Армияләрнең «A» төркеме

Армияләрнең «A» төркеме — (алман Heeresgruppe A) — Алман Кораллы көчләре (вермахт) эчендәге гаскәрләрнең оператив-стратегик берләшмәсе.

 Тарих 
 Төркемне оештыру. Көнбатышта кампания 
1939 елның октябрендә Гаҗәп сугышы вакытында Рейнланд-Пфальцта 12-нче һәм 16-нчы армиялардан армияләрнең «A» төркеме оештырыла. 1940 елның май аенда, Францияга һөжүм итергә әзерләнгән чакны, төркемгә 2-нче белән 4-нче армияларны кушалар.

 1943—1944 елның кыш-яз кампаниясе 
1943—1944 елның кыш-яз кампаниясен Кызыл Армия Украинаның Уңъягында зур һөҗүм (Днепр-Карпаты опреациясе, 24 декабрь 1943 — 17 апрель 1944) белән башлый. Дүрт айлы һөҗүм нәтиҗәсендә алман «Көньяк» һәм «А» армияләр төркемнәре тар-мар ителәләр; Кызыл Армия Украина Уңъягын һәм кайбер көнбатыш өлкәләрен азат итәләр, ә көньякта ССРБ дәүләт чигенә чыгалар; 28 мартта, Прут елгасы аша чыккач, совет гаскәрләре Румыния территориясенә керәләр.

Һөҗүмдә 1-нче, 2-нче, 3-нче һәм 4-нче Украина фронтларның гаскәрләре, Кара диңгез флоты һәм Азак хәрби флотилиясенең кораблары һәм партизаннар катнашканнар; һөҗүм нәтиҗәсендә фронт 250—450 километрга көнбатышка, Ковель — Тернополь — Черновцы — Бельцы сызыгына күчкән.

 Командирлар 
 Армияләрнең «Көньяк» төркеменәң сәргаскәрләре 
  Активлык еллар
  Сәргаскәрә
   1939 елнын 26 октябреннән 1941 елнын 22 июненә хәтле
  генерал-фельдмаршал Герд фон Рундштедт
   1942 елнын 10 июленнән 1942 елнын 9 сентябренә хәтле
  генерал-фельдмаршал Вильгельм Лист
   1942 елнын 10 сентябреннән 1942 елнын 22 ноябренә хәтле

   1942 елнын 23 ноябреннән 1944 елнын 30 мартка хәтле
  генерал-фельдмаршал Эвальд фон Клейст
   1944 елнын 1 апрелдән 1944 елнын 24 сентябренә хәтле
  генерал-полковник Фердинанд Шёрнер
   1944 елнын 24 сентябреннән 1945 елнын 17 гыйнваргә хәтле
  генерал-полковник Йозеф Гарпе
   1945 елнын 17 гыйнвардән 25 гыйнваренә хәтле 
  генерал-полковник Фердинанд Шёрнер


 Армияләрнең «A» төркеменең сугыш составы 

   Дата
  Сугыш составы
   1939 ел, ноябрь
  16-нче армия, 12-нче армия
   1940 ел, май
  16-нчы армия, 12-нче армия, 4-нче армия, 2-нче армия
   1940 ел, июнь
  16-нчы армия, 12-нче армия, 2-нче армия, Гудерианның танклар төркеме
   1940 ел, июль
  6-нчы армия, 16-нчы армия, 9-нчы армия
   1940 ел, август
  9-нчы армия, 16-нчы армия
   1940 ел, сентябрь
  9-нчы армия, 16-нчы армия, 
   1940 ел, ноябрь
  9-нчы армия, 16-нчы армия
   1941 ел, май
  6-нчы армия, 17-нче армия
   1942 ел, август
  1-нче танк армиясе, , 11-нче армия
   1942 ел, сентябрь
  1-нче танк армиясе, 
   1943 ел гыйнвар
  1-нче танк армиясе, 17-нче армия, 
   1943, февраль
  17-нче армия, 
   1943, март
  17-нче армия, 
   1943, октябрь
  6-нчы армия, 17-нче армия
   1944 ел гыйнвар
  3-нче армия (Румыния), 17-нче армия, 
   1944, март
  6-нчы армия, 3-нче армия (Румыния), 17-нче армия
   1944, октябрь
  4-нче танк армиясе, 17-нче армия, 
   1944 ел, ноябрь
  4-нче танк армиясе, 17-нче армия, 1-нче танк армиясе
   1944 ел, декабрь
  9-нчы армия, 4-нче танк армиясе, 17-нче армия, 1-нче танк армиясе
   1945 ел, гыйнвар
  9-нчы армия, 4-нче танк армиясе, 17-нче армия, 


 Искәрмәләр 

 Чыганаклар 
 Великая война
 Генштаб.ру 
 Восточный фронт 
 Der angriff

Төркем:Вермахт
Төркем:Икенче бөтендөнья сугышы