Хөсәен Әхмәтов

Хөсәен Әхмәтов (Хөсәен Фәйзулла улы Әхмәтов, ) – композитор, РСФСР халык артисты (1990), Салават Юлаев премиясе лауреаты (1968). БАССР композиторлар берлеге рәисе (1948-1953).

 Тәрҗемәи хәле 
200px|thumb|right|Кызы Гөлнара Әхмәтова язган китап
1914 елның 6 гыйнваренда Ырынбур губернасы Орски өязе (хәзерге БР Баймак районы) Чыңгыз авылында туган. Баймакта тау-сәнәгать мәктәп-техникумын тәмамлый. Казанда музыка техникумында эскрипкә сыйныфында укый. Салих Сәйдәшев композиторлыкка укырга киңәш итә. 
Мәскәү консерваториясенең  милли бүлеген (1932-1936, җыр сыйныфы; 1936-1941; 1944, композиторлар  сыйныфы) тәмамлый. Уфада радиокомитетта музыка мөхәррире (1941-1944), филармониянең сәнгать җитәкчесе (1946-1974), БАССР композиторлар берлеге идарәсе рәисе (1948-1953), БАССР хор җәмгыяте рәисе (1976-1987) булып эшли.

 Бөек Ватан сугышында 
Сугыш башлангач, үзе теләп фронтка китә. Мәскәүнең Кызыл Пресня районы укчы батальонына снайпер итеп билгеләнә. 3 айдан үпкә авыруы көчәеп, Уфага кайтырга мәҗбүр була.

 Иҗаты 
Озын көйләр белгече. «Төнге Урал» исемле беренче  милли классик романсын (Кадыйр Даян сүзләренә) яза.
100 халык көенең, 400 җыр һәм романсның ноталары авторы. 12 вокал шәлкем, 18 баллада, 4 поэма яза.

 Төп хезмәтләре 
 «Елъязма» симфониясе (1947);
 «Советская Башкирия» (1950) документаль фильмына музыка (Рәүф Мортазин белән бергә) 
 «Ал да нур чәч халкыңа» романсы (Шәехзадә Бабич сүзләренә) 
 «Тау бөркете» балеты (Уфа, 1954,  Нариман Сабитов белән бергә)
 «Рус халкына мәдхия» кантатасы (1954, Хәниф Кәрим сүзләренә Мәскәүдә «БАССР әдәбияты һәм сәнгате ункөнлеге» (1955) өчен махсус язылган)
 оркестр өчен сюиталар (1952, 1963)
 кыллы квартет (1963)
 кыллы оркестр, гобой, арфа һәм бәрмә кораллар өчен сюита (1967)
 «Замандашлар» операсы  (Уфа, 1971, Баязит Бикбай либреттосы)
 «Биш шигырь…» вокал шәлкеме (1981, М. Акмулла сүзләренә)
 «Нәркәс» операсы (Илшат Юмагулов трагедиясе нигезендә) (вафатыннан соң, 1994 елда улы Морат Әхмәтов сәхнәгә куя)
 «Пушкиниана» (А.С. Пушкин сүзләренә) шәлкеме
 «Рус лирикасы» һәм «Фарсы иле мотивлары» (Сергей Есенин сүзләренә) шәлкеме
 М.Ю. Лермонтов сүзләренә вокал шәлкем

 Гаиләсе 
 Хатыны  Рәүфә фатыйх кызы, табиб
 Улы Морат Әхмәтов, композитор
 Кызы Зөлфирә, табиб, профессор
 Кызы Гөлнара, музыка белгече

 Хәтер 

 Уфа филармониясе композитор исемен йөртә (2009 елдан)
 Баймак районында композитор Хөсәен Әхмәтовның 100 еллыгын билгеләделәр  Башинформ

 Кызыклы факт 
Уфаның Совет мәйданында корылган курантларга көй итеп Х. Әхмәтовның «Уфа-гүзәл башкала» вальсы алына.

 Бүләкләре, мактаулы исемнәре 
 БАССР атказанган сәнгать эшлеклесе (1957)
 Салават Юлаев премиясе (1968) – җырлар шәлкеме өчен
 РСФСР халык артисты (1990)
 РСФСР атказанган сәнгать эшлеклесе (1974)
 «Хөрмәт билгесе» ордены (1949), (1954)
 Хезмәт Кызыл Байрагы ордены (1971)

 Әдәбият 
Р. Шәкүр. Салават Юлаев премиясе лауреатлары (иҗади портретлар). Уфа, 1987.

 Чыганаклар 
 Сылтамалар 
     Уфа филармониясе сайты 
 Кино-театр.ру сайты

 Искәрмәләр 

Төркем:Салават Юлаев премиясе лауреатлары
Төркем:РСФСР халык артистлары
Төркем:РСФСР атказанган сәнгать эшлеклеләре
Төркем:БАССР атказанган сәнгать эшлеклеләре
Төркем:Югары уку йортларын тәмамлаучылар
Төркем:Мәскәү консерваториясен тәмамлаучылар
Төркем:Иҗади берлекләр рәисләре
Төркем:БАССР композиторлар берлеге рәисләре
Төркем:ССРБ композиторлары