Бәхетле планета индексы

Бәхетле планета индексы (The Happy Planet Index / HPI) – кешеләрнең тормыш хәлен һәм әйләнә-тирә мохиткә тәэсирен күрсәтүче индекс. Ул 2006 елның июль аенда New Economics Foundation (ингл.) (NEF) тарафыннан кертелә. Бу индексның максаты – илләрнең үсешләрен билгеләүче дип саналган Тулаем эчке продукт (ТЭП) һәм Кеше потенциалы үсеше индексы (КПҮИ) кебек билгеле индексларга көндәшлек итү, чөнки соңгыларның исәпләнелгәндә тормыш рәвешенең тотрыклылык ягы игътибарга алынмый. Кешеләрнең  төп максатлары бай түгел, әмма бәхетле һәм исән-сау булуы сәбәпле, аеруча алганда ТЭП индексының урынсыз булуы билгеләнә. Аннан тыш, тотрыклы үсеш фикере бу максатларга ашкынуның әйләнә-тирәгә йөкләнелгән бәяләрен дә исәпкә алынуның кирәген алга сөрә.

2006 елда тикшерелгән 178 илдән иң югары дәрәҗәгә , , , ,  һәм  иреште (ләкин Вануату соңгырак индексларга кертелмәде).

2009 елда тикшерелгән 143 илдән иң югары дәрәҗәгә  менде, аннан соң килүчеләр , ,  һәм , исемлекнең иң түбән урыннарда ,  һәм  урын алган.

2012 елгы рейтингы өчен 151 ил сайланды – иң югары дәрәҗәгә яңадан (икенче тапкыр) Коста-Рика мендә, аннан соң килүчеләр  , Вьетнам, Колумбия,  һәм . 2012 елгы рейтингның иң түбән урыннарын алучылар - Ботсвана,  һәм .

 Кыскача аңлату 
HPI гади файда принцибына нигезләнгән — кешеләрнең күбесе озын һәм канәгатьләндерүче тормыш яшәргә тели, һәм бу яктан иң югары дәрәҗәгә ирешүче ил – үз ватандашларына бу теләкләрләренә ирешүгә мөмкинчелек бирүче, шулай да киләчәк буыннарның һәм башка илләрдә яшәүче кешеләрнең шул ук теләккә ирешүләренә киртә салмаучы ил була. Ягъни, бу индекс IUCN Халыкара табигатьне саклау берлегенең 'табигатькә йөкләтелгән (яки тартып чыгарылган ресурслар) берәмлегенә күпме матди таварлары белән чикләнмәгән кеше файдасы/муллыгы тудырылганны' күрсәтүче метриканың булдырылуына җавап бирүче бер күрсәткеч.Adams WM (2006). The future of sustainability: Re-thinking environment and development in the twenty-first century. Report of the IUCN Renowned Thinkers Meeting.  Also, Paehlke R (2005). Sustainability as a bridging concept. Conservation Biology 19:36-8. Кеше муллыгы Бәхетле тормыш еллары күрсәткече белән билгеләнелә.Veenhoven R (1996). Happy life expectancy: a comprehensive measure of quality-of-life in nations. Social Indicators Research 39:1-58. Табигатькә йөкләтелү (яки аннан тартып чыгарылу) өчен кеше башына  әйләнә-тирә мохиткә йөк күрсәткече кулланыла – илдәге тормыш стилен дәвам итү өчен күпме табигый ресурсларын кирәклеген фаразлау омтылышы. Кеше башына әйләнә-тирә мохиткә йөге югары булган ил гадел булганыннан артык табигый ресурсларны кулланып, башка илләр куллана алучы ресурсларны ала һәм планетага төзәтелә алмаслык зарар китерү аркылы киләчәк буыннар хакына да керә.Ecological Footprint - Ecological Sustainability. Global Footprint Network.


Халыкара рейтинглар
2012 рейтингы
Югары фәкыйрлек дәрәҗәләренә карамастан, иң алдынгы 10 илдән тугызы Кариб диңгезе тирәсендә урнашкан. -
2012 Happy Planet Index  
 Ранг  Ил  HPI ТатылганмуллыкТормышозынлыгыӘйләнә-тирәмохиткә йөк164.07.3 79.32.5260.45.8 75.2 1.4359.8 6.4 73.7 1.8 459.3 6.5 76.1 2.1 558.9 6.7 72.2 2.0 658.56.2 73.1 1.7757.8 7.3 76.1 3.0857.1 5.7 74.01.6 956.9 7.5 74.4 3.0 1056.9 6.3 71.2 1.81156.35.0 68.9 0.71256.2 5.4 79.1  1.91356.0 5.9 73.1  1.71455.5 5.5 69.4  1.11555.2 7.4 81.6  4.01654.15.3 65.4  0.81754.1 6.4 75.9 2.7 1854.1 5.3 76.9  1.81953.9 6.6 79.1 3.22053.5  6.2 74.1  2.42152.9 6.8 77.0 3.3 2252.96.8 73.5 2.9 2352.5 5.8 75.6 2.4 2452.4 4.9 68.7 1.0 2552.4 5.6 74.0 2.02652.2 5.2 73.1 1.6 2751.7 5.7 73.4 2.1 2851.67.2 80.74.3 2951.47.681.14.83051.24.872.81.4
 3151.26.069.92.13250.95.065.40.9 3350.74.773.41.4 3450.37.582.35.0 3549.44.274.91.23649.25.069.01.4 3749.1 5.0 67.5 1.3  3849.15.0 67.71.3 3948.34.774.51.8 4048.05.669.32.1 4147.97.080.24.74247.94.472.21.34347.84.467.50.94447.65.574.02.6 4547.56.183.44.2 4647.26.780.44.6 4747.14.175.91.5 4847.17.380.95.3 4946.84.666.71.2 5046.56.881.54.9 

2006 һәм 2009 рейтинглары
 2006 Happy Planet IndexMarks, N., Abdallah, S., Simms, A., Thompson, S. et al. (2006). The Happy Planet Index 1.0 . New Economics Foundation. 2009 Happy Planet IndexAbdallah, S., Thompson, S., Michaelson, J., Marks, N., Steuer, N. et al. (2009). The Happy Planet Index 2.0 . New Economics Foundation. 
 Ранг  Ил  HPI168.21267.24366.00464.55563.54661.86761.75861.69961.661061.371161.311261.231361.081460.981560.311659.231759.171859.091959.052058.932158.922257.922357.902457.902557.662657.552757.142856.652956.143056.073155.993255.393355.143455.033555.003654.473754.433854.393953.524053.264153.204252.924352.734452.694552.644652.414752.204852.044951.965051.875151.325251.135351.015449.955549.655649.595749.315849.295949.226048.966148.776248.676348.596448.356548.306648.266747.236846.986946.177046.007145.997245.997345.897445.627544.907644.757744.557844.047944.038043.948143.838243.718343.648443.418543.348643.238743.048842.888942.659042.469142.159242.139342.059441.929541.709641.599741.589841.409941.4010041.1610141.1510241.1110340.9610440.8110540.6910640.5210740.3310840.2910940.2611040.1011139.7611239.4011339.3811439.2911539.1811639.1411739.0711838.4111938.1712037.7212137.6412237.4212337.3612437.3012536.9212636.8612736.7012836.512936.4213036.1513136.1413235.8113335.7113435.0813535.0813634.8313734.4913834.3513934.0614033.6814133.0114232.7614332.7214432.5314531.5914631.1414731.1214830.0814929.2915028.8315128.8015228.3515328.2415428.2015527.8815627.8015727.7415827.6815927.6716027.2716126.8016226.6616325.9116425.9016525.7816625.5016725.4216825.3716923.9617023.7717123.0517222.7617322.6817422.2117520.6917619.0217718.3817816.64 Ранг  Ил  HPI176.1271.8370.1468.4566.5666.1765.7861.5961.01061.01160.51260.31359.71459.01559.01658.91758.51857.41957.32057.12156.82256.52355.62455.62555.52654.62754.52854.42954.33054.23154.13254.13354.03453.53553.03652.53751.93851.33951.24051.24150.94250.84350.64450.44550.14649.74749.34848.34948.25048.15148.15248.15348.05447.95547.85647.75747.75847.65947.26047.26147.16246.26345.66445.46545.06644.56744.56844.46944.07043.97143.97243.67343.57443.37543.37643.27742.87842.67942.68042.38142.18242.08341.78441.68541.28640.98740.48840.48939.49038.99138.59238.39338.29438.19538.19638.09737.69837.59937.210037.110136.710236.610336.210435.710535.510635.010734.510834.510934.311033.611132.711232.411331.511430.711530.311630.311730.211829.711929.612029.012128.512228.512328.212428.112527.812627.212727.212827.012926.913026.813126.413225.813324.613424.613523.313623.113722.913822.413921.814021.114120.914217.814316.6

Карашлар

 Шулай ук карагыз 
 Чын прогресс күрсәткече
 Глобаль тынычлык индексы
 Тулаем милли бәхет
 Legatum муллык индексы
 Тормыш белән канәгатьлелек индексы

Искәрмәләр

 Сылтамалар 
The Happy Planet Index
Official website of the New Economics Foundation

Төркем:Әйләнә-тирә мохит
Төркем:Бәхет
Төркем:Халыкара рейтинглар
Төркем:Тотрыклылык
Төркем:Илләр буенча исемлекләр
Төркем:Исемлекләр:Икътисад