Шәмси тәкъвим

Шәмси тәқъвим (Иран тәкъвиме, Сәнәи шәмсия;  тәқвим һиҗри шәмси) — Иранда һәм Әфганстанда кулланылган кояш йөреше белән исәпләнә торган ел хисабы.

 Ай исемнәре 

 Көннәр исәбе  Айлар исемеФәкать игенчелек эшләре өчен, кояш хисабы белән яз башыннан башлап, «хәмәл, сәвер, җәүза, саратан, әсәд, сөнбөлә, мизан, гакърәб, кавыс, җәди, дәлү, хут» дип, гарәби исемнәр кулланалар... Шиһабетдин Мәрдҗәни. Мөстәфадел-әхбар фи әхвали Казан вә Болгар. Хәмәл — сарык бәрәне; зодиак тамгалары буенча 22 нче марттан 22 нче апрельгә кадәр була торган вакыт арасы; сәвер — апрель ае; үгез; җәүза — игезәкләр (зодиак тамгасы, май ае тамгасы); саратан — июнь ае; кысла; әсәд — арслан; июль ае; сөнбелә — август ае, ашлык башагы; мизан — үлчәү; гакрәб — чаян; зодиак тамгасы буенча 22 октябрьдан 22 ноябрьгача була торган вакыт (октябрь ае); кавәс — җәя; зодиак тамгасы буенча булган елның ноябрь ае; җәди — кәҗә бәтие; зодиак тамгасы буенча егерме икенче декабрьдан егерме икенче январьгача булган вакыт; Иран ел хисабы буенча 10 нчы ай; дәлү — су чиләге; зодиак елының бер ае исеме булып 22 нче январьдан 22 нче февральга кадәр булган вакыт, январь ае; хут — диңгездәге бик зур балык; кит балыгы; зодиак тамгалары буенча 22 февральдән 22 нче март арасында булган вакыт. — Гарәпчә-татарча-русча алынмалар сүзлеге: татар әдәбиятында кулланылган гарәп һәм фарсы сүзләре / К.З. Хәмзин, М.И. Мәхмүтов, Г.Ш. Сәйфуллин. — Казан: Тат. кит. нәшр., 1965. — 792 б. Милади тәкъвимдә тәңгәллеге(кәбисә булмаган елында) Зодиак билгесе татарча гарәпчә 1 31 хәмәл  21 март — 20 апрель Кучкар 2 31 сәвер  21 апрель — 21 май Үгезбозау 3 31 җәүза  22 май — 21 июнь Игезәкләр 4 31 саратан  22 июнь — 22 июль Кысла 5 31 әсәт  23 июль — 22 август Арыслан 6 31 сөмбелә  23 август — 22 сентябрь Кыз 7 30 мизан  23 сентябрь — 22 октябрь Үлчәү 8 30 гакрәп  23 октябрь — 21 ноябрь Чаян 9 30 кавәс  22 ноябрь — 21 декабрь Укчы 10 30 җәди  22 декабрь — 20 гыйнвар Кәҗәмөгез 11 30 дәлү  21 гыйнвар — 19 февраль Сукояр 12 29/30 хут  20 февраль — 20 март Балыклар

 Искәрмәләр 

Төркем:Тәкъвим