Бозе — Эйнштейн тупланышы

Бозе — Эйнштейн тупланышы яки  Бозе-конденсациясе - квант күренеше. Бозе — Эйнштейн конденсатында нуль яки бөтен спинлы күп кисәкчәләр җыелмасында (бозе-газ яки бозе-сыеклык) тәлгәшләнүвырождение температурасыннан түбәнрәк (кисәкчекнең дулкын озынлыгы кисәкчекләр арасындагы ераклыгына тигез)  системаның бар кисәкчекләре арасында нуль импульслы халәттәге кисәкчекләрнең чикләнгән өлеше була.

Бозе — Эйнштейн конденсациясе - Бозе — Эйнштейн бүленешенең нәтиҗәсе.

Бозе — Эйнштейн конденсациясенә күчү температурасы:

(өч үлчәмле беришле ирекле кисәкчәләрдән торган газ өчен) :


 — чик температурасы,

  — кисәкчәләр концентрациясе
  — масса
  — Планк даимие
  — Больцман даимие,
  — Риман дзета-функциясе


Әлеге тигезләмә Бозе — Эйнштейн бүленешеннән чыгарыла:


биредә
 , ni  — i халәтендә кисәкчәләр саны, gi  —  i баскычында халәтләр саны, εi  — i - халәтенең энергиясе, μ — химпотенциал, k — Больцман даимие, T — температура.

Химпотенциал нульгә тигез булган температурасын табабыз.

Ирекле кисәкчәләр очрагында: 




Шулай итеп, чик температурасыннан түбәнрәк булган очракта бозе-конденсат нуль импульслы кисәкчәләр өчен - отышлы халәт, шуңа күрә чәчелү процессы бармый.

 Кулланылыш 
Бозе — Эйнштейн конденсациясе төшенчәсе Үтә үткәрүчәнлекне, Үтә агучанлыкны һәм бар фундаменталь көчләрнең таратучысы статистикасын тасвирлый.

 Моны да карагыз 
 Бозе — Эйнштейн бүленеше
 Людвиг Больцман
 Гадәттән тыш үткәрүчәнлек
 Гаусс бүленеше
 Пуассон бүленеше
 Максвелл — Больцман бүленеше

 Әдәбият 
 Бозе — Эйнштейна статистика // Большая советская энциклопедия: В 30 т. / Главный редактор А. М. Прохоров. — 3-е издание. — М.: Советская энциклопедия, 1970. — Т. 3. Бари — Браслет. — 640 с.
 Сылтамалар 
 Слежка за бозе-конденсатом  
 Бозе-Эйнштейна конденсация Физическая энциклопедия
 Эффект Бозе-Эйнштейновской конденсации О. В. Кибис, Соросовский образовательный журнал, 2000, № 11, с. 90-95.
Төркем: ҮткәргечләрТөркем: Математик бүленешләрТөркем:Квант механикасыТөркем: Ихтималлык теориясеТөркем: МатематикаТөркем: Статистик физика