Салават (шәһәр)

Салава́т () – Башкортстан республикасындагы шәһәр. Башкортстанның мөһим сәнәгать үзәге.

2000 елларда Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — приложение в формате Excel . 2018 елда ― . 2024 елның 1 гыйнварына ― Статистики подсчитали население городов и сёл в Башкирии. ИА «Башинформ», 10.05.2024.
 География 
Салават Башкортстанның көньягында, Агыйделнең сул як ярында урнашкан. Агыйдел буенда 5,5 км арага сузылган. Уфага кадәр 178 км юл. Шәһәр эчендә Уфа – Ырынбур сызыгындагы тимер юл станциясе, автовокзал урнашкан. Ишембай һәм Стәрлетамак белән көчле агломерация тәшкил итәләр.

Салаваттан эре шәһәрләр кадәр ераклыгы (автоюллар буенча)  Петербург ~ 2156 км Уфа ~ 156 кмСтәрлетамак ~ 31 кмТүбән Варта ~ 2014 км Төмән ~ 964 км Ишембай ~ 10 кмТубыл ~ 246 кмМәскәү ~ 1460 км150px|center|Җилләр розасыМагнитогорски ~ 314 км Мәләвез ~ 47 кмЫрынбур ~ 218 км 
 Тарихи мәгълүмат 
Салават шәһәре урынында Аллагуат дигән зур татар авылы һәм аның «филиал»лары булган: Кече Аллагуат, Әртил Көч (яки Күч), Кудакай, Ирек, Кызыл авыл, Карлыкүл, Юрматы, Куҗак һ.б. (барлыгы 17 авыл). 1917 елны Аллагуат волость үзәге була. Аңарда 2824 кеше яши, милләтләре буенча 97% татарлар.М. И. Роднов. Крестьянство Стерлитамакского уезда по переписи 1917 года. Уфа, 2009. 132 с.

1948 елны бу урынны СССР Министрлар шурасы булачак 18№ Химзавод өчен сайлый. «Новостройка» атлы төзүчеләр бистәсе пәйда була. Аллагуват заводның санитар зонасына кертелгән, шунлыктан анда яшәүчеләрне хуҗалыкларын ташларга мәҗбүр итеп, бистәгә куалар. Тиз генә шул урынга сәяси матдәләр буенча хөкем ителгәннәрне һәм Алмания, Италия, Румыния, Маҗарстан гаскәрләре әсирләрен китереп ташлыйлар. Барлык тоткыннар саны 25 меңгә җитә. Әсирләргә мәхкәмә һәрберсен 25-әр елга иректән мәхрүм иткән. Аларны 1955 елны Хрущев һәм Аденауэр имзалаган яшерен килешү генә коткарган. Шул ук елны һәммә әсирләр ватанына кайта.

1949 елны ул Ишембайга буйсынулы штп була, 1954 елны мөстәкыйль шәһәр итеп таныла.

Әлеге көнгә Стәрлетамак сәнәгать буыны чикләрендә Ишембай, Салават, Стәрлетамак шәһәрләре барлыкка килгән. Монда өлкә-ара бәйләнешле зур күләмле, куәтле нефтегаз комплексы эшләп килә. Шәһәрләр уртак инженер инфраструктурасы белән бәйләнгән. Бу инфрастуктурага транспорт юл челтәре, су селтәре һәм су киртәләре, шулай ук Ишембайдан Стәрлетамакка таш тоз ташучы, ә аннары эшкәртү өчен Салаватка нефть йөртүче, продуктларны җиткерүче челтәрләр керә. 
Калалар арасында, бигрәк тә Салават белән Ишембай арасында, мәдәният, торак, эш һәм миграция бәйләнешләре ныклы үсеш алган.

Әле дә шәһәрдә 4 төзәтү колониясе исәпләнә. 
 Халык 
 19591959 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны  19701970 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны  19791979 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны  19891989 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны  20022002 елгы Бөтенроссия җанисәбе. РФ, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны  201028 822113 932137 237149 627158 600156 095
 Мәдәният 
Салават дәүләт башкорт театры 1936 елда төзелгән. Ул вакытта ул «Авыргазы татар колхоз-совхоз театры» дип аталган иде. 
 Матбугат 
Салават шәһәрендә 2006 елда «Таң йолдызы» дип исемләнгән татар газетасы чыга башлаган иде. Соңрак исеме «Салават таңнары» дип үзгәртелде һәм ул рәсми теркәлү үтеп эшли башлады. 
 Танылган шәхесләр 
 Мөхәммәт-Хәнәфия Батыршин, Аллагуат (1833-1912) — Ташкәнт шәһәренең беренче шәһәр табибы.
 Хәсән Әхтәмов — Советлар Берлеге каһарманы.
 Эмиль Сәйфетдинов — спидвейчы.
 Ольга Вайсбеккер — балалайкачы. ТР халык артисты (2018).

 туу Исем әлма-матер һөнәр төре эш урыны үлем датасы үлем урыны 1955-03-17 Михайлов, Александр Сергеевич  инженер    1957-06-30 Паршиков Геннадий Петрович Уфа дәүләт нефть-техника университеты     1959-07-23 Viktor Vasilyev  футболчымини-футбулчы    1960-06-25 Ғәйфуллин Булат Нәҡи улы MSU Faculty of Computational Mathematics and Cybernetics програмчы RUSSOFT   1961-10-13 Larisa Davydova  сәясәтче    1961-12-25 Бычков Владимир Николаевич Урал дәүләт физкультура университеты спортчытренер special education schoolУфа   1962-06-09 Vasilieva Venera Anurovna Уфа статистика, информатика һәм исәпләү техникасы көллиятеБөтенроссия читтән торып уку финанс-икътисад инситуты статистикикътисадчыдәүләт хезмәткәре    1963-06-11 Yury Korgunyuk МДУ тарих факультетыМихаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты галим Marx-Engels-Lenin Institute   1965-02-12 Igor Syrov Уфа фән һәм технологияләр университетының Стәрлетамак филиалы галим    1966-01-28 Игорь Изместьев Уфа дәүләт авиация техник университеты эшмәкәрсәясәтчедәүләт эшлеклесе Федерация Советы   1966-10-15 Oleg Alekseevitsj Hayboellin  кинопродюсеркинорежиссёрактёрсценарист    1968-10-29 Исхаҡов Рияз Марат улы  кинорежиссёр    1969-11-29 Вәлиуллин Ринат Риф улы Санкт-Петербург дәүләт университеты язучышагыйрьрәссам Санкт-Петербург дәүләт университеты   1970-05-12 Хәлимов Айрат Андалис улы Уфа дәүләт нефть-техника университеты инженеруниверситет профессоры Уфа дәүләт нефть-техника университеты   1970-10-20 Andrey Krivosheyev  тимераякчы-егерүче    1971-04-19 Халилов, Динар Галиевич Башкорт дәүләт университеты менеджер    1975-11-25 Tatiana Tezikova  спортчы    1976-01-12 Vyacheslav Blagodarskiy  режиссёрсценаристкинопродюсер    1976-07-14 Güzel Georgijeva  шашист    1976-08-17 Абдуллин Ленар Рәфил улы Уфа дәүләт нефть-техника университеты engineering technician    1976-10-28 Vladimir Trubanov    1996-08-19 Грозный 1981-01-10 Simon Vlasov  узышчы-матасыйкылчы    1981-06-02 Denis Saifutdinov  узышчы-матасыйкылчы    1981-06-16 Иван Хлынцев  алкалы һоккей уйнаучы    1981-10-01 Artyom Belousov  тимераякчы-егерүчеспортчы    1984-08-01 Dmitry Prokudin  алкалы һоккей уйнаучы    1985-07-22 Viktor Golubovsky  спортчы    1985-09-14 Тимофеев, Андрей Николаевич А. М. Горький исемендәге Әдәбият институты язучыпрозачыәдәби тәнкыйтьче    1986-01-24 Anzhelika Valerevna Kashirina Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС актёр    1989-10-26 Emil Sayfutdinov  speedway rider    1990-06-14 Irina Filishtinskaya  воллейболчы    1991-02-18 Ziliya Bakhtieva  җырчы    1991-02-27 Yana Panevina  баскетболчы    1992-09-24 Андрусенко Дмитрий Александрович  хәрби хезмәткәр  2014-04-19 Донецк 1992-11-20 Dinara Fakhritdinova  rock climber    1999-07-10 Yegor Bestuzhev  баскетболчы    1999-12-17 Gleb Chugunov  спортчыspeedway rider    2000-02-25 Polina Egorova  йөзүче    2000-11-25 MORPHINELIFE  җырчы    2001-10-02 Rodion Amirov  алкалы һоккей уйнаучы  2023-08-14 Мүнхен 2002-11-10 Bogdan Vypritsky  алкалы һоккей уйнаучы    2003-05-14 Ivan Mekhovov  алкалы һоккей уйнаучы    2005-03-17 Makar Khanin  алкалы һоккей уйнаучы     Andrei Nikolaev     
== Фотогалерея ==

 Искәрмәләр 

 Чыганак 
•	Салават төзелеше тарихы 

Төркем:Башкортстан шәһәрләре
Төркем:Салават