Армияләрнең «Төньяк» төркеме

Армияләрнең «Төньяк» төркеме - (алман Heeresgruppe Nord) — Алман Кораллы көчләренең (вермахтның) эчендәге гаскәрләрнең оператив-стратегик берләшмәсе.

 Тарих 
1939 елның 1 сентябрьдә Алмания Польшага һөҗүм итә. 2 сентябрьдә Бөекбритания һәм Франция Алмания сугышны игълан иткәннәр; Икенче бөтендөнья сугышы башлана. 17 сентябрьдә көнчыгыштан Польшага Советлар Берлеге бәреп керә.

 Армияләрнең «Төньяк» төркемененнән армияләрнең «B» төркемен оештыру 
Армияләрнең «Төньяк» төркемен Польшадан көнбатышка күчереп урнаштырылган һәм 1939 елның 12 октябрендә исемен алмаштырып армияләрнең «B» төркеме дип оештырылган.

1940 елның 18 декабрьдә Гитлер СССРга һөҗүм итү турындагы «Барбаросса» планны кабул иткән. Шул план буенча 1941 елның 22 июньдә ССРБ чикләр буенда өч армия төркеме (181 дивизия, шул исәптән 19 танк , 14 моторлаштырылган дивизия һәм 18 бригада), өч һава флоты булган.

 1941 елның 22 июненә хәл 
200px|thumb|right

Гольдапхәзер Голдап, Польша—Мемельхәзерге Клайпеда, Литва сызыгында фельдмаршал Вильгельм фон Лееб җитәкчелеге астында армияләрнең «Төньяк» төркеме (29 алман , 1нче һава флоты ярдәме белән) урнашкан. Аның составында  16нче (ком. Эрнст Буш) дивизия, 18-нче (ком. Курт Вегер) дивизия  һәм 4-нче танклар төркеме (ком. Эрих Гёпнер) берләштерелгән. 1941 елның 31 гыйнварында директива буенча, сәргаскәрлек аңа шундый бурычны бирде: Балтыйк буенда дошманның көчләрен кырып бетерергә, һәм Балтыйк диңгезнең портларны совет флотының терәк базаларсыз калдыру өчен яулап алырга. Балтыйк диңгезендә, армияләрнең «Төньяк» төркемгә ярдәмгә һәм Балтыйк флотына каршы хәрәкәтләр өчен алман сәргаскәрлеге якынча 100 кораб бүлеп биргән, шул исәптән 28 торпедалы катер, 10 миналы заградителе, 5 су асты көймәсе, сакчы кораблар һәм тральщиклар.

 Хронология 
 1939 
1 сентябрьдән 5 октябрьга хәтле Армияләрнең «Көньяк» төркеме белән бергә Польшага басып керү генерал-полковник Герд фон Рундштедта командалаү астында  — «Вайс» операциясе.

 1941 
 Балтыйк буе стратегик саклану операциясе 
22 июньне. Шауляй юнәлешендә «Төньяк» армия төркеменең 4-нче танк төркеме Төньяк-Көнбатыш фронтының 8-нче армия саклауны ертты. Совет гаскәрләрен Дубиса елгасы артына алып ташлап, алман 41-нче моторлаштырылган корпусы Таурогенне басып алды, совет гаскәрләрен Дубиса елгасы артына алып ташлап. Эрих Манштейның 56-нчы мотокорпусы бер көн эчендә 80 км алга күчте, Каунастан төньяк-көнбатышрак районына чыкты һәм Арёгала янында Дубиса аша күперне басып алды.

 Ленинград саклану операциясе 
19 июльне «Төньяк» армия төркеме Ленинградка һөжүмне туктатты 18-нче армия Луга чигенә якынаюга кадәр һәм 4-нче танк төркеменең частьларын тәртипкә китерү өчен.

10 августны «Төньяк» армия төркеме гаскәрләре Новгород һәм Луга юнәлешенә һөжүмгә күчтә.

 1943 
Старая Русса операциясе

 1944 
 Балтыйк буе операциясе (1944)
 Нарва операциясе (1944)
 Таллин операциясе (1944)

 Командирлар 
 Армияләрнең «Төньяк» төркеменәң сәргаскәрә 
 Федор фон БокВильгельм фон Лееб Георг фон КюхлерВальтер МодельГеорг ЛиндеманЙоханнес ФриснерФердинанд ШёрнерЛотар РендуличВальтер Вайс

 Искәрмәләр 

Төркем:Вермахт
Төркем:Икенче бөтендөнья сугышы