Ике башлы бөркет

300px|мини|уңда|Төрки атабәк Имад әд-Дин Зәнгә II дирһәме (1170-1196) төньяк Гыйракта табылган.
Ике башлы бөркет - герб уйдырма билгесе, Алтын Урда тәңкәләрендә һәм тамгаларында сугылган символhttp://zeno.ru/showphoto.php?photo=3354  Oriental Coins Database, Алтын Урда илтамгаларының берсеЛебедев В.П. 2000. Корпус монет Крыма в составе Золотой Орды (сер. XIII - нач. XV в.). Часть 1, шулай ук борынгы дәүләтләрдә һәм бүгенге илләрдә кулланыла торган символ. Россия Федерациясенең гербында сурәтләнә.

Сурәттә бөркетнең бер башы сул (көнбатыш) ягына, икенче башы уң (көнчыгыш) ягына карый. Алтын Урда тәңкәләрендә ике башлы кош астында еш кына хан исеме гарәпчә сугылган.

 Тарих 
Хеттлар патшалыгы
Кайбер чыганаклар буенча ике башлы бөркет шумер цивилизациясендә барлыкка килгән. Ләкин иң борынгы ике башлы бөркет  сурәте Хеттлар патшалыгының башкаласы Хаттуса (бүгенге Бугазкөй)  казу эшләре нәтиҗәсендә табылган.

Шулай ук Хетлар дәүләтенең башка биналарында бу символ табылган. Соңрак урта гасырларда ул Әрмәнстанда табылган.

 Алтын Урда 
300px|мини|уңда|Алтын Урдада табылган бәкләрибәк Нугай (1235-1300) тамгасы, XIII гасыр
Алтын Урда ике башлы бөркет  беренче тапкыр XIII гасыр азагында бәкләрибәк Нугай тамгасында очрый. Шулай ук Сакчы дигән акча сугу йортында ясалган татар тәңкәләрендә ике башлы кош сурәтләнә.
300px|мини|уңда|Кырымда табылган Туктамыш хан суккан ике башлы бөркетле тәңкәләр
Соңрак ике башлы бөркет Алтын Урда ханнары Туктай, Үзбәк, Туктамыш тәңкәләрендә сугылган, аеруча күп ике башлы бөркетле тәңкәләре Кырымда табылган.
300px|мини|уңда|Татар-монгол Юань династиясе (1271-1368) идарә иткән чорындагы сул яктагы свастикалы ике башлы кош белән тамга Кытайда табылган
Татарларның ике башлы бөркете кайдан килгәне турында берничә фаразлар бар: 
1) татар ханнары Византия белән мөнәсәбәтләре сәбәпле (румын нумизматы Ernest Oherlănder-Târnoveanu карашы), 
2) иң ышанычлы караш (галимнәр Р. Фасмер, Б.Кене, А. Орешников) буенча ике башлы бөркет Көнчыгыштан килгән, күп кенә мөселман илләрендә  XII гасырдан охшаш тәңкәләр сугыла, XI гасырда төрекләр-сәлҗүкләр Бөек Сәлҗүк Дәүләтендә ике башлы бөркет - рәсми илтамгасы булган, татарлар кардәш төрки халыклар белән мөнәсәбәтләр аркасында бу символ килгән.
3)  татар галиме Исхаков Д. М карашы буенча  "Дәфтәр-и Чыңгыз намә" борынгы татар кулъязмасында "ике башлы кара кош" нәсел билгесе буларак телгә алына. Шулай ук Кытай территориясендә татар-монгол Юань династиясе (1271-1368) идарә иткән чорындагы свастикалы ике башлы кош табылган. Свастика борынгы ариләр дәүләтендә һәм соңрак фарсы, һинд илләрендә таралган булган.  Табылган тәңкә сул яктагы свастика белән.

Россия
300px|мини|уңда|1497 елга кадәр Мәскәү кенәзлегендә кулланыла торган тәңкә
300px|мини|уңда|Киев Русендә кулланыла торган тәңкә
Беренче тапкыр ике башлы бөркетне рус кенәзе Иван III тик 1497 елда куллана (татарларның символны кулланышыннан 200 елдан соң). Моңарчы рус тәңкәләрендә җайдак кылыч белән сурәтләнә, Киев Русе тәңкәләрендә Өч япьле (Трезуб) сугыла.
300px|мини|уңда|Россия Федерациясенең гербы

Россиядән аермалы буларак күпмилләтле Россия дәүләтендә Алтын Урда рәсми символы - ике башлы бөркет илтамгада кулланыла.

Көнбатыш Аурупа

Бөек Сәлҗүк Дәүләтендә 11 гасырдан, Алтын Урдада 13 гасырдан ике башлы бөркет кулланыла.

1434 елда бу символ Изге Рим империясендә кабул ителә.

XIV гасырда Сербиядә кабул ителә.

XV гасырдан  ике башлы бөркет Тверь һәм Мәскәү кенәзлекләрендә кулланыла башлый, соңрак Россия дәүләте гербына әверелә.

 Сылтамалар 
 Двуглавый орел http://melma.ru/ethnic/sumerian/religion/215-dvuglavyy-orel.html
 Искәрмәләр 

Төркем:Татар тарихы
Төркем:Алтын Урда
Төркем:Россия тарихы
Төркем:Төркия тарихы
Төркем:Украина тарихы
Төркем:Герблар