Ямал-Ненец автономияле округы

|style="text-align: center" colspan="2" |Россия Федерациясе субъекты
|-
|style="border-top:1px solid grey; border-bottom:1px solid grey; background: #a3eea3; font-size: 110%; text-align: center" colspan="2" |<big>Ямал-Ненец автономияле округы</big>Ямало-Ненецкий автономный округЯмалы-Ненёцие автономной ӈокрук

|-
|align="center" colspan="2"|

   Байрак Герб

|-
|align="center" colspan="2" style="border-bottom:1px #aaa solid; border-top:1px #aaa solid"| 
340px 
|- 
| width="140px" style="background: #a3eea3; text-align: right; padding-right: 5px;"|Башкала| Салехард
|-
| style="background: #a3eea3; text-align: right; padding-right: 5px;"|Мәйдан| 
|-
| style="background: #f0f0f0; text-align: right; padding-right: 5px;"|
- Барлыгы

- Су
|
769 250 км²

10,1 %
|-

| style="background: #a3eea3; text-align: right; padding-right: 5px;" |Сәгать поясы| MSK+2 (UTC+6)
|-
|}Яма́л-Не́нец автоно́мияле о́кругы''' (, ) — Россия Федерациясенең субъекты (Төмән өлкәсе составында).

Округның административ үзәге — Салехард каласы.

 Чиктәшлек 
ЯкРоссия субъектыТөньяк-көнбатыш Ненец автономияле округыКөнчыгыш Красноярск краеКөньяк Хант-Манси автономияле округыКөнбатыш Коми Республикасы

 География 
ЯНАО Көнбатыш Себер түбәнлегенең төньяк өлешендә урнашкан. Ямал, Таз һәм Гыда урымутраулары вә Белый, Олений, Шокальский утраулаыннан гыйбарәт. Җир өсте — түбәнлек (уртача биеклек 50–100 м), көнбатышта гына таулар (Котып Уралның көнчыгыш битләүләре, иң биек ноктасы — 1499 м, Пайер тавы) бар. Округ күбсенченчә Котып түгәрәгеннән төньяктарак урнашкан. 

Климаты кискен континенталь, бик суык. Гыйнварның уртача температурасы -22°…-26°, июльнеке +4°…+14°. Елга 200– 400 мм явым төшә. Вегетация дәвере 50—100 көн. 

Эре елгалар: Об, Надым, Пур, Таз, Полуй. Күлләр күп (эреләр: Ярато, Нытто, Ямбуто). 

Тундра, глейлы, сазлык, глейлы-көлсу һәм көлсу туфраклары бар. Территориясенең 3/4 өлеше тундра һәм урманлы тундра үсемлекләре белән капланган. 

Тундрада кыргый хайваннардан: төньяк боланы, ак куян, бүре, себер көзәне, йоклач вә башкалар; кошлардан ак һәм тундра кыртавыклары, суер бар. Елга һәм күлләр балыкка бай. 

 Файдалы казылмалар 
 Уренгой газ чыганагы
 Южно-Русское нефть һәм газ чыганагы
 Находка газ чыганагы
 Ямбург нефтегазоконденсат чыганагы
 Еты-Пур нефть чыганагы

Углеводород запаслар буенча ЯНАО Россия регионнар арасында беренче урыннарда тора.

 Тарих 
Ямало-Ненец автономияле округы (башта — милли округ) Урал өлкә составында 1930 елда барлыкка килә. Аннары округ Обь-Иртыш һәм Омск өлкәсе составына керә, ә 1944 елда Төмән өлкәсе составына керә.

1977 елдан — автономияле округ.

 Демография 
ЯНАО халык саны — 546 170 кеше (2010 җанисәбе буенча); халык тыгызлыгы — 0,7 кеше/км².

Халык табигый үсеше — 9,8 (1000 кешегә, 2010).

Халыкның 84,9 % шәһәрләрдә яши.

 Милли состав 
Халык 19591970197919892002 (*) 2010Руслар27 789 (44,58 %)  37 518 (46,91 %) 93 750 (59,02 %) 292 808 (59,17 %) 298 359 (58,9 %) 312 019 (61,7 %)Украиннар 1921 (3,08 %)  3026 (3,78 %)  15 721 (9,90 %)  85 022 (17,18 %)  66 080 (13,03 %) 48 985 (9,7 %)Ненецлар 13 977 (22,42 %)  17 538 (21,93 %)  17 404 (10,96 %)  20 917 (4,23 %)  26 435 (5,21 %) 29 772 (5,9 %)Татарлар 3952 (6,34 %)  4653 (5,82 %)  8556 (5,39 %)  26 431 (5,34 %)  27 734 (5,47 %)  28 509 (5,6 %)Хантлар 5519 (8,85 %)  6513 (8,14 %)  6466 (4,07 %)  7247 (1,46 %)  8760 (1,76 %) 9 489 (1,9 %)Әзериләр — (0,0 %)  28 (0,0 %)  308 (0,2 %)  3418 (0,69 %)  8353 (1,6 %) 9 291 (1,8 %)Башкортлар 25 (0,0 %)  113 (0,1 %)  871 (0,5 %)  6830 (1,38 %)  7932 (1,56 %)8 297 (1,7 %)Беларуслар 388 (0,6 %)  808 (1,01 %)  2121 (1,34 %)  12 609 (2,55 %)  8989 (1,77 %) 6 480 (1,3 %)Комилар 4866 (7,81 %)  5445 (6,81 %)  5642 (3,55 %)  5746 (1,16 %)  6177 (1,22 %) 5 141 (1,0 %)Молдаваннар 211 (0,3 %)  191 (0,2 %)  537 (0,3 %)  5570 (1,13 %)  5400 (1,07 %) 4 712 (0,9 %)Комыклар - (0,0 %)  - (0,0 %)  - (0,0 %)  н.д.  н.д. 4 466 (0,9 %)Ногайлар - (0,0 %)  - (0,0 %)  - (0,0 %)  н.д.  н.д. 3 479 (0,7 %)Чуашлар - (0,0 %)  н.д.  н.д.  н.д.  н.д. 3 471 (0,7 %)Селькуплар 1245 (2,00 %)  1710 (2,14 %)  1611 (1,01 %)  1530 (0,31 %)  1797 (0,35 %) 1 988 (0,4 %)Башка милләтләр  н.д.  н.д.  н.д.  н.д.  н.д. 29 288 (5,8 %)Милләтен атамаучылар …  …  4 (0,01 %)  …  7331 (1,45 %) 17 517
 Дин 
 Православие 
 РПЧ Салехард епархиясе
 Ислам 
200px|thumb|left|Салехард җәмигъ мәчете
ҮДН составындагы төбәк Диния нәзарәте
 Салехард җәмигъ мәчете

 Административ-территориаль бүленеш 
 Салехард һәм (ияртелгән торак пунктлар)
 Губкинский
 Лабытнанги (һәм ияртелгән торак пунктлар)
 Муравленко
 Яңа Уренгой
 Ноябрьск (һәм ияртелгән торак пунктлар)
 Красноселькуп районы (район үзәге — Красноселькуп)
 Надым районы (Надым) 
 Урал буе районы (Аксарка)
 Пур районы (Тарко-Сале)
 Таз районы (Тазовский)
 Шурышкары районы (Мужи)
 Ямал районы (Яр-Сале)

 Торак пунктлар 
 Халык саны 10 мең кешедән артык булган торак пунктлар (2010 җанисәбе буенча) Ноябрьск 110572 Яңа Уренгой 104144 Надым 46550 Салехард 42795 Муравленко 33401 Лабытнанги 26948 Губкинский 23340 Тарко-Сале 20372  Пангоды 10818  Уренгой 10070

 Икътисад 
Икътисад нигезе — нефть һәм газ чыгару. Төп газ чыгаручы — ААҖ «Газпром» (округта чыгарылган газдан — 90%).

Төп нефть чыгаручылар — ААҖ «Газпром нефть» һәм ААҖ «НК „Роснефть“».

 Искәрмәләр 

*