Фолкленд сугышы

Фолкленд сугышы (, , tat.lat. Folklend suğışı) — 1982 елда Бөекбритания һәм Аргентина арасында Фолкленд (Аргентинача Мальвин) утраулары өчен сугыш.

Рәсми рәвештә беркем сугышны игълан итмәгән. Ике якның карашы буенча сугыш хәрәкәте үз җиренең хокукларын торгызу өчен булган.

Сугыш хәрәкәтләре нәтиҗәсендә Бөекбритания җиңә һәм әлегә кадәр Фолкленд утраулары белән идарә итә.

Сугышны башлап җибәрүдә Маргарет Тэтчер зур роль уйный.

 Низаг тарихы 
Фолкленд утрауларын башта инглиз диңгез сәяхәтчеләре 1690 елда ачалар, соңрак 1694 елда утрауларны француз диңгез сәяхәтчеләре ачалар һәм Мальвин утраулары дип исемлиләр (туган шәһәрләре Сан-Мало истәлегенә).

XIX гасырдан бәйсезлек алудан соң Аргентина Мальвин утрауларын үзенеке дип саный.

1833 елда Бөекбритания шушы утрауларны яңадан буйсындыра һәм Аргентина кешеләренең канәгатьсезлеген тудыра.

1981 елда Аргентина хакимлегенә генерал-лейтенант Леопольдо Гальтиери килә һәм ул тарихи гаделлекне торгызырга ниятли.

 Бәрелеш 
1982 елның 2 апрелендә Аргентина десанты Фолкленд утрауларына төшә, кыска бәрелештән соң британ көчләре чигенә.

Британия премьер-министры Маргарет Тэтчер Фолкленд утраулары кире кайтару өчен зур хәрби-диңгез берләшмәсен җибәрә.

БМО Иминлек Шурасының 3 апрельдә тавыш бирүе нәтиҗәсе буенча: 10 тавыш — риза, 1 тавыш каршы (Панама), 4 дәүләт тавыш бирми кала (СССБны да кертеп) — Аргентина көчләрен утраулардан чыгарырга таләп итә.

12 апрельдә Бөекбритания Фолкленд утрауларын камавын игълан итә.

АКШ Британиягә булыша:  утравындагы үз һава хәрби үзәген инглиз очкычларына бирә.

Бомбалаудан соң һәм җирле хәрби хәрәкәтләр нәтиҗәсендә Аргентина көчләре 14 июньдә чигенергә дучар була.

Шулай итеп, Бөекбритания АКШ ярдәме белән ХХ гасырдагы колониаль сугышта җиңә. Шушы җиңү Маргарет Тэтчерга Инглиз Парламентына сайлауларында җиңәргә булыша.

1982 елның 12 октябрендә Лондон шәһәрендә Җиңү тантанасы уза.

 Сугыш нәтиҗәләре 
Бөекбритания үзенең ерак колониясен саклый. Аргентинада Британиягә каршы зур нәфрәт хисләре туып кала.

Батырылган инглиз эсминец «Шеффилд»та атом-төш коралларының булуын  2003 елда ачыклана. Шулай итеп Атлантикага атом-төш һәләкәте әлегәчә яный.

 Моны да карагыз 
 Маргарет Тэтчер
 Фолкленд утраулары

 Сылтамалар 
 Подборка статей о применении авиации в Фолклендской войне 
 Англо-аргентинский военный конфликт 
 Спутники и РЭБ в Фолклендской войне 
 Потери Аргентины // «Красная Звезда», № 155 (17842) от 7 июля 1982. стр.3  

Төркем:Бөекбритания колониаль сугышлары
Төркем:XX гасыр сугышлары
Төркем:Аргентина тарихы