Bayqoñğır ğäläm alanı

300px|мини|уңда|Qazaqstan
300px|мини|уңда|
Proton-K raketasın cibärü
Bayqoñğır ğäläm alanı yäki Bayqoñır (qazaqça Байқоңыр - bay üzän) - dönyanıñ berençe häm iñ zur ğäläm alanı (kosmodromı), Qazaqstan, Qızıl-Urda ölkäse, Qazalı häm Jusalı arasındağı Töretam awılı yanında urnaşqan. 
300px|мини|уңда|Soyuz TMA-13 start aldınnan
Mäydanı 6717 km².

Bayqoñğır şähäre häm ğäläm alanı 2050 yılğa qädär Rusiä tarafınnan Qazaqstannan arendağa alınğan.

Faydalanu bäyäse - 5 mlrd. sum yılda. Arenda bäyäse - 115 mln. dollar. Roskosmos büdjetın 4,2% täşkil itä. Ğomümän, Rusiä 6,16 mlrd. sum yılda tota.

Bayqoñğır - ğälämgä cibärü sanı buyınça dönyada äydäp baruçı ğäläm alanı (2012): 12 yörtüçe raketa cibärelde, Kanaverel borını (AQŞ) ikençe urında (10).

 Tarix  

1954 yılda qıytğaara ballistik raketa R-7 sınaw öçen yaña poligon tözärgä kiräk ide. Mari ASSR, Dağstan, Ästerxan ölkäse, Qızıl-Urda ölkäse qarala ide. Radioyörtü öçen iñ uñaylı urın -  Qızıl-Urda ölkäse bulıp çıqqan.

Berençe şartlı poligon iseme - "Tayga".

1955 yılda tözeleş başlana.

1957 yılda faydalanu başı, R-7 raketasın cibärü.

1957 yılda berençe Cirneñ yasalma iärçene, etlär belän iärçen cibärü.

1960 yılda R-7 raketası sınawı.

1961 yılnıñ 12 aprelendä berençe keşe ğälämi oçışı.

2009 yılda Rusiä xärbiläre Bayqoñırdan kitä.

2018 yıldan soñ Rusiä pilotlı cibärülär "Könçığış" (Vostoçnıy) ğäläm alanına küçermäkçe bula.

2030 yılğa ğälämgä cibärülär 90% Plesetsk häm Könçığış ğäläm alannarınnan bulır dip kötelä.

 Taswir 
 9 start kompleksı, yörtüçe raketalar öçen 15 cibärü caylanması 
 4 qıtğaara balistik raketalar öçen 4 cibärü caylanması 
11 montaj-sınaw korpusı
mäğlümat-isäpläw üzäge
 kislorod-azot zavodı
TETS 60 MWt
 92 elemtä töyene
"Krayniy", "Yubiley" hawa alannarı

 Sıltamalar 

 Официальный сайт администрации города 
 Официальный сайт городской еженедельной газеты «Байконур» 
 Фотогалерея Ленинск-Байконур (более 16 тыс. фото) 
 Космодром Байконур — неофициальный сайт
 Международный интернет-клуб байконурцев 
 Описание, план, фотографии Байконура
 История Байконура 
 Байконур — космодром и город. История и фотоальбом 
 Космодром Байконур будет превращен в специальную экономическую зону 
 Командировка на Байконур
 Байконур «снимает погоны» 
 Космодромы — «ключ на старт»
 Прощай, Байконур!
 25 лет на Байконуре
 д/ф «Белое солнце Байконура»  телестудии Роскосмоса (видео)
 д/ф «Тур на космодром Байконур» (видео)
 Байконур — авария ракеты «Протон »

Төркем:Галәми кораблар
Төркем:Космос
Төркем:Галәми үзәкләр
Төркем:Әлифба буенча космодромнар
Төркем:Технология