Бөгелмә

200px|thumb|right|Ярослав Һашек музее
200px|thumb|right|Татар тарихы һәм мәдәнияте музее
200px|thumb|right|Рус драма театры
Бөгелмә (, ) — Татарстан Республикасының көньяк-көнчыгышында Зәй елгасы башланган җирдә урнашкан шәһәр. Бөгелмә-Бәләбәй калкулыгында урнашкан.
Казаннан 333 км ераклыкта урнашкан. Мәйданы 26,0 км². Халык саны 90630 кеше.
Бөгелмә – Татарстан республикасының зур нефть чыгару үзәге.
 Тарих 
1736 елдан бирле күбрәк татар авылы дип санала.
1781 елда Уфа өязе
1806 елдан – Ырынбур өязе 
1851 елдан – Самар губернасы шәһәре статусын алды
1920 елдан башлап Татарстан Республикасы составында
1920-30 елларда кантон үзәге
1930 елдан башлап – Бөгелмә районы үзәге

 Халык саны 

2020 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча биредә 81677 кеше яшиДәүләт статистикасы Федераль хезмәтенең Татарстан Республикасы буенча территориаль органы., шул исәптән:
урыслар — 60,69%,
татарлар — 32,28%,
башка халыклар — 4,64%,
милләтен күрсәтмәүчеләр — 2,39%.

 Сәнәгать 
 механик заводы
 "Нефтеавтоматика" заводы
 электротехник заводы
 механик әйберләр төзәтү заводы
 кирпеч заводы
 тимер-бетон әйберләре заводы
  заводы
 төзү конструкцияләре комбинаты
 йорт җиһазлары фабрикасы
 тегү фабрикасы
 май-сыр комбинаты
 ит комбинаты
 аракы-шәрәб заводы
 сыра заводы
 Транспорт 
Автомобиль юлларының хәрәкәт юнәлеше:
 Р239 Казан―Ырынбур―Казакъстан белән чик,
 Бөгелмә — Уральск,
 Бөгелмә — Азнакай,
 Бөгелмә — Лениногорск һ. б.
Тимер юлда хәрәкәт Куйбышев тимер юлының Бөгелмә станциясе аша гамәлгә ашырыла.
Һава юлы хәрәкәте Бөгелмә аэропорты аша башкарыла. 2015 елның гыйнварына кадәр пассажирларны «Ак Барс Аэро» авиакомпаниясе йөртә. Хәзер пассажирларны «ЮВТ Аэро» авиакомпаниясе Мәскәү, Сочи, Сургут һәм Нижневартовскига алып бара.
Шәһәр транспорты шәһәрнең барлык өлешләрен, шул исәптән якындагы Подлесный, Прогресс, Каенлык, Кече Бөгелмә һәм Забугоровка торак пунктларын үз эченә алган унике автобус маршруты белән тәкъдим ителгән.
 Мәгариф 
 Фәнни тикшерү һәм нефть сәнәгате проект институты
 "Табигать битумы" мәсьәләсе буенча нефть ВНИИның комплекс бүлеге
 "Татнефтегеофизика" СБсе

ВУЗлар
 Казан милли тикшеренү технология университетының Бөгелмә филиалы
 В. Г. Тимирясов исемендәге Казан инновацион университетының Бөгелмә филиалы

ССУЗлар
 Бөгелмә педагогика көллияте (2008 елга кадәр Бөгелмә педагогия училищесы)
 Бөгелмә һөнәри-педагогика көллияте
 Бөгелмә аграр көллияте
 Бөгелмә медицина училищесы
 Бѳгелмә машина тѳзелеше техникумы
 Бөгелмә төзелеш-техник көллияте
 В. Г. Тимирясов исемендәге Казан инновацион университетының Бөгелмә филиалы көллияте
 Мәдәният 
 Рус драма театры
 Туган якны өйрәнү музее
 Ярослав Һашек музее
 Татар тарихы һәм мәдәнияте музее
 Дин 
180px|thumb|right|«Гәүһәр» мәчете
Православие
Әлмәт епархиясенең Бөгелмә округы
 Бөгелмә шәһәренең Казан-Богородица монастыре собор чиркәве
 Казан соборы
 Серафим Соровский храмы
 Иоанн Предтеча тууы Гыйбадәтханәсе
 Георгий Победоносец истәлеге чиркәве
 «Барлык хәсрәтләнүчеләр шатлыгы» Алла Анасы иконасы хөрмәтенә гыйбадәтханә  Расписание праздничных богослужений в Рождественскую ночь в храмах Альметьевской епархии. Официальный сайт Альметьевской епархии
Ислам
Бөгелмә районы һәм Бөгелмә шәһәре мөхтәсибәте
 Үзәк мәчет
 Ирхам
 Ислам Нуры
 «Гәүһәр» мәчете
 Бүләкләре 
 Хөрмәт Билгесе ордены (1982 ел) - хуҗалык, мәдәният һәм социаль өлкәдәге уңышлары өчен;
 ЮНЕСКОның "Тынычлыкның пальма ботагы" Алтын медале (2001 ел);
 БМОның "БМО-Хабитат" Хөрмәтле исемлегенә кертелә (2011 ел) - "Чиста су" проектын тормышка ашырган өчен;
 III дәрәҗә Диплом (2002 ел) - "Россиянең иң җыйнакландырылган шәһәре" Бөтенроссия ярышы (халкы 100 меңнән кимрәк шәһәрләр арасында)

 Шәһәрдә туган билгеле кешеләр 

 Марат Әхмәтшин (1967), композитор, сценарист, продюсер. ТР атказанган сәнгать эшлеклесе.
 Ольга Васильева (1960), РФ фән һәм мәгариф министры (2016).
 Рамил Гатиятуллин — Баулы районы башлыгы (2014 елдан).
 Илсур Гәрәйшин (2002), җырчы, актёр, сәнгать кешесе (2021).
 Нәфис Закиров (1957), техник фәннәр кандидаты, Сарман районы башлыгы (2006-2014). Татарстанның атказанган авыл хуҗалыгы хезмәткәре.
 Альбина Имаева (1954), автор-башкаручы.
 Альберт Кадыйров, нефтьче.
 Руслан Кәлимуллин — Россия кино һәм театр артисты.
 Рәбига Круглякова (Газизуллина, 1939), рәссам-монументалист, Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе (2018).
 Марат Мәһдиев — IV чакырылыш Россия Дәүләт думасы депутаты.
 Наил Мәһдиев — ТР урман хуҗалыгы министры, Бөгелмә районы башлыгы, Яр Чаллы мэры.
 Ирек Мусин (1923―2020), эре заводлар директоры.
 Айрат Нуретдинов (1971), «Таттелеком» АҖ генераль директоры (2019).
 Сергей Крупняков — совет һәм Россия сәясәтче, драматург, журналист, Россия һәм Украинаның милли Язучылар берлеге әгъзасы
 Сергей Крылов — геолог.
 Сергей Рыжиков — РФ космонавты.
 Алсу (Сафина-Абрамова) — җырчы, Татарстанның (2010) һәм Башкортстанның (2019) халык, РФ атказанган (2018) артисты.
 Евгений Столяров (1922-1985), Социалистик Хезмәт Каһарманы, "Башнефть" җитештерү берләшмәсенең генераль директоры.
 Гамир Яруллин (1926―), медицина фәннәре докторы (1966), профессор (1968).

 туу Исем әлма-матер һөнәр төре эш урыны Викиҗыентыктагы төркем үлем датасы 1841-12-21 Евграф Осипов  табиб   1904-04-04 1867-09-011867-09-13 Василий Брусянин  язучыжурналист   1919-07-30 1868-09-30 Александр Ященко Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты галим   1938-01-03 1877-12-18 Флорентий Казанцев  галим   1940 1894 Григорий Сапожников Санкт-Петербург политехник институты очучы   1920-09-05 1896-06-30 Валентин Фокин     1945-06-22 1896-11-14 Василий Жданов Хәрби-һава мөһәндисләре академиясеАлександр хәрби укуханәсе очучы   1956-11-10 1903-05-12 Василий Скалон  зоологорнитолог   1976-02-02 1905-01-14 Нина Попова théâtre-studio R. N. Simonov    1992-04-27 1912-10-06 Александр Рудаков  хәрби хезмәткәр   1979-02-14 1913-06-28 Владимир Графов  хәрби хезмәткәр   1991-12-09 1913-08-14 Александр Левитан  архитектор   1977-11-02 1916-02-04 Халина Рыфферт Adam Mickiewicz University in Poznań тикшеренүчематематикcryptographer  Halina Ryffert 1996-08-07 1919-01-02 Суфия Юлмәтова Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты галим Татар дәүләт гуманитар-педагогика университетыКазан (Идел буе) федераль университетыБашкорт дәүләт университеты  No/unknown value 1921-12-01 Александра Ракитянская Беларус дәүләт тыйб университеты гематологтабиб-иммунологмедицина администраторы Рэспубліканскі навукова-практычны цэнтр трансфузіялогіі і медыцынскіх біятэхналогій   1922-02-22 Евгени Столәров Уфа дәүләт нефть-техника университеты тау инженеры   1985-03-22 1926 Гамир Яруллин  табибмөгаллим Дагстан дәүләт медицина университетыВолгоград дәүләт медицина университеты   1927-03-02 Әкъдәс Бикколов Уфа дәүләт нефть-техника университеты    2013-12-05 1929-02-06 Роза Хафизова  язучы   2005-08-20 1931-12-06 Сергей Крылов Санкт-Петербург дәүләт тау университеты физик Новосибирск дәүләт университеты  1997-01-20 1937-04-19 Рәбис Фазлыев Уфа дәүләт нефть-техника университеты тау инженеры Уфа дәүләт нефть-техника университеты  2012-04-19 1937-12-01 Владислав Ануфриев National University of Life and Environmental Sciences of Ukraine     1941-01-08 Леонард Мөхәммәтҗанов  bandy player   2019-11-06 1941-03-03 Виктор Бударков Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе     1945-03-20 Нина Попова МСАТ мәктәп-студиясе актёртеатр актеры    1946-06-10 Станислав Логвинов Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы финанс университеты галим Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы финанс университеты  2018-05-02 1947-10-14 Владимир Тютюгин Ярослав Зирәк ис. милли юридик академия адвокат Ярослав Зирәк ис. милли юридик академия   1948-08-23 Александр Иванов Россия биотехнология университеты  Механічны факультэт БДУТ   1949-02-23 Рәшит Сафиуллин Казан сынлы сәнгать укуханәсе рәссамсәхнә бизәүчерәссам-график   2024-02-13 1950-04-06 Сергей Аркадьевич Крупняков Мари дәүләт педагогия университеты язучыдраматургжурналист    1950-06-25 Валерий Кокорев Уфа дәүләт нефть-техника университеты сәясәтчеинженердәүләт эшлеклесе BelorusneftБеларусь республикасы министрлар советыLukoil  2020-10 1952-07-26 Марат Мәһдиев Казан (Идел буе) федераль университеты сәясәтче    1953-11-05 Валерий Тарасов Беларус милли техника университеты архитектор ВіцебскграмадзянпраектВіцебсксельбудпраектГомельаблбудпраектУпраўленне архітэктуры і горадабудаўніцтва Наваполацкага гарвыканкамаУпраўленне архітэктуры і горадабудаўніцтва Віцебскага гарвыканкамаВіцебскае епархіяльнае ўпраўленне  2021-01-07 1954-07-25 Әлбинә Гыймаева  педагог    1959-10-12 Наил Мәһдиев Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты сәясәтче  Nail Magdeev  1959-11-24 Tatyana Gendel  forestry engineer    1960 Алла Новикова-Строганова  филологхокук белгече    1960-01-13 Ольга Васильева Мәскәү дәүләт мәдәният институтыРоссия Федерациясе Чит ил эшләре министрлыгының Дипломатия академиясеМ.А. Шолохов ис. Мәскәү дәүләт гуманитар университетыРФА Россия тарихы институты министрукытучыдин белгечетарихчысәясәтче Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясеSretensky Theological AcademyPresidential Administration of RussiaState, Religion and ChurchSts Cyril and Methodius’ Church Post-Graduate and Doctoral SchoolИзге Тихон Православ гуманитар университетыМихаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетыРоссия Федерациясенең цифрлы үсеш, элемтә һәм массакүләм коммуникацияләр министрлыгыРоссия мәгариф академиясе Olga Vasilyeva  1961-06-08 Сергей Зоненко    Sergey Zonenko  1961-09-01 Юрий Зеленов С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты рәссам    1962-06-03 Әлбирт Кадыйров Уфа дәүләт нефть-техника университеты     1962-11-08 Рамил Гатиятуллин Уфа дәүләт нефть-техника университеты     1964-07-13 Сергей Севрюков Бронетанк гаскәрләре хәрби академиясеSuvorov military school   Sergey Sevrukov  1967-03-26 Марат Әхмәтшин Казан музыка көллиятеКазан дәүләт консерваториясе композитор    1967-06-20 Сергей Герасимов Самар дәүләт социаль-педагогика университеты judo coachдзюдочы  Sergey Viktorovich Gerasimov  1968-02-27 Владимир Клонцак  футболчыфутбол тренеры    1970-02-15 Татьяна Аванесова Ярыслау дәүләт театр институты театр актерыкиноактертелеалыпбаручы    1970-06-10 Ольга Данилова  чаңгы узышчысы  Olga Danilova  1973-06-24 Николай Киев руханилар академиясе православ рухание  Nicholas (Subbotin)  1974-08-19 Сергей Рыжиков Кача югары хәрби авиация укуханәсе сәяхәтче-тәдкыйкатьчекосмонавтхәрби хезмәткәрочучы  Sergey Nikolayevich Ryzhikov  1976-10-13 Линар Закиров      1983-06-27 Алсу Абрамова  җырчымодельактёралыпбаручытелеалыпбаручы  Alsou Abramova  1983-09-18 Светлана Шимкова  авыл атлетикачы    1986-11-28 Светлана Шуваева  рәссамinstallation artistcollagistрәсемче    1986-12-23 Олег Чернышов  футболчы    1989-04-16 Александр Кудряшов  футболчы    1992-06-09 Руслан Кәлимуллин      1995-06-19 Александр Красных  йөзүче  Aleksandr Krasnykh  1995-08-18 Надежда Лихачёва  авыл атлетикачы    1998-02-14 Артур Каюмов  алкалы һоккей уйнаучы    2000-03-23 Александр Циберкин  футболчы    2001-01-09 Әмир Гәрәев  алкалы һоккей уйнаучы    2001-09-15 Ivan Kazakov  алкалы хоккей   

 Искәрмәләр 

 Сылтамалар 

 Шәһәрнең сайты
  Бөгелмә районы порталы 
 Моны да карагыз 
 Bögelmä aeroportı/Бөгелмә аэропорты

Төркем:Татарстан шәһәрләре
Төркем:Татарстан район үзәкләре
Төркем:Бөгелмә районының торак пунктлары