Aksiä (iqtisad)

Aksiä (, ,  — xoquq) — çığarıla torğan qimmätle qäğäz, xucağa (aktsioner) aksionerlıq cämğiäte tabışınıñ öleşen dividendlar törendä alu xoquqın, aksionerlıq cämğiäte belän idärä itü xoquqın häm milege öleşenä xoquqnı berketä. 
300px|мини|уңда|Aksiä misalı, 1913
Räsäy qanunnarı buyınça aksiä — isemle qimmätle qäğäz.

 Törlär 

 Ğadi aksiälär 
Ğadi aksiälär:
aksionerlıq cämğiäte belän idärä itü xoquqın birälär (ber aksiä — aktsionerlar cıyılışında — ber tawış),
aksionerlıq cämğiäte tabışı büleneşendä qatnaşalar.
Dividendlar çığanağı — aktsionerlıq cämğiät çista tabışı. Dividendlar zurlığı eşxanä direktorlar şurasında raslana.
 Dividendlar büleneşe — alınğan ğadi aksiälär sanına turı kilä.

 Östenlekle aksiälär 
Östenlekle aksiälär (Privilegiäle) ğadi aksiälärgä qarağanda imin tabış alunı birälär, berençe çirattağı dividendlar tüläwen tä'min itä, läkin ğädättä aktsionerlıq cämğiät belän idärä itü xoquqın çiklilär.

Östenlekle aksiälär tübändäge bülenälär:
 Östenlekle aksiälär — tawış xoquqına alışu näticäsendä östenleklär birälär: tabış zurlığı bilgelänä, cämğiätne yabu qimmätlege bilgelänä, östen xoquqlı tüläwlär.
 Cıyu aksiäläre (Kumulätiv) — şulay uq östenleklär, dividendlar cıyu.

Şulay uq oyıştıru aksiäläre bar.

 Listing 

Birjağa kertü öçen aksiälär listing protsedurasın ütärgä tieş. Satuda qatnaşu — şirkätkä ozaq waqıtlı kapitalnı cälep itärgä mömkinlek birä, şirkät qimmätlegen arttıra.

 Bäyä 

Nominal' bäyä — nigez kapitalına turı kilä
 Aksiä çığaru bäyäse — berençe çığaruda aksiä bäyäse. Çığaru (emissiä) bäyäse nominal' bäyädän zurraq.
 Bazar bäyäse — ikençel bazarda satu—alu bäyäse, fond birjasında formalaşa.
 Balans bäyse — şirkät balansı qimmätlege çığarılğan aksiälär sanına çağıştırması.

 Aksiälär qapçıqları 
Aksiälär qapçığı — ber qulda (xucada) aktsionerlıq cämğiätneñ aksiäläre sanı.

5% — aktsionerlar cıyılışı öçen citä
25% — ğomumi cıyılış küpçelek qararların tıya

 Aksiälär tıyu qapçığı 
Aksiälär tıyu qapçığı — direktorlar şurasına veto — tıyu quyırğa mömkinlek birä torğan aksiälär öleşe. Ğädättä, tıyu qapçığı — 25% kübräk.

 Aksiälär käntrül' qapçığı 

Aksiälär käntrül' qapçığı — xucağa bäysez itep qararlar itärgä mömkinlek birä torğan aksiälär öleşe. Ğädättä, tıyu qapçığı — 50% + 1 aksiä.

 Sıltamalar 
Статья 2 федерального закона «О рынке ценных бумаг» от 22.04.1996 N 39—ФЗ в редакции 28 декабря 2002. В предыдущей редакции допускался выпуск акций на предъявителя.
 ПОЛОЖЕНИЕ ПО БУХГАЛТЕРСКОМУ УЧЁТУ «УЧЁТ ФИНАНСОВЫХ ВЛОЖЕНИЙ» ПБУ 19/02
 Банки и небанковские кредитные организации и их операции: Учебник. Под.ред. Е. Ф. Жукова. М:Вузовский учебник, 2004.—491с. ISBN 5-9558-0011-5, гл.1.4. Эволюция банковских операций.

Төркем:Акча
Төркем:Икътисад
Төркем:Кыйммәтле кәгазьләр
Төркем:Ватандашлар хокукы