Әстерхан

Әстерхан (иске исемнәре: حاجی‌ ترخان, Хаҗитархан, Әҗдаркан, Аштархан, Әчтерхан һ. б.)– Иделнең тамагында урнашкан шәһәр. Әстерхан өлкәсе башкаласы.

Әстерханда халыкның 79,3%ын руслар, 7,7% татарлар, 4,2% казакълар тәшкил итә.
Шәһәр Каспий буе түбәнчелегенең 11 утравында, Идел тамагының өске өлешендә урнашкан. Төп өлеш иделнең сул ярында урнашкан, уң якта 20% халык яши. Идел аша 2 күпер салынган. Барлык күперләр саны – 30. Әстерхан Идел буйлап 45 чакрымга сузылган.

Шәһәрдә биш югары уку йорты (Дәүләт техник университеты, Медицина академиясе, Дәүләт педагогия институты, Сарытау юридик институты филиалы, Рыбный институт), шулай ук ике театр (рус һәм татар) белән дәүләт консерваториясе, картиналар галереясы һәм биш дәүләт музее бар.Әстерхан тәэссораты

2022 елның 15 ноябреннән — «Хезмәт даны шәһәре» Указ о присвоении почётного звания Российской Федерации «Город трудовой доблести».
Тарихи мәгълүмат 
1552 елның 12 октябрендә Иван Грозный Казан ханлыгын яулап алганнан соң, аның башкисәрләре 1554 елны Әстерханга яу белән чыгалар. Алар су юлы белән аска төшәләр дә, тар гына участокта Иделгә хуҗа булып, Кремльне сугышып кулга төшерәләр. Җиңелгән Друбиш хан хәзерге Царев елгасы (елга буенча хан чигенгәнгә күрә бу суны Царев суы дип йөртә башлыйлар) буенча Дагстанга кача. Бу әле Әстерханны тулысынча алу булмый. Рус хөкүмәте 1554-1558 елларда Хаҗитархан киңлекләрен, мал-мөлкәтен үзләштерә.Әстерханга1000 елмы? Наилә ПОТЕЕВА-ФАТЫЙХОВА

Хаҗитархан рус кулына төшкәнче үк Иделнең ике ягында да бер үк вакытта яшәп килгән. Сул якта нугай татарларының кышкы ставкалары, Караван сарай булып, ике якны тоташтыручы кичү эшләгән. Су аз вакытта кышын ул туңа торган булган. Әстерханның сул ягында: хәзерге Кремль урынында татар Кремле булып, анда мәчетләр эшләп килгән (алар җимертелеп, өсләренә хәзерге чиркәүләр салынган), Кремльдә әүлияләр, изгеләр күмелгән булган. Кара Дауыт әүлиянең кабере хәзер дә Кремльдә саклана, тик инде ул, христиан дине изгеләре рәтенә күчерелеп, кабер өсте дә үзгәртелгән. Облвоенкомат урынында элек Девичий монастырь иде. Хаҗитархан тарихы исә монда Дәрбиш Гали ханның (Хаҗитархан елъязмасына ул Друбиш Али дип тә кереп китә) ставкасы, хан мәчете булган дип күрсәтә. Кремль тирәсендә урнашкан Аккош күле (ул элеккеге Иделнең бер кисәге) алдында "Газпром" үзенә мәһабәт, зур замана бинасы төзеп куйды. Бина нигезен төзе¬гәндә борынгы мөселман каберләре килеп чыккан. Татар базары Идел ярында урнашып, аңа килеп туктаган сәүдәгәрләр Хаҗитарханга Татар капкасы аша уза торган булганнар. Татар базары түбәсе (калкулык) өстендә Иван Золотоус чиркәве бар, анда элек хан мәчете һәм хан каберлекләре булган. Чиркәү эчендә хәзер дә 3 мөселман кабере урыны билгеле. Хрис¬тиан дине руханилары бер кабер урынына, атап килгән мөселманнарны, монда Фатыйма әүлия күмелгән, калган икесенең исемнәрен белмибез, дип бер почмакка китереп бастыралар. Кайбер татарлар бу урынга килеп, нәзер әйтеп, аннан чиркәүгә кереп садака да салалар.

Һинд сәүдә өй яны
Һинд сәүдә өй яны — Әстерханда булган XVII гасыр архитектур-тарихи һәйкәл. Тарихи һәйкәлнең хәзерге бинасы Һиндлеләр өй янының башлангыч халәтенә охшамаган, бу күп янкорылмалар белән торак бина булып тора, алар бинаның башлангыч кыяфәтен деформацияләгәннәр.
Беренче мәртәбә Һиндлеләр сәүдә янында 1625 ел Ключарёв елъязмасында искә алына: «1625 елда Фарсылар, Әрмәннәр һәм Һиндлеләр кунакханә өй яннарын төзегәннәр: Әрмән, Фарсы һәм Һиндле, Азия йоласы буенча Спасски монастыреннан ерак түгел».Кирилл Васильев Ключаревская летопись: история о начале и возобновлении Астрахани, случившихся в ней происшествиях, об архиереях в оной бывших, а также о воеводах, градоначальниках и губернаторах.  — Астрахань: Тип. Губернского Правления, 1887. — 89 с. 1671—1672 ел Разин фетнәсе вакытында Һиндле сәүдә корылмалары яндырылган булган һәм 1673 елда янә төзелгән булганнар. 1809 елда бина классицизм стиленда реконструкцияләнгән булган. XIX гасырда Һиндлеләр Әстерханда сәүдә эшен бетергәннәр.В. П. Даркевич «Астрахань — ворота на Восток»//Наука и жизнь, № 10, 1997 г. (копия) Автор — доктор исторических наук, ведущий научный сотрудник Института археологии РАН.Васькин Н. «Заселение Астраханского края ». — Волгоград.: Нижне-Волжское изд., 1973.Индийцы в Астрахани//Н. Н. Непомнящий. 100 великих загадок Индии. М.: Книга по Требованию, 2010 г.

Әстерхан татар халкы
Әстерханның татарлар күмәкләп яши торган борынгы Тияк бистәсе бар. 
Кайчандыр Тияк гөрләп торган. Бистәнең унбиш җирендә унбиш мәчеттә азан әйткәннәр. Буйдан-буйга сузылган Менжинский урамы буйлап трамвайлар йөргән. 
Хәзерге Тиякнең урамнары чакыр-чокырлы. Өйләре күбесенчә электән калган кечкенә агач йортлар тезелеп. Татарлар өчен икенче истәлекле урын – әле дә сафтагы Татар базары.http://xacitarxan.narod.ru/soenbike.htm

XX гасыр башында Әстерхан бөтен Түбән Идел буена мәгърифәт нуры чәчкән. 1906-1914 елларда монда дистәләрчә татарча газета-журнал чыккан. “Идел”, “Прогресс дәлиле”, “Мизан”, “Халык” шундыйлардан. 1907 елда татар театры барлыкка килгән. Аннан “Вулкан” театры үскән. Мөселманнарның мәчетләре, даруханәләре. Тияктәге “Кызыл Шәрык” бинасында татарча кинолар күрсәтелгән. 1928 елда шунда Һади Такташ эшчеләргә төнге сәгать 3кә кадәр үзенең әсәрләрен укыган. Мөхәррире Габдрахман Гомәри, җаваплы сәркатибе Сәгыйть Рәмиев булган “Идел” газетасына 1911 елда Тукай да килеп киткән.

Әстерханда туып-үскән танылган шәхесләр
 Сара Байкина (1895-1972)
 Алекс Баттлер (Рәфикъ Галиев)
 Хәлил Галимҗанов (1950―2021), медицина фәннәре докторы (1998), Әстерхан дәүләт медицина университеты ректоры (2007―2018).
 Мәрзия Давытова
 Ринат Дасаев
 Абдулла Дубин
 Ибраһим Дубин (1921-96)
 Альберт Җәлилов (1983), опера җырчысы (баритон), Татарстан Республикасының атказанган артисты (2018).
 Газиз Иделле
 Гали Ильясов (актер)
 Дилүс Ильясов, актер.
 Миңлегали Ильясов
 Камал III (1900-1968)
 Исмаил Йосыпов (1922-92)
 Габдулла Капкаев (1897-1946), Әстерхан дәүләт татар драма театры актеры. 
 Гөлсем Мөхәммәдова
 Лия Рамазанова, медицина фәннәре докторы (2011), Россия Федерациясенең атказанган табибы (2024).
 Зиннур Нурмөхәммәтов (1941-2003)
 Зәйнәп Садриева (1914-1991)
 Дамир Сатретдинов (1972), полиция генерал-майоры (2021), ТР буенча эчке эшләр министры (2024 елдан).
 Зәйни Солтан
 Җиһанша Фәйзуллин (1904-85)
 Сания Фәйзуллина (1929), педагогика фәннәре докторы, профессор (Ташкент).
 Люция Абдуллаева (1944), Ырынбур татар театры актрисасы, РФ атказанган артисты (1995).
 Динара Гыйматова (1986), спортчы (нәфис гимнастика), тренер.
 Габдрахман Минский (1906—1983), язучы.
 Ренат Дәүләтьяров (1961), кинорежиссер, кинопродюсер һәм сценарий авторы. Россия продюсерлары гильдиясе президенты.

 туу Исем әлма-матер һөнәр төре эш урыны үлем датасы үлем урыны 1597 Иосиф (митрополит Астраханский)  православ рухание  1671-05-21 Әстерхан 1703-02-22 Vasily Trediakovsky Славән-юнан-латыйн академиясеПариж университеты шагыйрьязучытәрҗемәчелексикограф  1768-08-06 Санкт-Петербург 1732-01-051732-01-16 Ivan Ivanovich Cherkasov    1811-10-291811-11-10 Санкт-Петербург 1737-11-30 Georg Andreas Weise  илаһиятчеязучы  1792-06-16 Магдебург 1740 Hovanes Kasparov  хәрби хезмәткәрсәясәтче  1814 Санкт-Петербург 1745-02-03 Семен Баратаев  офицер  1798-12-30 Казан 1746-02-01 Олимпия Посьет де Россье    1812-01-18  1770 Wargee  язучы    1777 Պողոս Մելիքյանց  хәрби хезмәткәр  1848 Мәскәү 1778-11-10 Daniel Ludwig Schumacher    1861-08-23 Мәскәү 1785-10-11 Dmitry Akhsharumov Беренче кадет корпусы хәрби хезмәткәртарихчы  1837-01-13 Санкт-Петербург 1786-05-11 Aleksandr Popov Ф. Э. Дзержинский исемендәге югары хәрби-диңгез инженерлар укуханәсе галим  1859-05-22 Санкт-Петербург 1792 Александр Агафи Казан Император университеты язучы  1816 Әстерхан 1793-07-19 Innocenty Санкт-Петербург руханилар академиясе православ рухание  1869-04-15 Куряжский монастырь 1794-06-20 Иван Симонов Казан (Идел буе) федераль университеты астроном Казан Император университеты 1855-01-101855-01-09 Казан 1795-01-141795-01-25 Harutyun Alamdaryan Աղաբաբյան դպրոցМәскәү император университеты шагыйрьукытучыҗәмәгать эшлеклесе Лазарев көнчыгыш телләре институтыНерсисән мәктәбе 1834-05-251834-05-241834-06-05 Nakhichevan-on-Don 1796-09-11 Varvara Alyabyeva    1860-03-11  1803 Ivan Agafonov Император тыйб-хирургия академиясе галим  1868-02-25  1804-06-13 Dmitriy Zavalishin Диңгез кадет корпусы publicist  1892-02-05 Мәскәү 1808-09-08 Hippolytus Zavalishin  язучы  No/unknown value Самар 1812-04-12 Лазарь Будагов Казан (Идел буе) федераль университеты тәрҗемәчетөркиятче Санкт-Петербург дәүләт университеты 1878-12-30 Санкт-Петербург 1814-10-02 Michayel Patkanyan Աղաբաբյան դպրոցЛазарев көнчыгыш телләре институты драматургtheatre makerтәрҗемәчеукытучы Нерсисән мәктәбе 1895-05-01 Тбилиси 1823-06-10 Ivan Sokolov Император сынлы сәнгать академиясе рәссам Император сынлы сәнгать академиясе 1918-11-19 Харьков 1826-04-11 Егор Никитич Аннаев  mercander  1903-08-06 Самар 1826-09-18 Тетюшинов, Григорий Васильевич  эшмәкәр  1894-10-09 Әстерхан 1827-06-26 Գրիգոր Աղափիրյան  укытучытәрҗемәче  1897  1831-07-141831-07-31 Илья Ульянов Казан (Идел буе) федераль университеты педагогукытучысәясәтче  1886-01-121886-01-24 Сембер 1838 Avraamij (Letnickij) Казан руханилар академиясе православ рухание  1893-11-05 Сарытау 1845-09-01 Mikhail Dmitrievsky Казан Император университеты педагог Alekseevskoye real college 1932-03-29 Пермь 1851 Stanislava Klimashevskaya  фотограф  1939 Әстерхан 1851 V. M. Jonov    1922-11-02 Буча 1852-03-06 Joseph Deniker Санкт-Петербург дәүләт технология институты раса назариясе назариячесеантропологботаникбиологтабигать фәннәре белгечекитапханәче  1918-03-18 Париж 1852-08-31 Elizaveta Shebueva  актёр  1934-04-26 Мәскәү 1854-08-27 Pavel Samgin Pavel Military School хәрби хезмәткәр  1919-02-03 Санкт-Петербург 1855 I. V. Shcheglov  географ  1884-05-25 Кяхта 1855-06-23 Lidiya Tseraskaya  астроном Sternberg Astronomical Institute 1931-12-22 Мәскәү 1857 Vladimir Khlebnikov Санкт-Петербург дәүләт университеты биолог Astrakhan Nature Reserve 19351934-03-20 Мәскәү 1857 Լազար Թումաս С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе патологукытучы Clinical Infectious Disease Hospital named after S.P. BotkinС. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе 1895 Варшава 1858-02-18 Alexander Nikolsky Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты зоологгерпетологфәнни коллекционерботаника коллекционеры Санкт-Петербург дәүләт университетыХарьков милли университетыZoological Museum of the Zoological Institute of the Russian Academy of Sciences 1942-12-08 Харьков 1858-04-231858-04-11 Aleksandr Mikhailovich Bykov  офицер  1937 Батум 1858-06-09 Aleksandr Maslennikov Санкт-Петербург дәүләт университеты адвокатсәясәтче  1950-11-25 Париж 1859-11-16 Արտեմ Կոտելնիկով  журналист  1910-06-07 Санкт-Петербург 1861 Sofya Krukovskaya Бестужев курслары мөхәррирукытучыязучыкитапханәчетәрҗемәче  1943-02-02 Ташкент 1861-08-26 Сергей Коржинский Казан (Идел буе) федераль университетыКазан Император университеты ботаник Казан Император университетыТомск дәүләт университетыMuseum of Botanical Garden of V.L. Komarov Botanical InstituteВ. Л. Комаров ис. РФА ботаника институтыТум император университетыПитырбур ботаника бакчасы 1900-11-18 Санкт-Петербург 1862-02-15 Sergey Frangulov Петропавел ирләр укуханәсе сәясәтче  1928  1862-06-11 Mitrofan Sveshnikov Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты галимхокук белгечеуниверситет профессоры Санкт-Петербург дәүләт университеты No/unknown value  1863 Берви Василий Васильевич    1919-03 Донецк 1863-02-12 Александр Агабабов Казан Император университеты профессор Томск дәүләт университеты 1922-06-11 Казан 1866 Əbdürrəhman Umarov    1933 Архангельск өлкәсе 1867 Adolf Germogem Nikolayevich Shtylko  өлкәне өйрәнүчежурналистнәшир  1922 Сарытау 1867-01-18 Габдрахман Гомәри Мәрҗания мәдрәсәсе язучы  1933 Malye Korely 1868-03-21 Nadezhda Papayan Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе җырчы  1906-01-19 Әстерхан 1869-04-14 Georgy Burdzhalov Мәскәү дәүләт техника университеты актёр Мәскәү сәнгать театры 1924-12-10 Мәскәү 1869-07-12 Владимир Здравосмыслов Казан (Идел буе) федераль университеты биолог Пермь дәүләт илкүләм тикшеренү университеты 1944-12-25 Лемго 1871-03-12 Aleksandr Schmidt СПДУ Көнчыгыш факультеты шәркыятьче СПДУ Көнчыгыш факультетыАлександр лицееРоссия милли китапханәсеЛазарев көнчыгыш телләре институтыМирза Олугбәк исемендәге Үзбәкстан милли университетыNational Library of UzbekistanРФА Шәркыятьчелек институтыСанкт-Петербург дәүләт университеты 1939-08-09 Ташкент 1872-03-08 Владимир Владимирович Винер Петр авыл хуҗалыгы академиясе агроном Петр авыл хуҗалыгы академиясеШатиловская сельскохозяйственная опытная станцияБеларус авыл хуҗалыгы акдемиясеКазан дәүләт аграр университеты 1937-09-08  1872-12-21 Nikolay Nikolaevitsj Palmov Киев руханилар академиясе рухани  1934-02-11 Әстерхан 1875-01-21 Vakhan F.  Totomiant͡s Брүссел ирекле университеты икътисадчы  1964-05-09 Париж 1875-10-061878 Nikolai Bayev Граждан инженерлары институты архитектортөзелеш инженеры  1952-08-051953 Ереван 1876 Pavel Mikhaĭlovich Dogadin  сәнгать әсәрләре коллекционеры  1919 Россия империясе 1878-02-23 Boris Kustodiev Югары сынлы сәнгать академиясе рәссамсәхнә бизәүче  1927-05-28 Санкт-Петербург 1878-11-18 Iwan Serhijowytsch Teletow  химик Харьков милли университеты 1947-05-30 Харьков 1879-03-18 Абдулхәмид Җанибәков  этнограф  1955-04-27  1880-01-07 Arshak Bourjalyan Әстерхан реаль укуханәсе режиссёрактёр La Chauve-SourisKorsh TheatreСундукән исемендәге Әрмән театры 1946-09-04 ТбилисиМәскәү 1880-01-22 Margarit Babalyan  актёр  1907-12-26 Бакы 1881 Adam Desch  cleric  1937-10-07 Әстерхан 1882-04-14 Nadezhda Kardian Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе җырчыукытучы Мәскәү дәүләт консерваториясеКомитас исемендәге Ереван дәүләт консерваториясе 1957-09-20 Ереван 1882-04-18 Feodor Zakharov  рәссам  1968-08-28 Манхэттэн 1882-10-07 Alexander Zelensky  рәссам  1942 Йошкар-Ола 1882-11-01 Aleksandr Karapetyan МДУның юридик факультетыМәскәү дәүләт консерваториясе җырчыҗәмәгать эшлеклесе Yerevan Opera TheaterYerevan Dancing Art State College 1956-07-16 Ереван 1883-04-01 Mikhail Trilisser  махсус агент ChekaState Political DirectorateJoint State Political Directorate 1940-02-02 Мәскәү 1883-10-25 Бравин, Николай Михайлович  актёр  1956-07-10 Мәскәү 1884-02-16 Nikolay Cherkasov Санкт-Петербург император университеты актёропера җырчысы Михайловский театры 1944-02-091944-01-22 Алматы 1884-04-02 Gustaf Aminoff    1980-05-11 Һелсинки 1884-07-18 Vladimir Dogadin Николай мөһәндисләр укуханәсе хәрби инженер  1974 Мәскәү 1885 Wiera Libierowska  актёр  20th century  1885-01-28 Aleksey Malyshev Vladimir Military School очучы  No/unknown value  1885-09-251885-10-07 Александр Тарасов-Родионов Казан (Идел буе) федераль университеты язучыхәрби хезмәткәрпрозачыинкыйлабчыофицер  1938-09-03 Бутово полигоны 1886-02-16 Anna Aminoff    1938-08-21  1886-11-07 Vladimir Sarabianov МДУның юридик факультеты фәлсәфәче «Правда» газетасыРоссия кооперация университетыМәскәү дәүләт таучылык университетыД. И. Менделеев исемендәге Россия химия-технология университетыМәскәү архитектура институты 1952-03-04 Мәскәү 1887 Mahammad Sadig Akhundov  тәнкыйтьчетәрҗемәчепублицист  1940s Бакы 1887-01-22 Maria Goricheva  киноактерактёр  1967-01-19 Мәскәү 1888 Михаил Фридланд Казан дәүләт медицина университеты табибортопед  1967-11-13 Мәскәү 1889 Федоров Іван Герасимович  сәясәтче  1957-05-22  1889 Эрнест Крүгер Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты галим Балтыйк заводы 1941-08-18 Интенсив күзәтүле махсуслаштырылган типтагы Казан психиатрия хастаханәсе 1889-03-24 Vladimir Klimov Kyiv Art School сынчы  1975-12-29 Ирпин 1890-07-141890 Marija Nablocka  актёр  1969-10-061969 Любляна 1891-09-01 Oreste Rosenfeld  сәясәтчежурналист  1964-04-04 Париж 1892-01-17 Зәйни Солтанов «Мөхәммәдия» мәдрәсәсе язучы  1952-05-05 Казан 1892-06-01 Валерия Барсова Мәскәү дәүләт консерваториясе опера җырчысымузыка педагогыактёрмузыкачы Мәскәү дәүләт консерваториясе 1967-12-13 Сочи 1892-12-16 Boris Gusman  сценаристжурналист  1944-05-03 Вожаёль 1895 Ilja Gert РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе хәрби хезмәткәр  1939-02-21 Мәскәү 1895-10-03 Maria Korska  актёр  1985-12-141982-12-14 Варшава 1895-12-14 Сара Байкина  актёр Әстерхан дәүләт татар драма театрыГалиәсгар Камал исемендәге Татар театрыКырымтатар академия музыкаль драма театрыӘндиҗан театры 1972 Әстерхан 1895-12-22 Анна Ивановна Ворожеева    1991-11-30 Алматы 1896 Ստեփան Չալաբյան  инкыйлабчы  1921 Әрмән Совет Социалистик Республикасы 1896 Клементьев, Пётр Николаевич Хәрби-һава мөһәндисләре академиясе очучыхәрби бортинженерglider pilot  1924-09-11 Uzun-Syrt mountain 1896-03-24 Гавриил Непряхин Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты галим Әстерхан дәүләт медицина университетыКазан дәүләт медицина университеты 1980-03-20 Казан 1896-10-02 Рождественский, Пётр Алексеевич Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты   No/unknown value Пермь 1897 Ekaterina Stepanovna Neizvestnova-Zhadina Мәскәү югары хатын-кызлар курслары гидробиолог Новинская комплексная гидрологическая станцияОкская биологичечская станцияРоссия ФА Зоология  институты 1941-01-01 Санкт-Петербург 1897 Шишенин, Гавриил Данилович М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия military leader  1941-11-24 Краснодар крае 1897-06-25 Ilya Ioff Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты энтомологботаникзоологпаразитологprotistologist  1953-04-07 Ставрополь 1897-08-25 Pyotr Ionov  доцент М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академияЮ. А. Гагарин исемендәге һава-хәрби академиясе 1968-12-21  1898-03-14 Яманов, Алексей Александрович  укытучы  1964-05-09 Мәскәү 1898-05-01 Салминов, Михаил Фёдорович М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия укытучы  1977-01-29 Мәскәү 1898-08-20 Boris Lisunov Хәрби-һава мөһәндисләре академиясе авиация инженерыофицердәүләт эшлеклесе Харкау авиация завытыTashkent Mechanical PlantPeople's Commissariat of Aviation Industry of the USSR 1946-11-03 Мәскәү 1898-10-26 Viktor Plotnikov  дипломат  1958-03-21 Мәскәү 1899-05-011899-05-13 Pelageya Polubarinova-Kochina Pokrowski GymnasiumБестужев курсларыСанкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты математикматематика тарихчысыфизик Institute for Problems in Mechanics of the Russian Academy of SciencesThe Voeikov Main Geophysical ObservatoryПетербург дәүләт тимер юллар университетыКонстантин Эдуардович Циолковский исемендәге Россия дәүләт технология университетыРФА СБ Һидродинамика институты 1999-07-03 Мәскәү 1899-07-05 Leonid Aleksandrovitsj Boegarev Дәүләт төсле металлар һәм алтын университеты металлург  1979 Мәскәү 1899-07-29 Лазарев, Александр Павлович  хәрби хезмәткәр  1974-05-16  1899-08-26 Корнилов, Александр Дмитриевич    1946  1899-09-07 Гөлчәһрә Байкина    1998-08-24  1900-01-12 Камал III  актёр  1968-07-27 Казан 1900-02-11 ヴァシーリー・ヴァシーリェヴィッチ・ツェリコフスキー Мәскәү дәүләт консерваториясе дирижёр Мәскәү дәүләт консерваториясе 1958-02-05 Мәскәү 1900-03-09 Гали Ильясов Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС театр режиссерытеатр актеры Әстерхан дәүләт татар драма театрыМәскәү үзәк татар эшче театрыРеспублика татар күчмә театрыNorillagӘлмәт татар дәүләт драма театры 1970-09-13 Казан 1900-10-31 Mammadhuseyn Asadov  intelligence officer  1989-11-21 Бакы 1901 Viktor Puganov  офицер  1941-06-24  1901-04-15 Лазарь Давидович Эзов  актёр  1945-05-12 Мәскәү 1901-07-14 Nikolay Popov Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты   1994-07-31 Мәскәү 1901-09-24 Sergey Kovalyov РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе офицер  1988-01-15 Мәскәү 1901-11-031901-11-16 Lev Sverdlin Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС актёртеатр режиссерытеатр мөгаллиме Мейерхольд ис. дәүләт театрыЕ. Вахатангов исемендәге дәүләт академия театрыМаяковский театрыС. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институтыРоссия театр сәнгате университеты — ГИТИС 1969-08-29 Мәскәү 1901-11-25 Мәрзия Давытова  актёр Азербайҗан дәүләт академия драма театры 1962-01-06 Бакы 1901-11-26 Piotr Polonski  театр актерытеатр режиссеры  1979-05-31  1902 Symeon Shimin  рәссам  1984  1902-03-26 Maria Maksakova, Sr.  опера җырчысымузыка педагогыпублицист Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС 1974-08-11 Мәскәү 1902-10-27 Vladimir Dalinger  сәясәтче  1967-02-12 Караганды 1903 Чеботарёв, Николай Николаевич Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты   1964-06-20 Санкт-Петербург 1903-01-18 Недоговоров, Виктор Леонтьевич  офицер  1943-10-12 Смоленск өлкәсе 1903-06-02 Соколов Іван Георгійович Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты математик Львов милли университеты 1993-02-22 Львов 1903-06-07 Zakhariy Atlas Ростов дәүләт университеты икътисадчыуниверситет профессоры Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты 1978-09-14  1903-11-04 Klara Nezvanova  актёр  1977-06-20 Ярославль 1903-12-22 Vasilij Nikolaevič Boltinskij Климент Аркадьевич Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясе agricultural engineerинженер-механикуниверситет профессоры  1977-01-02 Мәскәү 1904 Esfir Ioffe  химик  1962-12-27  1904-02-25 Valerian Surabekov М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия хәрби хезмәткәр  1986-02-01  1904-03-11 Җиһанша Фәйзуллин    1985-09-29 Әстерхан 1904-03-17 Aleksey Yudin  актёр  1990  1904-04-08 Antonina Bogdanova  актёркиноактер  1983-08-18 Мәскәү 1904-11-21 Michał Krajewski  сәясәтчетөзүчеташчыязучыпублицист  1993-06-05 Польша 1905 Обносов, Пётр Степанович  сәясәтче  1983 Дүшәнбе 1905 Zinaida Gabrielyants  театр актеры Musical Comedy Theatre 1992  1905-03-14 Valeriy Aleksandrovitsj Soetirin    1968-01-06 Киров 1905-04-09 Оржеховський Орест Адріанович  актёр  1994-09-20 Киев 1905-07-12 Pyotr Kondakov    1963-12-27  1905-10-201905 Nikolai Nikolaevich Obolensky  шагыйрь  1993-09-10 Ницца 1905-12-26 Газиз Иделле  язучытәрҗемәчемемуарист  1985-07-27 Казан 1906-03-03 Jakow Inoczkin  сәясәтче  1980-12-31  1906-04-06 Giennadij Aleksiejenko Мәскәү энергетика институты   1981-11-21 Мәскәү 1907-01-05 Mikhail Gundyaev Санкт-Петербург руханилар академиясе рухани Transfiguration Cathedral 1974-10-13 Санкт-Петербург 1907-02-18 Гребёнкин, Фёдор Алексеевич РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе укытучы  1996-02 Мәскәү өлкәсе 1907-05-07 Valeriya Dementyeva Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС актёр Моссовет ис. театрMoscow Art Theatre 2ndМәскәү сәнгать театрыМәскәү сәнгать театры 1990-10-20 Мәскәү 1907-08-25 Rostislav Zakharov Рус балеты академиясеРоссия дәүләт сәхнә сәнгатьләре институты хореографballet masterбалет артистытеатр режиссерыballet teacherпублицисткинорежиссёрballet directoropera director Мария театры 1984-01-15 Мәскәү 1908 Mark Redkin  журналистфотограффотокорреспондент  1987 Мәскәү 1908-01-24 Борис Павлович Кириллов  галим  1971-05-10  1908-02-24 Ernest Annenberg  инженер-конструкторуйлап табучы  1980s  1908-05-061908-05-19 Alexei Yepishev Бронетанк гаскәрләре хәрби академиясе дипломатсәясәтче  1985-09-15 Мәскәү 1908-05-21 Sangadzji-Garja Odzjakaevitsj Dordzjin  дирижёркомпозитор  1946-09-30 Абакан 1908-05-26 Eugen Kapp Эстония музыка һәм театр академиясе композиторкинокөйязарсәясәтче  1996-10-29 Таллинн 1908-06-16 Pavel Konovalov Беренче Россия президенты Борис Николаевич Ельцин исемендәге Урал федераль университеты   1945-01-30 Ружанки (Любуш воеводалыгы) 1908-07-13 Amiel Rafailovitsj Volpert  галим Россия фәннәр академиясенең Абрам Фёдорович Иоффе исемендәге Физика-техника институтыVNIIRT 1988  1908-09-28 Михаил Михайлович Адров  галим  1983-03-12  1908-12-15 Pavel Mikhaylovich Smirnov    1943-01-21 Городище районы 1909-04-08 Eduard Ezov  кинооператоркинорежиссёр  1999-07-20  1909-04-191909-05-02 Ivan Lyubeznov Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС актёркиноактер Moscow Academic Theatre of Satire 1988-03-05 Мәскәү 1909-06-01 Boris Klyuzner Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе композитор  1975-05-21 Комарово 1909-08-02 Ладушкин, Илья Иванович    1975-10-15  1909-10-29 Vâčeslav Vsevolodovič Strokov  язучызоологәйләнә-тирә мохит саклаучысыорнитологэнтомолог Гаврила Романович Державин исемендәге Тамбов дәүләт университеты 1984-07-06 Можайск 1909-11-06 Pavel Khalileev Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты физик  2004-09-04 Екатеринбург 1910 Mikhail Gavrilov  сәясәтче  1979-08 Мәскәү 1910-05-18 Поличкин, Александр Петрович  балет артистытеатр мөгаллиме  1999-02-06 Екатеринбург 1910-05-19 Joseph Kuzmin Элемтә хәрби академиясе дипломатсәясәтче  1996-01-12 Мәскәү 1910-07-13 Pavel Vyshkind  фотограф  1997-01-11 Түбән Новгород 1910-07-15 Vladimir Shaposhnikov    1975-06-25 Мәскәү 1910-09-12 Sergei Yakushev  театр актеры Самат Оргын ис. Азәрбайҗан дәүләт урыс драма театры 1995-04-30 Бакы 1911 Болдырев, Валериан Абрамович  гаскәрбашы  1975 Самар 1911-01-30 Viktor Chekmaryov  актёркиноактер  1987-08-221987-09-04 Санкт-Петербург 1911-06-09 Aleksandr Vasilyev    1999-02-06 Мәскәү 1911-09-20 Сергей Дмитриевич Котов Мәскәү фәлсәфә, әдәбият һәм тарих институты   1981-08-20 Somoniyon 1911-10-071911-10-201911-11-12 Mikhail Kozell И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты рәссам  1993-07-26 Санкт-Петербург 1912-01-03 Мәрьям Атлас Казан (Идел буе) федераль университеты икътисадчы Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы финанс университеты 2006 Валентиновка 1912-02-191912 Siergiej Trapieznikow Мәскәү дәүләт педагогика университеты сәясәтче СБКФ ҮК каршындагы Югары фирка мәктәбе 1984-03-12 Мәскәү 1912-04-24 Кулагин, Виталий Александрович    2004-10-15  1912-06-11 Georgy Georgyants Baku Choreography Academy балет артистыballet masterукытучы Сарытау академия опера һәм балет театрыГалишир Нәваи ис. дәүләт академия Зур театрыАзәрбайҗан дәүләт академия опера һәм балет театрыYerevan Opera Theater 2009-03-21 Ереван 1912-06-25 Boris Urlapov    1982  1912-09-10 Sergey Averyanov Мәскәү дәүләт табигать белән идарә итү университеты галим Мәскәү дәүләт табигать белән идарә итү университеты 1972-12-17 Мәскәү 1912-10-14 Николай Николаевич Зиновьев  режиссёрсценарист  1967-09-22  1912-12-06 Ivan Alekseevitsj Svistoenov    1983-03-21 Әстерхан 1912-12-20 Avgustin (Sudoplatov) Әстерхан дәүләт университеты дин хезмәтчесе  1979-07-27 Сергиев Посад 1913 Pavel Alyoshkin    2001-02-06  1913-04-05 Viktor Kulikov  military aviator  1948-05-23  1913-11-25 Piotr Alberti И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты рәссам  1994-10-07 Санкт-Петербург 1914 Sergey Shahumyan СБКФ ҮК каршындагы Югары фирка мәктәбе тарихчы КомсомолMarx-Engels-Lenin InstituteМихаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты 1977 Мәскәү 1914-01-28 Некрасов, Евгений Николаевич    1981-09-09  1914-08-06 Boris Marisov  менеджерхәрби хезмәткәр  2009-04-20 Мәскәү 1914-10-25 Зәйнәп Садриева  актёр  1991-10-30 Ташкент 1914-10-26 Mariia Yakivna Vynokurova Kharkiv State School of ArtХаркау дәүләт дизайн һәм сынлы сәнгать институты рәссамуниверситет профессоры  2000-09-10 Харьков 1915 Жарков-Волжский, Василий Сергеевич  рәссам  1990 Әстерхан 1915-03-23 Сергеев, Анатолий Андреевич  хәрби хезмәткәр  1945-02-06 Мариямполе 1915-05-06 Nikolay Batashev    1997-10-18 Киев 1915-08-09 Vladimirs Gluhovs  актёр  1996-01-17 Рига 1915-08-11 Астафуров, Константин Алексеевич    1997-02-11 Краснодар крае 1915-10-04 Marko Illich Yankovskyi Харкау дәүләт дизайн һәм сынлы сәнгать институты актёр  1980-04-27 Акмәсҗит 1915-10-23 Валерий Марисов Ростислав Евгеньевич Алексеев исемендәге Нижгар дәүләт технология университеты сәясәтче  1992-01-18 Ижау 1916-01-14 Скоков, Николай Николаевич  сәнгатькәр  1987-04-25 Әстерхан 1916-04-30 Tat'yana Kravchenko Мәскәү дәүләт консерваториясе укытучы Украина милли музыка академиясе 2003 Санкт-Петербург 1916-05-25 Ягудина, Сиюм Илязетдиновна Ташкент дәүләт аграр университеты агроном  1991-10-24 Ташкент 1916-06-20 Vera Leontevna Kasjoetova И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты рәссам  1994-04-18 Санкт-Петербург 1916-09-14 German Andreyev  офицер  1957-01-23 Әстерхан 1916-09-30 Andrey Popov    1976-09-06 Волгоград 1917-04-10 Valentina Tsvetkova  рәссам  2007-11-27 Ялта 1917-06-04 Sergey Aganov М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия хәрби хезмәткәр  1996-02-01 Мәскәү 1918-03-11 Aleksandr Fjodorovitsj Zemkov    1984-11-09 Сарытау 1918-03-15 Рязанцев, Алексей Павлович  хәрби хезмәткәр  1994-07-08 Әстерхан 1918-05-08 Nikolay Baskakov И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты рәссам  1993-10-14 Санкт-Петербург 1918-05-19 Viktor Popov Мәскәү фәлсәфә, әдәбият һәм тарих институты дипломат Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты 2007-09-01 Мәскәү 1918-10-20 Tigran Turpayev Мәскәү дәүләт университетының Биология факультетыМихаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты физиолог Россия фәннәр академиясенең Алексей Николаевич Северцов исемендәге Экология һәм эволюция мәсьәләләре институтыKoltzov Institute of Developmental Biology 2003-10-26 Мәскәү 1919-02-11 Viktor Budaragin  хәрби хезмәткәрочучы  1992-01-06 Мәскәү 1919-02-29 Boris Skokov  тренер  2012-11-20 Әстерхан 1919-03-01 Окунев, Юрий Абрамович А. М. Горький исемендәге Әдәбият институты язучы  1988-04-04 Волгоград 1919-07-14 Vladimir Kozel  актёр  1988-12-31 Мәскәү 1919-09-08 Людмила Селиковская Мәскәү театр институтыГнесиннар ис. дәүләт музыка укуханәсе актёр Е. Вахатангов исемендәге дәүләт академия театры 1992-07-041992-07-03 Мәскәү 1919-10-06 Jahangir Bagirov Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетыDaşkənd Hərbi Məktəbi хәрби хезмәткәр  1943-06-05 Обоянь 1919-10-18 Георгій Аляксандравіч Суджаеў Беларус дәүләт тыйб университетыСарытау дәүләт медицина университеты галим Міністэрства аховы здароўя БССРBelarus Red CrossBelarusian Research Institute for Epidemiology and Microbiology 2004-02-27 Минск 1920-04-21 Aleksandra Levşina  галим AMEA Aşqarlar Kimyası İnstitutu   1920-07-21 Vladimir Petrov    1997-09-28 Ташкент 1920-08-17 Eugen Härms Tallinn Technical School футбол тренерыфутболчыфутбол хөкемчесе  1979-03-12 Тбилиси 1920-08-21 Мергасов, Владимир Вадимович М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия укытучы Львов милли университеты 2002-03-14 Мәскәү 1921-02-13 Бабий, Виктор Степанович    1994-01-03 Санкт-Петербург 1921-04-22 Борис Михайлович Шаховский  шагыйрьжурналист  1967-07-30 Мәскәү 1921-05-10 Wieńczysław Gliński  тавыш яздыру актерытеатр актерыкиноактерактёртелевизион актёрпедагогкабари әртисе  2008-07-08 Варшава 1921-05-16 Ибраһим Дубин    1996-05-18 Әстерхан 1921-06-21 Boris I͡Ampolʹskiĭ  язучыпрозачы  2000-02-12 Санкт-Петербург 1921-10-10 Aleksandr Aleksandrovitsj Presnjakov Дәүләт төсле металлар һәм алтын университеты галим Каныш Сәтбаев исемендәге Казакъ илкүләм техника университеты   1921-12-18 Аблуков, Александр Михайлович    1964-02-11 Сембер 1922-01-02 Исмаил Йосыпов    1992-05-20 Әстерхан 1922-01-28 Әнвәр Нагаев Казан сынлы сәнгать укуханәсе рәссамсәхнә бизәүчетеатр рәссам-бизәүчесе Муса Җәлил исемендәге Татар академия дәүләт опера һәм балет театры 2002-12-11 Казан 1922-05-07 Vladimir Kurochkin Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС актёр Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС 2002-03-19 Мәскәү 1922-06-16 Yuri Selensky  язучы  1983-07-22 Әстерхан 1922-07-09 Wladimir Stepanowitsch Nowikow  хәрби хезмәткәр  1999-07-11 Волгоград өлкәсе 1922-07-24 Oleg Moiseev  military aviator  2005-11-25 Мәскәү 1922-08-28 Yuri Balabin РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе штурман  2007-01-16 Волгоград 1922-10-07 Sergey Ivanov    1989-01-31 Сембер 1922-12-26 Дилүс Ильясов Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС   1981-08-16 Казан 1923 Zoelicha Nigmetovna Sabitova  сәясәтчедәүләт эшлеклесе  1993 Караганды 1923 Ефим Черняк Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетыТатар дәүләт гуманитар-педагогика университеты тарихчыинглиз теле һәм әдәбияте белгечеуниверситет профессоры ССҖБ ФА тарих институты 2013 Америка Кушма Штатлары 1923-04-29 Vadim Peunov Львов милли университеты язучы  2020-01-19 Северодонетск 1923-08-04 Boris Sergeevitsj Vasilev-Kitin    1987-05-06 Әстерхан 1923-08-09 Ilya Berezin МДУның химия факультеты химик  1987-06-05 Мәскәү 1923-08-16 Nikolay Kashirsky  актёр Мәскәү опереттасы дәүләт академия театры 1978-02-04 Мәскәү 1923-10-08 Mikhail Zotov  рәссам  1995 Тольятти 1923-10-12 Ихаров Қуанғали  диңгезче  2002-09-25  1924 Oleg Aleksandrovitsj Kolomoytsev  сынчы  1984-07-14 Краснодар 1924-01-19 Виктор Михайлович Котельников Әстерхан дәүләт медицина университеты табиб    1924-09-09 Իվան Ալամդարով Әстерхан дәүләт медицина университеты табиб Әстерхан дәүләт медицина университеты 1993  1924-09-18 Mikhail Kashirsky Гнесиннар исемендәге Россия музыка академиясе музыкачы  1990-12-22 Мәскәү 1924-09-29 Nikolay Krasnov «МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты инженер Ministry of Medium Machine BuildingАлександр Ильич Лейпунский исемендәге Физика һәм энергетика институты — Россия Федерациясе дәүләт фәнни үзәге 2012-07-16 Обнинск 1924-10-07 Fridrikh Maryutin  футболчыфутбол тренеры  2010-09-09 Санкт-Петербург 1924-11-21 Marat Moesaevitsj Gaziev Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС ballet master Stanislavski and Nemirovich-Danchenko Moscow Academic Music TheatrePerm Opera and Ballet TheatreПирем дәүләт хореография көллияте 1988-08-28 Кишинёв 1924-12-21 Лебединский, Олег Сергеевич    1987-10-28 Мәскәү 1925-04-17 Nikolay Polivin  журналистшагыйрь  2007-01-23  1926-01-07 Фролов, Юрий Анисимович Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты   2000-07-16 Киев 1926-08-02 Нестеренко Володимир Павлович  театр актеры Zhytomyr Regional Ukrainian Music and Drama Theatre Ivan Kocherga 2009-04  1926-08-17 Фәрит Рехмуков Мәскәү архитектура институты архитектор  2005 Уфа 1926-08-181929-08-18 Sergey Konstantinovitsj Aslanov Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты галим Одесса университеты   1927-01-21 Mayya Zhyghaeva Казакъстан милли университеты биолог  2017-02-20 Алматы 1927-03-18 Mark Tiourine    2015-07-30 Әстерхан 1927-08-20 Semion Kazarov Мәскәү энергетика институты галим Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университетыLenenergo 2000-10-30 Санкт-Петербург 1928-01-08 Nina Popova    2016-05-11 Әстерхан 1928-02-10 Lev Gorelik Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС актёршагыйрьрежиссёр  2012-10-14 Сарытау 1928-05-18 Vasiliy Stepanovitsj Baboesjkin    1985-05-26 Саликам 1928-07-08 Georgy Bannikov  актёр  2010-04-01 Сарытау 1928-07-17 Kłara Abaszyna Odesa School of Theatre Arts актёр Әстерхан драм театры 2009-09-20 ССРБ 1928-09-02 Juriy Semjonovitsj Tatarinov Әстерхан дәүләт медицина университеты галим Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты 2012-01-27 Мәскәү 1929-01-02 Lyudmila Tikhomirova  тренер  2007-11-21 Әстерхан 1929-01-29 I. A.  Rogov Россия биотехнология университеты галим Россия биотехнология университеты 2017-08-10 Мәскәү 1929-03-27 Vyacheslav Timoshin Әстерхан дәүләт университеты актёр Musical Comedy Theatre 2006-10-08 Санкт-Петербург 1929-05-06 Georgy Zhemchuzhin  дирижёр  2015-04-09 Мәскәү 1929-08-25 Нәҗия Теркулова Казан дәүләт консерваториясе җырчы  2016-10-14 Казан 1929-11-10 Габдерәхим Мөслинкин Высшее военно-морское училище инженеров оружия  Совет армиясеРФА КФҮ Органик һәм физик химия институтыБөтенрәсәй медицина техникасы фәнни-тикшеренү институты 2017-02-11 Казан 1929-12-06 Лескевич, Виктор Иосифович  тренер  2005-06-04 Сарытау 1930-07-31 Богомолов, Борис Павлович  галим  2022-11-12  1930-10-06 Viktor Gavrilov Серго Орджоникидзе исемендәге Россия дәүләт геология разведкасы университеты профсоюз эшлеклесе  2019-06-25 Мәскәү 1931 Yury Gert Вологда дәүләт педагогика университеты язучы  2003-06-29 Кливленд 1931-01-19 Vladimir Kitayev Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты дипломат  2016-09-01 Мәскәү 1931-01-20 Владимир Скворцов Мәскәү энергетика институты математик Казан милли тикшеренү технология университеты   1931-02-06 Вячаслаў Цімафеевіч Горын Беларус авыл хуҗалыгы акдемиясе галим Владимир Иванович Вернадский исемендәге Россия дәүләт халык хуҗалыгы университетыScientific and Practical Center of the National Academy of Sciences of Belarus on Animal Husbandry 1994-10-02  1931-04-04 Равил Батыров Үзбәкстан дәүләт сәнгать институты кинорежиссёрсценарист  2014-12-26 Ташкент 1931-07-23 Nikita Bogdanov Серго Орджоникидзе исемендәге Россия дәүләт геология разведкасы университеты геолог Geological Institute of the Russian Academy of SciencesInstitute of LithosphereМДУның геология факультеты 2003-12-14 Мәскәү 1931-10-18 David Tyoply Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты галим Әстерхан дәүләт университеты 2025-10-01 Әстерхан 1931-12-16 Vladimir Lunyov Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетыМДУ механика-математика факультеты галим TsNIIMash 2023-11-01  1932-10-01 Nikolai Styazhkin МДУның фәлсәфә факультеты фәлсәфәче  1986-03-07 Мәскәү 1933-11-19 Vladimir Biryukov Әстерхан дәүләт техника университеты сәясәтчедәүләт эшлеклесе  2021-01-06  1934-02-11 Жданов Владимир Фомич Сарытау өлкә сәнгать көллиятеРоссия театр сәнгате университеты — ГИТИС театр режиссеры Abay Opera HouseAcademic Music College of the Moscow ConservatoryМәскәү дәүләт консерваториясе   1934-08-01 Yuri Konobeev «МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты физик Александр Ильич Лейпунский исемендәге Физика һәм энергетика институты — Россия Федерациясе дәүләт фәнни үзәгеObninsk Institute for Nuclear Power Engineering 2023-12-17 Обнинск 1934-09-13 Tamara Milashkina Мәскәү дәүләт консерваториясе опера җырчысымузыкачырәссам-мультипликатор  2024-01-10 Вена 1936-03-27 Vsevolod Egorov  сценарист  2006-08-31 Мәскәү 1936-10-09 Leonid Sheynkman  боксчытренерboxing trainer  2012-01-13 Мәскәү 1937-01-12 Adolf Iosifovitsj Sapozjnikov  галим  2015-12-01 Әстерхан 1937-08-01 Борис Сергеевич Рожков      1937-10-15 Vladimir Semyonov  композитор    1937-11-20 Станислав Гронский  актёртеатр мөгаллиметеатр режиссеры  2025-12-25 Краснодар 1937-12-28 Լևոն Բաբայան  туфрак белгече    1937-12-30 Адров, Валерий Михайлович Әстерхан дәүләт университетыМәскәү дәүләт педагогика университеты сәясәтчедәүләт эшлеклесе  2016-12-06 Әстерхан 1938-09-04 Kirill Nikonov Әстерхан дәүләт университеты дин белгечефәлсәфәчеуниверситет профессоры Әстерхан дәүләт университетыӘстерхан дәүләт техника университетыМихаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетыPavol Jozef Šafárik University in KošiceМДУның фәлсәфә факультетыMSU The Institute of Asian and African StudiesReligiovedeniie (Religious Studies) 2015-10-11 Мәскәү 1938-10-29 Демахин, Юрий Васильевич    2023-03-29 Әстерхан 1939-09-05 Gennadij Glinin  галим Әстерхан дәүләт университеты 2012  1940 Boris Krasilnikov Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе дирижёр  2022-05-05  1940-05-17 Violetta Kosheva Волгоград дәүләт университеты сәясәтче    1941-03-26 Абдулла Дубин  яңалыклар алып баручы    1941-07-06 Felix Beloyartsev Әстерхан дәүләт медицина университеты хирург Institute of Theoretical and Experimental Biophysics 1985-12-17 Пущино 1941-08-21 Ярилин, Александр Александрович Идел буе тикшеренү медицина университеты галим  2013-08-27 Мәскәү 1941-09-03 Александр Евгеньевич Чучин Д. И. Менделеев исемендәге Россия химия-технология университеты галим  2021-08-04 Мәскәү 1941-09-18 Vyacheslav Andreev  физикуниверситет профессоры Россия фәннәр академиясенең Абрам Фёдорович Иоффе исемендәге Физика-техника институтыВладимир Ильич Ульянов (Ленин) исемендәге «ЛЭТИ» Санкт-Петербург дәүләт электротехника университеты   1942-02-21 Yury Markin  композитормузыка педагогыпианист  2022-12-19 Мәскәү 1942-05-02 Alexander Terentiev Әстерхан дәүләт медицина университеты галим Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты   1942-07-11 Тимошко, Тамара Михайловна  актёр    1942-07-27 Виктор Севастьянов Казан дәүләт медицина университетыВладимир Фёдорович Уткин исемендәге Рязань дәүләт радиотехника университеты табиб  2020-12-13 Йошкар-Ола 1944-10-08 Люция Абдуллаева  театр актеры Кәрим Тинчурин исемендәге Татар дәүләт драма һәм комедия театрыӘлмәт татар дәүләт драма театрыМирхәйдәр Фәйзи исемендәге Ырынбур дәүләт татар драма театры   1944-11-22 Vladimir Repik  журналистфотограф  2012-03-31 Brovary Raion 1945-03-19 Vladimir Andreev  баскетболчы    1945-07-01 Виктория Анатольевна Ларионова      1945-11-16 Yury Suzdaltsev  йөзүче    1945-11-17 Михаил Лабунец М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академияТөньяк Кавказ эчке гаскәрләр хәрби институты  Көньяк Россия дәүләт техника университеты 2024-04-30 Новочеркасск 1946 Rashid Raufovich Dominov И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты сынлы сәнгать эшлеклесерәссам    1946-06-05 Aleksandr Abramov МДУ механика-математика факультеты математик  2015-05-24 Мәскәү 1946-08-07 Рөстәм Абдуллаев Россия дәүләт сәхнә сәнгатьләре институтыШәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе театр актеры Әлмәт татар дәүләт драма театрыМирхәйдәр Фәйзи исемендәге Ырынбур дәүләт татар драма театрыOrenburg State Institute of Arts   1946-09-25 Shamil Sirazhetdinov  тарихчыэтнограф    1946-11-18 Valentina Battler  сәнгатькәр    1946-12-10 Алекс Баттлер СПДУ Көнчыгыш факультеты фәлсәфәчесәясәт белгече Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институтыНагоя университеты   1946-12-12 Rasjid Dominov И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты рәссам    1947 Сағын-герей Байменов      1947-02-23 Boris Kuznetsov Волгоград дәүләт физик культура академиясе боксчы  2006-05-03 Әстерхан 1947-07-14 Tatyana Dmitrievna Zinchenko  энтомолог РФА Идел бассейны экологиясе институты   1947-09-01 Yury Mikitenko  язучы Басан Бадьминович Городовиков исемендәге Калмык дәүләт университеты 2011-01-06 Элиста 1948-04-08 Vladimir Fursov  футболчы  1984 Әстерхан 1948-05-15 Vladimir Jarmolenko Lithuanian University of Health Sciences сәясәтчеуниверситет профессорыдипломат    1948-05-28 Oleg Michaylovitsj Sorokin Мәскәү дәүләт мәдәният институты композитор  2013-01-24 Мәскәү 1948-06-29 Lev Etinher Гнесиннар исемендәге Россия музыка академиясе композитор    1948-10-02 Vyacheslav Zaytsev  биологгидробиологавыл хуҗалыгы фәннәре докторыпрофессор    1948-10-10 German Ugryumov Azerbaijan Higher Military Naval School хәрби хезмәткәр  2001-05-31 Khankala 1948-12-19 Vladimir Dorokhin Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты дипломат    1949-04-29 Leonid Botsjkarjov Санкт-Петербург дәүләт университеты психологуниверситет профессоры Әстерхан дәүләт техника университеты   1949-11-11 Яўген Аляксандравіч Якаўлеў Беларус милли техника университеты архитектор ВіцебскграмадзянпраектНацыянальны дызайн-цэнтрІнстытут будаўніцтва і архітэктуры АН БССРБелдзіпрамясамалпрамBelarusfilm   1951-10-13 Васюков, Владимир Львович Санкт-Петербург хәрби-диңгез институтыСоветлар Союзы Флоты адмиралы Николай Герасимович Кузнецов исемендәге Хәрби-диңгез академиясе     1952 Vitalij Èdmundovič Ozolin‘š      1952-07-26 Lyudmila Maslakova  җиңел атлет    1952-10-29 Igor Penya  җырчы    1953-02-05 Aleksandr Klykanov Әстерхан дәүләт техника университетыП. А. Столыпин ис. Идел буе идарә итү институты сәясәтче    1953-03-12 Mikhail Sukharev  йөзүче    1953-10-23 Valery Alekseyev Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты дәүләт эшлеклесеҗәмәгать эшлеклесетарихчыфәлсәфәчедин белгечеуниверситет профессоры Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты   1954-01-16 Vasili Zhupikov Волгоград дәүләт физик культура академиясе футболчыфутбол тренеры  2015-06-07 Подольск 1955-02-21 Sergey Karpenko Мәскәү тарих-архив институты галимтарихчыуниверситет профессоры Россия дәүләт гуманитар университеты   1955-09-23 Куличенко, Александр Николаевич Сарытау дәүләт медицина университеты  MicrobeСтавропольский противочумный институтСтаврополь дәүләт медицина университеты   1956-02-15 Anatoly Petrov Әстерхан дәүләт медицина университеты сәясәтче    1956-05-18 Aleksandr Fedorov Сарытау театр институты актёр    1957-06-13 Dasaev Rinat  футболчыфутбол тренерыgoalkeeper coach    1958-04-01 Vitalij Pisjtsjalnikov  тренер    1958-07-02 Sergei Bendt  шагыйрьтеатр актерыжурналист  2007-03-15  1959-05-05 Абраменко Ирина Викторовна  галим    1959-12-18 Nikolay Daykhes  сәясәтче Россия дәвамлы медицина һөнәри белем алу академиясе   1960-01-03 Aleksandr Ponomaryov МСАТ мәктәп-студиясе актёртеатр режиссерыtheatre makerсценарист  2024-04-18  1960-06-08 Ruslan Muratov М.П. Мусоргский ис. Әстерхан музыка көллиятеӘстерхан дәүләт консерваториясе композиторкинокөйязарkeyboardist    1961-08-17 Ренат Дәүләтьяров  кинорежиссёркинопродюсерсценарист    1961-08-17 Sergey Pryadkin  sporting director    1961-08-24 Anatoli Tainkin      1961-12-12 Лев Израилевич Кушнир МИСиС Илкүләм фән һәм технология университеты пианист    1962-05-08 Бутин, Александр Валерианович Кубан дәүләт технология университеты галим  2015-05-01  1962-06-10 Aleksandr Bashkin Әстерхан дәүләт медицина университетыРоссия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясеБөтенрусия дәүләт юстиция университеты табибсәясәтчедәүләт эшлеклесе Федерация Советы   1963-10-26 Leonid Ogul Әстерхан дәүләт медицина университеты сәясәтче    1964-06-19 Oleg Polumordvinov Әстерхан дәүләт техника университеты сәясәтче    1965-02-14 Sergey Vorobyov  актёр    1965-05-09 Aleksandr Gruzdev  актёрdub actorавтор-башкаручы    1966-01-11 Sergey Lebedev Россия дәүләт хезмәте академиясе офицер    1966-06-28 Vitaly Biryukov Ставрополь дәүләт университеты сәясәтче    1967-01-24 Andrei Belyanin  язучышагыйрьязучы-фантастпрозачы    1967-06-10 Galina Beloglazova  нәфис гимнастика спортсмены    1967-11-13 Igor Nadzhiev М.П. Мусоргский ис. Әстерхан музыка көллияте композиторҗырчы    1969-06-01 Oleg Tselovalnikov  футболчыфутбол хөкемчесе    1969-12-25 Shipitsin Andrej Olegovich      1970-03-19 Козулев, Дмитрий Владимирович  хәрби хезмәткәр  1993-03-26 Киров 1970-05-30 Aleksandr Krotov  футболчыфутбол тренеры    1970-07-05 Oleg Olegovitsj Ponoekalin-Soevorov  режиссёрсценаристкылавын    1970-10-08 Aleksey Vodovozov С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе блогертабибжурналисттерапевттаксикулыгхәрби табибscience communicatorфәнни журналис Lenta.ruRadio RSN   1971-03-24 Valery Nikolaevich Solodchuk  хәрби хезмәткәр    1971-04-03 Анастасия Заворотнюк МСАТ мәктәп-студиясеӘстерхан дәүләт университеты актёртелеалыпбаручыҗырчыалыпбаручы  2024-05-29 Мәскәү 1971-06-08 Lev Voronin  култупчысы    1971-07-07 Дмитрий Кобылкин Урал идарә институты сәясәтчеинженергеофизик    1971-09-12 Mikhail Izmaylov  култупчысы    1971-09-23 Oleg Pakholkov  сәясәтчежурналист    1972-03-21 Oleg Shein Әстерхан дәүләт университетыСанкт-Петербург дәүләт университеты сәясәтчепрофсоюз эшлеклесепедагогукытучыхокук белгече    1972-04-26 Варфоломей (Петров)  православ рухание    1973-01-30 Aleksandr Savvin Әстерхан дәүләт университеты дин белгечефәлсәфәчекультурологуниверситет профессоры Изге Тихон Православ гуманитар университеты   1973-08-05 Pjotr Anatoljewitsch Guschwin Әстерхан дәүләт техника университеты сәясәтче    1973-08-23 Алена Губанова Ростов дәүләт университеты сәясәтче    1973-09-15 Elena Nikitina  язучы    1974 Karen Kornienko  композиторпианист    1974-02-27 Игорь Мартынов  сәясәтчедәүләт эшлеклесе Федерация Советы   1974-08-13 Rinat Ayupov  сәясәтче    1974-09-04 Jan Bokszczanin Фредерик Шопен исемендәге музыкаль унверситетUniversity of North Texas органистпрофессор Фредерик Шопен исемендәге музыкаль унверситетWarsaw Chamber Opera   1975-12-01 Sergey Lagodinsky Җон Кеннеди ис. идарә итү мәктәбеYale World Fellows хокук белгечеадвокатсәясәтче    1977 Maxim Dubinin  OpenStreetMap contributor NextGIS   1978-07-09 Dmitri Dyuzhev Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС актёрҗырчыкинорежиссёртелевизион актёр    1978-09-01 Pavel Bashkin Волгоград дәүләт физик культура академиясе култупчысы HC Meshkov Brest   1979-06-18 Antoni Изге Тихон Православ гуманитар университеты православ рухание    1980-01-30 Artyom Kulikov  футболчыфутбол тренеры    1980-02-07 Aleksandr Gritsenko  язучыжурналист  2022-07-08 Ступино 1980-07-29 Nail Magzhanov  футболчы    1980-08-02 Vladimir Komarov  футболчы    1981-01-23 Grigory Melkonyants Әстерхан дәүләт техника университеты хокук яклаучысыҗәмәгать эшлеклесехокук белгече Golos   1981-03-11 أندريه أندريفيتش سيزوف      1981-05-09 Olga Andreevna Pavlovets  актёр    1981-05-27 Куатбаев, Галим Мухамбетгалиевич    2000-03-01 Шатой районы 1981-09-09 Danil Chernov  спортчы    1982-07-04 Yelena Shalamova  нәфис гимнастика спортсмены    1983-02-25 Artem Yachmennikov Рус балеты академиясе балет артисты    1983-02-27 Julia Kalinovskaya  ишүче    1983-06-30 Альберт Җәлилов Әстерхан дәүләт консерваториясеӘстерхан дәүләт техника университеты опера җырчысы    1983-07-01 Yelena Dmitriyeva  култупчысы    1983-07-03 Irina Perova Мәскәү дәүләт мәдәният институты актёрҗырчы    1983-12-14 Waldemar Feifer  монтажчыкинооператоркиноактеркинорежиссёр    1984-01-12 Aleksandra Tomnikova Россия дәүләт физкультура, спорт, яшьләр һәм туризм университеты каноэда ишүче    1984-02-01 Екатерина Андреевна Агафонова Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты телеалыпбаручыжурналист    1984-07-17 Oxana Koroleva  култупчысы    1984-10-04 Sergei Troyan  футболчы    1984-10-06 Emiliya Turey  култупчысы    1985-04-17 Valentin Buzmakov Әстерхан дәүләт университеты култупчысы    1985-05-09 Maksim Gleykin  футболчы    1985-07-19 Darya Pishchalnikova  discus thrower    1985-10-28 Aleksandr Yevdokimov  шахматчы    1986 Lilly Jørstad Әстерхан дәүләт университетыUniversity of Tromsø – The Arctic University of NorwayConservatorio Luigi Cherubini опера җырчысы    1986-02-27 Aleksandr Golubev  футболчы    1986-04-01 Yulia Volkodav  блогерcopywriterвидеоблогерязучы    1986-04-24 Kornelia Mango  җырчы    1986-05-15 Roman Fomin М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе актёр Маяковский театры   1986-11-18 Dinara Gimatova  нәфис гимнастика спортсмены    1987-03-25 Anna Botova Россия халыклар дуслыгы университеты модельҗырчы    1987-03-25 Aleksei Leonov  archer    1987-04-04 Sergei Sinyayev  футболчы    1987-05-14 Anton Anosov      1987-07-21 Aleksandr Nikolayevich Ivanov  футболчы    1987-08-21 Yury Orlov  култупчысы    1987-09-27 Alexey Nekrasov  ишүче    1987-11-13 Aleksandra Lychaguina  taekwondo athlete    1988-02-02 Gulnafis Aitmukhambetova  taekwondo athlete    1988-02-24 LeBwa  professional gamer    1988-03-22 Inal Aflitulin  култупчысы    1988-05-01 Anna Goldes  актёрҗырчыпродюсер    1988-07-06 Daniil Shishkaryov  култупчысы    1988-12-08 Алексей Николаевич Калмыков  офицер  2022-04-11 Мариуполь 1989-02-09 Vyacheslav Makarov  кәмитчеалыпбаручыҗырчыактёр    1989-04-30 Азамат Айталиев  хореографблогер    1989-06-05 Natalia Sokolovskaya  музыкачыпианист    1990-03-25 Nikita Mertsalov  футболчы    1990-12-08 Yevgeni Igorevich Panfilov  футболчы    1991-02-21 Nikita Godenov  футболчы    1991-02-25 Yuri Pugachyov  футболчы    1991-03-04 Aleksandr Bolonin  футболчы    1991-04-14 Ruslan Gazzayev  футболчыфутбол тренеры    1991-05-21 Maksim Aleksandrovich Potapov  футболчы    1991-06-29 Sergey Kudinov  култупчысы    1991-07-31 Sergey Semyonov  википедиячевикимедиачы    1991-09-09 Jaroslav Kiselev  спортчы    1991-09-21 Vladislav Tselovalnikov  футболчыфутбол хөкемчесе    1991-10-05 Kristina Tarasova  култупчысы    1991-12-02 Kirill Lapidus  футболчы    1992-05-20 Yulia Khavronina  култупчысы    1992-07-10 Oksana Voevodina Г. В. Плеханов исемендәге Россия икътисад университеты модель    1993-02-14 Vyacheslav Krotov  футболчы    1993-02-19 Maria Rachiteleva  култупчысы    1993-12-31 Denis Vasilev  култупчысы    1994-02-10 Anna Andreevna Kornetskaya  trampoline gymnast    1994-09-25 Ekaterina Matlashova  култупчысы    1995-09-05 Aleksei Pavlishin  футболчы    1996-01-14 Aleksandr Ermakov  култупчысы    1996-06-25 Karina Sisenova  култупчысы    1996-11-29 Nikolai Yastrebov  футболчы    1997-03-13 Dauren Shadiyev  футболчы    1997-09-29 Луара Айрапетян  җырчы    1998-03-23 Karina Sabirova  култупчысы    1998-03-25 Darya Gerzanich  спортчы    1998-05-23 Dmitri Saganovich  футболчы    1998-07-20 Aleksandr Butenko  футболчы    1999-02-13 Anna Shaposhnikova  спортчы    1999-02-25 Святлана   Крамнёва      1999-03-06 Milana Tazhenova  култупчысы    1999-06-22 Dmitri Lesnikov  футболчы    1999-11-01 Vladislav Yampolsky  футболчы    2000-07-24 Ilya Azyavin  футболчы    2001-06-06 Danila Vedernikov  футболчы    2001-07-31 Artur Karpov  футболчы    2001-12-20 Timur Magomedov  футболчы    2003-01-21 Polina Łukina  көрәшче    2003-04-17 Artyom Kasimov  футболчы    2005-03-24 Anton Roshchin  футболчы     Гөлсем Мөхәммәдова     Казан  Яковлев, Андрей Яковлевич       Мануил Сеферов       Габдрахман Минский     Казан  Հովսեփ Հովհաննիսյան  басмаханәсетәрҗемәче  1862 Санкт-Петербург

 Татар матбугаты 

 «Туп»
 Азат халык
 Азат ханым
 Борһане тәрәкъкый
 Идел
 Ирек
 Ислах
 Кызыл Идел
 Кызыл ил
 Көч
 Ленин байрагы
 Мизан
 Мәгариф
 Сарай
 Тартыш
 Хак
 Халык
 Халык мәгарифе
 Хәмият
 Ялкын
 Яшь коммунар
 Әстерхан дәүләт татар драма театры

Мәчетләр

 Моны да карагыз 
 Габдулла Тукай һәйкәле (2013)
 Муса Җәлил һәйкәле (2017)

 Искәрмәләр 

 Сылтамалар 

 Моны да карагыз 

Төркем:Әстерхан өлкәсе
Төркем:Алтын Урда
Төркем:Әстерхан өлкәсе шәһәрләре
Төркем:Россия субъектлары башкалалары
Төркем:Әстерхан
Төркем:Хезмәт даны шәһәрләре