Борынгы татар үлчәү берәмлекләре

Борынгы татар үлчәү берәмлекләре – борынгы Болгар заманнарыннан татар халкы арасында озынлыкны, ераклыкны, авырлыкны үлчәү өчен кулланылышта булган, бүген дә тарихи әһәмиятен югалтмаган терминнар (сүзлекчә). Мәсәлән, түтәрәм – нәрсәнең дә булса чиреге (1/4), мисалга, бер түтәрәм ипи - бер бөтен икмәкнең чиреге. Болардан башка чиләк, капчык, пөдәүкә (подаука), коштабак  һ.б. лар белән үлчәү дә кулланылган.

 Чыганак 
Мәхмүт Галиев, А. Тимергалин. Русча-татарча физика терминнары сүзлеге. 3 нче кушымча. Казан, 1981.

300px|thumb|right|Үлчәү берәмлекләре 
{| class="wikitable"
|-
! Озынлык һәм ераклыкныүлчәү берәмлекләре 
! Нәрсәне аңлаткан
! Башка үлчәү берәмлегенә тәңгәллеге
|-
| Чакрым
| Кеше тавышын ишетеп була торган ара, ()
| 1 км чамасы
|-
| Күз күреме 
| Тигез урында күреп була торган ара
| 3-4 чакрым
|-
| Өрмәк  
| Эт өргән тавышны ишетеп була торган ара
| 2-3 чакрым
|-
| Мөгрәмәк
| Сыер мөгрәвен ишетеп була торган ара
| ½ чакрым 
|-
| Ук атымы 
| Җәядән атылган укның очу ераклыгы
| 0,6 чакрым 
|-
| Колач
| Кул җитәрлек җәем
| 1,7-1,8 м
|-
| Терсәк
| 
| 75 см
|-
| Аршын
| 
| 71 см чамасы
|-
| Адым  
|
| 70 см чамасы
|-
| Табан
| 
| 30,5 см чамасы
|-
| Тотам 
| Кул яссуы, дүрт илле
| 7,5-8,5 см
|-
| Бер илле
| Бармак юанлыгы
| 1,5 см
|-
| Сөям 
| Кече карыш – имән һәм баш бармаклар арасы
| 16 см
|-
| Карыш 
| Имән һәм чәнчә бармаклар арасы
| 18 см
|-

{| class="wikitable"
|-
! Авырлык үлчәү берәмлекләре 
! Башка үлчәү берәмлегенә тәңгәллеге
|-
| Пот
| 16 кг
|-
| Батман 
| 4 пот чамасы
|-
| Кадак (гөрәңкә)  
| 409,5 г чамасы
|-
| Мыскал
| 1/96 кадак, 4,5 г чамасы
|-

Төркем:Искергән Русия үлчәү берәмлекләре
Төркем:Татар тарихы