Lend-liz

Lend-liz (inglizçä lend - burıçqa birü, lease - tüläp faydalanırğa birü) - AQŞ däwlät programması, anıñ buyınça AQŞ İkençe Bötendönya suğışında üz soyuzdaşlarına qorallar, texnika, strategik çimal, şul isäptän neft produktları, suğış kiräk-yaraqları tapşıra.

AQŞ prezidentı Franklin Delano Ruzvelt maxsus lend-liz turında qanunnı  imzalağan, AQŞ Kongressı 1941 yılnıñ 11 martında raslağan. Lend liz qanunı (inglizçä An Act to Promote the Defense of the United States) buyınça: ägär nindider il saqlanuı AQŞ öçen möhim bula ikän, AQŞ prezidentı şul däwlätkä bulışa ala. 

Lend liz qanunı buyınça:
 suğış waqıtında AQŞ tapşırğan xärbi texnika h.b. yuq itelgän oçraqta tülänmi.
 suğıştan soñ AQŞ tapşırğan xärbi texnika h.b. qalğan oçraqta prontsentsız kredit bularaq tülänä.
 AQŞ telägän oçraqta suğıştan soñ qalğan texnika AQŞqa qaytarıla.

 Tapşırular küläme 

Len-liz buyınça ğomumi tapşırular 50,1 mlrd. dollar täşkil itkän:

+İl-aluçı1941-1945 yıllarda yärdäm küläme, mlrd. doll.2008 yılğı bäyälär buyınça yärdäm küläme, mlrd. doll. Böyekbritaniä 31,4 ~382 SSRB 11,3 ~138 Frantsiä 3,2 ~40 Qıtay 1,6 ~20+

AQŞqa kire qayta torğan lend liz 7,8 mlrd. doll. täşkil itkän: 6,8 mlrd. doll. Böyekbritaniädän. SSRBdan AQŞqa kire qayta torğan lend liz 2,2 mln. doll. täşkil itkän.

SSRB tarqalğannan soñ böten lend-liz burıçı Rusiä üzenä ala, 2003 yılda äcät küläme 100 mln. doll. täşkil itä.

 Tapşırular yulları 
 Tapşırular yulları  meñ tonn  ğomumidän % ıTın okean aşa8 24447,1İran aşa4 16023,8Arktika aşa3 96422,6Qara diñgez aşa6813,9Sovet Arktikası aşa4522,6Barlıq17 501100,0

 Sıltamalar 

 Музей Ленд-лиза
 Закон о ленд-лизе
 Восточный Фронт — ленд-лиз 
 Вокруг Ленд-Лиза 
 Ленд-лиз на hrono.ru
 Проект «Ленд-Лиз»  на airforce.ru
 Военная помощь Советскому Союзу
 Ленд-лиз и переписка председателя Совета министров СССР с президентами США и премьер-министрами Великобритании во время Великой Отечественной войны  // lend-lease.by.ru


Төркем:Икенче бөтендөнья сугышы