Себер татар теле

Себер татар теле (татар теленең  көнчыгыш диалекты, себертатар теле) — себер татарларының туган теле. Күпчелек галимнәр тарафыннан татар теленең көнчыгыш диалекты яки көнчыгыш өч диалектлары төркеме дип санала, кайбер авторлар аерым тел итеп күрсәтергә тырыша.Проблемы определения статуса сибирских татар как коренного народа Западной СибириСравнительно-историческая грамматика тюркских языков. Региональные реконструкции / Э. Р. Тенишев. — М.: Наука, 2002. — С. 767. — 732 с.Рамазанова Д. Б. Сибирско-татарские диалекты и говоры татарского языка // Материалы IX Всероссийской научно-практической конференции «Сулеймановские чтения — 2006». Тюмень,. — 2006. — С. 89-90.Насибуллина А. Х. Древнетюркский пласт лексики тоболо-иртышского диалекта татарского языка// Сулеймановские чтения – 2006 : материалы IX Всероссийской научно-практической конференции (г. Тюмень, 18–19 мая 2006 г.). – Тюмень : Экспресс, 2006. – С. 75–76.

Татар теленең Себердә таралган бу диалектлары, татар һәм башкорт телләре белән бергә үзара бик якын булган төрки телләрнең бер төркемен тәшкил итәләр. Шул ук вакытта татар теле югалу куркынычы булмаган телләр арасына керсә, башкорт теле дә чагыштырмача стабиль тел булып санала, әмма аңа да карамастан хәвефле булып тора, әмма Идел буе татар теле белән тыгыз бәйле төрки себер татар теле куркыныч астында, бу аның авыл җирлегендә яшәүчеләр арасында гына таралуы белән бәйле.

 Кайбер үзенчәлекләре 

ц-лаштыру: пыцак, бырцак;
[б], [д], [з] тартык авазларының саңгырау парларына алмашынуы: Пыел урашай полса ярар ите.
 гарәп-фарсы алынмаларында "җ"ның "ч"га алышуы (чан < җан).

 Диалектлары 

 Тубыл-иртеш:
 төмән сөйләше — Төмән;
 тубыл сөйләше — Тубыл, Вагай, Яркәү районнары; 
 көнчыгыш тубыл ассөйләше (тугыз-уват)  — Вагай;
 саз сөйләше — Тубыл, Уват районнары ;
 тәвриз (курдак, куртак) сөйләше — Омск өлкәсенең Тәвриз, Усть-Ишим, Знаменское районнары;
 тара сөйләше — Омск өлкәсенең Тара, Большеречье, Колосовка районнары.
 Бараба — Новосибирск өлкәсенең Бараба, Куйбышев, Кыштау, Венгерово, Уба, Чан районнарыКорусенко С. Н., Кулешова Н. В. Генеалогия и этническая история барабинских и курдакско-саргатских татар. — Новосибирск, 1999. — С.6..
 Том:
 әүште-чат сөйләше — Томск өлкәсенең Томск районы ;
 калмак сөйләше — Кемерово өлкәсенең Юрга районы;
 ор ассөйләше — Новосибирск өлкәсенең Колыван районы .

 Шулай ук карагыз 
 Мишәр диалекты
 Казан диалекты

 Искәрмәләр 

 Сылтамалар 
 ЮНЕСКО Интерактивный Атлас языков мира, находящихся под угрозой исчезновения. Электронная версия: Siberian Tatar.
 Cтефанова Р. Т., Тюменский юридический институтLanguage and Literature № 12
 Словарь диалектов сибирских татар
 Алишина Как нам сохранить язык сибирских татар?
 Диалектная ономастическая и апеллятивная лексика в основах фамилий сибирских татар
 С. М. Исхакова, Б. Ф. Валеев Проблемы возрождения национального языка сибирских татар 
 Н. З. Гаджиева К вопросу о классификации тюркских языков и диалектов 
 Н. З. Гаджиева Тюркские языки (Лингвистический энциклопедический словарь. — М., 1990 
 Смирнова Е. Ю. (Омск) Магия в традиционном мировоззрении: по материалам традиционной одежды сибирских татар
 Валеев Б. Ф. Об этнической принадлежности сибирских татар
 Сагидуллин М. А. Словарь тугумных наименований (генонимов) сибирских татар
 Сагидуллин М. А. Семантико-грамматические параллели крымскотатарского и сибирскотатарскиого языков


Төркем:Себер татар теле
Төркем:Себер татарлары
Төркем:Россия телләре
Төркем:Төрки телләр