Мариуполь

Мариу́поль (, , ) — Украинаның Донецк өлкәсендәге шәһәр, халык саны буенча өлкәдә икенче урында. Мариуполь районының администраив үзәге (район составына керми). 2022 елның февраль ахырыннан МХО нәтиҗәсендә Россия контроле астында. 2022 ел сентябрендә үткәрелгән референдум нигезендә РФ эченә керә, ләкин шуны күпчелек дөнья илләре танымый. Сугыш нәтиҗәсендә күп кеше я һәләк була, я шәһәрдән качып китә, төгәл саны билгесез.

Халык саны буенча Украинада беренче дистәдә (2022 елга кадәр). 
 География 
Мариуполь Азак диңгезенең ярында, Кальмиус елгасының тамагында урнашкан.
 Климат 

 Тарих 
250px|thumb|сулда|Шәһәр үзәгендә
Элек Мариуполь урынында Домаха исемле казаклар ныгытмасы урнашкан була. 1778 елда биредә шәһәр нигезләнә (Павловск исеме астында).

1780 елда шәһәргә Кырымнан сөрелгән юнаннар килеп урнаша һәм аңа Мариуполь исеме кушыла. XIX гасыр азагында шәһәрдә тимер юл, яңа эре порт һәм металлургия заводлары барлыкка килә.  Индустриализация елларында биредә «Азовсталь» заводы һәм башка төрле ширкәтләр төзелә. Шәһәр алман оккупацияне һәм 1990-еллардагы икътисади төшүне кичергән. Әлеге вакытта Мариуполь — Донецк өлкәсенең әһәмиятле икътсади үзәге, шуның белән бергә, ул ял урыны да булып тора. Шәһәр — Украиндагы юнан мәдәниятенең танылган үзәге.

2014 елның июльhttp://www.president.gov.ua/news/30513.html — октябрендә Донецк өлкәсенең вакытлы башкаласы булып торган.
 Халык 
 1897http://pop-stat.mashke.org/ukraine-cities.htm 1926  1939  1959http://demoscope.ru/weekly/ssp/ussr59_reg2.php  1970http://demoscope.ru/weekly/ssp/ussr70_reg2.php  1979http://demoscope.ru/weekly/ssp/ussr79_reg2.php  1989http://demoscope.ru/weekly/ssp/sng89_reg2.php  2001http://2001.ukrcensus.gov.ua/rus/results/total_population/structure_population/sel_1/?box=1.1W&k_t=14&rn=&id=&botton=cens_db31 11640 825221 529283 570416 927502 581518 933492 176
Милли состав (2001): украиннар — 47,6%, руслар —  43,4%, юнаннар — 6,5%
Туган тел буенча состав (2001): рус теле — 89,5%, украин теле —  9,9%.
Административ бүленеш 
210px|мини|Мариуполь шәһәр советы составы:
Мариуполь районнары:Торак пунктлары:
1 — Сартана
2 — Старый Крым
3 — Талаковка
4 — Гнутово
5 — Ломакино
 Диңгез буе районы
 Кальмиус районы 
 Үзәк районы
 Сул як яр районы
 Кардәш шәһәрләр 
  Магдебург, Алмания
  Валенсия, Испания (1993 елдан)
  Гөмре, Әрмәнстан
  Железногорск, РоссияПлан совместных мероприятий городов-побратимов: город Железногорск Курской области (Россия) и город Мариуполь Донецкой области (Украина) на 2011 год.
  Савона, Италия
  Таганрог, Россия (1993 елдан)
  Нарьян-Мар, Россия (1992 елдан)
  Цицикар, КХҖ (2007 елдан)
 Танылган шәхесләр 
 Андрей Жданов — совет дәүләт эшлеклесе.
 Әдәбият 
 Мотиенко Я. В., Александрович Э. П., Славянск, фотоальбом, стр. 82, тираж 30000 экз. Издательство: «Мистецтво», Киев, 1976

 Искәрмәләр 

 Сылтамалар 

 Городской совет 
 Веб-камера ОАО «Укртелеком», перекресток пр. Ленина и ул. Казанцева 
 Web-Камеры Мариуполя 
 История и культура Мариуполя 
 Фото Мариуполя. Панорамные фотографии его улиц, домов, парков, памятников, пляжей, достопримечательностей…и т.д 3D вращающиеся фотографии, обзор 360 градусов.  
 Старый Мариуполь. История города Мариуполя 
 Центральная городская библиотека им. В. Г. Короленко 

Төркем:Украина шәһәрләре
Төркем:Мариуполь