Новокузнецк

Новокузнецк (, 1622-1931 елларда Кузнецк—Сибирский, 1932—1961 елларда Сталинск; шор., хак., алт.: Аба-тура; сибирско-тат.: Аба-тора) — Русиянең Кемерово өлкәсендә шәһәр, Кемерово өлкәсенең Новокузнецк районы үзәге. Кемерово өлкәсенең иң зур һәм иң иске шәһәре. 

2020 елның 2 июленнән — «Хезмәт даны шәһәре» Указ о присвоении почётного звания Российской Федерации «Город трудовой доблести».

2010 елның җанисәбе буенча шәһәрдә 547 904 кеше яши.2010 елгы Бөтенрусия җанисәбе. РФ, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
 География 
Көнбатыш Себернең көньягында, Том елгасы ярларының икесендә дә, Кузнецк күмер бассейнының көньягында урнашкан.

Себернең эре икътисади, транспорт һәм мәдәни үзәге.

Русиянең металлургия һәм күмер чыгару мәрказләреннән бересе.

1617 елда кальга буларак барлыкка килгән. 1917 елга кадәр кече сәүдә һәм кәсепчелек мәркәзе булган. Сәнәгате 1929 елда Кузнецк металлургия комбиантының төзелешеннән үсеш алды. Төп ширкәтләр: Кузнецк, Көнбатыш Себер металлургия комбинатлары. Ферроэретмәләр, әлүмин, һ.б заводлары эшлиләр. Машиналар төзү һәм металлургия үсеш алганнар. Химия-фармацевтика эшләп чыгару берләшмәсе, җиңел, азык-төлек сәнәгатьләре бар. Ташкүмер чыгарыла. 2 югары уку йорты, 2 театр, 4 музей (шул исәптән, өлкәне өйрәнү, тасвирый сәнгать музейлары) бар.
 Халык саны 
 1897http://www.gogolevka.ru/chitatelyam/o-novokuznetske/naselenie  1926  1939   1959http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus59_reg2.php  19701970 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны  19791979 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны  19891989 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны  20022002 елгы Бөтенрусия җанисәбе. РФ, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны  2010 3 141  3 894  ~166 000  377 000  499 183  541 356  599 947  576 000  547 904
Милләтләр (2010): урыслар — 94,4%.
 Эчке бүленеш 
Шәһәр 6 районга бүленә:
 Завод районы
 Кузнецк районы
 Куйбышев районы
 Орҗоникидзе районы
 Үзәк районы
 Яңа Ильинка районы
200px|thumb|right|Новокузнецк институты (филиал)
 Мәгариф 
 Новокузнецк институты (КемДУ филиалы)

 Шәхесләр 
 Ольга Иванова (1965), язучы-прозаик.
 Гата Камский (1974), гроссмейстер (1990).
 Габделкәрим Кәримов (1986), Казакъстан җырчысы.
 Константин Толкачёв (1953), 1999 елдан Башкортстан Республикасы Дәүләт Җыелышы — Корылтай рәисе.

 Дин 
200px|thumb|right|«Чулпан» мәчете)
Православие
Ислам
 «Чулпан» мәчете
 «Абду Рахмон» гыйбадәт йорты
 Искәрмәләр 

 Чыганаклар 
 Үзбәк милли энциклопедиясе

Новокузнецк