Геральд Матюшин

Геральд Матюшин (,  — , ) — советт һәм русия археологы. Тарих фәннәре докторы, РФА археология институты әйдәп баручы фәнни хезмәткәре, Россия тәбигать фәннәре акадмиясе мөхбир әгъзасы (1992); Россия археология көллиятенең рәисе һәм ректоры, Россия халык фәннәр академиясе вице-президенты, Америка археология җәмгыяте әгъзасы.

 Биографиясе 
Матюшин Геральд Николаевич 1927 елның 14 ноябрендә Башкорт АССР ның Уфа шәһәрендә туа. Төньяк флотның Соловецкий утравындагы юнгалар мәктәбен тәмамлагач, Бөек Ватан сугышында катнаша.

К. А. Тимирязев исемендәге Башкорт дәүләт педагогия институтында югары һөнәри белем алганнан соң (1952), Уфа мәктәпләрендә укытучы булып эшли. 1961 елдан ССРБ Фәннәр академиясенең Археология институтында эшли. Фәнни тикшеренүләре антропогенез һәм Көньяк Уралда таш гасыр проблемаларына багышланган.

1964 елда «Башкортстанда мезолит һәм неолит» темасына кандидатлык диссертациясе, 1987 елда — «Таш гасырда Көньяк Урал алды. Җитештерү хуҗалыгының үсеш проблемалары» темасына докторлык диссертациясе яклый.

Башкортстанда палеолит (Урта түбә Урта-Тубе),  мезолит (Янгел), неолит (Ташбулат I) һәм энеолит (VIII Суртанды) торулыкларын таба.

Агыйдел, Агыйдел буе, Суртанды, Ташбулат һәм Янгел мәдәниятләрен ача. 300-дән ашу фәнни эшләр авторы.

Урта түбә палеонтология торулыгы Зур совет энциклопедиясенә кертелгән Урта-Тубе//// Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. 27-й т. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.

 Төп хезмәтләре 

 У колыбели истории. М., 1972;
 Мезолит Южного Урала. М., 1976;
 Яшмовый пояс Урала. М., 1977;
 Энеолит Южного Урала. М., 1982;
 У истоков человечества. М., 1982;
 Три миллиона лет до нашей эры. М., 1986;
 Nguon gos loaoi ngioi. Ha noi, 1986;
 Историческое краеведение. М., 1987;
 У истоков цивилизации. М., 1992;
 On the Bound of History // Antiquity RAS. Issue 5. Moscow, 1993;
 Каменный век Южного Урала. М., 1994;
 Смена культур, цивилизации и экологические кризисы. М., 1994;
 Неолит Южного Урала: Предуралье. М., 1996;
 Археологический словарь. М., 1996Матюшин Г. Н. Археологический словарь // Київська міська бібліотека;
 Общество и власть. М., 1997;
 Тайны цивилизаций: История Древнего мира / Матюшин, Геральд Николаевич. — М.: АСТ-ПРЕСС КНИГА, 2002. — 350 с.: ил. — (Историческое расследование).

 Искәрмәләр 

 Әдәбият 
 Урта-Тубе//// Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. 27-й т. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
 Матюшин Геральд Николаевич: (1927—2000) // Археологические статьи и материалы. — Тула, 2002. — С. 6.
 Бурханов А. А. Г. Н. Матюшин и некоторые вопросы деятельности Волго-Уральского центра РАО: (памяти выдающегося ученого) // Древности. — М., 2003. — Вып. 36. — С. 11—26.
 Петренко А. Г. Г. Н. Матюшин и проблемы становления производящего хозяйства // Древности. — М., 2003. — Вып. 36. — С. 26—30.

 Сылтамалар 
Хусаинова Г. Т. Матюшин, Геральд Николаевич // Башкирская энциклопедия / гл. ред. М. А. Ильгамов. — Уфа : ГАУН «Башкирская энциклопедия», 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-306-8.
 Матюшин Геральд Николаевич // Энциклопедический фонд
 [chel-portal.ru/encyclopedia/Matyushin/t/10264 Матюшин Геральд Николаевич]