Ctrl

Ctrl ( сүзенең кыскартуыннан) — санак төймәсарындагы система төймәсе. Баштагы мәлне идарә итү символларын кертү өчен билгеләнгән булган ул, шуңа шулай аталган. Заманча  төймәләре PC-га ярашлы санакларга дигән төймәсарларның гадәттә әлифба-саннар өлешенең түбәнге сул һәм түбәнге уң якларында урнашканнар. 

Apple Macintosh санакларындагы  төймәсенең функцияләре PC-га ярашлы санаклардагы  төймәсенең функцияларыннан аерылып тора; PC-га ярашлы санаклардагы  төймәсенә Macintosh-тагы  дигән төймә якынрак.

Гадәттә Ctrl төймәсе модификатор кебек кулланыла: мәсәлән,  төймәләр тиңдәшлеге GNU/Linux һәм DOS консольләрендә агыштагы программаны тәмамлый. Ялгыз басулар ешрак төймәсар җәемен күчерү өчен файдаланыла, яки уеннарда кулланыла.

 Еш кына очрай торган Ctrl белән төймәләр тиңдәшлекләре 
  Төймәләр тиңдәшлеге
  Программа
  Гамәл

  WinAPI һәм GTK блән программаларда
  Барысында сайлау ( — «барысыда» сүзеннән)
   Unix-та (командалар юлында һәм readline нигезендәге программаларда)
  Юлның башына күчү

  Сүзләр процессорларында
  Хәрефләрне калынайтырга яки нормальга күчерергә ( — «калынайту (хәрефне)» сүзеннән)

  WinAPI һәм GTK блән программаларда
  Алмашу буферына күчерергә ( — «күчермә ясарга» сүзеннән)
   Консоль программаларында
  Боерыкны тәмамларга

  Күп төрле программаларда
  Эзләү диалогын чакыру ( — «табырга» сүзеннән)

   Unix-та (командалар юлында һәм readline нигезендәге программаларда)

   Operaда
  Программаларны хәбәрнамәләр өлкәсендә «яшерү» ( — «яшерү» сүзеннән)
   Башка гизгечләрдә
  Тарихны ачу (Mozilla Firefox, Internet Explorer, Google Chrome) ( — «тарих» сүзеннән)

  Сүзләр процессорларында
  Хәрефләрне авышлыга яки нормальга күчерү ( — «авышлы» сүзеннән)

  Гизгечләрдә
  Йөкләүләрне (Mozilla Firefox, Internet Explorer, Google Chrome) яки сылтамалар панелен ачу (Opera)
   Сүзләр процессорларында
  Сүзләрне ике як вертикаль крыйлардан тигезләү ( — justification сүзеннән)

  Гизгечләрдә
  Адрес юлының эчен билгеләү
   Сүзләр процессорларында
  Сүзләрне сул як буйлап тигезләү ( — «сул» сүзеннән)

  Күп тәрәзәле интерфейслы программаларда
  Яңа буш тәрәзә ачу ( — «яңа» сүзеннән)

  Күп төрле программаларда
  Булган файлның ачу диалогын чакыру ( — «ачарга» сүзеннән)

  Күп төрле программаларда
  Сүзләрне бастырырга (яки бастыру диалогын чакырырга) ( — «бастырырга» сүзеннән)

  Кайбер программаларда
  Программадан чыгып китү ( — «чыгарга» сүзеннән)

  Гизгечләрдә
  Тәрәзәнең эчен яңартырга
   Сүзләр процессорларында
  Сүзләрне уң як буйлап тигезләү ( — «уң» сүзеннән)

  Күп төрле программаларда
  Әлеге файлны саклап калу (яки саклап калу диалогын чакыру) ( — «саклап калу» сүзеннән)

  Гизгечләрдә
  Яңа салынма бит ачу ( — «өстәмә бит» сүзеннән)

  Гизгечләрдә
  Гизгечләрдә (Mozilla Firefox, Google Chrome) битнең кодын карау
   Сүзләр процессорларында
  Сүзләрнең астыннан сызу, яки сызуны бетерү ( сүзләреннән)

  WinAPI һәм GTK блән программаларда
  Алмашу буферында сакланып калганны өстәү

  Кайбер GUI-лы программаларда
  Агымдагы тәрәзәне яки салынма битне ябу ( — «тәрәзә» сүзеннән)
   Unix-та (командалар юлында һәм readline нигезендәге программаларда)
  Курсордан алдагы сүзгә хәтле текстны сөртү. Шушыннан — санак челтəрлəрендə хəбəрлəрдə аралашканда «^W».

  WinAPI һәм GTK блән программаларда
  Сайланган сүзләрне алмашу буферына кисеп алу («X» хәрефе кайчыга охшаган) 

  Күп төрле программаларда
  Азакы гамәлдән баш тарту
  Unix-та (командалар юлында һәм readline нигезендәге программаларда)
  Алмашу буферында сакланып калганны өстәү

  Күп төрле программаларда
  Азакы гамәлдән баш тарту
   Unix-та (командалар юлында һәм readline нигезендәге программаларда)
  Агышлы программаны туктатып тору һәм командалар юлына күчү (fg, bg, jobs командаларын карагыз). GVim мəсьəлəлəр аслыгына җыела.

  Күп төрле программаларда
   баш тартуыннан баш тарту, яки шул ук 

  MDI-лы яки TDI-лы программаларда
  Салынма битне ябу

  Гизгечләрдә
  Эчтəлекне яңарту (төрле модификациялар)

  TDI-лы программаларда
  Киләсе салынма биткә күчү

  Сүз юллы программаларда
  Редактировать ителә торган документның башына күчү

  Сүз юллы программаларда
  Редактировать ителә торган документның азагына күчү
    Күп төрле программаларда
  Мониторда күренә торган файлны тулы яңа биткә өскә күчерү ( сүзләреннән — «битне өскә»). Аңлатма: -га басмыйча -ка гына бассаң әзерәккә генә күчерә — бер генә экранның вертикаль зурлыгына
   Салынма битле программаларда
  Үткәндәге салынма биткә күчү

  Күп төрле программаларда
  Мониторда күренә торган файлны тулы яңа биткә аска күчерү ( сүзләреннән — «битне аска»). Аңлатма: -га басмыйча -га гына бассаң әзерәккә генә күчерә — бер генә экранның вертикаль зурлыгына

  Norton Commander-да һәм аңа охшарга тырышкан программаларда
  Дискның тамыр каталогына күчү

  Гизгечләрдә
  Экран битенең күренү масштабын кечерәйтү

  Гизгечләрдә
  Экран битенең күренү масштабын арттыру

 Әдәбият 
 О сочетаниях клавиш.//Справка Microsoft Office Word.
 Сочетания клавиш для OpenOffice.org Writer.//Справка OpenOffice.org
 Mozilla Support. Сочетания клавиш — Как быстро выполнить типичные задачи в Firefox. Mozilla Foundation.
 Opera Help. Keyboard shortcuts.

Төркем:Төймәсар төймәләре