Мәдәнә

Мәдәнә () – Түбән Новгород өлкәсе Кызыл Октябрь районында татар авылы. Мәдәнә елгасы буендагы авыл. Сергачка кадәр 40 км, Уразавылга – 15.

 Тарих 
Мәдәнә Түбән Новгород өлкәсенең иң яшь татар авылы. Монда беренче мәчет 1780 елларда төзелгән. Аның беренче имамы Габделкәрим Сәлимов.

Мәдәнәдә бүген 400 йорт бар. Күпчелек йортлар ике катлы. Каралты-кура, капка – бар да җиренә җиткереп эшләнгән. Урамнарга асфальт түшәлгән. Элек күпләп мал тотканнар. Хәзер терлекчелек икенче планда. Халык Мәскәүгә барып эшли. Яшьләр авылда калмый, калага ыргыла. Укырга яки эшкә. Мәскәү белән Мәдәнә арасы нибары 600 чакрым.

Мәдәнәнең 9 еллык мәктәбе бар. Ике катлы, бар яктан уңайлы зур мәктәптә 2010 елда 60 бала калган (күптән түгел 500ләп укучы булган). Мәктәптә компьютер классы, интерактив такталар, спорт инвентарьләре бар. 11 укытучы эшли. Уку, нигездә, рус телендә алып барыла. Һәр класс расписаниесендә татар теле һәм әдәбияты дәресләре бар. Әйтик, 5 класс атнага – 3 тапкыр татар теле, 2 тапкыр әдәбият, башка класслар – атнага 2 татар теле, 2 әдәбият дәресе укый.

1989-92 елларда Мәдәнә авылында Фәиз Гыйльманов зур мәчет төзетте. Ул хәзер “Мәдәнә” исемле дин-мәгъ­рифәт үзәгенә керә. Шунда ук мәдрәсә эшли. Беренче катта кунакханә номерлары һәм шушы төбәк тарихын чагылдырган музей бүлмәләре. Үзәк биләмәсендә әле мәдәният йорты һәм заманча хастаханәсе дә урнашкан.

 Шәхесләр 

 туу Исем әлма-матер һөнәр төре эш урыны үлем датасы үлем урыны 1839-08-19 Николай Иванов Казан (Идел буе) федераль университеты хокук галиме Казан Император университеты 1903-06-19 Мәскәү 1926-02-27 Халит Кумысников Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС театр белгече Татар дәүләт гуманитар-педагогика университетыКазан дәүләт мәдәният институты 2008-05-12 Казан 1944-05-12 Шиһапов Илдар Хәмит улы Россия дәүләт сәхнә сәнгатьләре институты музыкачы MosconcertӘсәдуллаев йорты   1953 Фәиз Гыйльманов     

 Абдрахман Кумысников (1913—1985), балет артисты, балетмейстер, педагог.
 Халит Кумысников (1926—2018), театр тәнкыйтьчесе, сәнгать белгече. А. Л. Кумысниковның бертуган энесе.
 Илдар Шиһапов (1944), музыкант, артист һәм режиссер. Мәскәүдәге Татар мәдәни үзәгенең сәнгать җитәкчесе, Русиянең атказанган артисты.

Галерея

Сылтамалар
 Сергач якларында (Уразавыл;Мәдәнә;Зур Рбишчә) / Гөлназ ГАЛИМҖАНОВА, Рәмилә ГАЗИЗУЛЛИНА. Түбән Новгород өлкәсе / – № 65-66 (11467), 1 июнь, 2010 
 Искәрмәләр 

Төркем:Түбән Новгород өлкәсе татар авыллары