Ашина

Ашина - Төрки каһанлыкларында идарә иткән аксөякләр нәселе.
Риваять буенча төркүт ыругы Ашина бүре анасы оныгыннан килеп чыккан.

Лев Гумилев буенча Ашина - "намуслы бүре" дигән сүз. Төрки телләрдә бүре яки каскыр сүзләре кулланылган.

Олы династиягә нигез салучы - Бумын каһан, Кече династиягә нигез салучы - Истәми Баһадир каһан булып санала.

Ашина нәселендә мирас итү  тәртибе: абыйдан соң эне тәхеткә утыра, абзыйдан соң бертуганның улы утыра (баскыч мәсләге).

Ашина нәселенең вәкилләре төрле түрәләр булып эшләгәннәр: ябгу (каһаннан соң икенче зат), тәгин, шад - тәхет варислары, суйбашлар - гаскәр башлыклары, илтәбәрләр - буйсынган төбәкләр хакимнәре.

Лев Гумилев буенча Ашина дигән төркүтләр нәселе баштарак маңгул телендә сөйләшкән.

Риваять
300px|мини|уңда|Ашина нәселенең туграсы (Бүре башы күк фонында)
Таншу дигән Кытай чыганагы буенча борынгы заманда һуннар нәселе Ашина булган, бу ыруг дошманнар тарафыннан тар-мар ителгән һәм үтерелгән булган, тик бер генә йөкле хатын калган, ул Алтай төньяк-көнбатышындагы тау тишегендә качкан, анда бүреләр өне булган. Бала тапканда, хатын үлгән, ә бүре анасы малайны ашатып үстергән, бүре анасының алты бүре баласы, ә малай - җиденчесе булгандыр.

Риваять буенча нәкъ бу малайдан һуннар патшалары нәселе Ашина-Җиде (Ашина Эди) башланган.

 Шәҗәрә 
 Көнчыгыш Төрки каһанлыгы 
Бумын — 542—552, каһан  551
Кара Иссык Хан — каһан 553—554
Мукан-каган — каһан 554—572
Тобо Хан — каһан 572—581
Амрак — каһан 581
Бага-Ышбара хан — каһан 581—587
Чоллыг-Җагбу-Бага хан — каһан 587—588
Юн-Олуг — каһан 588—599
Кара-Чурын-Төрк — каһан 599—603

 Көнбатыш Төрки каһанлыгы 
    Истәми хан — Көнбатыш Төрки каһанлыгы ябгу-хакиме   554—576
    Кара-Чурын-Төрк —   576—599
    Нили-хан —  599—604
   Басыл-тегин — каһан 604
    Таман хан — каһан 604—612
    Шәгөй хан — каһан 612—618
    Тун-Ябгу хан — каһан 618—630
    Күлүг-Себер хан — каһан 630—631
    Сы-Ягбу хан — каган 631—633
    Нишу Дулу хан — каган 633—634
    Ышбара-Толис-шад хан — каган 634—639
    Халлыг Ышбара-Ягбу хан — каган 653—657
    Ашина Дуҗи хан — каган 676—679
    Ашина Хүшәле-шад — каган 693—704

 Әдәбият 

    Гумилёв Л. Н. Древние тюрки. М.-Л., Наука, 1967.
    Ганиев Р.Т. Восточно-тюркское государство в VI - VIII вв. — Екатеринбург: Издательство Уральского университета, 2006. — С. 152. — ISBN 5-7525-1611-0.

Төркем:Тарихи дәүләтләр
Төркем:Төрки дәүләтләр