Пермь губернасы

Пермь губернасы (, коми-пермякча Перем губерния) — Россия империясенең һәм РСФСР административ берәмлеге.

 География 

 Чиктәшлек 
 Як  Губерна Төньяк-көнбатыш  Вологда губернасы Төньяк-көнчыгышКөнчыгыш  Тубыл губернасы Көньяк-көнчыгыш  Ырынбур губернасы Көньяк-көнбатыш  Уфа губернасы Көнбатыш  Вятка губернасы

 Тарих 
1737 елда Казан губернасының Чырдин, Соликам һәм Көнгер өязләре, Казан губернасының Көнгер провинциясенә берләшкәннәр (үзәк шәһәре — Көнгер).

1780 елның 20 ноябрендә (1 декабрьдә)  патшабикә Екатерина II Пермь калгайлыгының оештыру турында карары астында имза куя. Пермь  үз эчендә Пермь һәм Екатеринбург өлкәләренә бүленә.

Башта Пермь  16 өязгә бүленгән була:
Пермь өлкәсе эчендә: Пермь өязе, Чырдин өязе, Саликам өязе, Оханск өязе, Уса өязе, Көнгер өязе, Кызылъяр өязе һәм Обвинск өязе;  
Екатеринбург өлкәсе эчендә: Екатеринбург өязе, Верхотурье өязе, Камышлы өязе, Ирбет өязе, Шадрин өязе, Чиләбе өязе, Далматово  өязе һәм Алапаевск өязе.

1783 елда Чиләбе өязе Ырынбур губернасына күчкән.

1796 елда Алапаевск, Даламатов һәм Обвинск өязләре юкка чыгарылалар.

1919 елның 15 июлендә Пермь губернасы составыннан Екатеринбург губернасы аерылып чыгарыла.

1920 елның 4 ноябрендә Вятка губернасының Сарапул өязе Пермь губернасы составына тапшырылган.

1923 елның 3 ноябрендә Пермь губернасы юкка чыгарыла, ә аның территориясе Урал өлкәсенә кертелә.

 Административ бүленеш 
+ИсемӨяз шәһәреМәйдан (км²)Халык саны (1897 ел)Искәрмә Пермь өязе Пермь 27 270,9 240 428 Губернаның Европа өлешендә урнашкан Кызылъяр өязе Кызылъяр 24 485 244 310 Губернаның Европа өлешендә урнашкан Көңгер өязе Көңгер 11 373 126 258 Губернаның Европа өлешендә урнашкан Уса өязе Уса 19 246 284 547 Губернаның Европа өлешендә урнашкан Оханск өязе Оханск 14 280,17 276 986 Губернаның Европа өлешендә урнашкан Саликам өязе Саликам 29 334,3 237 268 Губернаның Европа өлешендә урнашкан Чырдин өязе Чырдин 70 790 101 265 Губернаның Европа өлешендә урнашкан Верхотурье өязе Верхотурье 60 117 208 237 Губернаның Азия өлешендә урнашкан Екатеринбург өязе Екатеринбург 28 291 347 133 Губернаның Азия өлешендә урнашкан Ирбет өязе Ирбет 10 119 147 786 Губернаның Азия өлешендә урнашкан Камышлы өязе Камышлы 15 411 248 860 Губернаның Азия өлешендә урнашкан Шадрин өязе Шадрин 18 035,6 319 286 Губернаның Азия өлешендә урнашкан+

 Халык 

Туган тел буенча состав (1897 елдагы җанисәп буенча):
Пермь губернасы:
 Тел  Кешеләр саны  % рус  2 705 327  90,35 коми-пермяк  92 641  3,09 башкорт  85 935  2,85 татар  46 711  1,56 мишәр  21 163  0,71 мари  15 687  0,52 удмурт  6 505  0,22 типтәр  5 295  0,18 коми  4 474  0,15 манси  2 838  0,09 украин  2 028  0,07 поляк  1 980  0,07 яһүд  1 761  0,06 алман  947  0,03 чегән  375  0,01 белорус  266  0,01 казакъ  152  0,01 башка телләр  757  0,03Өязләрдә тел буенча состав:
 Уезд рус коми-пермяк башкорт татар мари мишәр һәмтиптәр удмурт коми Верхотурье өязе 96,8% ... ... ... ... ... ... ... Екатеринбург өязе 96,6% ... 2,1% ... ... ... ... ... Ирбет өязе 98,1% ... ... 1,0% ... ... ... ... Камышлы өязе 99,7% ... ... ... ... ... ... ... Кызылъяр өязе 77,9% ... 8,4% 5,7% 5,9% 1,6% ... ... Көнгер өязе 96,6% ... ... 2,0% ... ... ... ... Уса өязе 82,7% ... 10,7% 4,3% ... ... 1,8% ... Оханск өязе 99,7% ... ... ... ... ... ... ... Пермь өязе 94,9% ... 1,3% 2,6% ... ... ... ... Саликам өязе 70,5% 28,4% ... ... ... ... ... ... Чырдин өязе 73,1% 25,4% ... ... ... ... ... 1,1% Шадрин өязе 89,0% ... 4,9% ... ... 5,6% ... ...Дини состав:
 Дин  Кешеләр саны  % Православие  2 597 177  86,74 Староверлар  218 396  7,29 Ислам  151 495  5,06 Башка диннәр  27 234  0,91

 Губернаның җитәкчелеге 

 Генерал-губернаторлар 
 Исем  Евгений Кашкин 07.05.1780—1788 Алексей Волков 1789—26.01.1797 Карл Модерах 1804—22.03.1811

 Наместниклык хакимнәре 
 Ф. И. О.  Иван Ламб 1781—1782 Илья Колтовский 1782—1796

 Губернаторлар 
 Ф. И. О.  Карл Модерах 1797—1804 Богдан Гермес 1806—1818 Антон Криденер 1818—26.03.1824 Кирилл Тюфяев 26.03.1824—16.03.1831 Гавриил Селастенник 16.03.1831—15.04.1837 Илья Огарев 15.04.1837—06.05.1854 Павел Клушин 15.06.1854—24.11.1855 Пётр Замятин 24.11.1855—19.11.1857 Константин Огарев 19.11.1857—07.09.1860 Александр Лашкарёв 07.09.1860—22.04.1865 Бернгард Струве 22.04.1865—02.10.1870 Николай Андреевский 13.11.1870—21.04.1878 Валериан Енакиев 21.04.1878—18.07.1882 Александр Анастасьев 06.08.1882—11.04.1885 Василий Лукошков 11.04.1885—17.12.1892 Пётр Погодин 17.12.1892—11.06.1897 Дмитрий Арсеньев 11.06.1897—14.03.1903 Александр Наумов 14.03.1903—05.1905 Александр Ключарёв 1905 Александр Болотов 24.11.1905—31.12.1909 Виктор Лопухин 31.12.1909—28.02.1911 Иван Кошко 28.02.1911—1914 Михаил Любич-Ярмолович-Лозина-Лозинский 1914—1917

Төркем:Пермь губернасы