Фейнман диаграммалары

Фейнман диаграммалары (tat.lat. Feynman diagrammaları)- кыр квант теориясенең күрсәтмә тасвирламасы ысулы.

Шушы ысул Ричард Фейнман тарафыннан 1949 елда тәкъдим ителгән.

Тулы -Лагранҗиан ярсусыз өлештән- һәм ярсулы өлештән-   гыйбәрәт була.

Һәрбер диаграмманың сызыгына билгеләнгән тигезләмә (юл интегралы) туры килә. Фейнман диаграммасында аерым кисәкчекләрнең әверелешенә  – түбә, ике арадагы кисәкчекнең таралышына (пропагатор) – эчке сызыклары, башлангыч һәм ахыргы кисәкчекләнең дулкынча функцияләренә – тышкы сызыклары туры килә.

 Фейнман диаграммасы мисалы 
Рәсем 1:
 уңга юнәлгән сызык – электрон е-, 
 сулга юнәлгән сызык – позитрон е+
 түбә – электрон-позитрон фотонга әверелеше – аннигиляция, 
 зәңгәр дулкынлы сызык – фотон таралышы, 
 q, q_ – кварк-антикварк барлыкка килүе
 яшел дулкынлы сызык – глюон нурланышы

Бөтенесе диаграммалар Фейнман кагыйдәләренә буйсына.

Фейнман диаграммасы төш-атом физикасында, квант механикасында, каты җисем теориясенда, квант элекродинамикасында  киң кулланыла.

 Моны да карагыз 
 Шрөдингер тигезләмәсе
 Шрөдингер мәсләге
 Үзара тәэсир итешү мәсләге
 Гамильтониан (классик механика)
 Билгесезлек принцибы
 Паули мәсләге
 Бозе – Эйнштейн бүленеше
 Ферми – Дирак бүленеше

 Әдәбият 

    Фейнман Р., Теория фундаментальных процессов, пер. с англ., М., 1978
    Л. Б. Окунь. Лептоны и кварки.
    Боголюбов Н. Н., Ширков Д. В., Квантовые поля, 2 изд., М., 1993
    Ициксон К., Зюбер Ж.-Б., Квантовая теория поля, пер. с англ., т. 1—2, М., 1984.
    Блохинцев Д. И. Основы квантовой механики. 5-е изд. Наука, 1976. – 664 с.
    Боум А. Квантовая механика: основы и приложения. М.: Мир, 1990. – 720 c.
    Дирак П. Принципы квантовой механики. 2-е изд. М.: Наука, 1979. – 480 с.
    Ландау, Л. Д., Лифшиц, Е. М. Квантовая механика (нерелятивистская теория). – Физматлит, 2008. – 800 с. – («Теоретическая физика», том III). – 3000 экз. – ISBN 978-5-9221-0530-9

Төркем:Квант механикасы
Төркем:Физика төшенчәләре