Чукотка автономияле округы

Чуко́тка автоно́мияле о́кругы (, ) — Россия Федерациясенең Ерак Көнчыгышында урнашкан субъекты. Ерак Көнчыгыш федераль округка керә.

Административ үзәге — Анадырь шәһәре.

 Чиктәшлек 
ЯкРоссия субъектыКөнбатыш Якутия Республикасы (Саха)Көнчыгыш АКШ (диңгез буенча)Көньяк-көнбатыш Магадан өлкәсеКөньяк Камчатка крае

 География 
Чукотка автономияле округы Россиянең төньяк-көнбатышында урнаша. Бөтен Чукотка ярымутравын били, кыйтга өлешеннән тыш берничә утравында да урнаша.

Көнчыгыш Себер, Чукотка һәм Беринг дингезләре белән юыла.

 Төп елгалар — Анадыр, Омолон, Великая, Амгуэма, Зур һәм Кече Анюйлар.
 Иң зур күлләр — Краснено, Эльгыгытгын, Пекульнейское.

Чукотка автономияле округы - чик буе зонасы. Чукоткага барыр өчен чит илле кешеләргә ФСБның рөхсәте кирәк.

 Климат 
Округ күбесенчә Төньяк поляр түгәрәге артында урнашкан. Шуңа күрә анда каты субарктик климат, кыш 10 ай уза. Гыйнварның урта температурасы -15...-39 °C, июльнең +5...+10 °C. Явымнар 200-500 мм ел эчендә.

 Файдалы казылмалар 
Табигый газ, нефть, алтын, күмер, аккургаш, вольфрам, терекөмеш.

 Тарих 
Чукотка милли округы 1930 елның 13 декабрендә Ерак Көнчыгыш крае составында барлыкка килгән. 1938-1951 елларда Хабарау краеның Камчатка өлкәсе составында булган.

1951 елда округ Хабарау краеның туры буйсынуына күчкән.

1953 елның 3 декабрьдә Магадан өлкәсенең составына керә; 1977 елда исемен Чукотка автономияле округына алыштыра.

1992 елда ЧАО Магадан өлкәсенең составыннан чыга.

 Халык 
Халык 193919591970197919892002 (*)2010Руслар  5,2 (24,1 %) 28,3 (60,7 %) 70,5 (69,7 %) 96,4 (68,9 %) 108,3 (66,1 %) 27,9 (51,9 %) 25,1 (52,5 %)Чукчалар  12,1 (56,3 %) 10,0 (21,4 %) 11,0 (10,9 %) 11,3 (8,1 %) 11,9 (7,3 %) 12,6 (23,4 %) 12,8 (26,7 %)Украиннар  0,6 (2,7 %) 3,5 (7,6 %) 10,4 (10,3 %) 20,1 (14,4 %) 27,6 (16,8 %) 5,0 (9,2 %) 2,9 (6,0 %)Юпик эскимослар  …  1,1 (2,3 %) 1,1 (1,1 %) 1,3 (0,9 %) 1,5 (0,9 %) 1,5 (2,85 %) 1,5 (3,2 %)Эвеннар  0,8 (3,8 %) 0,8 (1,8 %) 1,1 (1,0 %) 1,0 (0,7 %) 1,3 (0,8 %) 1,4 (2,6 %) 1,4 (2,9 %)Чуваннар  … … … … 0,9 (0,6 %) 1,0 (1,8 %) 0,9 (1,9 %)Белоруслар  … 0,6 (1,2 %) 1,7 (1,6 %)2,4 (1,7 %) 3,0 (1,9 %) 0,5 (1,0 %) -Татарлар  … 0,5 (1,1 %) 1,6 (1,6 %) 2,0 (1,4 %) 2,3 (1,4 %) 0,5 (1,0 %) -

 Шәһәрләр 
 Халык саны, кеше Шәһәр 1959 1970 1979 1989 2002 2010 Анадыр 5859 7703 12 241 17 094 11 038 13 525 Билибино 635 10 693 12 711 15 558 6181 5504 Певек 5752 10 528 11 060 12 915 5206 4161

 Административ-территориаль бүленеш 


 Анадыр
 Анадыр районы (үзәге - Угольные Копи)
 Билибино районы (Билибино)
 Иульт районы (Эгвекинот)
 Провидения районы (Провидения)
 Чаун районы (Певек)
 Чукотка районы (Лаврентия)

 Торак пунктлар 
Чукотка автономияле округының эре торак пунктлары
 № Шәһәр Халык саны № Торак пункт Халык саны 
<noinclude>

 Икътисад 
Чукотка автономияле округы ТРП кеше башына буенча дүртенче урын ала (2008); икътисадның нигезе - алтын приисклары һәм рудниклар.

 Сәнәгать 
Билибино шәһәрендә АЭС эшли; Күмер чыгарыла, балык эшкәртү предприятеләре эшли.

 Транспорт 
Күбесенчә авиа- һәм диңгез буе транспорты.

 Искәрмәләр 

 Сылтамалар 

 Чукотка автономияле округының рәсми сайты  

*