Казан сынлы сәнгать укуханәсе

Казан сынлы сәнгать училищесы, Н.И. Фешин исемендәге Казан сынлы сәнгать училищесы (техникум), КССУ, ,  — 1895 елдан Казан шәһәрендә эшләп килүче, Татарстан мәдәният министрлыгы карамагындагы  урта махсус һөнәри белем бирүче дәүләт  белем бирү оешмасы. 
Казан шәһәрендә ике уку бинасы (Мөштәри урамы, 16; Карл Маркс урамы, 70) һәм Яшел Үзәндә филиалы (Яшел Үзән, Засорин урамы, 4а) бар.
Уку йорты директоры — Гыйльметдинова Ольга Александровна.

 Тарих 
Сәнгать мәктәбе бинасы ХХ гасыр башында.|thumb|right|200px
1895 елның 9 сентябрендә, Казан шәһәре сынлы сәнгать мәктәбе буларак, Казан шәһәр думасы һәм Казан губернаторы үтенече буенча, Россия империясенең сынлы сәнгать император академиясе президенты бөек кенәз Владимир Александрович рөхсәте белән ачыла. Мәктәпне ачуда Петербургта сынлы сәнгать академиясен тәмамлаган Н.Н. Белькович, Х.Н. Скорняков, Г.А. Медведев, Ю.И. Тиссен, А.И. Денисов (соңыннан мәктәпнең беренче рәсем укытучылары) башлап йөри. 
Казан сынлы сәнгать мәктәбе Россия сынлы сәнгать академиясенә караган беренче урта һөнәри белем бирү йорты була.
Казан сынлы сәнгать мәктәбе 1905 елга хәтле Зур Лядский урамында урнашкан Казанның III кызлар гимназиясе (София Вагнерның шәхси гимназиясе) бинасында шөгыльләнә. 1901 елның маенда элекке Грузинский урамында (хәзерге Карл Маркс урамы) мәктәп өчен махсус бина корыла башлый. Төзелеш белән укуханә мөдире, сәнгать укытучысы Карл Мюфке (1868—1933) үзе җитәкчелек итә. Ул бина проектын һәм төзелеш сметасын Санкт-Петербургда сәнгать академиясендә раслатуга ирешә. Барлык төзелеш эшләре 1903 елның ноябрендә төгәлләнә. Ләкин декабрьдә янгын чыгып, бинаның түбәсе янып бетә. Янгыннан соң яңадан  корганда, бинаның өске өлешенең кыяфәтенә зур үзгәрешләр кертеләЮлия Глазырина. Карл Мюфке - архитектор и педагог. «Казанские истории», 2010 ел, 20 сентябрь.
Бинада сәнгать училищесы өчен мөһим булган иртәнге һәм кичке рәсем төшерү сыйныфлары, тантаналар һәм күргәзмәләр заллары, өченче катта остаханәләр өчен авыш түбәле пыяла бүлмәләр була.
 1917 елдан Казан дәүләт азат (ирекле) сынлы сәнгать остаханәләре.
 1918 елда Казан дәүләт югары сынлы сәнгать-техник остаханәләре итеп үзгәртелә.
 1920 елда Казан сынлы сәнгать-техник институты ().
 1923 елда Казан сынлы сәнгать техникумыРСФСР ХКШ карары, 1923 ел 10 июль.
 1924 елда Казан архитектура-сынлы сәнгать остаханәләре (техникум) (АРХУМАС).
 1926 елда Казан сынлы сәнгать-педагогия техникумыАТССР мәгариф халык комиссариаты коллегиясе карары 1926 ел, 9 август.
 1927 елда Казан театр техникумы белән берләштерелә, Казан берләштерелгән сынлы сәнгать–театр техникумы исеме ала.
 1930 елда Көнчыгыш музыка техникумы белән берләштерелеп, Татар сәнгатьләр техникумы дип атала, аның  сынлы сәнгать бүлеген тәшкил итәТАССР мәгариф халык комиссариаты коллегиясе карары 1929 ел, 18 ноябрь.
 1935 елда Татар сәнгатьләр техникумыннан аерылып чыга, Татар сынлы сәнгать техникумы, соңрак Казан сынлы сәнгать училищесы  итеп оештырыла.
 2006 елда Казан сынлы сәнгать училищесынә Н.И. Фешин исеме биреләПостановление Кабинета Министров Респуб¬лики Татарстан от 16 ноября2006 г. № 551.
 2008 елда Казан сынлы сәнгать училищесы бинасында һәм аның матди базасына таянып, В.И. Суриков исемендәге Мәскәү дәүләт академия сынлы сәнгать институтының () Казан филиалы да эшли башлый.
 2008 елда Татарстан мәдәният министрлыгы карары белән Яшел Үзән шәһәрендә Казан сынлы сәнгать училищесы филиалы (Засорин урамы, 4а) ачыла.
Бөек Ватан сугышы елларында да Казан сынлы сәнгать училищесы эшчәнлеген туктатмый.

 Белгечлекләр 
180px|thumb|right|КССУ эмблемасы
 Сынлы сәнгать
 Дизайн
 Декоратив-гамәли сәнгать һәм халык һөнәрчелеге
 Скульптура

 Укытучылар 

 Карл Мюфке
 Николай Фешин
 Павел Беньков
 Павел Радимов
 Надежда Сапожникова

 Вера Вильковиская
 Константин Чеботарёв
 Бакый Урманче
 Татьяна Зуева
 Евгений Зуев

 Харис Якупов
 Виктор Куделькин
 Айрат Хәмидуллин
 Асия Миңнуллина
 Әлфия Җәмилова

 туу датасы Исем әлма-матер һөнәр төре Викиҗыентыктагы төркем үлем датасы 1868 Grigory Antonovich Medvedev Император сынлы сәнгать академиясе рәссам Grigory Antonovich Medvedev 1944-02-04 1868-01-30 Karl Müfke gymnase masculin de VoronejЮгары сынлы сәнгать академиясе архитектор Karl Mufke 1933-02-13 1869 Кокорев, Александр Михайлович Мәскәү рәсем сәнгате, һәйкәл ясау һәм мигъмарият укуханәсеЮгары сынлы сәнгать академиясе рәссам Aleksandr Mikhaylovich Kokorev 1944 1887-09-111887-09-09 Павел Радимов Казан Император университеты рәссамшагыйрь Pavel Radimov 1967-02-12 1891-01-01 Петр Сперанский Казан сынлы сәнгать укуханәсеКазан дәүләт архитектура-төзелеш университеты рәссамтеатр рәссам-бизәүчесесынчыархитектор Pyotr Speranskiy 1964-12-13 1903-03-16 Садри Ахун И. Д. Шадр исемендәге Екатеринбург сынлы сәнгать укуханәсеИ. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты сынчыart educator Sadri Akhun 1990-06-21 1915-12-28 Семён Ротницкий И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты рәссам  2004-05-13 1919-12-23 Харис Якупов Казан сынлы сәнгать укуханәсе рәссам Haris Yakupov 2010-02-17 1923-12-23 Евгени Зуев Эстония сынлы сәнгать академиясе рәссам Evgeniy Zuev 1989-10-31 1924-02-25 Әнәс Тумашев Казан сынлы сәнгать укуханәсеИ. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты рәссамсәхнә бизәүче Anas Tumashev 2010-10-12 1924-03-03 Мәснәви Хәертдинов Харкау дәүләт дизайн һәм сынлы сәнгать институтыIvanovo Art School рәссам Masnavi Haertdinov 1983-06-26 1955-04-20 Мәхмүт Ваһапов Казан сынлы сәнгать укуханәсеВасилий Иванович Суриков исемендәге Мәскәү дәүләт академия сәнгать институты рәссам Makhmut Vagapov  1982-06-01 Мухамедьянова, Зульфия Хакимяновна Казан сынлы сәнгать укуханәсеВасилий Иванович Суриков исемендәге Мәскәү дәүләт академия сәнгать институты сынчы Zulfiya Mukhamedyanova 

 Уку йортын тәмамлаучылар 

Казан сынлы сәнгать мәктәбе сынлы сәнгать, гравюра, архитектура, скульптура бүлекләрендә урта һөнәри уку йортлары өчен рәссам-мөгаллимнәр һәм милли мәктәпләр өчен рәсем укытучылары әзерләгән. Сәләтле шәкертләр Россия сынлы сәнгать академиясенә караган Санкт-Петербург югары сынлы сәнгать училищесынә укырга керә алганЧуаш белешмәлеге.

 Инкыйлабка кадәр 

 Николай Фешин
 Павел Беньков
 Давид Бурлюк
 Леонид Овсянников
 Пётр Дульский
 Надежда Сапожникова
 Вера Вильковиская
 Эрнест Шталберг
 Николай Пинегин
 Пётр Котов

 Вадим Мизеров
 Азарий Трапицын
 Василий Сыромятников
 Карлис Зале
 Фёдор Модоров
 Варвара Степанова
 Александр Родченко
 Михаил Лобанов
 Александр Григорьев

 Инкыйлабтан соң 

 Иоаким Максимов-Кошкинский
 Магдалина Мавровская
 Мәхмүт Госманов
 Лотфулла Фәттахов
 Әмир Мәҗитов
 Михаил Нефёдов
 Игорь Вулох
 Илдар Ханов
 Александр Новосёлов

 Константин Васильев
 Абрек Абзгилдин
 Игорь Башмаков
 Николай Абрамов
 Владимир Кудряшёв
 Дмитрий Мощевитин 
 Айрат Хәмидуллин
 Фәрит Вәлиуллин
 Усман Абдуллов

 Автоматик исемлек 

 туу датасы Исем һөнәр төре эш урыны Викиҗыентыктагы төркем үлем датасы 1876-01-18 Pyotr Dobrynin рәссам  Pyotr Semyonovich Dobrynin 1948 1877-03-26 Надежда Сапожникова рәссам  Nadezhda Sapozhnikova 1942-101942-11 1879-03-23 Петр Дульский педагогсәнгать белгечемузей эшлеклесенәшир  Pyotr Dulskiy 1956-03-08 1879-05-15 Константин Лепилов рәссам   1941-10-05 1881-11-261881-12-09 Николай Фешин рәссамpastellistрәссам-акварелистсынчы  Nikolai Ivanovich Fechin 1955-10-05 1885-04-03 Георгий Петрович Кадин рәссамархитекторочучы   1931-04-28 1885-11-27 Николай Шулпинов рәссам  Nikolai Shulpinov 1921-08-07 1886-07-25 Александр Соловьёв    1966 1888-01-01 Василий Александров архитектор   1953-05-19 1888-06-17 Герман Мелентьев рәссам  German Melentyev 1967-03-28 1888-10-28 Карлис Зале сынчы  Kārlis Zāle 1942-02-19 1889-05-04 Вадим Мизеров рәссам Томск политехника университеты  1954-11-21 1889-06-26 Пётр Котов рәссамукытучы Сынлы сәнгать һәм мигъмарият милли академиясеС. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институтыВасилий Иванович Суриков исемендәге Мәскәү дәүләт академия сәнгать институты Pyotr Kotov 1953-07-04 1890-08-24 Моисей Спиридонов рәссам   1981-03-31 1891 Дмитрий Фёдоров    1959 1891-01-01 Петр Сперанский рәссамтеатр рәссам-бизәүчесесынчыархитектор «Сәйяр»Галиәсгар Камал исемендәге Татар театрыМуса Җәлил исемендәге Татар академия дәүләт опера һәм балет театрыКазан дәүләт архитектура-төзелеш университетыКазан сынлы сәнгать укуханәсеВасилий Качалов исемендәге Казан дәүләт академия рус Зур драма театры Pyotr Speranskiy 1964-12-13 1891-01-27 Никита Сверчков рәссам   1985-07-18 1891-06-29 Михаил Лобанов рәссам   1970 1891-10-08 Дмитрий Жилов сынчырәссамбиолог   1959-01-07 1891-11-23 Александр Родченко рәссамфотографсынчыархитекторграфик дизайнердизайнерtypographerсынлы сәнгать эшлеклесерәссам-графикfurniture designerтеатраль сәхнә мохите дизайнерыкинематографистdesign agencyиллюстраторfashion designerрәссам-акварелистceramics designerjewelry designercollagistрәсемче  Alexander Rodchenko 1956-12-03 1892-02-08 Константин Чеботарёв рәссам  Konstantin Chebotaryov 1974-05-21 1892-03-24 Алексей Попов актёркинорежиссёртеатр режиссерытеатр мөгаллимепублицисттеатр белгечеукытучысценаристсәнгать теоретигыпедагог Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС  1961-08-18 1892-04-28 Илларион Плещинский рәссам Сынлы сәнгать һәм мигъмарият милли академиясеКиев милли төзелеш һәм архитектура университеты  1961-02-06 1893 Иван Тютиков рәссам   1973 1894 Петр Байбарышев    1942 1894-08-08 Янис Лиепинш рәссам Латвия сынлы сәнгать академиясе  1964-09-02 1894-11-051894-10-281894-11-091894-10-09 Варвара Степанова рәссамдизайнершагыйрьиллюстраторtextile artistсәхнә бизәүчерәссам-графикистрады әртисесәнгатькәр VkhutemasKrupskaya Academy of Communist Education Varvara Stepanova 1958-05-20 1895 Наталья Пономарёва рәссам  Natalya Ponomaryova 1941 1895-06-22 Владимир Соколов рәссам   1971 1896-06-09 Пётр Фомичев рәссам   1975-09-16 1896-11-04 Николай Крутильников рәссамукытучы Almaty College of Decorative and Applied Arts  1961-04-13 1902-04-05 Владимир Лаптев рәссамфотографжурналист Татарстан Республикасының милли музее Vladimir Lukich Laptev 1963-12-09 1902-06-251902-07-25 Владимир Кудряшёв рәссам  Vladimir Kudryashov 1944-11-09 1903-11-07 Дмитрий Красильников рәссам Татарстан китап нәшриятыCentral Publishing House of the Peoples of the USSRRazdavim fashystskuyu hadzinuVozhyk Dmitriy Krasil'nikov 1951 1903-11-27 Николай Ломоносов сынлы сәнгать эшлеклесетеатр рәссам-бизәүчесе Yekaterinburg Youth TheatreПирем драма театры  1995-09-23 1904-07-15 Габделгазиз Зыятдинев    1991-10-28 1905 Сергей Михайлов рәссам   1985-08-14 1906-02-16 Сәрвәр Җәтәрә актёррежиссёрдраматург Комык музыкаль-дырам тиятры  1980 1907-01-27 Николай Барышев рәссамclandestine agent Gorky Drama Theatre  1944-04-10 1907-08-11 Анатолий Нератов рәссамархитекторiconographer   1973-07-01 1914-02-231914-03-08 Магдалина Мавровская рәссам   2012-05-24 1918-07-21 Анатолий Козырев сынчырәссам  Anatoli Ivanovich Kozyrev 1980-09-07 1918-09-27 Лотфулла Фәттахов рәссам  Lotfulla Fattahov 1981-06-17 1918-10-25 Мәхмүт Госманов рәссам  Makhmut Usmanov 2006 1919-06-19 Пётр Сажин сынчы   1999-02-05 1919-12-23 Харис Якупов рәссам Казан сынлы сәнгать укуханәсе Haris Yakupov 2010-02-17 1922-01-28 Әнвәр Нагаев рәссамсәхнә бизәүчетеатр рәссам-бизәүчесе Муса Җәлил исемендәге Татар академия дәүләт опера һәм балет театры  2002-12-11 1922-02-13 Andrey Prokopyev рәссам  Andrey Prokopyev (painter) 1993-08-27 1922-08-08 Әсгать Сәфәргалин рәссам  Ashat Safargalin 1975-08-28 1923-05-23 Николай Кузнецов рәссам  Nikolay Kuznetsov (painter) 1974-12-15 1923-09-29 Сергей Лывин рәссам  Sergey Lyvin 2000-03-18 1924-02-18 Александр Талеев рәссам   2006-04-04 1924-02-25 Әнәс Тумашев рәссамсәхнә бизәүче Галиәсгар Камал исемендәге Татар театрыКазан сынлы сәнгать укуханәсе Anas Tumashev 2010-10-12 1924-06-24 Владимир Попов рәссам  Vladimir Popov (painter) 2023-10-27 1924-09-13 Владимир Кузнецов рәссамукытучы Харьков дәүләт дизайн һәм сәнгать академиясе  1998-12-23 1924-10-19 Васил Маликов сынчы   1992-10-11 1925-01-15 Юрий Матвеев сәхнә бизәүчерәссам Kharkiv Ukrainian Drama Theatre  1988-09-24 1925-08-14 Владимир Гольба рәссамукытучы Kharkiv State School of Art   1925-08-19 Петр Баландин    1994-07-08 1926-03-19 Нәкый Бикташев    1980-10-29 1926-05-05 Яромир Печкин сынчы Беларус милли техника университеты  1976-06-17 1927-11-03 Сергей Ланзы рәссам   1977 1928-02-18 Мәсгут Шәрифуллин язучы    1928-08-01 Григорий Васягин рәссам   2005-12-29 1930-05-07 Евгений Сидоркин рәссамиллюстраторрәссам-график   1982-09-03 1930-10-19 Андрей Визел  РФА КФҮ Органик һәм физик химия институты  2019-11-14 1931-08-10 Рафаил Баһаветдинов рәссам   2017-08-16 1932-04-17 Николай Индюхов    2009-04-05 1932-12-03 Нәүфәл Адылов сынчы  Naufal Adylov 2004-12-01 1934-03-30 Рөстәм Килдебәкев рәссамmuralistрәссам-витражисmosaicistcarpets designerрәссам-плакатчы  Rustem Kildibekov 2023-11-09 1934-07-10 Рафаэль Агафонов сынчырәссамсәхнә бизәүче   2014-06-26 1934-12-21 Рафаэль Мәсәгутов рәссамҗәмәгать эшлеклесе  Rafael Masautov  1936-01-24 Александр Бакулевский иллюстраторсәнгатькәрграфик дизайнеррәссамрәссам-график  Aleksandr Bakulevskiy 2021-08-23 1936-05-01 Май-оол Даржай рәссам   2005-06-14 1936-10-11 Закир Батраев университет профессоры  Zakir Batraev  1938-01-03 Игорь Вулох рәссам  Igor Vulokh 2012-11-28 1938-11-22 Валерий Скобеев рәссам  Valery Skobeev 2022-07-29 1939-03-31 Рәшит Гыймашев рәссам  Rashit Imashev 2007-03-11 1939-11-13 Илдар Зарипов рәссам  Ildar Zaripov 2012-06-14 1940-02-29 Виктор Фёдоров рәссамmosaicistрәссам-графикпәртеритче  Viktor Kronidovich Fyodorov 2001-10-05 1940-10-28 Равил Исмәгыйлев     1942-01-06 Георгий Тайгильдин     1942-03-25 Алексей Штерн рәссамтеатр режиссерыкуючы-рәссам    1942-09-03 Константин Васильев рәссам  Konstantin Vasilyev 1976-10-29 1946-08-05 Надир Әлмиев рәссам  Nadir Almeev  1946-11-14 Измаил Ефимов рәссам    1946-12-22 Григорий Эйдинов (1946) иллюстраторрәссам  Grigory Eidinov  1947-08-01 Шамил Шәйдуллин рәссам  Shamil Shaidullin 2021-08-03 1949-02-23 Рәшит Сафиуллин рәссамсәхнә бизәүчерәссам-график   2024-02-13 1949-07-28 Александр Леухин рәссам    1949-11-01 Валентина Губская рәссам Татар дәүләт «Әкият» курчак театрыШәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе   1951-01-04 Шамил Нигъмәтуллин    2004-02-01 1951-01-09 Зөфәр Гыймаев рәссам  Zufar Gimaev 2022-02-15 1951-01-16 Рәшит Гаимов рәссаммөгаллим Казан милли тикшеренү технология университетыВасилий Иванович Суриков исемендәге Мәскәү дәүләт академия сәнгать институты Rashit Gaimov  1951-02-08 Дефак Рәхмәтуллин рәссам   2007-04-07 1951-08-15 Әлфия Җәмилова     1952-11-26 Асия Миңнуллина рәссамсынчы  Asiya Minulina  1952-12-11 Фәридә Хәсьянова рәссамchildren's book illustrator  Farida Hasyanova  1954-02-10 Рәшит Газиев рәссамсәхнә бизәүче  Rashit Gazeev 2021-12-22 1954-04-12 Рәшит Гафиятуллин хөкемче    1955-04-20 Мәхмүт Ваһапов рәссам Казан сынлы сәнгать укуханәсеКазан дәүләт мәдәният институты Makhmut Vagapov  1958-04-04 Наилә Кумысникова рәссамсәхнә бизәүче  Nailya Kumysnikova  1959-02-24 Фәрит Вәлиуллин рәссам Татар дәүләт гуманитар-педагогика университетыКазан (Идел буе) федераль университеты Farit Valiullin  1959-12-04 Игорь Щетинин рәссам    1960-10-27 Ришат Гомәров рәссам Татнефть   1960-11-02 Булат Насыйхов рәссамкуючы-рәссамарт-директор Әлмәт татар дәүләт драма театрыЯр Чаллы дәүләт курчак театрыСабир Өметбаев исемендәге Минзәлә дәүләт татар драма театрыТуфан Миңнуллин исемендәге Түбән Кама татар дәүләт драма театры   1961 Сергей Светлаков рәссампәртеритче    1963-06-15 Әнвәр Сәйфетдинев рәссам  Anvar Kamilevich Sayfutdinov  1967-10-20 Әлфия Ильясова рәссам  Alfiya Sargin  1968-01-31 Фасхутдинова, Луиза Фагимовна рәссамчигүче Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Шиһабетдин Мәрҗани исемендәге Тарих институтыӘмир Мәҗитов музее Luiza Fashutdinova  1968-12-31 Луиза Фәсхетдинова дизайнер Әмир Мәҗитов музееАрча милли аяк киеме фабрикасыТатарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Шиһабетдин Мәрҗани исемендәге Тарих институты   1971-12-27 Фәридә Харрасова рәссамиллюстратор  Farida Harrasova  1982-06-01 Мухамедьянова, Зульфия Хакимяновна сынчы Казан сынлы сәнгать укуханәсе Zulfiya Mukhamedyanova   Владимир Бельтюков рәссам   

 Бина 

Псевдоурыс стилендә (теремга охшатып) кызыл кирпечтән салынган 3 катлы бина. Планда бина Н хәрефенә охшап тора. Гомуми мәйданы — 5232,2 м². Бина төзелешендә иң яхшы кирпеч, известняк, ак таш кулланылган. Идәннәргә паркет җәелгән.
Бинаның архитекторы Карл Мюфке III дәрәҗә Изге Станислав ордены белән бүләкләнә (1905).
1930-1941 елларда бинада коммуналь төзелеш инженерлары институты урнаша.
1941-2004 елларда КАИның 2 нче уку бинасы булып хезмәт итә.
2004 елда Казан сынлы сәнгать училищесынә кайтарып бирелә. Башта төп фасад ремонтлана, аннары бинаның эчке корылмаларына реставрация үткәрелә. 
1995 елда бина «Шәһәр мигъмарияты һәйкәле», «илкүләм әһәмияткә ия дәрәҗәле мәдәният мирасы ядкәре» дип табылаУказ Президента РФ № 176 от 20 февраля 1995 года.

 Искәрмәләр 

 Әдәбият 
 Глухов М. С. Печать и пути развития татарской советской художественной культуры 1917—1932 гг. Казань, 1974.

 Сылтамалар 

 Уку йортының рәсми сайты
 КССУ турында «Казан яңача» сайтында

 Моны да карагыз 

Төркем:Сәнгать уку йортлары
Төркем:Казан урта һөнәри уку йортлары
Төркем:Казанның Мактау китабына кертелгәннәр
Төркем:Казан сәнгать училищесы