Игенчелек

Игенчелек — авыл хуҗалыгы культураларын үстерү максатыннан җирне куллануга нигезләнгән авыл хуҗалыгы тармагы һәм фән.

 Игенчелек барлыкка килү 

Дата, б. э. к. мең ел АуропаТөньяк АфрикаМесопотамия һәм ЛевантКөньяк-Көнчыгыш  Азия9Б.э.к. 9250 елда бүгенге Төркия җирендә бодай үстеә башлыйларПшеница не сразу окультуриласьK. Tanno, G. Willcox, How Fast Was Wild Wheat Domesticated? Science. 31/03/20068Төньяк Месопотамиядә — бодай, арпа, ногыт үстеәләр Е. С. Бондаренко. Поселения неолитического периода на Ближнем Востоке. Восточное Средиземноморье IX—VI тыс.до н. э.7Неа-Никомедия культурасы (Төньяк Греция, Македония; б.э.к6230±150 ел)Блаватская Т. В., Ахейская Греция во втором тысячелетии до н. э., М., 1966. — игенчелек; Хассуна культурасы (Месопотамия) — игенчелек: бодай, борай, арпаМерперт Н. Я., Мунчаев Р. М., Раннеземледельческие поселения Северной Месопотамии, «Советская археология», 1971, № 3.;  Джармо культурасы (Гыйрак Көрдестаны) — игенчелек: арпа, бодайМассон В. М., Средняя Азия и Древний Восток, М. — Л., 1964; Braidwood R.J., Howe В., Prehistoric investigations in Iraqi Kurdistan. [The Oriental Institute of the University of Chicago], Studies in ancient oriental civilization, № 31, Chi., [1960]..6Буг-днестр культурасы — игенчелек: арпа, бодай, тарыМаркович В. И., Буго-Днестровская культура на территории Молдавии, Киш., 1974.;  Каран культурасы (Болгария) — игенчелек.Миков В., Культура неолита, энеолита и бронзы в Болгарии, «Советская археология», 1958, № 1; Georgiev G.J., Kulturgruppen der Jungstein-und der Kupferzeit in der Ebene von Thrazien (Sudbulgarien), в кн.: L’Europe a la fin de l’age de la pierre, Praha, 1961.; Көрөш культурасы  (Маҗарстан) — игенчелекKutzian J., The Koros culture, t. 1—2, Dissertationes Pannonicae…, ser. 2, № 23, [Bdpst], 1944—47; Milojcic V., Koros — Starcevo — Vinca, в кн.: Reinecke — Festschrift…, Mainz, 1950.. Тасий культурасы ( Африка, Урта Мисыр) — игенчелек: бодай, арпаЧайлд Г., Древнейший Восток в свете новых раскопок, пер. с англ., М., 1956; Brunton С., Mostageddaand the Tasian culture, L,, 1937; Baumgartel Е.J., The cultures of prehistoric Egypt, L. [а. o.], 1960..Әл-обейд культурасы (Месопотамия) — игенчелекМассон В. М., Средняя Азия и Древний Восток, М. — Л., 1964.. Хэмуду культурасы (Кытай, Янцзы елгасы буеДоклад о первом периоде раскопок поселения Хэмуду // Каогу сюэбао. 1978. № 1. С. 39 — 94.) — игенчелек: дөгеУ Юйсянь Первобытное искусство культуры хэмуду // Вэньу. 1982. № 7. С. 61 — 69..

 Игенчелек төрләре 

 Мелиоратив игенчелек — Мелиорлашкан туфраклы җирләрдәге  игенчелек,
 Сугарулы игенчелек — сугару юллары кулланылган  игенчелек,
 Бахар игенчелек — язгы дымлылык кулланылган  игенчелек.
Игенчелекнең төп объектлары булып туфрак һәм үсемлекләр тора.

 Игенчелек системалары


 Адаптив-ландшафтлы система — ландшафтка игътибар итүгә юнәлтелгән экологик игенчелек системасы.
 иген-пар системасы — күпчелек игенчелек территориясен сукаланган кырларга чәчелгән культуралар алып торган игенчелек системасы.
 Сукалаулы система — күпчелек игенчелек территориясен сукаланган кырларга чәчелгән культуралар алып торган игенчелек системасы.
 Үләнчел система — күпчелек игенчелек территориясен үлән кырлары алып торган игенчелек системасы.
 Орлык-җимешле система — яртычыннан да күп булмаган игенчелек территориясен сукаланган кырларга чәчелгән бөртекле культуралар, ә калганын ногыт культуралары алып торган игенчелек системасы.
 Туфрак саклаулы система — пар һәм игенчеле кырлары алмашып килгән игенчелек системасы.

 Моны да карагыз 
 Авыл хуҗалыгы
 Төгәл игенчелек
 Искәрмәләр 

Төркем:Авыл хуҗалыгы
Төркем:Агрономия
Төркем:Игенчелек

bg:Оран
en:Horticulture
fr:Horticulture
he:הורטיקולטורה
id:Hortikultura
it:Lavorazioni del terreno
ja:園芸学
lb:Akerbau
mk:Хортикултура
nl:Horticultuur
pl:Uprawa roli
pt:Horticultura
qu:Chakra kamay
ro:Horticultură
simple:Tillage
uk:Землеробство
wa:Tcherwaedje