Яр районы

Яр районы (, ) — Удмуртиянең төньяк-көнбатышында урнашкан муниципаль район.

Административ үзәге — Яр посёлогы.

 География 

 Чиктәшлек 
 Як  Район яки регионТөньякКөнбатыш Киров өлкәсе (Омутнинск районы)Көнбатыш Киров өлкәсе (Фалёнки районы)Көнчыгыш Глазов районыКөньяк-көнчыгыш Юкамен районы

Районның көньягы Югары Чулман калкулыгында, ә көньягы - Красногроское калкулыгында урнаша. Иң эре елгалар - Чүпче, Лекма. Районның төньягында Нократ елгасы башлана.

 Тарих 
Яр районы 1929 елның 15 июлендә элекке Глазов өязнең Укан, Ежево һәм Пудем волостьларның 19 авыл советлардан барлыкка килгән. 1929 - 1932 елларда районның административ үзәге Укан авылында урнашкан. 1935 - 1956 елларда район составыннан Пудем районы аерылып чыккан. 1962 елда район юкка чыга, аның территория Глазов авыл районы һәм Глазов шәһәре арасында бүленә. 1964 елда Яр авыл районы барлыкка килә, 1965 елда ул Яр районына әйләнә.

 Халык 
 1970 1979 1989 2002 2010 25 241  22 281  20 595  18 880  15 291

Милли состав: арлар — 60,2 %, руслар — 33,7 %, татарлар — 1,4 %, бисермәннәр — 1,2 % (2010 ел җанисәбе буенча).

 Адимнистратив бүленеш 
 Авыл җирлеге  Административ үзәге  Торак пунктларныңсаны  Халык саныhttp://udmstat.gks.ru/perepis2010/Docs/%D0%98%D1%82%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D1%8B%D0%B5%20%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D1%86%D1%8B%20%D0%92%D0%9F%D0%9D%202010/01-10-%D0%A0_%D0%A7%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C%20%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F%20%D0%A3%D0%A0.xlsx,кеше(2010 ел)  Мәйдан,га Бармашур авыл җирлеге   Бармашур  5  913  6190 Бачумово авыл җирлеге   Бачумово  13  737  13212 Ворца авыл җирлеге   Ворца  7  587  18292 Дизьмино авыл җирлеге   Дизьмино  7  1804  11221 Елау авыл җирлеге   Елау  8  650  21105 Зюинское авыл җирлеге   Зюино  4  285  15624 Казаковское авыл җирлеге   Тум  5  471  18719 Пудем авыл җирлеге   Пудем  6  2025  11492 Укан авыл җирлеге   Укан  12  1218  34786 Яр шәһәр җирлеге  Яр  1  6596
  1786

 Социаль инфраструктура 
Мәгариф системасы үз эченә 14 мәктәп, бер политехникумны, бер мәктәп-интернатны һәм 14 балалар бакчасын ала. Медицина ярдәмен бер хастаханә һәм 24 фельдшер-акушерлык пункты күрсәтә. Бер "картлар йорты" эшли.

 Икътисад 
Икътисад нигезе - авыл хуҗалыгы. Район территориясеннән «Киров - Пермь» тимер юл линиясе уза; Яр станциядән Омутнинскка тимер юл тармагы бара.

 Истәлекле урыннары 
Археологик памятниклар: Кушманский, Комаровское (Чибинькар), Укан (Поркар) шәһәрлекләре. Табигый памятниклары: Нократның елганың башы, Тум авыл янындагы торфлы сазлык.

 Искәрмәләр 

*