Фаина Раневская

Фаина Раневская,  Фаина Георгий кызы Раневская, Фаина Гирш кызы Фельдман (, 1896 елның 15 (27) августы, РИ, Дон гаскәре өлкәсе, Таганрог — 1984 елның 19 июле, ССРБ, РСФСР, Мәскәү) — совет кино һәм театр актрисасы. ССРБ халык артисты (1961). Сталин премияләре лауреаты (1949, 1951, 1951). Чирек гасырга якын Мәскәүнең «Моссовет исемедәге театр»ында хезмәт итә. Псевдоним итеп А. П. Чеховның «Чия бакчасы» комедиясенең (1903) төп каһарманы булган алпавыт хатын Любовь Андрей кызы Раневская фамилиясен алган.
Матбугатта «XX гасырдагы бөек рус артистларының берсе»,  «Икенче план патшабикәсе» исемнәре белән телгә алына.

 Тәрҗемәи хәле 
1896 елның  15 (27) августында РИ Дон гаскәре өлкәсенең Таганрог округы үзәге Таганрог шәһәрендә бай сәнагәтькәр, коммерсант, 1нче гилдия сәүдәгәре Гирш Хаим улы  Фельдман (1863, Минск губернасы, Смиловичи — 1938 (?), Праһа) һәм мещанка Милка Рафаил кызы Заговайлова (1872, Витебск губернасы, Лепель - 1945) гаиләсендә туган. Бертуганнары: Лазарь (1897—1900), Яков, Рудольф (ак әфисәр, Ватандашлар сугышында һәлак булган), Бейла (Изабелла) (1892—1964). Таганрогта гаиләсе белән ике катлы үз йортларында яши. Фаина өй шартларында музыка, бию, чит телләр өйрәнә. Мария хатын-кызлар гимназиясендә укый. А. Ягеллоның (А. Н. Говберг) шәхси театр студиясендә шөгыльләнә.

1915 елда Мәскәүгә күчеп китә. Биредә Марина Цветаева, Осип Мандельштам, Владимир Маяковский, Василий Качалов белән аралаша. Театр студиясен төгәлләмәсә дә, күп театрларда хезмәт итә: (Мәскәү өлкәсе Малаховка дача театры (1915)), Киреч, Феодосия (1915 — 1916), Ростов-на-Дону (1916 — 1917), Акмәсҗит драма  театры (1918 — 1924), Бакы эшче театры (1925 — 1927 һәм 1929 — 1931), Архангельск драма  театры (1927), Смоленск драма  театры (1927 — 1928), Сталинград драма театры (1928 — 1929), Мәскәү халык мәгарифе бүлеге театры (1924), Мәскәү камера театры (1931 — 1935), Кызыл Армия Үзәк театры (1935 — 1939), Драма театры (хәзерге Маяковский исемендәге театр) (1943 — 1949), А. С. Пушкин исемендәге театр (1955 — 1963), Моссовет исемендәге театр (1949—1955 һәм 1963 — 1984).

1939 — 1941 елларда — «Мосфильм» киностудиясенең, 1941 — 1943 елларда — Ташкәнт киностудиясенең актрисасы.

 Фильмография 
Кинодагы дебюты — 1934 елда Михаил Роммның Ги де Мопассан «Boule de suif» () әсәре буенча куйган «Пышка» фильмында уйнаган Луазо ханым роле.

 1934 — Пышка — Луазо ханым
 1937 — Дума про казака Голоту — поп хатыны
 1939 — Ошибка инженера Кочина — Ида Гуревич, тегүче хатыны
 1939 — Подкидыш — Ляля
 1939 — Человек в футляре — гимназия инспекторы хатыны
 1940 — Любимая девушка — Маня, Добрякованың тутасы, бала тудыру йорты хезмәткәре
 1941 — Мечта — Роза Скороход
 1941 — Как поссорился Иван Иванович с Иваном Никифоровичем — Горпина
 1942 — Александр Пархоменко — тапёрша
 1943 — Новые похождения Швейка («Солдатская сказка») — Адель түтәй
 1943 — Родные берега («Три гвардейца» новелласы) — Софья Ивановна, музей директоры
 1944 — Свадьба — Настасья Тимофеевна, кәләшнең анасы
 1945 — Небесный тихоход —  профессоры

 1945 — Слон и верёвочка — әби
 1947 — Весна — Маргарита Львовна, эконом хатын
 1947 — Золушка — үги ана
 1947 — Рядовой Александр Матросов — хәрби табиб
 1949 — Встреча на Эльбе — миссис Мак-Дермот
 1949 — У них есть Родина — фрау Вурст — III дәрәҗә Сталин премиясе (1951) 
 1958 — Девушка с гитарой — Зоя Павловна Свиристинская
 1960 — Осторожно, бабушка! — әби
 1960 — Драма (кыска метражлы) — Мурашкина
 1964 — Лёгкая жизнь — Маргарита Ивановна, ул ук «королева Марго», спекулянт хатын
 1965 — Первый посетитель — өлкән яшьтәге ханым
 1966 — Сегодня — новый аттракцион — Ада Константиновна Бранд, цирк директоры  

 Кызыклы факт 
Театрда бергә эшләгән иптәше, КГБ үзләре белән хезмәттәшлеккә чакырса, «Төнлә, саташып, кычкыра торган гадәтем бар»,- дип әйтергә өйрәтә. Моссовет исемендәге театрның парторгы фиркагә керергә тәкъдим иткәч, Фаина Раневская: «Кая ди, күгәрченкәем, мин төнлә кычкырам»,- дип җавап биргән.

 Әдәбият 
 Августта кабынган йолдызлар. Фаина Раневская. «Сөембикә», 2016 ел, август, 63нче бит.

 Сылтамалар 
  Фаина Раневская. IMDb
   Фаина Раневскаяның афоризмнары
  Faina G. Feldman (Ranevskaya). the100.ru

 Искәрмәләр 

Төркем:ССРБ актрисалары
Төркем:Русия актрисалары
Төркем:XX гасыр актрисалары
Төркем:Русия кино артистлары
Төркем:ССРБ халык артистлары
Төркем:РСФСР халык артистлары
Төркем:Сталин премиясе лауреатлары
Төркем:Шәхесләр:Таганрог