Orfey

Orfey (bor. yunança Ὀρφεύς) - borınğı yunan mifologiäsendä mäşhür riwäyättäge cırçı häm muzıkant - sazda başqaruçı, Orfey iseme sänğät qüäten kürsätä.
200px|мини|уңда|Orfey üz canı qıllarında uynıy, sınçı Ernst Neizvestnıy, TEFİ yarışınıñ bilgese
Orfik tabınu yolalarına nigez saluçı häm dini-fälsäfä täğlimatı orfizm nigezläwçese.

 Riwäyät 

Frakiä yılğalar allası Eagr häm muza Kalliopa ulı, Evridika ire.

Apollon Orfeygä saz (lira) büläk itkän. Tılsımlı saz yärdämendä xaywannar qulğa iäläşterelä, qıyalar, ağaçlar küçerelä.

Altın runonı ezläw säfärendä argonavtlar belän qatnaşqan.

 Orfey häm Evridika 
200px|мини|уңда|Orfey häm Evridika
Orfey üz söyekle ülgän xatını Evridikadan ülelär patşalığına barğan.

Orfey üz iskitkeç matur tawışı, cırlar belän Aid häm Persefonanı soqlandırğan, häm Aid Evridikanı çığarıp cibärergä röxsät birgän.

Läkin qaytqanda, Orfey artqa borılıp qarağan, quyılğan şartnı bozğan häm Evridika mäñgegä ülelär patşalığında qalğan.

 Ülem 
200px|мини|уңда|Orfey üleme, Emil Ben, 1874
Ovidiy buyınça Orfey Dionisqa tabınuçılar Frakiä menadaları  tarafınnan botarlap üterelgän.

 Mädäniättä 

Mädäniättä Orfeyğa küp kenä räsemnär, kitaplar, şiğerlär, operalar, cırlar bağışlanğan.

Tatar cırçısı Albert Äsädullin Jurbin yazğan "Orfey häm Evridika" berençe sovet rok-operasında Orfey partiäsen 1970 yıllarda başqara. Şuşı partiä belän Albert Äsädullin böten ilgä, dönyağa tanıla, küp çit illärdä çığış yasıy. Anıñ iseme Bötendönya сaz, pop häm rok muzıkası entsiklopediäsenä kertelgän.

Sıltamalar 

 Лосев А. Ф. Мифология греков и римлян. — М., 1996. — С. 527, по Сосибию Лаконскому
 Гомер. Илиада XXI 441—457
  Плутарх. Об упадке оракулов 21 // Лосев А. Ф. Мифология греков и римлян. М., 1996. С.416

Төркем:Борынгы юнан мифологиясе