Ğiraq

Ğiraq Respublikası  (Ğäräpçä: جمهوريّة العراق, İnglizçä: Rebublic of Iraq)

+ğäräp: جمهوريّة العراق(Äl-Cumhuriäh Äl-İräqiäh) 90px|Ğiraq Flagı  90px| Milli deviz: Allahü Äkbär Räsem:LocationIraq.png Räsmi telläre  Ğäräp, Körd (Ğiraq tönyağında) Başqalası  Bağdad Başqalası koordinatları  41°01'N, 41°01'E Prezidente Celal Talabani Administratorı  L. Paul Bremer Mäydanı - Barısı  - % su  km²  57. urın 437,072 qkm  1,1%  Xalqı  - Barısı (2002)  - Tığızlığı  44.urın 24,001,816  55/km² Bäysezlege  (bäysezllegen yuq inde: 2000. Martınnan AQŞnıñ okkupatisendä) 1999 Valütası  Ğiraq dinarı (AZM) Säğät zonı  UTC +3  Milli himnı  Ardulfurataini Watan İnternet TLD'sı  .IQ Telefon kodı  964

 Millätläre 

Ğäräplär (75%-80%), Kördlär (15%-20%), Törekmännär (5%), Xaldeälelär, Ässüriälelär, İranlılar, Lurlar, Ärmännär

 Milli Dine 

Räsmi dine: İslam: Şiğitlär (ğäräplär häm törkemännär) häm Sunnitlär(ğäräplär, törkemännär häm kördlär).
Başqa dinnär: Xristianlıq, Yähüd dine, Bahai, Mandä, Yezidi.

 Tarix 

 Borınğı Tarix 

Ğiraq (Mesopotamiä) dönyanıñ iñ borınğı tsivilizatsiälären tuu urını. Alarda Şumer, Babilon, Ässüriä sivilizatiläre. Ğiraq Farsı İmperiäse, Äl-İskädär İmperiäse, Roman İmperiäse sostavında bulğan.

 Urta Ğasırlar 

656-da Ğiraqnı ğäräplär alalar

762-dän Bağdad Xaliflığı

1534-tän Ğiraq Ğosman İmperise sostavında

 Yaña Ğasırlar 

1915-dä Ğiraqnı Britan İmperise ala. 1932-gä qädär Millätlär Ligası kontrolendä. 1932-dän - patşalığı

1968-dä Baas Partisı xäkim ala

1979-dan Saddam Hussein Ğiraqnıñ başı bula

1980-lärdä İran belän suğışlí

1990-da Ğiraq Küwäytne ala. AQŞ "Çüldä buran" operatinä itä

 Xäzergä Ğiraq 

2003-da George W. Bush administratise Ğiraq qarşı suğışnı bağlí. 1 ay bulğan suğıştan soñ amerikannar Ğiraqlılarnı tär-mär itälär. Baädad köräşsez alalar. Ğiraq qarşı koaltise sostavına Böyek Britan, AQŞ, Australia, Pülşä däwlätläre bar. Alar üze ğäskärlären Ğiraqqa cibärälär

2004-nıñ yazdan Ğiraqta Mäğdi fätnäse

 Säyäsäte 

Suğışqa qädär Ğiraqta ber genä säyäsi parti buldı. Bu parti - Baas partisı. Bu parti soçialistik parti dip sanıla.

Şuğıştan soñ Ğiraqta Majlis al-Watani(Milli Mäclis) oyıştırıla. Anda 250 urın. Ämma bu oyışmada xäkim yuq. Real xäkim ruxi liderlär qullarında. Alar arasında: Ayatollah Ali âl-Sistani

 Administrativ Bülüe 

Ğiraq sostavında 18 muhafazah:

Räsem:Iraq-CIA WFB Map.png
 Al Anbar (âl-Ânbär)
 Al Basrah (âl-Basra)
 Al Karbala (âl-Kärbällä)
 Al Muthanna (âl-Mutanna)
 Al Qadisyah (âl-Qädisiä)
 An Najaf (ân-Näcäf)
 Arbil (Ärbil)
 As Sulaymaniyah (âs-Süläymäniä)
 At Tamim (ât-Täğmim)
 Babil
 Bağdad muhafazah
 Dahuk
 Dhi Qar (Zi Qar)
 Diyala (Diälâ)
 Maysan 
 Ninawa
 Salah ad Din (Salax âd-Din)
 Wasit

 Geografiäse 

Urta Şäreqtä, Farsı Diñgezendä urnaşqan. Kürşeläre: tönyaqta Törkiä (Kördistan), könçığışta İran, könbatışta Süriäö Yordan, könyaqta Soğud Gäräpstan, könyaq-könçıäışta Küwäyt. Zur yılğaları: Afrat, Tigris, Şatt âl-Ğäräp. İñ biek tawı: Xaci İbrahim (3600 m). Zur şähärläre Bağdad, Basra, Mosul.

 İqtisadı 

Näft yatmaları buyınça dönyada berençe yä ikençe urınnarda.

1991.dän sanktilär eşlilär. 1996 - 2002 "oil-for-food" programmı eşli. 2003.dän Ğiraqnıñ Näft İndustríğa investitilär kerälär.

 Demografiäse 

Ğiraqta yäşäwçelärneñ 40% - 15 yäşle qädär yäşlär.

 Mädäniäte 

Ğiraqnıñ mädäniäte bik borınğı. Borınğı Bolğarlar İsam dine Ğiraqlılardan (wäkile Äxmäd ibn Fadlan) alğan.

 Läñkerlär 

 Coalition Provisional Authority 
 Arab Gateway: Iraq 
 BBC News Country Profile: Iraq
 CIA information on Iraq 
 Indepth Analysis of the Gulf War 
 Bush in Baghdad
 Iraq News 
 On a Small Bridge in Iraq

Төркем:Азия дәүләтләре