Бозе — Эйнштейн бүленеше

Бозе — Эйнштейн бүленеше яки Бозе — Эйнштейн статистикасы - нуль яки бөтен спин белән бертигез кисәкчәләр дәрман биеклеге буйлап термодинамик тынычлыкта бүленеше. Шушы кисәкчәләр бозон булып исемләнә, мәсәлән: фотон (нуль спин), фонон (кристалл рәшәткәсенең тирбәнүе кванты), һелий-4 атомы, бөтенесе фундаменталь көчләрнең таратучылары.

Бозе — Эйнштейн бүленеше 1924 елда һинди галимы Шатьендранат Бозе тарафыннан тәкъдим ителә, Альберт Эйнштейн 1925 елда бөтен спинлы кисәкчәләр өчен бу бүленешне тутыра.

Бозе — Эйнштейн бүленеше квант тәэсир исәпкә ала. 
Квант тәэсир (N/V) ≥ nq тупланышында барлыкка килә.
 nq — квант тупланыш: кисәкчәләр арасында ераклыгы кисәкчәләр Де-Бройль дулкыны озынлыгына тигез.

Бозе — Эйнштейн статистикасы буенча билгеләнгән i хәлдә кисәкчәләр саны:


 , ni  — i хәлендә кисәкчәләр саны, gi  —  i биеклегенең күп хәле, εi  — i - хәленең дәрманы, μ — химпотенциал, k — Больцман даимлеге, T — температура.

 чигендә Бозе-Эйнштейн бүленеше Максвелл — Больцман бүленешенә әверелә

 чигендә  Бозе-Эйнштейн бүленеше Рэлей бүленешенә әверелә:

.

 Кулланыш 
Бозе — Эйнштейн бүленеше Гадәттән тыш үткәрүчәнлекне, Гадәттән тыш агучанлыкны һәм бөтенесе фундаменталь көчләрнең таратучысының статистикасын тасвирлый.

 Моны да карагыз 
 Бозе — Эйнштейн тупланышы
 Людвиг Больцман
 Үтә үткәрүчәнлек
 Гаусс бүленеше
 Пуассон бүленеше
 Максвелл — Больцман бүленеше

 Әдәбият 
 Бозе — Эйнштейна статистика // Большая советская энциклопедия: В 30 т. / Главный редактор А. М. Прохоров. — 3-е издание. — М.: Советская энциклопедия, 1970. — Т. 3. Бари — Браслет. — 640 с.

Төркем: ҮткәргечләрТөркем: Математик бүленешләрТөркем:Квант механикасыТөркем: Ихтималлык теориясеТөркем: МатематикаТөркем: Статистик физика