Архангельск өлкәсе

Арха́нгельск өлкәсе — Россиянең төньяк Европа өлешендә урнашкан өлкә. Өлкә составына Ненец автономияле округы керә.

Өлкә үзәге – Архангельск каласы.

 География 

 Чиктәшлек 

ЯкРоссия субъектыКөнбатыш КарелияКөньяк-көнбатыш Вологда өлкәсе, Киров өлкәсеКөньяк-көнчыгыш Коми РеспубликасыТөньяк-көнчыгыш Төмән өлкәсе (Ямал-Ненец автономияле округы)

Архангельск өлкәсе Көнбатыш Европа тигезлегенең төньягында урнаша. Ак, Баренц һәм Кара дингезләре белән юыла.

Архангельск өлкәсе территориясендә Россия, Европа һәм Евразияның кырый төньяк ноктасы — Флигели борыны һәм Европаның кырый көнчыгыш ноктасы — Флиссингский борыны урнаша. Өлкәнең мәйданы — 589 913 км²; мәйдан буенча Европа өлешендәге иң зур Россия субъекты һәм Европада иң зур провинция.

 Архипелаглар һәм утраулар 
 Франц-Иосиф Җире
 Яңа Җир
 Колгуев утравы
 Соловец утраулары
 Виктория утравы

 Климат 
Климат — уртача континенталь, төньяк-көнбатышта — диңгез климаты, төньяк-көнчыгышта — субарктик климат, Яңа Җирдә — арктик климат. Гыйнварның урта температурасы — -12...-18 °C, июльнең урта температурасы — +8…+17 °C. Уртача еллык явым-төшем күләме — 300-550 мм.

Торак пунктАбсолют минимумы, °CИң салкын айның температаурасы, °CИң салкыны өч айның температаурасы, °CЕллык уртача температурасы, °CИң җылы айның температурасы, °CИң җылы өч айның температурасы, °CАбсолют максимумы, °CУртача еллык явым-төшем күләме, мм Архангельск −45,2 −12,8 −11,3 1,3 16,3 14,1 34,4 607 Канин Нос −32,8 −9,0 −8,1 −0,5 9,0 7,9 30,0 436 Койнас −52,2 −16,3 −14,5 −0,3 16,3 13,8 36,0 581 Котлас −47,1 −13,0 −11,6 2,0 17,6 15,5 35,5 576 Малые Кармакулы −39,0 −14,6 −13,2 −4,5 7,1 5,9 28,3 333 Нарьян-Мар −47,6 −17,0 −15,9 −3,0 13,5 10,9 33,9 504 Онега −42,5 −11,4 −10,1 2,2 16,9 14,8 35,8 617

 Гидрография 
Төп елгалар — Төньяк Двина, Онега, Мезень, Печора. Өлкәдә ~2 500 күл бар; иң зур күлләре — Лача, Кенозеро, Кожозеро.

 Үсемлекләр һәм хайваннар дөньясы 
Архангельск өлкәсе күбесенчә тайга һәм тундра зонасына керә; Франц-Иосиф Җире, Яңа Җир һәм Виктория утравы арктик чүлләре зонасына керә.

 Административ бүленеш 
 Шәһәр округлары 

 Шәһәр округы Халык (2006) Мәркәзе Архангельск 355 813 Архангельск Коряжма 42 831 Коряжма Котлас 72 694 Котлас Мирный 36 935 Мирный Новая Земля 2 724 Белушья Губа Новодвинск 42 537 Новодвинск Няндома 22 124 Няндома Северодвинск 197 135 Северодвинск

 Муниципаль районнары 
 № Муниципаль берәмлек Халык (2011) Административ үзәк Райцентрның халык саны (2011) 1 Вельск муниципаль районы Вельск шәһәре  2 Верхнетоемск муниципаль районыВерхняя Тойма  (2002) 3 Вилегодск муниципаль районыИльинско-Подомское   (2002) 4 Виноградовский муниципальный районпгт Виноградовский муниципальный район 5 Каргопольский муниципальный район г. Каргополь 6 Коношский муниципальный район пгт Коноша 7 Котлас муниципаль районы (без райцентра) г. Котлас (2010) 8 Красноборский муниципальный районс. Красноборск (2002) 9 Ленский муниципальный районс. Яренск (2002) 10 Лешуконский муниципальный районс. Лешуконское 11 Мезенский муниципальный районг. Мезень 12 Няндомский муниципальный районг. Няндома 13 Онежский муниципальный районг. Онега 14 Пинежский муниципальный районсело Карпогоры (2002) 15 Плесецкий муниципальный район пгт Плесецк 16 Приморский муниципальный районг. Архангельск 17 Устьянский муниципальный районпгт Октябрьский 18 Холмогорский муниципальный районсело Холмогоры (2002) 19 Шенкурский муниципальный районг. Шенкурск-->

 Торак пунктлар 

 Архангельск   Северодвинск   Котлас   Новодвинск   Коряжма   Мирный   Вельск   Нарьян-Мар   Няндома   Онега  

 Вычегодский   Коноша   Плесецк   Каргополь   Октябрьский   Савинский   Искателей   Березник   Кулой   Шенкурск  

 Өлкәдә туганнар 

 Федор Абрамов (1920—1983) — рус язучысы;
 Николай Кузнецов (1904—1974) 
 Фирс Шишигин (1908—1985) — режиссер, СССРның халык артисты.
 Константин Бурков (1906—1964) ветеран;
 Михаил Ломоносов (1711—1765) - химик һәм физик.

 Искәрмәләр 

 Сылтамалар 

 Администрациянең рәсми сайты  
 Архангельск өлкәсе кануннары 

*