Казаклар

300px|мини|уңда|Кубан казаклары, 1916
Казаклар (tat.lat. Qazaklar, Kazaklar) — ирекле кешелер буларак Ауразия далаларында формалашкан этносоциаль төркем. Алтын Урдада һәм борынгы татар ханлыкларында казаклар — түбән гаскәри дәрәҗәсе, иң кыю батырлардан берсе. Бүгенге казакларның токымнары — кыпчаклар, татарлар, казакълар, ногайлар, нагайбәкләр, үзбәкләр, украин һәм руслардан гайре Ауразиядә яшәгән башка халыклар.

 Сүз чыгышы 
«Казак» сүзе татар теленнән килеп чыккан. Аның чыгышының берничә аңлатмасы бар. 
 Беренче юрама буенча «казак» сүзе — түбәндәдәге Иделдә яшәгән татарлардан килеп чыккан. Аларда «ак каз» — иң турылыклы, кыю, чистә кош булганлыктан тотем (олылый торган хайван) булган. Шушы юраманы хәзерге казакларның төшенчәләре исбатлыйлар: 
 «есаул» — татар сүзләреннән «йөз» «авыл» килеп чыккан — йөзавыл — йөз авылларда сайланган гаскәр башлыгы.
 «атаман» — татар сүзеннән «ата», «атай» (шуңа күрә рус телендә «батька» булып та исемләнә)
 «улан» татар сүзеннән «оглан» килеп чыккан
 казак диалектларында күп татар сүзләре бар (буерак, урман, яр һәм бүтән). Казаклар турында Шолоховның бөек әсәрендә «Тын Дон» күп татар теленнән чыккан сүзләр тупланган.

 Икенче юрама буенча «казак» качак дигәнне аңлата.
 Кайбер гәлимнәр исә «казак» сүзе гарәп сүзе «гази»-дән («азат сугышчы») чыккан дип уйлый. Бу сүздән хәзерге казакъ халкы исеме дә килеп чыгуы мөмкин.

 Тарих 
300px|thumb|Алтын Урда гаскәрләре Легнице сугышында (1240 ел). Рәсем, 1630 ел
Алтын Урда заманда «казак»-лар инде билгеле булганнар. Кайбер элеккеге тарихчылар Алтын Урданың гаскәрен «казаклар» дип атап йөрткән. Казаклар — Алтын Урданың хәрби катлавы булган.

Шул татар хәрби катлавы исеменнән Россия Империясендә Казаклар хәрби катлавы килеп чыккан.

 Моны да карагыз 
 Запорожье казаклары
 Һетман
 Дон казаклары 
 Кубан казаклары

 Сылтамалар 
 http://kavpolit.com/kazachij-xutor-pod-kazanyu 
 http://ufagen.ru/node/5540

Төркем:Казаклар
Төркем:Әлифба буенча халыклар
Төркем:Россия тарихы