İmpuls

İmpuls (xäräkät miqdarı) - vektor fizik zurlığı, cisem mexanik xäräkäteneñ miqdarı bulıp tora.

Klassik mexanikada impuls cisemneñ massası häm anıñ tizlege tapqırçığışına tigez, impuls yünäleşe tizlek vektorınıñ yünäleşenä täñgäl kilä.

 .

Ğomumi oçraqta impuls Nöter teoremasınnan alına:
İmpuls - mexanik sistemanıñ xäräkäte additiv integralı bulıp tora, Nöter teoreması buyınça impuls fundamental' simmetriäse - fäza berişlelegenä turı kilä.

 Nyuton mexanikası 
Klassik mexanikada impuls:




İntegral' küreneş



Ägär sistemağa tışqı köçlär tä'sir itmäsä, sistema impulsı saqlana:

 . (*)

Bäreleşlärdä impulslar almasuı sığılmalı bäreleşlärdä häm sığılmasız bäreleşlärdä törleçä bara.

 Relätivistik mexanika 

3-ülçäneşle impuls:



Yomıq sistemada, tışqı köçlär bulmağanda impuls saqlana.

4-ülçäneşle impuls:



Energiä häm impuls nisbäte:



 Ğomumi impuls 

Teoretik mexanikada ğomumi impuls tizlek buyınça Lagranjiannıñ çığarılmasına tigez:



Lagranjian

,

şuña kürä



 Ğomumi impuls elektromagnit qırında 



biredä   - vektor potentsialı

 Elektromagnit qırınıñ impulsı 

Sİ

 İmpuls kvant mexanikasında 

Kvant mexanikasında impuls operatorı kertelä:



Hamiltonian:



 De Broyl dulqınnarı 

De Broyl  tigezlämäse buyınça:

biredä   - De Broyl dulqını ozınlığı

 Ädäbiät 

    Арнольд В. И. Математические методы классической механики. — 5-е изд., стереотипное. — М.: Едиториал УРСС, 2003. — 416 с. — 1500 экз. — ISBN 5-354-00341-5
    Ландау, Л. Д., Лифшиц, Е. М. Механика. — Издание 4-е, исправленное. — М.: Наука, 1988. — 215 с. — («Теоретическая физика», том I). — ISBN 5-02-013850-9
    Ландау, Л. Д., Лифшиц, Е. М. Теория поля. — Издание 7-е, исправленное. — М.: Наука, 1988. — 512 с. — («Теоретическая физика», том II). — ISBN 5-02-014420-7
    Сивухин Д. В. Общий курс физики. — Издание 4-е. — М.: Физматлит, 2002. — Т. I. Механика. — 792 с. — ISBN 5-9221-0225-7

Төркем:Физик зурлыклар