Тамбов губернасы

Тамбов, Тамбов губернасы () —  Россия империясенең, РСФСРның һәм ССРБның административ берәмлеге.

 Географиясе 
Тамбов губернасы төньякта Владимир һәм Түбән Новгород губерналары белән, көнчыгышта Пенза һәм Сарытау губерналары белән, көньякта Воронеж губернасы белән, көнбатышта Воронеж, Орёл, Рязань һәм Тула губерналары белән чиктәш булган.

 Тарих 
XVIII йөзнең башына кадәр бу җирләр Казан сарае приказы карамагында булганнар. 1708 елда беренче  губерналарга  бүлү нәтиҗәсендә Ялатма, Кадым һәм Төмән Казан губернасына каратылганнар, Тамбов, Шацк, Козлов, Добрый, Сокольск, Лебедянь, Романов, Демшинск, Усман һәм Борисоглебск исә Азак губернасына каратылганнар. 1719 да бөтен Тамбов төбәге Азак губернасы составына кертелә һәм ике вилаятькә (Тамбов һәм Шацк) бүленә. Тамбов вилаяте Тамбов, Козлов, Добрый һәм Борисоглебскны үз эченә алган, Шацк вилаятенә баш шәһәреннән тыш Төмән, Кадым һәм Ялатма кергән булганнар. Лебедянь Елец вилаяте составында, Усман һәм Демишинск — Воронеж вилаяте составында булган. 1779 елда 15 (Борисоглебск, Гвозды, Ялатма, Кадым, Кирсанов, Козлов, Лебедянь, Липецк, Моршанск, Новохопёрск, Спасск, Тамбов, Төмән, Усман, Шацк) өяздән гыйбарәт булган Тамбов калгайлыгы (наместниклыгы) оештырылган.https://docviewer.yandex.ru/?url=ya-disk-public%3A%2F%2FW%2B1J4KjZ5X935j%2BEzXdGVUIkDYLIKb2L7%2B0esO2xEQ0%3D&name=SNM_Tambovskaya_1866.pdf&c=561fb63afb6b

Тамбов губернасы 1796 елда Тамбов калгайлыгын үзгәртеп кору юлы белән барлыкка килгән. 1803 дән 1923 елга кадәр губерна чикләре һәм эчке бүленеше үзгәрешсез булып кала биргән. 1923 елда Ялатма, Спасск һәм Шацк өязләре Рязань губернасына күчкән, Төмән (Темников) өязе исә Түбән Новгород, Пенза һәм Рязань губерналары арасында бүленгән, Усман өязе һәм Борисоглебск өязенең 1 вулысы Воронеж губернасына күчерелгән; губернас составына Задонск өязенең 3 вулысы һәм Новохопёрск өязенең 9 вулысы кертелгән.

1920–1921 елларда биредә Ватандашлар сугышының бер өлеше булган көчле крестьян күтәрелеше булып үткән. Аны бастырыр өчен, Тухачевский җитәкчелегендәге ЭККГ чәстләре баш күтәрүчеләргә каршы хәтта химик корал (тончыктыргыч газ) да кулланган.http://community.livejournal.com/beloe_dvijenie/345616.html

1928 дә губерна бетерелгән, территориясе Үзәк кара туфраклы өлкәсе составына кертелгән.

 Халык 
 1897  1926 2 562 677  2 726 914
Туган тел буенча , 1897: рус теле — 95,48 %, мордва телләре — 3,34 %, татар теле — 0,63 %, украин теле — 0,22 %.http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97.php?reg=72

Дини состав, 1897: православлар — 98,52 %, мөселманнар — 0,63 %, искейолачылар — 0,55 %.

Милли состав, 1926: руслар — 99,13 %, украиннар — 0,47 %.

 Эчке бүленеш 
 № Өяз Өяз үзәге (халык саны) Мәйдан,  чакрым² Халык саныhttp://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_gub_97.php?reg=42(1897), кеше 1 Борисоглебск өязе Борисоглебск (22309)6515,7306715 2 Ялатма өязе Ялатма (4578)3570,8141027 3 Кирсанов өязе Кирсанов (9331)6033,6263102 4 Козлов өязе Козлов (40297)5888,6337603 5 Лебедянь өязе Лебедянь (12774)2939,0144822 6 Липецк өязе Липецк (20524)2940,1164350 7 Моршанск өязе Моршанск (26458)5910,8270392 8 Спасск өязе Спасск (6439)3573,0121366 9 Тамбов өязе Тамбов (48015)8511,4422498 10 Төмән өязе Төмән (5399)4701,0138350 11 Усман өязе Усман (9986)4125,8209910 12 Шацк өязе Шацк (13840)3800,7163895

 Губернада туган танылган татар шәхесләре 
 Һади Такташ (Спасск өязе Сыркыды авылы, 1901–1931) — язучы.
 Фәхрелислам Агиев (Төмән өязе Тенеш авылы, 1887–1938) — балалар язучысы.
 Мөхәммәтша Мамин (Спасск өязе Горенка авылы, 1905–1943) — язучы, әдәби тәнкыйтьче.
 Әмин Тынчеров (Ялатма  өязе Бостан авылы, 1907–1980) — сәяси эшлекле, ТАССР Халык кәмисәрләре Шурасы рәисе (1938–1940).
 Хафиз Палютин (Төмән  өязе Югары Пешли авылы, 1896–1937) — сәяси эшлекле, ТАССР прокуроры-юстиция халык комиссары (1926–1928).

 Искәрмәләр