Марат Гыйльфанов

Марат Гыйльфанов (Марат Равил улы Гыйльфанов, ,  — , ) — СССР һәм РФ астрофизигы, физика-математика фәннәре докторы (1996), профессор, РФАнең мөхбир әгъзасы (2010), ТР ФАнең шәрәфле әгъзасы (2016).
 Биографиясе 
1962 елның  18 июлендә Казан шәһәрендә туган. 131нче физика-математика мәктәбен (математика укытучысы Т.И. Шаронова, 1979), Мәскәү физика-техник институтын (физика һәм энергетика проблемалары факультеты, 1985), МФТИ аспирантурасын (1988) тәмамлый. Физика-математика фәннәре докторы (1996)Гильфанов М. Р. Наблюдательные проявления аккрецирующих черных дыр и нейтронных звезд в рентгеновском диапазоне ( по данным обсерваторий Мир-Квант, Гранат и Аска) : автореферат дис. ... доктора физико-математических наук : 01.03.02. 

 Россия Фәннәр академиясе әгъза-корреспонденты (2016), Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең мактаулы әгъзасы (2010).

"Астрофизика һәм йолдызлы астрономия" белгечлеге буенча профессор (Югары аттестация комиссиясе, 2010). РФА космик тикшеренүләр институтының әйдәп баручы фәнни хезмәткәре,  Макс Планк (Германия) исемендәге астрофизика институты хезмәткәре, Амстердам университетының экстраординар профессоры (Нидерланд). Халыкара астрономия берлеге әгъзасы, космик тикшеренүләр комитеты (КСПАР) әгъзасы, Journal of Cosmology and Astroparticle Physics журналының редколлегия әгъзасы.

Астрофизика өлкәсендә белгеч, югары энергия һәм рентген астрономиясе, ул теория һәм эксперименталь һәм күзәтү астрофизикасы чикләрендә эшли. РЕНТГЕН обсерваториясенең («Мир» совет орбита комплексы квантлары модулендә) һәм «Гранат» халыкара орбиталь обсерваториясе мәгълүматларын анализлау һәм интерпретацияләү лидерларының берсе. «Планк» космик юлдашының ассоциацияләнгән галиме (Европа космик агентлыгы, Екатеринбург). «Спектр-РГ» перспективалы халыкара астрофизик обсерваториясенең фәнни лидерларының берсе булып тора.

Россиянең алдынгы һәм нәтиҗәле астрофизикларының берсе. 300 дән артык эш авторы. NASA/Astrophysics Data System (ADS) мәгълүматларына караганда, 2017 елга: цитаталаулар саны - 9700 дән артык, Хирш индексы — 49.

Аның җитәкчелегендә 15 аспирант диссертация яклады.
 Мөһим фәнни нәтиҗәләре 
М.Р. Гыйльфанов - аккретацияләүче нейтрон йолдызлар һәм кара тишекләр тирәлегендә физик процесслар, аларның алмашынуын анализлаучы, нейтронлы йолдыз өслегендә чик катламын диагностикалау һәм компактлы объектның табигатен (кара тишек яки нейтронлы йолдыз) аның рентген нурланышының спектраль характеристикалары буенча билгеләү буенча киң цитаталый торган эшләр авторыGilfanov, M., Churazov, E., and Revnivtsev, M. 1999, Reflection and noise in Cygnus X-1, Astronomy and Astrophysics, 352, 182Gilfanov, M., Revnivtsev, M., and Molkov, S. 2003, Boundary layer, accretion disk and X-ray variability in the luminous LMXBs, Astronomy and Astrophysics, 410, 217Гильфанов М.Р., Сюняев Р.А. 2014, «Радиационно-доминированный пограничный слой между аккреционным диском и поверхностью нейтронной звезды: теория и наблюдения», «Успехи физических наук», 184, 409Burke, M., Gilfanov, M. and Sunyaev, R.2016, A dichotomy between the hard state spectral properties of black hole and neutron star X-ray binaries, Monthly Notices of Royal Astronomical Society, 466, 194.

Химик элементларның диффузиясе һәм кайнар галактик газда фотоннарны резонанслы таркату эшләре хәзерге вакытта орбиталь рентген обсерваторияләре Chandra (НАСА) һәм XMM-Newton (ЕКА)да кулланылаГильфанов М. и Сюняев Р. 1984, «Гравитационная сепарация дейтерия и гелия в межгалак-тическом газе скоплений галактик», «Письма в Астрономический журнал», 10, 329Гильфанов М., Сюняев Р. и Чуразов Е. 1984, The X-ray surface brightness distribution of clusters of galaxies in resonance lines, «Письма в Астрономический Журнал», 13, 7Shtykovskiy, P. and Gilfanov, M. 2010, Thermal diffusion in the intergalactic medium of clus-ters of galaxies, Monthly Notices of Royal Astronomical Society, 401, 1360.

Соңгы елларда зур масштаблы структураны һәм Галәмдәге рентген астрономиясенең методлары белән зур күләмле кара тишекләрнең үсүе белән актив шөгыльләнә, космик рентген фонының флуктуацияләрен тикшерү һәм бу мәгълүматларны космология бурычлары өчен куллану пионерларының берсе булып тораHütsi, G., Gilfanov, M., Kolodzig, A., and Sunyaev, R. 2014, Probing large-scale structure with large samples of X-ray selected AGN. I. Baryonic acoustic oscillations, Astronomy and Astrophysics, 572, A28Kolodzig A., Gilfanov M., Huetsi G., Sunyaev, R. 2017, Can AGN and galaxy clusters explain the surface brightness fluctuations of the cosmic X-ray background?, Monthly Notices of Royal Astronomical Society, in press.

 Искәрмәләр 

 Тышкы сылтамалар 

 Персональная страница на сайте Отделения физических наук РАН
 Персональная страница на сайте Амстердамского университета
 Институт космических исследований РАН
 Отдел астрофизики высоких энергий ИКИ РАН 
 Список публикаций на сайте NASA/ADS
 Страница редколлегии журнала Journal of Cosmology and Astroparticle Physics (JCAP)

 Моны да карагыз 

Төркем:Татарстан фән эшлеклеләре