Якуп Колмый

Якуп Колмый (псевдоним, чын исеме Якуп Хәйрулла улы Колмөхәммәтов, ) — язучы, журналист. Бөек Ватан сугышында катнашкан. ССРБ язучылар берлеге әгъзасы (1944 елдан). БАССР атказанган мәдәният хезмәткәре (1978), БАССР атказанган сәнгать эшлеклесе (1987).

 Тәрҗемәи хәле 
1918 елның 7 сентябрендә Уфа губернасы Стәрлетамак өязе (хәзерге Башкортстанның  Ишембай районы) Канакай (Шыкпай) авылында туган. Башлангыч белемне туган авылында алгач, күрше Урман-Бишкадак авылында  крестьян яшьләре мәктәбендә, 1934-1936 елларда Стәрлетамак педагогика укуханәсендә укый.

«Ленинсы» (Ленинчы) (1937-1939), «Яшь сталинчы» (Казан, 1939) газеталарында эшли.

1939 елда хәрби хезмәткә алына. Әрмәнстанда чик буенда хезмәт итә БР әдәбият картасы сайтында.

 Бөек Ватан сугышында 
Я. Колмый хезмәт иткән атлы дивизия Көнбатыш фронтка җибәрелә, Мәскәүне саклауда катнаша. Смоленск хәрби-сәяси училищесында укып, кече сәяси җитәкче (политрук) дәрәҗәсе ала. Каты яралана. Яңадан сафка баскач, Көньяк Урал хәрби бүлгесендә дивизия газетасында әдәби хезмәткәр була. 1945 елның августында хәрби хезмәттән азат ителә.

II дәрәҗә Ватан сугышы ордены белән бүләкләнә.

 Иҗаты 
Беренче шигырьләре крестьян яшьләре мәктәбендә укыганда языла. Стәрлетамакта укыганда Кадыйр Даян җитәкләгән әдәбият түгәрәгенә йөри. Макар районы газетасында, Уфада «Яшь төзүче» газетасында шигырьләре басыла башлый.

1937 елдан «Ленинчы» () газетасында эшли башлагач, әсәрләре  «Октябрь», «Пионер» журналларында дөнья күрә. Хәрби хезмәткә алынганчы, беренче китабы «Адым» (1940)  нәшер ителә.

Сугыш елларында әдәби иҗаты активлаша. 1944 елда ССРБ язучылар берлегенә алына.

Сугышта язылган шигырьләре «Фронтовик уйлары» (1942), «Миңа Сталин кушты» (1944) китапларында басыла  Башкорт энциклопедиясе.

Сугыштан кайткач, «Кызыл Башкортстан» (1945-1946), «Ленинсы» (Ленинчы) (1951-1953), «Кызыл таң» (1953-1958) газеталарында әдәби хезмәткәр, радиода (1958-1978) әдәби тапшырулар мөхәррире булып эшли.

 Китаплары 
 Бердәмлек (1958)
 Яшәү яме (1962)
 Гомер чәчкәләре (1964, балалар өчен)
 Сайланма әсәрләр (1968)
 Былбылым (Казан, 1969, Г. Рамазанов кереш сүзе белән)
 Бәләкәй батыр (1970, балалар өчен)
 Күңел күрке (1971)
 Якты таңнар (1975)
 Күңелем кырлары (1978)
 Уфа моңнары (1982)
 Сәхнәдә үткән гомер (1983, очерк)
 Бәдәр Йосыпова (1984, очерк)
 Халык рәссамы Галия Имашева (1984, очерк)
 Шигырьләр һәм поэмалар (1986)
 Күңел кояшы (1990)
 Яшьлек хатлары (1993)

 Бүләкләре, мактаулы исемнәре 
 II дәрәҗә Ватан сугышы ордены (1985)
 БАССР атказанган мәдәният хезмәткәре (1978)
 БАССР атказанган сәнгать эшлеклесе (1987)

 Әдәбият 
 Г. Рамазанов. Солдат-шагыйрь. «Былбылым» китабына кереш сүз. Казан, 1969.

 Чыганаклар 
 Утлы еллар авазы (җыентык, төзүчесе Г. Байбурин) Уфа, 1985.
 Совет Башкортстаны язучылары (биобиблиографик белешмәлек). Уфа, 1988.

 Сылтамалар 
   БР әдәбият картасы сайты
   Башкорт энциклопедиясе

 Искәрмәләр 

Төркем:Башкортстан язучылары
Төркем:Башкорт язучылары
Төркем:Журналистлар
Төркем:Мөхәррирләр
Төркем:БАССР атказанган сәнгать эшлеклеләре
Төркем:БАССР атказанган мәдәният хезмәткәрләре
Төркем:ССРБ язучылары
Төркем:Бөек Ватан сугышында катнашкан язучылар