Самар губернасы

Самар губернасы (, эрзәчә Самара губерня) — Россия империясе һәм РСФСР составында административ-территориаль берәмлек.

 География 

 Чиктәшлек 
 Як  Губерна яки өлкә Төньяк-көнбатыш  Казан губернасы Төньяк-көнчыгыш  Уфа губернасы Көнчыгыш  Ырынбур губернасы Көньяк-көнчыгыш  Җаек өлкәсе Көньяк  Әстерхан губернасы Көньяк-көнбатыш  Сарытау губернасы Көнбатыш  Сембер губернасы

 Тарих 
Самар губернасы 1851 елның 1 гыйвраында барлыкка килә. Губерна составына Ырынбур губернасының 3 өязе, Сембер губернасының 2 өязе һәм Сарытау губернасының 2 өязе кертелгәннәр.

1918 елда Новоузенск һәм Николаевск өязеләрнең өлешләре Идел буе алманнарның автономияле өлкәсенә кертелгәннәр. 1919 елда Новоузенск өязенең калган өлешләре Сарытау губернасына кертелгәннәр.

1920 елда Бөгелмә өязе Татарстан АССР составына кертелгән.

1928 елның 14 маенда, БҮБК карары нигезендә, Самар губернасы юкка чыгарыла, аның территориясе Урта Идел өлкәсенә кертелә.

 Административ бүленеш 
1851—1918 елларда 7 өязгә бүленгән:
 № Өяз Өяз шәһәре Мәйдан,  чакрым² Халык саны  (1897), кеше 1 Бөгелмә өязе Бөгелмә (7 581 кеше)10 803,1299 884 2 Богыруслан өязе Богыруслан (12 109 кеше)17 068,7405 994 3 Бозаулык өязеАзатлык радиосы сайты Бозаулык (14 362 кеше)22 427,0492 952 4 Николаевск өязе Николаевск (12 504 кеше)28 196,9494 736 5 Яңа Үзи өязе Яңа Үзи (13 261 кеше)34 585,9417 376 6 Самар өязе Самар (89 999 кеше)13 155,4357 018 7 Ставрополь өязе Ставрополь (5 969 кеше)10 476,5283 376

1918 елда Николаевск өязе исемен Пугачёв өязенә алыштыра.

1919 елда, Ставрополь өязнең өлешеннән Мелекесс өязе барлыкка килә (өязнең үзәге — Мелекесс (хәзер — Димитровград) шәһәре).

1920 елда, Пугачёв өязе кечерәю нәтиҗәсендә, Балакау өязе (өяз үзәге — Балакау шәһәре) барлыкка килә.

1924 елда Ставрополь өязе юкка чыгарыла, ә аның территориясе күрше өязләре арасында бүленгән; шул ук елда Балакау өязе юкка чыгарыла, аның волостьлары Пугачёв өязенә тапшырылалар.

 Халык 

Туган тел буенча состав (1897 елдагы җанисәп буенча):
Самар губернасы (2 751 336 кеше):
 Тел  Кешеләр саны  % рус  1 775 839  64,54 мордва  238 598  8,67 алман  224 336  8,15 татар  165 191  6,00 украин  119 301  4,34 чуаш  91 839  3,34 башкорт  57 242  2,08 типтәр  47 684  1,73 казакъ  7 843  0,29 мишәр  6 580  0,24 төркмән  3 539  0,13 төрек  2 906  0,11 удмурт  2 118  0,08 эстон  2 029  0,07 поляк  1 940  0,07 яһуд  1 669  0,06 чегән  802  0,03 литва  650  0,02 белорус  418  0,02 литва  183  0,01 башка телләр  629  0,02Өязләрдә тел буенча состав:
 Өяз рус мордва алман татар украин чуаш башкорт мишәр һәмтиптәр казакъ Бөгелмә 31,7 % 12,5 % … 20,8 % … 8,5 % 9,9 % 15,0 % … Богыруслан 57,8 % 19,8 % … 7,1 % 2,6 % 8,6 % 2,3 % 1,0 % … Бозаулык 83,1 % 7,4 % … 2,1 % 1,9 % 2,5 % 2,0 % … … Николаевск 76,7 % 4,3 % 12,6 % … 3,8 % … 1,5 % … … Новоузенск 39,9 % … 36,8 % 1,9 % 17,0 % … … 1,2 % 1,6 % Самар 83,2 % 5,6 % 1,5 % 3,9 % 2,4 % 2,2 % … … … Ставрополь 68,4 % 13,9 % … 13,5 % … 3,9 % … … …Дини состав:
 Дин  Кешеләр саны  % Православиединдәгеләр  2 127 726  77,33 Мөселманнар  288 655  10,49 Лютераннар  156 112  5,67 Башка диннәр  178 843  6,50

 Губернаторлар 

 Исем  Степан Волховский 20.12.1850—06.05.1853 Константин Грот 12.05.1853—01.01.1861 Адам Арцимович 01.01.1861—17.04.1862 Николай Замятнин 11.05.1862—11.09.1863 Николай Мансуров 26.09.1863—30.08.1865 Борис Обухов 30.08.1865—20.01.1867 Григорий Аксаков 20.01.1867—08.12.1872 Фёдор Климович 15.12.1872—16.12.1874 Пётр Бильбасов 19.06.1875—12.10.1878 Александр Свербеев 23.10.1878—18.12.1891 Александр Брянчанинов 19.12.1891—23.12.1904 Иван Хроновский 17.08.1904-25.08.1904 Дмитрий Засядко 23.12.1904—11.12.1905 Николай Родионов 1905—1906 Иван Блок 03.02.1906—21.07.1906 Владимир Якунин 12.08.1906—23.08.1910 Николай Протасов 23.08.1910—02.06.1915 Сергей Евреинов 16.08.1915—11.11.1915 Андрей Станкевич 13.11.1915—13.09.1916 Лев Голицын 21.09.1916—04.03.1917

 Искәрмәләр 

Төркем:Самар өлкәсе тарихы
Төркем:Россия империясе губерналары