Россия Югары Советы куып таратылуы

Россия Югары Советы куып таратылуы (, «1993 елдагы Октябрь фетнәсе», «1993 елдагы Октябрь күтәрелеше», «1993 елдагы Ельцин түнтәрелеше», «Ак йортны атыш», «Советлар йортны атыш», «1400 указы») —  1993 елның 21 сентябрь — 4 октябрьдагы Россия Федерациясендәге эчке сәяси конфликты.

1992 елда башлаган конституцон кризис нәтиҗәсендә килеп чыккан. Конфликт нәтиҗәсе — Мәскәү урамнарындагы кораллы бәрелешләре (президент рәсми чыганаклар буенча бәрелешләр нәтиҗәсендә 157 кеше һәлак булган, 348 кеше яраланганhttps://archive.is/20120802234510/www.izvestia.ru/special/article3097187/, парламент чыганагы буенча 10 меңгә кадәр кеше вафат) белән 1917 елдан гамәлдә булган «совет хакимият моделе»нең көчләп туктату.
 Бәрелешләр сәбәпләре 
Конфликт сәбәбе: президент Ельцин канунсыз рәвештә Россия парламентын — Югары Советны таратып җибәрү фәрманын  чыгарган. Шушы 1400 санлы указ эш иткән Конституциягә каршы булган, шулай итеп президент конституцияне бозып канунсыз булуын парламент тарафыннан танылган. Конституцияне бозган президент легитим түгел булып чыкканын парламент раслаган һәм вице-президентны Руцкойны президент итеп сайлаган.

1993 елның 24 сентябрендә Конституция Мәхкәмәсе Ельцинның карары Конституцияне бозганын хөкем иткән һәм аның вазифаларыннан читләшкәнен хуплаган.

 Канлы бәрелеш 
Ике хакимият көрәшендә хәрби көчләре Ельцинны яклаганнар һәм кораллы бәрелеш нәтиҗәсендә парламент атып бетергән.

Кыска ватандашлар сугышыннан соң һәммә парламент җитәкчеләре кулга алынган (бер елдан алар азат ителгән), сул карашлы һәм миләтчеләр карашлы оешмалар бастырылганнар.

 Нәтиҗәләр 
Баш нәтиҗәсе — парламент хакимиятен кыскарту, көчсезләнү. Яңа конституция кабул иткәннән соң көчле президент хакимияте һәм зәгыйфь парламент хакимияте барлыкка килүе.
 Искәрмәләр 

 Тышкы сылтамалар 
 Россиядә 1993 елгы конституцион кризиска 20 ел
 Октябрь 1993. Хроника переворота
 1400 указы тексты
 Халык депутатлары советының «Россия ватандашларына» мөрәҗәгате, 04.10.1993
 Видеоязмалар 
 Хроники Октября 1993 года
 «Хроника 3 октября 1993 года — Документальные кадры с места событий.»
 Октябрь 1993 (расстрел Белого Дома) видеохроника

Төркем:Мәскәү тарихы
Төркем:Россия тарихы
Төркем:Россия бәрелешләре