Нобелий

Нобелий (, No) — Менделеевның периодик таблицасының 7 период элементы. Тәртип номеры - 102.
Ясалма рәвештә алынган трансфермий химик элемент, актиноидлар төркеменнән. Берничә тотрыксыз изотобы бар, шуларның иң озак вакыт саклана торганы 259 No, ярым таркалу чоры — 58 минут.

 Символы 
Нобелий элементының символы — No (Нобелий дип укыла).

 Тарихы һәм атаманың килеп чыгышы 
102-че элементны табу турында беренче булып 1957 елда Стокгольмда (Швеция) эшләгән галимнәр төркеме тарафыннан игълан ителә. Алар шулай ук Альфред Нобельнең хөрмәтенә элементны нобелий дип атарга тәкъдим итәләр. Ләкин соңрак бу мәглүмат башка лабораторияләр эше белән расланмый. 102-енче элемент беренче тапкыр 1963—1967 елларда тәҗрибәләр барышында Г. Н. Флеров төркеме тарафыннан Дубнадагы Атом-төш тикшеренүләре берләштерелгән институты тизләткечендә алынган. Алардан башка, шул ук вакытта элемент Берклидагы (Америка Кушма Штатлары) Калифорния Университетында алынган. 1992 елда халыкара фәнни җәмәгатьчелек Дубна физикларының 102-енче элемент ачу өстенлеген таный. СССР-да бу уңыш гыйлми ачыш дип таныла һәм 1963 елның 9 июлендә 34-енче № өстенлеге белән СССР Дәүләт ачышлары реестрына кертеләНаучные открытия России. Образование изотопа сто второго элемента — Нобелия периодической системы Менделеева..

Совет тикшерүчеләре Фредерик Жолио-Кюри хөрмәтенә яңа элементты жолиотий (Jl) дип атарга тәкъдим итәләр, ә америкалылар аңа Нобелий (No) исемен бирәләр. Бу исемнәрнең икесе дә (No һәм Jl) төрле елларда, ИЮПАК карары буенса, 102-енче элементка Альфред Нобельнең хөрмәтенә нобелий исеме билдәләнгәнсе, Элементларның периодик таблицасында басылып йөри.

 Чыгарып алу 
Түбәндә изотоп 257No барлыкка китерә торган атом-төш реакциясенең мисалы күрсәтелгән:



 Шулай ук карагыз 
 Актиноиды
 Радиоактивность

 Искәрмәләр 

 Сылтамалар 
 Нобелий на Webelements
 Нобелий в Популярной библиотеке химических элементов 
 О синтезе элемента на сайте ОИЯИ 

 Чыганаклар 
 Atomic Weights of the Elements 2001, Pure Appl. Chem. 75(8), 1107—1122, 2003. Retrieved June 30, 2005. Atomic weights of elements with atomic numbers from 1-109 taken from this source.
 IUPAC Standard Atomic Weights Revised  (2005).

Төркем:Химик элементлар