472721367200593711828200611630230320071549630682008204943891200919832254520102360029742011288133570201230912385620133198840302014358343014201546210211520165585321852017702242640

 Инновацияләр 
2004 елда Украинада 1095 инновацион эшчәнлек өчен 4,51 млрд грн тотылган инновацион предприятиеләр эшләде. (563 млн доллар). 2002-2008 еллар эчендә Украина инновацияләргә сәнәгать чыгарылышы күләменең 3 % ын сарыф иткән. Фәнне финанслауга тулаем эчке продуктның якынча 0,5 % бүлеп бирелә.

2011 елда икътисад фәннәре докторы А. А. Аузан Украина Россия белән чагыштырганда зуррак инновацион потенциалга ия дип гариза белән чыгыш ясады.

2013 елның язында Украина АКШ, Һиндстан һәм Россиядән соң сертификацияләнгән ИТ-белгечләр саны буенча дөньяда дүртенче урында тора.

 Хезмәт базары 
1990 елда халык саны 51 944,4 мең кеше тәшкил итә (шул исәптән 29 454 мең эшкә яраклы кеше), 1991 елның декабрь ахырында Украина халкы саны 52 056,6 мең кеше (шул исәптән 29 300 мең эшкә яраклы кеше).

Соңгы вакытта, хезмәт базарына халыкның миграция процесслары йогынты ясаган (шул исәптән Украина белән хезмәт миграциясе).

2008 елда икътисади актив халык (15-70 яшьлек) 22 397,4 мең кеше тәшкил иткән, шуларның 20 675,7 меңе — эшкә яраклы яшьтә. Шул исәптән 20 972,3 (15-70 яшьлек халыкның гомуми саныннан 59,3%) һәм 19 251,7 (эшкә яраклы яшьтәге халыкның 67,3% ы) мең кеше мәшгуль.

2014 елның июнь аенда Украинаның дәүләт фискаль хезмәте украиннарны рәсми рәсмиләштермичә 5 млн кешегә эшчеләрнең санын бәяләде. 2015 елның 5 февралендә Украинаның социаль сәясәт министры урынбасары Валерий Ярошенко хәбәр иткәнчә, узган ел эш урыннары саны 1,5 миллионга кимегән.

2016 елга рәсми рәвештә эшкә урнаштырылган украиннар саны 16 миллион тәшкил итә. Июнь аенда эшсезлек күрсәткече 9,1% тан (2015 елда) 9,9% ка кадәр арткан.
 Эшчәнлек төрләре 1998 ел, % 2004 ел, % 2016 ел ,% Сәнәгать 23,5 21,3 22,5 Авыл хуҗалыгы 24,1 23,9 6,0 Төзелеш 4,9 5,4 2,6элемтә 4,9 6,3 7,6 Сәүдә, Җәмәгать туклануы, Тәэмин 6,3 18,5 10,7 Сәламәтлек саклау, Физкультура, Социаль тәэмин итү 6,5 6,0 22,9 Мәгариф, Культура, Сәнгать, Фән 10,1 6,8 18,6 Башкалар 19,7 11,8 9,1 Барлыгы 100 100 100
Сәнәгать тармагында халыкны эш белән тәэмин итү:
 Сәнәгать тармагы 1985 ел, % 1990 ел, % 1994 ел, % 1998 ел, % Машина төзелеше һәм металл эшкәртү 42,7 43,1 38,8 34,3 Җиңел 11,2 10,6 7,6 6,7 Азык 9,2 9,6 11,1 14,9 Ягулык 9,2 9,2 11,9 10,1 Кара металлургия 6,7 6,3 7,7 9,8 Төзелеш материаллары 5,9 5,6 5,7 6,6 Химия һәм нефть химиясе 4,6 4,6 4,9 4,7 Урман һәм агач эшкәртү 4,3 4,2 4,3 4,4 Электр энергетикасы 1,7 1,9 3,3 4,7 Башкалар 4,7 5,6 5,4 3,8 Барлыгы 100 100 100 100
2015 елда халыкны эш белән тәэмин итү 62,4 булган . Эшсезлек -9,1 . Күләгә мәшгульлек -28,5.

 Эшсезлек 
Эшсезләр:

 2014 — 9,7 %, яки 1,8 млн кеше
 2015 — 9,1 %, яки (барлыгы) якынча 5 млн кеше

2016 - 9,5% яки 1678200-рәсми эшсезлек

 Эшмәкәрлек 
Украина дәүләт статистика хезмәте мәгълүматларына карасак, 2013 елда Украинада 1600127 хуҗалык итүче субъект исәпләнә, шуларның 698 - эре эшмәкәрлек субъекты, 20550 - урта һәм 1578879-кече эшмәкәрлек. Гамәлдәге законнар нигезендә Украинаның хуҗалык мөнәсәбәтләрендә катнашучылар юридик һәм физик затлар булырга мөмкин. Хуҗалык эшчәнлеген 364935 юридик зат башкарган, шуларның 20189 - урта предприятиеләр, 344048 - кече предприятиеләр һәм 1235192 - шәхси затлар-эшмәкәрләр. Эшмәкәрлек структурасында предприятиеләр күләме буенча кече предприятиеләр өлеше - 94,3%, урта предприятиеләр - 5,5%, эре предприятиеләр-0,2% тәшкил иткән.

 Шулай ук карагыз 

 Татарстан икътисады
 Күләгәдәге икътисад

 Искәрмәләр 

Төркем:Украина
Төркем:Украина икътисады