Прометий

Прометий (, Pm) — Менделеевның периодик таблицасының 6 период элементы. Тәртип номеры - 61. Лантаноид. Тәбигатьтә очрамый диярлек, чөнки андагы барлык изотоплар радиоактивлы. Тәүге тапкыр ясалма рәвештә  1945 елда алынган. Иң озак тора торган изотобы — прометий-145, ярым таркалыш чоры 18 ел  була.

 Символы 
Прометий элементының символы - Pm (Прометий дип укыла).

 Тарихы 
Прометий,  кыска вакытлы радиоактив элемент буларак, табигатьтә бик аз күләмдә очрый (бәяләмәләр буенча, ул Җир кабыгында берничә йөз грамм) һәм күп тикшеренүчеләрнең тырышлыгына да карамастан, аналитик рәвештә табыла алмый.

Прометий 1945 елда америка химигы Д. Маринский, Л. Гленденин һәм Ч. Кориэлл прометийны ураннан ион алмашлы сумала ярдәмендә бүлеп чыгарган.

1947 елда, прометийның химик үзенчәлекләрен тикшерү үткәргәч, яңа элемент барлыгы исбатлана.

 Исеменең килеп чыгышы 
Мифик герой -  ут урлап, аны кешеләргә тапшырган титан Прометей исемен алып кушылган.

1950 елда  IUPAC  Атом үлчәве буенча комиссия 61-енче элементка прометий исеме бирә, бөтен иске — иллиний, флоренций, прометей һәм циклоний — кире кагыла.

 Чыгарып алу 
Металлик  прометийны  PmF3 металлотермия ысулы белән алалар.147Pm атом реакторларында барлыкка килә торган төрле радиоактив изотоп элементлар катнашмасыннан аерып алына.

 Кулланылышы 
Радиолюминофорларга өстәмә буларак кулланыла, прометий аларны β-нурланыштан яктыртырга мәҗбүр итә. Шул ук вакытта, α-нурланышка нигезләнгән матдәләрдән аермалы буларак, ул радиолюминофорларның тиз картаюына китерми.Лаврухина А. К., Поздняков А. А. Аналитическая химия технеция, прометия, астатина и франция. — Наука, 1966. — С. 308. стр.118.

 Әдәбият 
Прометий// Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. 21-й т. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.

 Чыганаклар 
 Atomic Weights of the Elements 2001, Pure Appl. Chem. 75(8), 1107—1122, 2003. Retrieved June 30, 2005. Atomic weights of elements with atomic numbers from 1-109 taken from this source.
 IUPAC Standard Atomic Weights Revised  (2005).

 Сылтамалар 
Прометий//Большая российская энциклопедия
 Прометий на Webelements
 Прометий в Популярной библиотеке химических элементов 

 Искәрмәләр 

Төркем:Химик элементлар