А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты

мини
А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты — Казандагы техник юнәлешле танылган югары уку йорты.

 Тарих 
Казан дәүләт авиация институты 1932 елның 5 мартында авиация сәнәгатенең төп Идарәсе карары нигезендә Казан дәүләт университетының аэродинамика бүлеге базасында оешкан. Иң элек институт аэродинамика һәм самолет төзелеше дип аталган ике бүлектән торган. 1934 елда рәсми рәвештә самолет төзелеше факультеты ачылган.

Институт белән Николай Четаев җитәкчелек иткән. Ул шул елларда гомуми механика мәктәбендә фәнни-тикшеренү эшен җитәкләгән. 1933 елдан институт авиация югары уку йортлары арасында беренчеләрдән булып «КАИ хезмәтләре» дип аталган фәнни мәкаләләр җыентыгы чыгара башлаган. Шул ук елны кандидатлык диссертацияләре яклана башлаган. 1937 елда институтта докторлык диссертацияләре яклана башлаган. 1939 елда моторлар төзү факультеты ачылган. 1945 елда илдә беренчеләрдән булып реактив двигательләр кафедрасы ачылган. Кафедра мөдире итеп ракета двигательләре төзелешенә нигез салган В.П.Глушко чакырылган. Бу кафедрада Айның бер кратерына исеме бирелгән Г.С.Жирицкий, илнең ракета-космик системалары баш конструкторы булган С.П.Королевлар эшләгән.

1951 елда авиация приборлары төзелеше, 1952 елда авиация радиотехникасы факультетлары ачылган. 1956 елда докторлык диссертацияләре яклау Советы эшли башлаган. 1973 елда институтка күренекле авиаконструктор А.Н.Туполев исеме бирелгән. 1982 елда институт Халыклар дуслыгы ордены белән бүләкләнә. 1987 елда ректор итеп Г.Л.Дегтярев сайланган. 1991 елда икътисад, финанс һәм эшмәкәрлек факультеты ачылган. 1992 елда Казан авиация институты Казан дәүләт техника университеты итеп үзгәртелгән. Шул елдан университет юнәлешләр һәм белгечлекләр спекторын киңәйтеп җибәргән. Шуның нәтиҗәсе булып, бер-бер артлы гуманитар (1995), физика-математика (2000), икътисади теория һәм хокук, психология (2003) факультетлары ачылган.

Бүгенге көндә А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм эзләнү техник университеты (КДТУ, КАИ) — Россия Федерациясенең техник уку йортлары арасында ышанычлы урын тоткан күптармаклы инновацион фәнни-укыту комплексы. Аның 11 филиалы Волжск, Әлмәт, Бөгелмә, Яшел Үзән, Алабуга, Чаллы, Чистай, Түбән Кама, Лениногорск, Нократ Аланы шәһәрләрендә эшли. Бүген КДТУда якынча 15000 студент укый.

2009 елның 7 октябрендә конкурста җиңеп, илкүләм эзләнү университеты статусын алган.

 Факультетлар 
 Авиация, җир өсте транспорты һәм энергетика (1нче факультет)
 Физика-математика факультеты (2нче факультет)
 Автоматика һәм электрон приборлар төзү институты (3нче факультет)
 Техник кибернетика һәм информатика институты (4нче факультет)
 Радиоэлектроника һәм телекоммуникацияләр институты (5нче факультет)
 Инженерлык-икътисадчылар институты (6нчы факультет)
 Социаль технологияләр институты (7нче факультет)
 Эшмәкәрлек һәм инновацион технологияләр институты (9нчы факультет)

Мәгълүмати технологияләр колледжы (2007 елдан).

 Билгеле кешеләре 
 Укытучылар 

 туу датасы Исем әлма-матер һөнәр төре Викиҗыентыктагы төркем үлем датасы 1893-09-26 Георгий Жирицкий Kyiv Polytechnic Institute of Emperor Alexander II инженер  1966-06-04 1900-07-22 Хәмид Мөштәри А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университетыМирза Олугбәк исемендәге Үзбәкстан милли университетыМихаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетыКазан (Идел буе) федераль университетыИкенче Казан ирләр гимназиясе математик Hamid Mushtari 1981-01-23 1902-02-25 Моисей Иткин Милли тау эше университеты инженер  1978-08-21 1907-11-11 Иоел Малкин Казан (Идел буе) федераль университеты математик  1958-06-14 1908-08-20 Валентин Глушко Санкт-Петербург дәүләт университеты авиация инженерыинженерязучысәясәтчефизик Valentin Glushko 1989-01-10 1910-10-15 Алексей Петров Казан (Идел буе) федераль университеты математикфизик-теоретикфизикуниверситет профессоры  1972-05-09 1913-08-12 Һарун Салихов Казан (Идел буе) федераль университеты математик  1971-10-22 1923-08-23 Иван Суханов Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетыМДУның фәлсәфә факультеты галим  2000-07-28 1924-12-09 Поповкин, Василий Иванович Санкт-Петербург дәүләт аэро-космос приборлары төзелеше университеты   2000-11-21 1925-06-17 Валентин Ференец Санкт-Петербург дәүләт аэро-космос приборлары төзелеше университетыМәскәү авиация институты университет профессоры   1932-02-04 Кожевников, Юрий Васильевич А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты математик Yuriy Kozhevnikov 2001-03-22 1935-12-28 Анатолий Матвеевич Дружинин Рига югары хәрби-авиация мөһәндисләре укуханәсеА.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты    1936-09-24 Владимир Мизгайлов Академик И. Г. Петровский исемендәге Брянск дәүләт университетыА.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты физик  2019-05-06 1936-12-17 Гайнулла Шәйхиев  физик  2003-01-22 1938-06-12 Николай Нарышкин Казан (Идел буе) федераль университеты галим Nikolai Vasilyevich Narishkin 2024-12-02 1938-08-29 Шакиров, Роберт Вафич Кача югары хәрби авиация укуханәсеКазан (Идел буе) федераль университеты тарихчымөгаллимсәясәтче Robert Shakirov  1940-10-12 Тәэминә Биктимирова Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты тарихчы   1940-12-08 Альвина Вафина Казан (Идел буе) федераль университеты    1944-05-20 Дания Сабирова Казан (Идел буе) федераль университеты галим  2015-07-15 1945-02-17 Зәүр Бәширов    2006-07-18 1949-08-04 Илдар Ваһапов Казан (Идел буе) федераль университеты галим   1952-03-18 Натан Солодухо Казан (Идел буе) федераль университеты галим  2024-10-18 1952-09-08 Владимир Беляев Казан (Идел буе) федераль университеты социолог   1955-06-01 Рифкать Миңнеханов Казан югары артиллерия командирлары училищесы хәрби инженерполиция хезмәткәреоешма җитәкчесе Rifkat Minnikhanov  1966-01-01 Илмир Баянов МДУның физика факультеты университет профессоры   1986-04-27 Евгений Просвиряков Урал дәүләт университеты галиммеханика белгече    Динар Балкаев  тикшеренүче    Михаил Морозов  тикшеренүче    Артур Глейм  тикшеренүче    Кирилл Петровнин Казан (Идел буе) федераль университеты тикшеренүче    Светлана Новикова  тикшеренүче    Алексей Носков Казан (Идел буе) федераль университеты тикшеренүче    Олег Морозов  тикшеренүче    Айрат Сәхәбетдинов Казан (Идел буе) федераль университеты тикшеренүче    Максим Смирнов  тикшеренүче    Артём Кузнецов А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты тикшеренүче  

 Тәмамлаучылар 

 туу датасы Исем һөнәр төре эш урыны Викиҗыентыктагы төркем үлем датасы 1900-07-22 Хәмид Мөштәри математик Гыйльми ҮзәкРСФСР Мәгариф халык комиссариатыТатар дәүләт гуманитар-педагогика университетыКазан (Идел буе) федераль университетыКазан дәүләт архитектура-төзелеш университетыА.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университетыКазан милли тикшеренү технология университетыРФА Казан физика-техника институты Hamid Mushtari 1981-01-23 1905-12-14 Иван Шпаков укытучыдиректор   1988 1908-07-08 Галиәскар Акалаев инженер    1910-10-01 Генрих Бухин    1995-12-09 1911-05-19 Николай Максимов авиация инженерыchief executive officer С.П. Горбунов исемендәге Казан авиация җитештерү берләшмәсе Nikolay Ivanovich Maksimov 1967-05-05 1912 Ахмадеев, Гариф Керимович    1991 1912-05-03 Николай Горшков    1995-02-01 1912-10-08 Фөдор Аристов    2005 1913-03-10 Николай Аржанов очучы-сынаучы  Nikolay Arzhanov 1976-02-07 1914-03-22 Василий Степанченко хәрби бортинженер  Vasyl Stepanchenko 1995-09-07 1915-04-20 Әмир Кәримов очучы   1976-10-23 1916-05-12 Тәлгать Сәйфи авиация инженерытехнологгалимуниверситет профессоры SokolРостислав Евгеньевич Алексеев исемендәге Нижгар дәүләт технология университеты  1969-07-08 1918-10-21 Яков Колупаев    1986-08-09 1918-11-21 Ivan Ivanov инженер-конструктор   1999-04-18 1919 Виктор Сивец    1984 1919 Михаил Кузнецов (1919)    1992 1919-12-12 Николай Кухто инженер-механик   2006-03-23 1920-01-08 Вадим Бивойно    1991-09-19 1922-01-14 Василий Дергунов дәүләт эшлеклесе   1989-07-17 1922-04-26 Глеб Ванаг    1991-11-13 1922-06-02 Марк Гальперин хәрби бортинженер MKB Raduga  1996-08-27 1923-04-25 Анатолий Соболевский    2003-03-29 1923-05-02 Владимир Бердников    2003-11-12 1923-07-11 Вячеслав Алемасов физик  Vyacheslav Alemasov 2006-06-15 1923-10-22 Шәүкәт Ибраһимов физик Institute of Nuclear Physics  1989-12-26 1924-03-04 Залман Бурман    1986-10-09 1924-10-12 Борис Аполлонов    1981-06-24 1924-10-25 Виктор Макеев галимуйлап табучыуниверситет профессорысәясәтче Makeyev Rocket Design BureauКөньяк Урал дәүләт университетыМәскәү физика-техника институты Viktor Petrovich Makeyev 1985-10-25 1924-11-03 Владимир Краснов    2001-05-16 1925-07-10 Александр Бережной    2009-06-23 1926-06-26 Марат Вахитев    2002-07-08 1927-11-08 Анатолий Мунин галимавиация инженерыуниверситет профессоры Профессор Николай Егорович Жуковский исемендәге Үзәк аерогидродинаминка институтыМәскәү физика-техника институты   1927-11-13 Тәлгат Сираҗетдинов математик   2016-01-03 1928-01-25 Владимир Садовников галим PivdenmashIzhevsk Mechanical PlantVotkinsk Machine Building Plant  1990-02-26 1928-01-25 Виктор Иванов    2000-03-22 1928-03-06 Илдус Мәстүкев галим  Ildus Mostyukov 2024-07-06 1929-10-19 Михаил Симонов хәрби бортинженеринженерсәясәтче  Mikhail Simonov 2011-03-04 1930-03-14 Борис Губанов галим   1999-03-18 1930-05-25 Сәяс Гыйматдинов    2003-05-04 1930-08-25 Андрей Банников    2010-07-252010-06-25 1930-10-21 Иван Силаев сәясәтчеинженер  Ivan Silayev 2023-02-08 1931-03-30 Владимир Белугин галим   2002-06-20 1931-08-07 Георгий Карунин сәясәтче   2010-03-25 1931-09-14 Станислав Кәшшафетдинев  Chaplygin Siberian Scientific Research Institute of Aviation  2019-05-17 1931-10-05 Рәфкать Вәлиев     1932-02-04 Кожевников, Юрий Васильевич математик А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты Yuriy Kozhevnikov 2001-03-22 1932-05-08 Владимир Матросов галим Иркутск дәүләт университеты  2011-04-17 1932-05-19 Владилен Котельников галим Зылатаус машиналар төзү заводы  1974-12-30 1932-10-25 Виктор Каргин    2004-05-21 1933-10-29 Ренат Бикбулатов  Казан исәпләү системалары җитештерү берләшмәсе   1934-02-25 Морат Вәсилев галим   2015-11-25 1934-07-18 Александр Курынов авыл атлетикачы  Aleksandr Kurynov 1973-11-30 1934-10-15 Владимир Белавин     1935-12-28 Анатолий Матвеевич Дружинин  А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты   1936-03-27 Касьяников, Вениамин Алексеевич     1936-07-09 Эдуард Черкашин дәүләт эшлеклесесәясәтче   2018-04-27 1936-09-24 Владимир Мизгайлов физик А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университетыҺомел дәүләт университетыPavel Sukhoi State Technical University of GomelBelarusian State University of Transport  2019-05-06 1936-11-12 Юрий Радциг галим   2010 1937-03-31 Юрий Беляков     1937-04-04 Юрий Крайнов инженер   2002-08-21 1937-10-11 Илдус Хәйбуллин физик РФА Казан физика-техника институтыТатарстан Республикасы Фәннәр академиясе  2007-02-23 1937-11-08 Лобачёв, Владимир Иванович    2016-09-02 1937-12-02 Александр Андреев инженер    1938-01-27 Геннадий Дегтярёв   Gennady Degtyarev  1938-06-06 Олег Чернявский галим Көньяк Урал дәүләт университеты   1938-06-25 Павлов, Александр Филиппович инженер Казан мотор төзүчеләр җитештерү берләшмәсе Aleksandr Filippovich Pavlov 2023-09-09 1938-10-02 Рево Идиятуллин   Revo Idiatullin  1939-01-20 Азат Зыятдинов химикпрофессор   2017-09-24 1939-01-25 Владимир Ковальчук    2025-08-28 1939-02-26 Юрий Воронин сәясәтчеикътисадчы    1939-03-30 Владимир Кузнецов инженер KBP Instrument Design BureauТула дәүләт университеты  2018-09-14 1939-04-26 Александр Земләков     1939-07-17 Виктор Константинов спортчы   1970-07-28 1939-07-31 Әлбирт Бикмуллин галим    1939-10-07 Әмир Ибәтуллин     1940-03-04 Александр Толстоногов математик Иркутск дәүләт университеты   1940-03-21 Владимир Шарпатов очучыикенче пилотpilot in command  Vladimir Sharpatov  1940-04-12 Герман Ильин     1940-11-28 Леонид Попов авиация инженерыштурманязучы SokolGromov Flight Research Institute Leonid Stepanovich Popov 2023-07-06 1942-01-01 Геннадий Кесельман    2016-01-31 1944-03-18 Азат Ярмөхәммәтев  ICL-КПО ВСКазан исәпләү системалары җитештерү берләшмәсе   1945-01-06 Юри Иванов    2003-01-26 1945-10-23 Владимир Сычов фотограф    1945-12-13 Николай Исаев     1945-12-30 Ведерников, Юрий Александрович галим РФА СБ гамәли һәм назари механика институтыИнститут прикладной физикиРФА СБ математика институты  2007-03-12 1946 Фиүзәт Гайсин университет профессоры    1946-07-05 Станислав Васильев математик Россия фәннәр академиясенең Себер бүлекчәсеИдарә итү проблемнары институты   1946-10-17 Юрий Гортышов   Yuri Gortyshov  1947-01-31 Фәрит  Мөхәммәтшин дипломатсәясәтчедәүләт эшлеклесесәясәт белгече Федерация Советы Farit Mukhametshin  1947-04-20 Валерий Боков шагыйрьавтор-башкаручы    1947-07-22 Артём Айдинов university student  Artyom Aydinov 1965-12-06 1948-01-06 Анатолий Кривов    2025-04-24 1948-03-02 Герш Берим     1948-03-26 Александр Мищенко икътисадчы Казан дәүләт финанс һәм икътисад институты  2012-06-17 1948-10-26 Әнвәр Мөхәммәтзакиров сәясәтче  Mukhametzakirov Anvar  1950-01-03 Петрушенко, Юрий Яковлевич  Казан дәүләт энергетика университеты Yury Petrushenko 2011-11-20 1950-06-23 Рафаил Җиһаншин     1950-09-05 Хафиз Салихов сәясәтче  Hafiz Salikhov  1950-11-20 Госман Хәлилев  Болгар милли кәнгрисе   1951-02-14 Андриан presbyter  Andrian (Chetvergov) 2005-08-10 1951-02-22 Фәрит Бәдретдинев     1952-09-01 Яков Шрайберг галимгенераль директоруниверситет профессорыбаш мөхәррир    1954-01-12 Рәшит Әхмәтев журналистҗәмәгать эшлеклесе   2020-10-13 1954-03-03 Илдар Габдуллин физик Казан милли тикшеренү технология университеты   1954-07-20 Равил Зарипов дәүләт хезмәткәре    1954-10-01 Ильяс Исмәгыйлев     1955-01-01 Азат Хәмәев сәясәтче  Azat Hamaev  1955-07-30 Радик Хәсәнов     1955-09-11 Лев Безбородов     1955-09-22 Сергей Антуфьев сәясәтчедәүләт эшлеклесе Федерация Советы Sergey Antufyev  1956-05-17 Юрий Пахомов хәрби хезмәткәр    1959-02-09 Александр Мостипан     1960-05-04 Александр Волков инженерменеджер С.П. Горбунов исемендәге Казан авиация җитештерү берләшмәсеКазан шәһәр думасыКазанТатарстан Республикасы Рәисе Аппараты   1961-01-08 Евгений Муравьёв шагыйрьдраматург  Eugene Muraviov  1961-05-19 Фирдәвес Кәбирев rally driverавтоузышчы  Firdaus Kabirov  1961-07-09 Марат Бариев сәясәтче  Marat Bariev  1961-08-15 Андрей Бурдов     1961-12-22 Евгений Доронин эшмәкәр    1963-04-09 Елена Ушакова сәясәтче  Elena Ushakova  1964-03-31 Аладинский, Евгений Александрович театр актерытеатр режиссеры Василий Качалов исемендәге Казан дәүләт академия рус Зур драма театрыСозвездие-Йолдызлык Evgeniy Aladinskiy  1965-07-17 Әлбирт Ибраһимов     1965-12-11 Айдар Беляев автоузышчы  Aidar Belyayev  1966-07-20 Илдус Тәлгат улы Әхмәтҗанов сәясәтчедәүләт эшлеклесе Федерация Советы Ildus Akhmetzyanov  1967-06-24 Фәрит Фазылҗанов     1969-06-24 Рөстәм Нигъмәтуллин сәясәтче    1970-03-30 Александр Журавский илаһиятчечиркәү тарихчысыдин белгечеуниверситет профессорыдәүләт хезмәткәре    1971-03-03 Сергей Юшко фәнни хезмәткәр    1971-06-15 Сергей Петров (1971) менеджер  Sergey Viktorovich Petrov  1975-12-23 Руслан Йосыпов deputy    1980-03-11 Илгиз Азизов инженер    1980-09-15 Максим Шәрәфетдинев журналистKVN actor Первый канал Maxim Sharafutdinov  1982-01-27 Виктория Черкесова сәясәтче  Viktoriya Cherkesova  1983-06-10 МакSим җырчыкомпозитормузыка продюсерыҗитештерүче  MakSim  1987-04-29 Алсу Фәйзуллина театр актеры Казан татар дәүләт яшь тамашачылар театры   1989-08-02 Илья Начвин министр Татарстан Республикасы Министрлар КабинетыТатарстан Республикасы Дәүләт идарәсенең цифрлы үсеше, мәгълүмати технологияләр һәм элемтә министрлыгы   1992-08-20 Гүзәл Гафарова (1992) театр актеры Кәрим Тинчурин исемендәге Татар дәүләт драма һәм комедия театры    Андрей Ермаков тикшеренүче     Ардашев, Серафим Кузьмич галим     В. А. Семёнов тикшеренүче     Анастасия Поликарпова тикшеренүче Research Institute of Molecular PathologyДрезден техник университеты    Артём Кузнецов тикшеренүче А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты    Индус Фәтхуллин  ТАССР азык-төлек сәнәгате министрлыгыКиров районыКазан боралак заводы    Лилия Маврина      Динар Зарипов физикгидроаэродинамик S.S. Kutateladze Institute of Thermophysics SB RAS  

 Искәрмәләр 

Чыганак
 Татар һәм рус телле студентлар өчен татар теле әсбапы

 Сылтамалар 

 Шулай ук карагыз 

 Беренче Казан ирләр гимназиясе
 Россия югары уку йортлары исемлеге

Төркем:Әлифба буенча университетлар
Төркем:1931 елда нигезләнгән уку йортлары
Төркем:Россия университетлары
Төркем:Казан университетлары
Төркем:Техник югары уку йортлары
Төркем:Казанның Мактау китабына кертелгәннәр