Александр Керенский

Александр Фёдор улы Керенский () (, Сембер, Россия империясе — , Нью-Йорк, Америка Кушма Штатлары) — Россия сәясәт һәм дәүләт эшлеклесе, Вакытлы хөкүмәтнең рәис министры.

 Биография 
 Ата-анасы 
Әтисе — Фёдор Михаил улы Керенский (1841/1842 — 1911). Пенза дини урта уку йорты отличие белән тәмамлый, аннан соң Казан университетының тарих-филология университетында югары белем ала. Казанда Фёдор Керенский Надежда Адлерга өйләнә.

Коллегия киңәшчесе дәрәҗәсенә ирешкәч, Фёдор Керенский Сембергә ирләр гимназиясе директоры вазифасына эшкә билгеләнә. Керенский укучыларының иң танылган берсе Владимир Ленин булган.

Керенский гаиләсендә биш бала булган: Надежда, Елена, Анна, Александр һәм Фёдор.

1889 елның маенда Фёдор Керенский Ташкәнткә Төркестан өлкәсе уку йортларының баш инспекторы директоры вазифасына эшкә билгеләнә. Шул ук елда Александр Ташкәнт гимназиясендә укый башлана. 1899 елда ул алтын медаль белән гимназияне тәмамлана һәм Петербург универстиетының юридик факультетына укырга керә.

 Сәяси карьера 
1905 елда Керенский «Канлы якшәмбе»нең корбаннарга булышлык комитетында катнашкан. 1905 елның октябрьдан «Буревестник» бюллетень өчен яза. Шул ук елның 21 декабрьдә аның квартирада тентү ясыйлар һәм пистолетны табалар. Тентү нәтиҗәсендә эсерлар хәрби дружинада булу шик буенча арестка салына; 1906 елның апрелендә, дәлилләр булмаганлыктан, азат ителә һәм Ташкәнт шәһәренә сөргенгә җибәрелә. Шул ук елның сентябрьдә ул Петербургка әйләнеп кайта.

1912 елда Сарытау губернасы Вольск шәһәреннән Дәүләт Думасына сайлана. Социалист-революционерлар партиясе сайлауларны бойкотлый, шуңа күрә Керенский эсерлар партиясеннән чыга һәм «трудовиклар» фракциясенә керә. 1915 елдан Дәүләт Думасында «трудовиклар» фракцияне җитәкли.

 1917—1918 еллар 
200px|thumb|left|Хәрби министр Керенский һәм аның ярдәмчеләре: полковник Владимир Барановский, генерал-майор Григорий Якубович, Борис Савинков, Александр Керенский һәм полковник Георгий Туманов (август 1917)
1917 елның 2 мартында Вакытлы хөкүмәтнең юстиция министры урынын ала. Вакытлы хөкүмәтнең сәяси тоткыннарның азат итү, Польша бәйсезлеге, Финляндия конституциясе торгызу турында карарлар кабул итәргә булыша. 1917 елда яңадан эсерлар фиркасенә керә.

1917 елның 5 маеннан — Вакытлы хөкүмәтнең хәрби һәм диңгез министры. 22 маенда ул Михаил Алексеев урынына Алексей Брусиловны Югары хәрби Башлык постына билгели. Хәрби министр постында Керенский рус армиясенең һөҗүме оештырылу өчен зур көч сала. Һөҗүм 18 июльдә башлана, ләкин ул уңышсызлыкка дучар була.

1917 елның 8 (21) июненнән — Вакытлы хөкүмәтнең министр-рәисе. 12 июньдә фронтта үлем җәзасы торгызыла; яңа акчалар («керенкалар») чыгарылалар. 19 июньдә Югары хәрби Башлык постына Лавр Корнилов билгеләнә; Корнилов фетнәсеннән ул арестка салына.

Октябрь инкыйлабы вакытында Керенский Петроградтан качып китә һәм уңышсызлы булган Керенский — Краснов фетнәне җитәкли. 1917 елның ахырында Петрогад һәм Новгород тирәсендәге авылларда тора. 1918 елның июньдә, серб офицеры дигән булып, Россиядән китә.

 Эмиграциядә 
1918 елдан Франциядә яши; 1922—1932 елларда «Дни» газетасында мөхәррир булып эшли. Гитлер Францияне басып алу чакта, Америкага качып китә. Анда ул күп еллар Нью-Йорк һәм Стэнфорд университетына Россия тарихы буенча лекцияларны укый.

1968 елда ССРБга килүгә рөхсәтен алырга маташкан.

А. Керенский 1970 елның 11 июнендә Нью-Йоркта вафат була. Җирле Рус православ чиркәве Керенскийны Россия империясе җимерелүдә гаепле кеше дип санагач, аңа җеназа укуыннан баш тарта, шуңа күрә ул Лондонда күмелә.

 Фотогалерея 

 Әсәрләр 
 Большевизм прелюдиясе () (1919)
 Издалека сборник статей. Русское книгоиздательство Поволоцкого
 Катастрофа (1927)
 Азатлык үлеме () (1934)

 Керенский А. Ф. Рус революциясе (). 1917. М.: Центрполиграф, 2005. 384 с.
 Керенский А. Ф. Романов нәселе трагедиясе (). М.: Центрполиграф, 2005. 207 с.
 Корнилов делосы ()

 Искәрмәләр 

 Сылтамалар 
 Музей А. Ф. Керенского в Лондоне 
 Александр Керенский
 Керенский в 1917  — кинохроника кадрлары.
 А. Ф. Керенский — биография 
 Константин Михайлович Оберучев. «В дни революции. Командующий войсками округа.»
 Интернет версия статьи Т. В. Котюковой «Керенские в Туркестане: история повседневной жизни одной семьи (мифы и реальность)» на сайте Фергана.ру

Төркем:XX гасыр сәясәтчеләре
Төркем:Россия революционерлары
Төркем:Бөтенрусия оештыру җыелышы депутатлары
Төркем:Санкт-Петербург дәүләт университетын тәмамлаучылар
Төркем:Россия сәясәтчеләре
Төркем:Патша Думасы депутатлары