Согуд Гарәбстанында ислам

Согуд Гарәбстанында ислам  () — Согуд Гарәбстаны территориясендә ислам дине. Рәсми мәгълүматлар буенча, Согуд Гарәбстаны халкының (34 млн 813 мең кеше) 97,10 % ы (33 млн 803 мең кеше) (бөтендөнья мөселманнарының 1,60 % ы) — Ислам дине тарафдары (2020)Muslim Population By Country 2020 . Ислам — илнең дәүләт дине. Мөселманнарның күпчелеге сөнниләр (ваһһабичылык), 15 % ы — шигыйлар (шигый-уникечеләр), шулай ук әхмәдияләр бар.

 Тарих 
200px|thumb|right|Беренче Согуд дәүләте картасы. 1744 елдан башлап 
200px|thumb|right|Мәккә шәһәрендәге Әл-Харам мәчете  

Согуд Гарәбстаны — дөньяда иң эре диннәрнең берсе булган Ислам диненең ватаны. Аны Мәккәдә Әл-Харам мәчете һәм Мәдинәдә  Мәсҗиден-Нәбәви урнашкан булу сәбәпле «Ике изге мәчет җире» дип атыйларAbout Saudi Arabia. 

Ислам пәйгамбәре Мөхәммәд Мәккәдә 571 елда туган. VII гасыр башыннан Мөхәммәд ярымутрауның төрле кавемнәрен берләштереп, бердәм ислам дини дәүләтен төзи. Аның вафатыннан соң, 632 елда аның тарафдарлары Согуд Гарәбстаныннан читтә мөселман динен тарата башлый һәм гаять зур территорияләр яулый. IX гасырдан башлап, Гарәбстанның көнчыгышында исламның шигый агымы көчәя. Согуд Гарәбстаны сәяси яктан периферия булып калса да, аның Мәккә һәм Мәдинә шәһәрләре мөселман дөньясы өчен иң мөһим урыннар булып кала.

 Беренче Согуд дәүләте 

1744 елда  төбәгендә беренче Согуд дәүләте — Дирия әмирлеге төзелә. Оештыручылары —  һәм , сөнни исламының кырыс формасы ваһһабичылыкка  нигез салучылар. XIX гасыр башында Гарәбстан ярымутравы бер дәүләт территориясенә әверелә. Әмма берничә мәртәбә таркала һәм яңадан оеша. 1932 елда Хиҗаз һәм Нәҗд Согуд Гарәбстаны корольлегенә берләшә History of Arabia.

Согуд Гарәбстанында ваһһабичылык рәсми идеология дәрәҗәсенә күтәрелгән һәм бүген Согуд династиясе идарәсенең нигезе булып кала бирә Faksh, Mahmud A. (1997).  The Future of Islam in the Middle East. pp. 89–90. ISBN 978-0-275-95128-3.

1938 елдан башлап, Мәккәдә хаҗ кылучылардан кергән табышларга караганда, нефтьтән кергән табыш Согуд патшасы өчен байлыкның мөһим чыганагына әйләнә. 1976 елда Согуд Гарәбстаны дөньяда иң эре нефть җитештерүче илгә әйләнә.

1960 һәм 1970 елларда ил хакимияте элегрәк тыелган кайбер эшләрне рөхсәт итә. 1951 елда кәгазь акчалардан файдаланырга рөхсәт ителә. 1962 елда коллык гамәлдән чыгарыла. 1964 елда хатын-кызларга белем алырга һәм 1965 елда телевидениедән файдаланырга рөхсәт ителәMax Rodenbeck.  Unloved in Arabia. nybooks.com, 21.10.2004.

1979 елда Иран ислам революциясеннән соң сөнни Согуд Гарәбстаны белән шигый Иран арасында киеренкелек туа.

1986 елда Согуд патшасы үзенең «Галиҗәнап» титулын «Ике Изге мәчетне саклаучы» итеп алыштыра  The Custodian of the Two Holy Mosques King Abdullah bin Abdulaziz Al Saud.  

1991 елда Фарсы култыгындагы сугыштан соң Согуд Гарәбстанында сугышчан ислам хәрәкәте көчәя. Согуд Гарәбстаны территориясендә АКШ гаскәрләренең булуы консерватив согудларга охшамый, әлеге хәл ил эчендә һәм аннан читтә террорчылык үсешенә китергән төп сәбәпләрнең берсе булып тора ( моның иң ачык мисалы)The National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States .

 Хәзерге заман 

200px|thumb|right|Кәгъбә  
Согуд Гарәбстанында рәсми тел — гарәп теле.

Ел саен Согуд Гарәбстанына ислам диненең биш баганасының берсе булган хаҗ һәм гомрәне үтәү өчен чит ил кешеләре килә. Елның теләсә кайсы вакытында бу илдә 3-5 миллион мөһаҗир яши General Authority for Statistics .

Хөкүмәт, дин мәсьәләләре буенча халык санын алу уздырмаса да, ил 100 % мөселманнардан тора, дип раслый. Бәяләүләр буенча, мөселманнарның 85-90 % ы сөнниләр, 10-15 % ы шигыйлар. Башка диннәр вәкилләре —  Көнчыгыш православие тарафдарлары, протестантлар, Рим католиклары, яһүдләр, һинд дине вәкилләре, буддачылык тарафдарлары һәм сикхлар. Мөселман булмаган кешеләргә Согуд Гарәбстаны гражданлыгы бирелми, мөселман булмаган диндәгеләргә гыйбадәтханәләр тоту рөхсәт ителми Saudi Arabia Religion, Economy and Politics.

 Моны да карагыз 
 Әл-Харам мәчете 
 Мәсҗиден-Нәбәви
 Җомга мәчете
 Кәгъбә
 Берләшкән Гарәп Әмирлекләрендә ислам 

 Сылтамалар 
      About Saudi Arabia 
   General Authority for Statistics Kinqdom of Saudi Arabia 
    Where is Saudi Arabia? 
  "History of Arabia". Encyclopædia Britannica Online. Retrieved 7 June 2011.

 Искәрмәләр 

Төркем:Илләр буенча ислам
Төркем:Согуд Гарәбстанында ислам
Төркем:Согуд Гарәбстанында дин