Рахманбирде Мәдәзимов

Рахманбирде Мәдәзимов (узб. Мадазимов Рамонберди Муаммадаъзим аълам уғли) (1875-1933) - Кыргызстанда театр хәрәкәтен оештыручы, аңа нигез салучы, Үзәк Азиядә өлкән һөнәри театрның беренче директоры, сәнгать җитәкчесе һәм баш режиссеры, Бабур исемендәге Ош Дәүләт академия үзбәк театрына нигез салучы һәм аның баш режиссеры, Кыргызстанның мәдәният һәм сәнгать үсешенә зур өлеш керткән

 Биография 
Мирзо Рахманбирде Хаҗи Мөхәммәтҗан улы аъламның (Мәдәзимов) 1875 елда Ош шәһәрендә туа. Ул да, әтисе Мөхәммәзим кебек үк, Мәккә хаҗиларын кылган абруйлы мулласы була, ул да догалар белән өметсез авыручыларны да дәвалый, танылган дин белгече, Ислам динен тотучы була. Ул вакытта грамотаны белгән кешеләр, Рахманбирде Мәдәзимов һәм аның балалары бик аз була. Рахманбирде Мәдәзимов шәһәрнең рус-тузем мәктәбендә укыган. Рахманбирде Хаҗи Мәдәзимов язучы була, 1914-1915 елларда Ташкәнт шәһәрендә Төркестан крае генерал-губернаторы канцеляриясе каршындагы типографиядә аның ике "Ошнинг тавсифи" («Ош тасвирламасы»), "Исмлар имлоси" («Исемнәр имләсе») китабы дөнья күрә.

1914 елда Рахманбирде Мәдәзимов җитәкчелегендә шәһәрнең рус-туем мәктәбе укытучысы Балтыйхуҗа Солтанов белән театр түгәрәгенә нигез салына.

1918 елда Рахманбирде Мәдәзимов җитәкчелегендә башка мәгърифәт эшлеклеләре һәм Ош укытучылары Бекназар Назаров, Иброхим Мусабоев, Журахон Зәйнобиддинов, Назирхон Камолов, Әбдрәшид Эшонхонов, А. Сәидов белән бергә Кыргызстанда беренче тапкыр Төркестан фронтыннан Реввоенсовет каршында концерт бригадасы базасында Үзешчән театр түгәрәгенә нигез салына. Театр труппасының беренче директоры, сәнгать җитәкчесе һәм режиссеры Рахманбирде Мәдәзимов Кыргызстанда театр хәрәкәтен беренче оештыручы һәм оештыручы була. 1919 елда түгәрәк драма труппасына оеша. Киләчәктә труппага артистлар Абдукодир Исхоков, Исроилжон Исмоилов, Җәләл Собитов кушылды. Бу труппа театр сәнгате үсешенә генә түгел, Кыргызстанның көньягында профессиональ музыка сәнгате үсешенә дә ярдәм итте. Труппаның репертуарында, театр куелышларыннан тыш, күп санлы концерт программалары куелган, шулай ук спектакльләрне музыкаль яктан тәэмин итү өчен халык көйләрен эшкәртү башкарылган, бу исә музыкант-профессионаллар барлыкка килү юлында аерым этап булды. Алга таба әлеге труппа Бабур исемендәге Ош Дәүләт академия үзбәк театры булдыру өчен нигез булып тора. Урта Азиядә үзбәк академия музыка-драма театры, Хәмзә исемендәге үзбәк милли академия драма театрыннан соң, Ташкәнт шәһәрендә (1913-27 февраль 1914 нигез салынган) икенче һөнәри театр булып тора)

Театрның директоры, сәнгать җитәкчесе һәм режиссеры Рахманбирде Мәдәзимов театр составында Ош өязенең барлык районнарында да булды, анда спектакльләр куя һәм басмачылык белән сәнгать һәм мәдәният кораллары белән көрәште. Районнарда спектакльләр куеп, басмачларның кайда урнашуын һәм аларның коралларын саклау урыннарын белә идем. Ул үзенең туганы, аңа нигез салучы һәм шәһәрнең беренче милиция начальнигы Балтыйхуҗа Солтанов белән бергә басмауслыкны зарарсызландыруда актив катнаша. Үз арбасында ул театр реквизиты белән бергә басмачы бандалары эшләгән һәм шул рәвешле Кызыл Армияне корал һәм сугыш кирәк-яраклары белән тәэмин иткән районнар аша тиз арада Кызыл корал алып килә.

 Театрда эшләү 
 Ел ИсемҮзбәкчә исем Автор 1919  Үз атасын үтерүче  Падаркуш   М. Бехбудий 1919  Төркистанлы табиб  Туркистонлик табиб  Мәннан Уйгыр 1920  Агуланган тормыш  Заҳарли ҳаёт Хәмзә Хакимзадә Ниязи 1921  Ятим  Етим  Гулом Зафарий 1922  Төһмәтчеләр җәзасы  Туҳматчилар жазоси Хәмзә Хакимзадә Ниязи 1923  Лаләхан  Лолахон  Камил Яшин 1924  Көньятан рапорт  Жанубдан рапорт  Махмуд Рахмон 1925  Гөлсара  Гулсара  К.Яшин һәм М.Мозаффаров 1926  Ике коммунист  Икки коммунист  К.Яшин 1927  Дуслар  Ўртоқлар  К.Яшин 1928  Эчтә  Ичкарида  К.Яшин 1929  Хәлимә  Ҳалима  Голәм Зәфәри 1929  Аҗи-аҗи  Ажи-ажи  К.Яшин 1930  Пахта кырындагы вакыйга  Пахта шумғиялари  Гомәрҗан Исмәгыйлев 1931  Өйләнү  Уйланиш Н. В. Гоголь 1932  Тылмач  Тилмоч  Мәннан Уйгыр

 Сылтау 
 Они стояли у истоков
 Актёрская династия
 Центразия Персоны
 Гримасы и капризы Обезьяны
 Люди, которые меняли мир
 Люди, которые меняли мир
 Люди, которые меняли мир
 Рахмонберди Мадазимов 
 27 марта — Всемирный день театра
 К 100 летию старейшего театра Кыргызстана
 Старейшему театру Кыргызстана — 100 лет 
 Марказий Осиёдаги энг кекса профессионал театр 100 ёшга тўлди
 «Жайдари келин» чегара оша томоша кўрсатди
 Центразия История
 В Оше поставили «Душевные смятения Бабура» с помощью Узбекистана 
 Спектакль «Барсбек» будет представлять Кыргызстан на международном фестивале в Турции
 «Барсбек» покажут на международном фестивале 
 Из истории старейшего театра страны 
 Биографии знаменитостей
 Отрывок из книги «Исмлар имлоси» (на узбекском языке)
 Книга Р. Мадазимов а «Ўшнинг тавсифи» (Характеристика Оша) 
 Ўзбекистон Миллий Энциклопедияси 
 Реферат
 Бессмертный полк
 Ўзбек адабиёти Раҳмонберди Мадазимов 
 Биографии известных людей 
 Документальный фильм студия «Кыргызтелефильм» «Ошский государственный узбекский музыкально-драматический театр имени Бабура»
 Рахмонберди Мадазимов
 Сыновья муллы и писаря стояли у истоков первого театра в Оше
 Сыновья муллы и писаря создали первый театр в стране 
 Сыновья муллы и писаря создали первый театр в Оше
 Rahmonberdi Madazimov
 Биографии известных людей
 История театра
 Театр имени Бабура 
 Кылым карыткан Бабур театры 
 Рахмонберди Мадазимов ҳақида /"Мозийга қараб иш кўрмоқлик хайрлидир!" 1- қисм
 Мадазимов Рахмонберди Мадазимович
 Ўзбек Миллий академик драма театри Қирғизистон Республикасига ташриф буюради
 Известные узбеки из Кыргызстана

Төркем:Артистлар
Төркем:Язучылар
Төркем:Революционерлар
Төркем:Кыргызстан
Төркем:Кыргызстан сәясәтчеләре