Белорет

Белорет – Башкортстан республикасындагы моношәһәр. Башкортстанның мөһим сәнәгать үзәге.

Белорет районы территориясендә Башкортстанның иң зур түбәләре: Ямантау (1640 м) белән Ирәмәл (1582 м) урнашкан.

 Тарихи мәгълүмат 
1762 елда Агыйдел елгасы буенда беренче корыч эретү заводы пәйда булган. 1774 елны заводны Пугачев отрядлары көлен күккә очыра. Еллар үтү белән ул Белорет шәһәренә әйләнгән. 2001 елдан завод «Мечел» компаниясенә карый. 2012 елда биредә 6 мең кеше эшли. 1977 елны КПСС ҮК карары белән 40 км читтә урманлы тайга эчендә яшерен хәрби база төзелә башлый. Серлелекне саклау өчен ул металлурглар шәһәре Белоретка буйсына. 1995 елны «Белорет-15» һәм «Белорет-16» бистәләре шәһәрдән чыгарыла һәм «Межгорье» исеме белән аерым шәһәр булып санала башлый. Бүгенгә кадәр базаның нинди максатларга хезмәт итүе билгесез булып кала. Анда яшәүчеләр Ерак Төньякта яшәүчеләргә тигезләнгәннәр.

Шәһәрдә халыкара икътисад һәм хокук институты, Магнитогорски техник университеты филиаллары, медицина, металлург, педагогия колледжлары, 25нче, 21нче санлы лицей, Янбай Хамматов исемендәге башкорт гимназия эшли.

«Белорецкий рабочий», «Металлург», «Урал» газеталары рус һәм башкорт телләрендә чыга. «Белорет ТВ-6» телекомпаниясе эфирга чыга.

Белорет районында һәм шәһәрендә зур күпчелек халкын руслар белән башкортлар алып тора. Сигез меңнән артык татар яши. Районда һәм шәһәрдә 1990 елдан бирле эшләп килүче Татар иҗтимагый үзәге бүлеге актив эшли. Җитәкчесе Әлфирә Хәлиуллина. 
 Халык 
 1897http://www.mojgorod.ru/r_bashkortst/beloreck/  1926   1939   19591959 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны  19701970 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны  19791979 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны  19891989 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны  20022002 елгы Бөтенроссия җанисәбе. РФ, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны  2010~8 300~19 900~40 60059 15567 09971 24672 43471 09368 806
Икътисады
Белорет рессораллар һәм пружиналар заводы - трактор һәм авыл хуҗалыгы машиналары эшләүче, автомобил сәнәгате, юл транспорты, энергетика өчен комплектлау (эссе һәм салкын уралган пружиналар, автомобиль һәм трактор рессорлар, тәгәрмәч чылбыры буынының трак бармаклары) һәм запас чәсләр җитештерелә. Составы: эссе килеш уралган пружиналар һәм рессорлар җитештерү цехлары, салкын килеш уралган пружиналар җитештерү, төзәтү-механика, төзәтү-энергетика, транспорт-склад участкалары. 2010 елда 396 кеше эшләгән. Продукциясе БР һәм РФ ның башка төбәкләренең 200 дән артык предприятиесенә җибәрелә, якын чит илләргә чыгарыла.

 Танылган шәхесләр 
 Вәсилә Фәттахова – татар җырчысы 
 Фёдор Токарев (1904-...), БАССР Югары мәхкәмәсе рәисе (1937-1943), ТАССР Югары мәхкәмәсе рәисе (1925-1927). 
 Салават Касыймов (1934), тарих фәннәре докторы.

 туу Исем әлма-матер һөнәр төре эш урыны үлем датасы үлем урыны 1871-07-24 Vasiliy Kosorotov  инкыйлабчы  1957-12-01 Мәскәү 1877-10-18 Дмитрий Татаринов Мәскәү университетының медицина факультеты табиб Мәскәү император университетыБашкорт дәүләт медицина университеты 1956-07-25 Уфа 1879-01-19 Grigory Larionov С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе язучыфольклорчытабиб  1913-01-18 Скопин 1886-05-15 Сызранкин, Фёдор Николаевич    1978-05-11 Мәскәү 1888-11-251888 Andreĭ Kuchkin  тарихчы Marx-Engels-Lenin Institute 1973-03-30 Мәскәү 1889-10-13 Grigory Bobrov  металлург  1964-08-05  1900-03-24 Iakov Broud  хәрби хезмәткәр  1942-07-27 Волгоград өлкәсе 1903-11-14 Фёдор Токарев Урал дәүләт юридик университеты хөкемче Россия Федерациясе Югары МәхкәмәсеТатарстан Республикасының Югары МәхкәмәсеБашкортстан Республикасының Югары Суды No/unknown value  1905-04-07 Gavriil Zaytsev РФ КК Генераль штабы хәрби академиясеХәрби-сәяси академия хәрби хезмәткәр  1975-06-08 Мәскәү 1907-09-06 Иван Сухов (1907)  хәрби хезмәткәр  1976-10-11 Мәскәү 1909-08-12 Yuriy Koltsov  актёр Мәскәү сәнгать театры 1970-07-22 Мәскәү 1915-09-19 Залавин Константин Петрович    2001-09-11 Уфа 1916-01-25 Heinrich Schröder  Marineoffizierсу асты диңгезчесесолдат  1973-10-03  1917 Сәйфуллин Мәғәфүр Сәйфулла улы  сугышчы  1942-08-22 Курск өлкәсеЛобановка 1917 Pranas Mažeika  баскетболчы  2010 Чикаго 1923-05-06 Саламатов Георгий Тимофеевич  сәпүр  2013-09-23 Белорет 1923-06-01 Ivan Averyanov Бөек Пётр исемендәге Стратегик максатлардагы ракета гаскәрләренең хәрби академиясе   2000-01-05 Мәскәү 1924 Зимин, Василий Васильевич Kolomna Higher Military Artillery Command School тупчы  1943-11-03 Perekopsky shaft 1925-12-02 Хисмәтуллин Фәйзрахман Шәйхитдин улы    1998  1929-03-10 Вениамин Сурин Григорий Иванович Носов исемендәге Магнитогорск дәүләт техника универститеты фирка эшлеклесе  1995-07-24 Белорет 1931-04-06 Leonid Nikolaevitsj Barmin Урал дәүләт техника университеты галим Урал дәүләт техника университеты 1995-06-16 Екатеринбург 1932-06-08 Vadim Kulesha Урал дәүләт техника университеты сәясәтче Белорет металлургия комбинатыГригорий Иванович Носов исемендәге Магнитогорск дәүләт техника универститеты 2011-03-07  1934-12-19 Салават Касыймов Башкорт дәүләт университеты тарихчы Мифтахетдин Акмулла исемендәге Башкорт дәүләт педагогика университетыРФА УФҮ Тарих, тел һәм әдәбият иниституты 2018-11-21 Уфа 1935-08-20 Тімофєєв Вадим Михайлович Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты геолог Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты   1936-07-23 Корольков, Борис Фёдорович РФ КК Генераль штабы хәрби академиясеЮ. А. Гагарин исемендәге һава-хәрби академиясеЫрынбур югары хәрби авиация очучылары укуханәсе сәясәтче  2023-07-06 Monino 1942-02-22 Dmitri Miller Гнесиннар исемендәге Россия музыка академиясе виолончелистмузыка педагогы Мәскәү дәүләт консерваториясе 2016-01-24 Мәскәү 1942-06-07 Valeriy Kalistratov Мәскәү дәүләт консерваториясе композитор Мәскәү дәүләт консерваториясе 2020-01-03  1942-10-11 Nina Zimina Магнитогорск дәүләт университеты педагогшагыйрьтәрҗемәчеязучы  2014-06-24 Белорет 1944-10-04 Лаврентьев Владимир Николаевич Григорий Иванович Носов исемендәге Магнитогорск дәүләт техника универститеты     1945-09-16 Sergey Paramonov  кылычбаз    1947 Роза Ильясова Уфа сәнгать училищесы галим    1947-10-11 Nina Zimina    2014-06-24 Белорет 1950-05-17 Литвинова Лидия Михайловна  сәясәтче    1953-01-06 Валерий Платонов Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты дирижёр    1953-11-04 Ildar Bikbulatov Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты рәссам  1996  1956-07-14 Александренко Галина Васильевна  биатлонист    1958-01-07 Yelena Sozina Урал дәүләт университеты галим Урал дәүләт университетыБеренче Россия президенты Борис Николаевич Ельцин исемендәге Урал федераль университетыInstitute of History and Archaeology   1959-09-15 Vyacheslav Averyanov Ейск югары хәрби авиация институты очучы-сынаучы    1961-01-27 Lyudmila Kedrina  тау чаңгычы  2015-10-10 Санкт-Петербург 1963-12-22 Илдар Габитов Башкорт дәүләт аграр университеты мөгаллимҗәмгыять активистыгалиммеханик Башкорт дәүләт аграр университеты   1964-03-12 Natal'ja Syčeva Belarusian State University of Culture and Arts биатлонист    1964-11-08 Юрий Пустовгаров Григорий Иванович Носов исемендәге Магнитогорск дәүләт техника универститеты инженер    1965-01-12 Vsevolod Glukhovtsev  язучыуниверситет профессоры Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы финанс университеты   1966-02-03 Olha Lohinova  тау чаңгычы    1968-02-20 Падин Андрей Викторович  спортчы    1970-08-30 Аверьянов, Сергей Витальевич Башкорт дәүләт медицина университеты галим Башкорт дәүләт медицина университеты   1973-09-15 Denis Vizgalov Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты икътисадчы "Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты 2014-07-29 Белорет 1976-03-30 Alexei Tscheparew  биатлонист    1976-09-10 Yury Dubinin  көрәшче    1977-10-15 Galina Bogomolova  marathon runner    1977-11-13 Liliya Shobukhova  marathon runnerlong-distance runnerҗиңел атлет    1979-12-31 Вәсилә Фәттах  җырчы  2016-01-26 Уфа 1980-11-21 Alena Samokhvalova Магнитогорск дәүләт университеты җиңел атлет    1981-04-12 Oleg Marusin  җиңел атлет    1981-09-07 Pavel Zarubin Урал дәүләт университеты тележурналистжурналисттелеалыпбаручы Бөтенроссия дәүләт телевизион һәм радиотапшырулар ширкәте   1982-01-25 Равил Казаков  спортчы    1982-09-21 Maksim Kedrin  тау чаңгычы    1986-06-09 Azamat Bikbajew  көрәшче    1990-03-30 Florida Chanturiya  җырчы    1992-05-30 Kseniya Alopina  тау чаңгычы    1992-08-28 Gulshat Fazlitdinova  җиңел атлет    1993-06-22 Egor Feoktistov  воллейболчы    1994-03-22 Нажмудинов, Курбан Магомедович  спортчы    1995-10-05 Ksenia Maksimova  авыл атлетикачы    1996-03-07 Vladislav Lisovskiy  баскетболчы   
== Урамнар ==
 Габдулла Тукай урамы
 Муса Җәлил урамы

 Фотогалерея 

 Искәрмәләр 

 Чыганак 

Төркем:Башкортстан шәһәрләре
Төркем:Белорет
Төркем:Башкортстанның район үзәкләре