Яков Шамов

Яков Шамов, Яков Филипп улы Шамов (, 1833 ел, Нократ губернасы, Орлов — 1907 елның 30 ноябре, Казан) — Казан сәүдәгәре, миллионер, иске йолалык дине тарафдары (старовер), Казанның икмәк белән сәүдә итүче иң эре эшмәкәре. Казан тарихында Шамов хастаханәсен төзетүче буларак билгеле.

 Тәрҗемәи хәле 
250px|thumb|right|Шамов хастаханәсе
1833 елда (вариант: 1839 елда Рөстәм Ахунов сайтында) Нократ губернасы (хәзерге Киров өлкәсе) Орлов  шәһәрендә иске йолалык динен тотучы ярлы гаиләдә туган. 1863 елда Казанда шулай ук иске йолалык дине тарафдары булган сәүдәгәр Хрисанф Фоминга хезмәткә урнаша. Ун ел приказчик булып хезмәт иткәч, өченче гилдия сәүдәгәре була. 1871 елның 19 ноябрендә 33 яшендә икенче гилдия сәүдәгәре булырга гариза яза. 1873 елда элекке хуҗасының кызы 28 яшьлек Аграфена (Агриппина) Хрисанф кызы Фоминага өйләнә. Балалары булмый. Фоминнар аркылы Казанның Оконишниковлар, Сапиковлар, Шашабриннар, Плотниковлар, Пьяновлар, Хворовлар, Романовлар, Савиновлар, Губиннар, Тарасов-Родионовлар, Грачевлар кебек билгеле сәүдәгәр гаиләләре белән туганлаша.

1877 елдан 1нче гилдия сәүдәгәре.

Мөстәкыйль эшен Икмәк базарындагы кибетендә ваклап он һәм ярма сатудан башлый. XX гасыр башында Казандагы он сату буенча эре сәүдә фирмасы хуҗасына әверелә. Казансу елгасындагы су тегермәнен арендага ала.

1881 елдан Казан биржа комитеты , 1879 елдан Казан шәһәр думасы гласные. Шамов хастаханәсен төзү эшенә һәм тулысынча җиһазлауга үзе исән чакта 200 мең сум акча бүлә. Казан коммерция укуханәсенең яңа бинасын (Казан ветеринария институты) төзүгә 5 мең сум бирә. Васыятьнамәсендә Казандагы телсез-чукрак балаларга, ярлы һәм авыру балаларга, үзе попечителе булып торган Александров хастаханәсенә һ.б. 95 500 сум акча калдыра.

Шамовлар элекке Вознесенская (хәзерге Островский) урамында үзләренең ике катлы кирпеч йортларында яши. Октябрь инкыйлабыннан соң Шамовларның барлык мөлкәте яңа закимият файдасына тартып алына, Я.Х. Шамовага үзенең йортындагы чарлактагы бүлмә генә калдырыла.
250px|thumb|right|Шамовлар йорты (Островский ур.)

 Хәтер 

 2018 елның 18 гыйнварында Казанда «Я. Ф. Шамов йорты» (Островский урамы, 25) фасадында истәлек тактаташы ачылды. Тактаташның авторы — сынчы Фәнил Вәлиуллин 18 января в Казани открыли мемориальную доску казанскому благотворителю Якову Шамову.  «Элита Татарстана», 18.01.2018.
 2025 елда Яков Шамовның Островский урамында урнашкан, эклектика стилендә эшләнгән ике катлы кирпеч йортында ремонт-реставрацияләү эшләре төгәлләнгән. Әлеге бина XIX гасырның архитектура һәйкәле булып тора һәм төбәк әһәмиятендәге мәдәни мирас объектлары исәбенә керәКазанда сәүдәгәр Яков Шамовның йортын реставрацияләделәр. Татар-информ, 15.12.2025  Завершены ремонтно-реставрационные работы дома купца Шамова в Казани. Министерство строительства, архитектуры и ЖКХ Республики Татарстан, 15.12.2025.

 Искәрмәләр 

 Чыганаклар 
 Татарский энциклопедический словарь. Казань: Институт татарской энциклопедии АН РТ, 1999. ISBN 0-9530650-3-0

 Әдәбият 
 Л. Сергеева. Яков Филиппович Шамов. Китапта: Купечество Казани. Дела и люди. Казань, 1998.
 Казань в памятниках истории и культуры. К.: ТКН, 1982.

 Сылтамалар 
  Рузана Танасева. Жизнь дана на добрые дела — купец Шамов. history-kazan.ru, 2003, № 2,3.
  Рөстәм Ахунов сайты (rustik68.narod.ru)

Төркем:Сәүдәгәрләр
Төркем:Иганәчеләр
Төркем:Хәйриячеләр