Модификатор-төймәләр

Модификатор-төймәләр () — санак төймәсарының төймәләре, алар үзләре берни дә эшләмиләр, әмма башка төймәләр белән тиңдәшлектә шушы төймәләрнең тәртипләрен үзгәртәләр.

Мәсәлән, күп төрле төймәсар җәеменәрендә  төймәсенә басу «а» хәрефен кертә, ә  төймәләр тиңдәшлегенә басу — баш хәрефен: «А».  төймәсенең нинди эшкә билгеләнүе программадан карый, ә  төймәләр тиңдәшлеге — агымдагы тәрәзәне яба.  һәм  төймәләрнең үзләренә генә басу бернәрсә дә эшләми (яисә ярдәмче вакыйгалар эшләргә мөмкин әле).

Джеф Раскин (интерфейслар буенча белгеч), режимнарны чын күчерүдән аермалап, модификатор-төймә басылган чакны «квази-режим» («quasimode») дип атый.

 Тарих 
Язу машинкаларындагы чүкеччеккә икешәр литера урнаштырып була икәнлеге ачыкланган. Бер литера белән, аннары икенчесе белән алмаш-тилмәш бастыру өчен, каретканы аз гына өскә күчергәннәр — шушыннан  төймәсенең исеме чыккан: «күчерү».

Видеотерминалларның беренче көннәрендә андагы гади челтәрләр беркетмәләрен (протоколларын) кул белән маташтырырга кирәк булган — ә моның өчен идарә итү символларын кертергә кирәк иде. Моның белән  төймәсе шөгыльләнгән ( — «идарәче»).

Эшлекле санакларга күп төрле төймәләр тиңдәшлекләре кирәк икәнлеге ачыкланган — шуңа күрә төймәләр тиңдәшлекләренә махус итеп IBM PC-га (1981)  төймәсен өстәгәннәр.

ZX-Spectrum дигән шактый очсыз дешевом йорт санагында 40 төймә генә булган. Аның үзенең модификатор-төймәсе булган — , символларны кертү.

Ауропаның төймәсар җәемнәрендә Alt төймәләренең берсе  (альтернатив график) сыман эшли башлаган.

График интерфейсларда беренче юл салучы булган IBM-га ярашлылыксыз төрле санаклар — Apple, Sun, Amiga — операцион система функцияларын гына эшли торган төймәләрне өстәделәр: , , . Мода артыннан куып Microsoft 1995 елда үзенең система төймәсен ясады — .

 Персональ санакларда 
  Төймә
  Сүзгә-сүз тәрҗемә
  Санак(лар)
  Нинди эшкә билгеләнгән
  Мөстәкыйль басу

  Күчеш
  Барысы да диярлек
  Зур хәреф белән язарга
  Кайчагында — Caps Lock-ны сүндерү

  Идарәче символлар
  Күбесе
  Идарәче символларны кертүХәзерге заман ОС-ларда — «кайнар төймәләр» тиңдәшлеге
  Кайчагында — телне күчерү, тычкан курсорын эзләү
   , 
  Өстәмә функцияләр
  PC, Mac
  «Кайнар төймәләр» тиңдәшлеге; ассызылган хәреф буенча күчү
  Менюга күчү ( белән беррәттән)

  Альтернатив язылыш
  Ауропага исәпләнгән аерым ПК-лар (заманча ОС-ларда булырга да, булмаска да мөмкин, төймәсар җәеменә карый)
  Аурупа телләренең өстәмә символларын кертү

  Команда
  Mac
  «Кайнар төймәләр» тиңдәшлеге
    , 
  Символ
  ZX-Spectrum һ. б. чикләнгән төймәсар белән санаклар һәм телефоннар
  Тыныш билгеләрен, махсус символларны кертү
  Кайбер җайланмаларда (Nokia Asha) — символлар менюсы
   Система төймәләре: , , , ...)
  PC, Sun һ. б. график ОС-лы санаклар 
  ОС-ның тәрәзәле менедеджерының функцияләре
  ОС-ның башлаугыч менюсы 

  Функция
  Ноутбуклар, кечкенә һәм мультимедиа төймәсарлар
  Стандарт төймәсарнын ике төрле төймәләре, яки төймә һәм санакның өстәмә функциясе.

  График
  Кайбер 1980-нче елларның өй санаклары
  Псевдографик символларын кертү


 Башка җайланмаларда 
Модификатор-төймәләр санлы фотоаппаратларда киң кулланылалар. Мәсәлән:
 Төшерү төймәсенә башка төймәләр белән тиңдәшлектә яртыбасу — экспозицияне яки фокусны теркәли.
 Дискны әләндерү — экспозицияны алмаштыра; «ISO» төймәсенә басу + дискны әйләндерү — фотоаппаратның сизгерлеген алмаштыра.
 Җыйнак фотоаппаратларда «MF» төймәсенә басу + дискны әйләндеру — кул белән фокусировка.
Кайбер фотографлар тәнкыйтьләйләр бу төзелешне, башкалар — рәхәтләнеп төймәләр белән файдаланалар.

 Сылтамалар 
 Bucky bits in the Jargon file. 2017 елның 14 августында тикшерелгән.
 K. Kimura (2001-04-15). "SandS機能お試しアプレット" (Япон телендә). Төп нөсхәдән 2002 елның 15 февралендә архивланган. 2017 елның 14 августында тикшерелгән.
 «At home modifier – Home». 2017 елның 14 августында тикшерелгән.

Төркем:Төймәсар төймәләре