Максвелл — Больцман бүленеше

Больцман бүленеше шулай ук Максвелл — Больцман бүленеше (tat.lat. Makswell — Boltsman büleneşe) - Больцман тарафыннан 1866 елда ачылган классик механика буенча күп хәрәкәт итүче кисәкчәләр тасвирлау нөфус (статистик) ысулы. 

Максвелл — Больцман бүленеше тулы күренештә:
 .

биредә  — кисәкчә кинетик дәрманы,    — кисәкчә  потенциаль дәрманы тышкы кырда, 
 кисәкчәнең  координатлары,  импульслары белән

 интервалында,  - булу ихтималлыгы.
  - кисәкчә массасы,  - температура

Максвелл — Больцман бүленеше ике тапкырлаучыдан тора:
 .

Беренче тапкырлаучы - Максвелл бүленеше булып тора:

Максвелл бүленеше импульс буйлап әлеге температурада кисәкчә табу ихтималлыгын тасвирлый.

Икенче ихтималлыгы w - Больцман бүленеше булып тора:

Больцман бүленеше шушы температурада кисәкчә табу урыны ихтималлыгын тасвирлый.
Больцман бүленеше - Гиббс бүленешенең аерым очрагы.

Максвелл — Больцман бүленешендә мөһим нәтиҗәсе бар:
шушы импульсның ихтималлыгы кисәкчәнең урыныннан бәйләнмәгән.

Больцман бүленеше - кайчакта тышкы кырда кисәкчәләр бүленеше булып атала.
 Моны да карагыз 
 Людвиг Больцман
 Бозе — Эйнштейн бүленеше

 Больцман баш әсәрләре 

    Больцман Л. Очерки по методологии физики. — М., 1929.
    Больцман Л. Кинетическая теория материи. — М., 1939.
    Больцман Л. Лекции по теории газов. — М.: Гостехиздат, 1953.
   Больцман Л. Статьи и речи. — М.: Наука, 1970.
    Больцман Л. Избранные труды. — М.: Наука, 1984. Часть 1. Часть 2. Часть 3.

 Әдәбият 

    Л. Фламм. Памяти Людвига Больцмана // УФН. — 1957. — Т. 61. — № 1.
    Н.Н. Боголюбов, Ю.В. Саночкин. Людвиг Больцман // УФН. — 1957. — Т. 61. — № 1.
    Б.И. Давыдов. Великий физик (К 50-летию со дня смерти Людвига Больцмана) // УФН. — 1957. — Т. 61. — № 1.
    Л. Больцман // Ю.А. Храмов. Физики: Биографический справочник. — М.: Наука, 1983. — С. 38-39.
    Полак Л.С. Людвиг Больцман 1844—1906. — М.: Наука, 1987. — 208 с.

 Тышкы сылтамалар 
 Биография Л. Больцмана на сайте piplz.ru
 Биография Л. Больцмана на сайте peoples.ru
 Биография Л. Больцмана на сайте С.И. Левченкова 
 Больцманиада: биография Больцмана, достижения, философия, наследие

Төркем:Австрия физикларыТөркем: Математик бүленешләрТөркем: Ихтималлык теориясеТөркем: МатематикаТөркем: Статистик физика