Нәҗип Хөсәенов

Нәҗип Хөсәенов, Нәҗип Хөсәен улы Хөсәенов (1885-1937) — сәясәтче, фирка эшлеклесе, Бохара коммунистлар фиркасе җитәкчесе (1919-1920). Бохара халык шуралар җөмһүрияте дәүләт контроле халык комиссары (1920). РСДРП(б) әгъзасы (1917 елдан).

 Тәрҗемәи хәле 
1885 елда Казан губернасы Мамадыш өязе (хәзерге Мамадыш районы) Сәртек авылында туган. Казанда ветеринария-фельдшерлык укуханәсендә укыган. 1905 елда Урта Азиягә китә. Анда ялланып, мамык басуында, соңыннан тимер юлда эшли. Беренче бөтендөнья сугышы елларында патша армиясендә хезмәт итә.

 Инкыйлаб 
 Бохарада 
Февраль инкыйлабыннан соң, Бохарадан 12 км читтәге  Яңа Бохарада (Каган шәһәре)Бу шәһәр Бохара әмиренә буйсынмыйча, Россия протекторатында була тимер юлга эшкә керә. Вакытлы хөкүмәт чорында ук әлеге шәһәрдә эшче-крестьян депутатлары шурасы оеша. Н. Хөсәенов П.Г. Полторацкий һ.б. белән шураның большевиклар фракциясенә керә.

1918 елның 2 мартында халыкка һәрьяклы ирек вәгъдә иткән Бохара әмире Сәет Галимханның «бөек манифесты»ның вакытлы манёвр икәнен мамык игүчеләргә, ефәк җитештерүчеләргә, чабаннарга аларның туган телләрендә аңлата.

1918 елда Бохара коммунистлар фиркасен оештыруда катнаша«Академик» сайтында: Азимҗан Якубов, Галимҗан Акчурин, Адаз Абдусамазовлар белән бергә инициатив төркем барлыкка китереп, сентябрь аенда Ташкәнтта I (оештыру) корылтае чакыралар. 
1920 елның 16 августында Чарджуй шәһәрендә узган Бохара коммунистлар фиркасенең IV корылтаенда Н. Хөсәенов Үзәк комитетның җитәкчесе итеп сайлана.

А. Алиев, Н. Корбанов, А. Тураев белән бергә Бохара әмирлегендә коралланган фетнә әзерлиЗур Совет энциклопедиясе, 4 нче том, 165 нче  бит.

1920 елның 23 августында  Сакар-Базар кышлагында диһканнар кораллы фетнә башлый. Иске Чарджуй фетнәчеләр кулына күчкәч, Н. Хөсәенов белән Фәйзулла Хуҗаев Бөтенроссия ҮБКның Төркистан комиссиясенә ярдәм сорап мөрәҗәгать итәләр. М.В. Фрунзе һәм инкыйлаби хәрби шура () әгъзасы Й.И. Ибраһимов Бохарага Төркистан фронты гаскәрләрен җибәрә. Иске Бохара алынгач, Ф. Хуҗаев җитәкчелегендә Бохара халык комиссарлары шурасы төзелә. Н. Хөсәенов хөкүмәт әгъзасы итеп сайлана.
 1920-1926 елларда фирканең Сырдәрья өлкә комитетында үгетләү һәм пропаганда бүлеге мөдире урынбасары булып эшли, Ташкәнтта фирка район комитетында үгетләү һәм пропаганда бүлеген, «Кызыл Үзбәкстан» газетасында фирка тормышы бүлеген җитәкли.
 1927-1928 елларда Үзбәкстан ССР коммунистлар фиркасе үзәк комитеты инструкторы.
 1928-1930 Үзбәкстан ССР дәүләт нәшриятында мөхәррир.

 Сарманда 
1931-1932 елларда Сарманда контроль комиссия һәм эшче-крестьян инспекциясе инспекторы, соңрак ул комиссиянең рәисе булып эшли.

 Сәяси золым 
1937 елда атып үтерелгән.

 Чыганаклар 
 Хаклык аклаган исемнәр. Казан: ТКН, 1991. ISBN 5-298-00652-3
 Файзулла Ходжаев. Избранные труды в трех томах. Т. I. - Ташкент: "Фан", 1970.

 Сылтамалар 
 Бохара инкыйлабы тарихыннан

 Искәрмәләр 

Төркем:Татар сәясәтчеләре
Төркем:Сталин репрессияләре корбаннары
Төркем:Татар журналистлары
Төркем:Халык комиссарлары