Идел-Чулман тыюлыгы

Идел-Чулман дәүләт табигый бисфера тыюлыгы — Татарстан территориясендә урнашкан биосфера тыюлыгы. 1960 елның 13 апрелендә Идел буеның сакланган бозылмаган урманнарның һәм далалы урманнарының саклау максаты белән булдырылган.
 География 
Тыюлык ике — Саралы һәм Раифа — өлешеннән тора, алар бер-берсеннән 100 километр ераклыкта урнашалар. Райфа өлеше Казаннан 50 км көнбатыштарак урнашкан, Саралы өлеше исә Казаннан көньяграк, Идел, Чулман һәм Мишә елгалары бергә кушылу урынында урнашкан.
 Рельеф 
Раифа өлеше чокрырлар челтәре белән тигезле рельефына ия, Саралы өлешенә биеклекләр сикерүе хас. Саралы өлешенә Куйбышев сусаклгычының яр буе керә.

Төп елга — Сумка. Терриотриядә бер системаны тәшкил итүче күлләр һәм елгалар күп. Иң зур күл — Раифа күле. Туфраклар күбесенчә кәсле-көлсу, шулай ук артык юешләндергән туфраклар да бар.
 Климат 
Климат — уртача континеталь, температураның кискен үзгәртүе һәм явымнар төшүе хас.
 Моны да карагыз 
 Ак күл
 Тышкы сылтамалар 
 http://www.sopkgu.narod.ru/vkgpz.htm 

Төркем:Татарстанның табигый тыюлыклары
Төркем:Яшел Үзән районы