«Галия» мәдрәсәсе

«Галия» мәдрәсәсе (1906-1919) — Икенче Уфа мәчете каршында эшләгән уку йорты. 

Дини сабаклар белән бергә дөньяви фәннәрдән дә тирән белем бирелә. Оештыручы һәм алышынмас мөдәрис (директор) – Зыя Камали.

 Тарих 
 1907 елда сәүдәгәр Садри Назыйров һәм Тәфкилевлар киленнәре Суфия Җантурина-Тәфкилева акчасына Уфимская урамында өч катлы уку-укыту бинасы салына.
 1916 елның 26 декабрь көнне узган тантаналы җыелышта директор горурлык белән хисап тотты. Ун ел эчендә «Галия»дә 950 егет укып чыккан. Шулардан 224е – татар булмаганнар. Укып чыкканннары 28 губернаның 230 төрле дәрәҗәле мәктәпләрдә 17 мең чамасы баланы укытып ятканнар. 38 кеше указлы мулла булып торган, 14е – гаскәри мулла, 29ы – ул вакытта инде сәнгать әһеле булып киткән. Шуны дә әйтеп узмый булмый, Галияне тәмамлап чыкканнарның Совет чорында 70%ын дәүләт юк итә.
 1919 елны мәдрәсә ир балалар мәктәбе итеп үзгәртелә. Ул 15нче татар мәктәбе сыйфатында 1970 елларга кадәр эшләп килгән. Бушаган бинага Уфаның № 92 акыл үсеше тоткарланган балалар өчен интернат күчерелә.Татары Башкортостана. Книги. Айдар Халим. "Книга печали, или Записки аборигена." 10
 2001 елның гыйнварында Уфа шәһәр советы карары белән бина Үзәк диния нәзарәтена караган Россия ислам университетына тапшырылган.Вековая история медресе «Галия»

 Шәхесләр 
 Укытучылар 

 башлау тәмамлау Исем туу датасы туу урыны әлма-матер һөнәр төре Викиҗыентыктагы төркем үлем датасы   Зыя Камали 1873-12-09 Келәш Әл-Әзһәр университеты тәрҗемәчеилаһиятчепедагогмәгърифәтче Ziya Kamali 1942 1909 1917 Закир Кадыйри 1878 Сембер губернасы Бохара мәдрәсәләреИстанбул университетыХиҗаз вилаятеМәдинәӘл-Әзһәр университеты галимукытучытәрҗемәчежурналист  1954-10-22   Галимҗан Ибраһимов 1887-03-12 Солтанморат «Галия» мәдрәсәсеВәлия мәдрәсәсе язучысәясәтчетелбелгеч Galimzhan Ibrahimov 1938-01-21

 Тәмамлаучылар  

Мәдрәсә шагыйрь вә язучылар Галимҗан Ибраһимов, Сәйфи Кудаш, Шәехзадә Бабич, Хәсән Туфан, Фатих Сәйфи-Казанлы, Зыя Ярмәки укытып чыгарган. Профессорлар Гыйбад Алпаров, Нигъмәт Хәкимов, Галимҗан Нигъмәти, Булат Салиев, Каюм Мифтахов, кыргыз Ишангали Арабаев, композитор Солтан Габәши, музыка белгече Гата Исхаков. Дәүләт эшлеклеләре: Татарстанның мәгариф комиссарлары (министрлар) Шәһит Әхмәдиев, Галә Ходаяров; Башкортстанның мәгариф комиссарлары Исмәгыйль Солтанов, Кәрим Иделгуҗин, Казакъстанның мәгариф комиссары Ногман Манаев, Сауди Гарәбстанда СССР илчесе Кәрим Хәкимов, Төркиядәге СССР илчелегенең секретаре Хаммат Гомәров.

Мәдрәсәдә башка төрки халыклар вәкилләре дә белем ала, соңыннан укымышлы, атаклы шәхесләргә әверелә. Казакълардан Баембәт Майлин, Җыенгали Түләпбергенов; Кырым татарлары Үмәр Ипчи, Абдулла Латыйф-задә, Мәмәт Кузет; Госманлы Садыйков; адыгея кешеләре Әхмәт Хатков, Тембет Кәримов; башкортлардан Хәбибулла Габитов язучы булып китәләр.

 башлау тәмамлау Исем туу датасы туу урыны һөнәр төре эш урыны Викиҗыентыктагы төркем үлем датасы   Мәҗит Гафури 1880-07-08 Җилем-Каран шагыйрьфольклорчыдраматургязучы  Majit Gafuri 1934-10-28   Вәлиулла Коломбәтов 1881 Уфа губернасы шагыйрьязучы   1964   Бикбулат Салиев 1882 Кызан тарихчы   1938-10-041937   Әхкәметдин Исәнбирдин 1883 Чакмагыш районы язучы      Тайыр Жомартбаев 1884 Абай районы язучы   1937   Зыя Өммәти 1885 Чурапан шагыйрьязучы   1943   Муса Смаков 1885 Смак    No/unknown value   Хәбибулла Габитов 1886-05-05 Габделкәрим шагыйрьдраматург   1938-04-14   Мансур Халиков 1886-12-17 Зур Үтәш мөфти   1934 1906 1908 Галимҗан Ибраһимов 1887-03-12 Солтанморат язучысәясәтчетелбелгеч «Галия» мәдрәсәсе«Аң» журналы«Ирек»Үзәк мөселман хәрби коллегиясеКызыл ШәрекъТатарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгыГыйльми Үзәк Galimzhan Ibrahimov 1938-01-21   Шәриф Манатов 1887-10-20 Чиләбе өязе журналистсәясәтче Россия милли китапханәсе  1936   Хәлим Искәндәрев 1888 Арслан  Ил телеТомск татар педагогия укуханәсеИ.В. Сталин исемендәге Көнчыгыш хезмәт ияләренең коммунистик университетыАрча педагогика көллияте«Мөхәммәдия» мәдрәсәсе  1958   Нуриәгъзам Таһиров 1888-01-09 Чиләбе өязе телбелгеч   1937   Хафиз Кушаев 1888-10-15 Чиләбе өязе сәясәтче   1937-09-27   Исмәгыйл Солтанов 1890-11-14 Верхнеурал өязе сәясәтче   1927-05-31   Габдулла Мирсәетов 1891-02-02 Бәләбәй өязеБик-Карамалы мәктәп укытучысы   1969   Солтан Габәши 1891-05-01 Кече Солабаш композитормузыка белгече  Sultan Gabyashi 1942-01-08 1907 1912 Галә Ходаяров 1891-09-20 Аблай язучы УралТатарстан китап нәшриятыТатарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгыТатар дәүләт гуманитар-педагогика университетыAstrakhan ShipyardСпартак (аяк киеме фабрикасы)  1966-03-09   Фәйзи Вәлиев 1892 Шәрип язучы   1941-11-29 1910 1911 Кәрим Хәкимов 1892-11-28 Дүсән дипломат РСФСР Чит ил эшләре халык комиссариатыTurkestan Military DistrictJoint State Political DirectorateССРБ Чит ил эшләре министрлыгыССРБ тышкы сәүдә министрлыгы Karim Hakimov 1938-01-10   Сәлах Атнагулов 1893 Суыккүл сәясәтче «Кызыл Армия»«Кызыл яу»«Эшче»«Ватаным Татарстан»Татарстан китап нәшрияты  1937-08-16   Ибраһим Башмаков 1893 Өрләдем шагыйрь «Вакыт»«Шура» журналы  1913-10-05   Лотфи Гаделев 1893 Мөлек    1985 1910 1911 Магҗан Җомабаев 1893-06-251893 Акмулла өлкәсеКызылъяр (Петропавел) өязе язучы И.В. Сталин исемендәге Көнчыгыш хезмәт ияләренең коммунистик университеты Magzhan Zhumabai 1938-03-191938   Сәйфи Кудаш 1894-09-21 Уфа шагыйрь  Sayfi Kudash 1993-06-291993-06-26   Шакир Төхвәтуллин 1894-12-16 Салават районы    1937-12-07   Шәехзадә Бабич 1895-01-14 Әсән шагыйрь  Shajhzada Babych 1919-03-28   Кәрим Иделгуҗин 1895-10-02 Мерәс    1937-11-27   Әхтәм Мансуров 1895-10-11 Чишмә районы  Башкорт дәүләт медицина университеты     Гомәр Ипчи 1897 Бакчасарай шагыйрьтәрҗемәчедраматургрежиссёрактёрязучы   1955-01-11   Габдулла Ходайярыв 1899-06-07 Аблай офтальмолог Өфә күз авырулары фәнни тикшеренү институтыБашкорт дәүләт медицина университеты  1984-09-14   Булат Ишемгол 1900-02-16 Яңа Чебенле шагыйрьязучы   1938-07-10   Хәсән Туфан 1900-11-27 Иске Кармәт язучышагыйрь  Hasan Tufan 1981-06-10

Искәрмәләр

 Сылтамалар 

 Шулай ук карагыз 

Төркем:Башкортстан мәдрәсәләре
Төркем:1906 елда нигезләнгән уку йортлары
Төркем:1919 елда ябылган уку йортлары
Төркем:Ябылган уку йортлары
Төркем:Уфа биналары һәм корылмалары