Төмән өлкәсе

|style="text-align: center" colspan="2" |Россия Федерациясе субъекты
|-
|style="border-top:1px solid grey; border-bottom:1px solid grey; background: #a3eea3; font-size: 110%; text-align: center" colspan="2" |<big>Төмән өлкәсе</big>Тюменская область

|-
|align="center" colspan="2"|

   Байрак Герб

|-
|align="center" colspan="2" style="border-bottom:1px #aaa solid; border-top:1px #aaa solid"| 
360px 
|- 
| width="140px" style="background: #a3eea3; text-align: right; padding-right: 5px;"|Башкала| Төмән
|-
| style="background: #a3eea3; text-align: right; padding-right: 5px;"|Мәйдан| 
|-
| style="background: #f0f0f0; text-align: right; padding-right: 5px;"|
- Барлыгы
- Су
|
1 435 200 км² 
1,4 %
|-

| style="background: #a3eea3; text-align: right; padding-right: 5px;" |Сәгать поясы| MSK+2 (UTC+6)
|-
|}Төмән өлкәсе' () — Россиянең субъекты,  Көнбатыш Себер тигезлегендә урнашкан. Мәйданы — 1 435,2 мең км². Халык исәбе — 3 430 мең (2010). Шәһәрләрдә яшәүчеләр нисбәте — 91 %. Үзәге — Төмән шәһәре. Өлкәгә шулай ук Хант-Манси һәм Ямал-Ненец автономияле округлары да керә. 

 География 
 Чиктәшлек 
 ЯкРоссия субъекты яки дәүләтТөньяк-көнбатыш Архангельск өлкәсе (Ненец автономияле округы)Көнбатыш Коми РеспубликасыКөньяк-көнбатыш Свердловск өлкәсе, Корган өлкәсеКөньяк  КазакъстанКөньяк-көнчыгыш  Омск өлкәсе, Тум өлкәсеКөнчыгыш  Красноярск крае
Төмән өлкәсе Россиянең Азия өлешендә, Көнбатыш Себер тигезлегендә урнаша. Мәйданы буенча Россия субъектлары арасында өченче урында тора.

 Кырый нокталары 
 төньякта — Скуратов борыны (73°30' т. к.);
 көнбатышта — 58°50' кч. о. (Төньяк Сосьва елгасы башы янында);
 көнчыгышта — 86°00' кч. о. (Вах елгасы башы янында, Түбән Варта районы);
 көньякта'' — Казакъстан белән чигендә, (55°10' т. к.)

 Гидрография 
Өлкәнең төп елгалары — Об һәм аның кушылдыклары: Иртеш, Тубыл, Зур Юган, Зур Салым, Төньяк Сосьва, Вах, Казым, Полуй; Таз, Пур, Надым.

 Климат 
Өлкәнең төньягында — арктик яки субарктик климат, калган өлешендә — уртача климат. Өлкә территориясенең 40% өлеше Ерак Төньяк районнары һәм аңа тигез булган территориясе дип санала.

Гыйнварның уртача температурасы — -28,9 °С…-16 °С, Июльнең уртача температурасы — +4 °С…+19 °С. Ел эчендә явымнар күләме — 222—580 мм.

Торак пунктАбсолют минимумы, °CИң салкын айның температаурасы, °CИң салкынысы өч айның температаурасы, °CЕллык уртача температурасы, °CИң җылы айның температурасы, °CИң җылысы өч айның температурасы, °CАбсолют максимумы, °CУртача еллык явым-төшем күләме, мм Няксимволь −51,6 −19,4 −18,0 −1,2 17,4 14,9 36,2 536 Соргыт −55,2 −20,0 −18,8 −1,7 18,2 15,7 34,7 580 Тубыл −51,8 −17,1 −15,9 0,9 18,7 16,9 37,2 476 Төмән −46,1 −14,9 −13,7 2,2 18,8 17,2 38,0 478 Ханты-Мансийск −49,0 −18,9 −17,4 −0,8 18,4 16,1 34,5 530

 Туфраклар, үсемлекләр һәм хайваннар дөньясы 
Туфраклар күбесенчә комлы көлсу, комлы һәм торф-сазлы. Кырый төньякта (Ямал һәм Гыда урымутравлары) — тундра туфраклары, төньякта — катыр туфраклар белән  туфраклар.

 Халык 

 Милли состав 
Өлкәнең төп халкы — ненецлар, хантлар, мансилар, селькуплар, себер татарлары, казакълар.

Милли состав (Хант-Манси һәм Ямал-Ненец автономияле округлары белән)
 Халык 1959http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_59.php?reg=68 1970http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_70.php?reg=66 1979http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_79.php?reg=66 1989http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_89.php?reg=60 2002 2010  %  %  %  %  %  % руслар 894 008 81,9% 1 141 053 81,2% 1 492 516 79,2% 2 248 254 72,6% 2 336 520 71,6% 2 352 063 69,3% татарлар 72 306 6,6% 102 859 7,3% 136 749 7,3% 227 423 7,3% 242 325 7,4% 239 995 7,1%  украиннар 17 643 1,6% 25 872 1,8% 79 925 4,2% 260 203 8,4% 211 372 6,5% 157 296 4,6%  башкортлар 282 ~0,0% 1 929 0,1% 9 913 0,5% 41 059 1,3% 46 575 1,4% 46 405 1,4%  әзериләр - ~0,0% 403 ~0,0% 2 645 0,1% 19 455 0,6% 42 359 1,3% 43 610 1,3%  ненецлар 14 828 1,4% 18 769 1,3% 19 008 1,0% 22 619 0,7% 27 965 0,9% 31 621 0,9%  хантлар 17 219 1,6% 19 491 1,6% 18 762 1,0% 20 371 0,7% 26 694 0,8% 29 277 0,9%  чуашлар 7 595 0,7% 16 236 1,2% 19 337 1,0% 31 236 1,0% 30 205 0,9% 25 690 0,8%  белоруслар 8 194 0,8% 10 376 0,7% 16 524 0,9% 49 057 1,6% 35 996 1,1% 25 648 0,5%  алманнар 24 174 2,2% 20 969 1,5% 22 316 1,2% 29 569 1,0% 27 196 0,8% 20 723 0,6%  казакълар 6 371 0,6% 8 868 0,6% 10 196 0,5% 15 682 0,5% 18 639 0,8% 19 146 0,6%  мансилар 5 829 0,5% 7 025 0,5% 6 727 0,4% 7 268 0,2% 10 561 0,3% 11 614 0,3%  комилар 10 177 0,9% 10 606 0,8% 10 728 0,6% 10 912 0,4% 10 555 0,3% 8 469 0,2%  селькуплар 1 255 0,1% 1 751 0,1% 1 704 0,1% 1 632 0,1% 1 857 0,1% 2 065 0,1% башкалар 12 245 1,1% 19 894 1,4% 38 134 2,0% 112 917 3,6% 196 022 6,0% 382 133 11,3% барлык 1 092 126 100,0% 1 406 101 100,0% 1 885 184 100.0% 3 097 657 100,0% 3 264 841 100,0% 3 395 755 100,0%

 Торак пунктлар 
Төмән өлкәсе торак пунктлары (Хант-Манси һәм Ямал-Ненец автономияле округлардан башка)


 Административ-территориаль бүленеше 
395px|thumb|right

 Районнар 

1. Абатское районы
2. Армизонское районы
3. Аромаш районы
4. Бердюжье районы
5. Вагай районы
6. Викулово районы
7. Голышманово районы
8. Заводоуковски районы
9. Исәт районы
10. Ишем районы
11. Казанское районы12. Түбән Тәүде районы
13. Омутинское районы
14. Сладково районы
15. Зур Сорокино районы
16. Тубыл районы
17. Төмән районы
18. Уат районы
19. Упорово районы
20. Юрга районы
21. Яулытора районы
22. Яркәү районы

 Шәһәрләр 
 Төмән
 Тубыл
 Ишем
 Яулытора
 Заводоуковск

 Икътисад 
Икътисадының нигезе — нефть һәм газ табу сәнәгате. Нефть чыганаклары — Самотлор, Холмогор һ.б.; газныкы — Уренгой, Ямбург, Медвежья һ.б. Газ эшкәртелә. Машина төзелеше һәм металл эшкәртү (станоклар, приборлар, суднолар, автотрактор һәм тимерчелек прессы җиһазлары, аккумуляторлар һ.б.), урман һәм агач эшкәртү (фанир җитештерү, җыелма өйләр, мебель), химия (пластмасса, химия-фармацевтика продукциясе һ.б.), азык-төлек (балык) һәм җиңел сәнәгать тармаклары үскән. Соргытта ГРЭС-1 һәм ГРЭС-2 эшли. Нефть үткәргечлар: Самотлор–Әлмәт, Самотлор–Самара, Соргыт–Полоцк һ.б.; газүткәргечләр: Төмән өлкәсе төньягы—Урал—Үзәк; Уренгой—Чиләбе—Яңа Псков; Пунга—Ухта; Ямбург—Елец; Уренгой—Помары—Ужгород—Көнбатыш Европа, һ.б.

 Өлкәдә туганнар 
 Александр Алябьев — композитор.
 Дмитрий Менделеев — рус галиме, химик, физикохимик, физик, метролог, икътисадчы, технолог, геолог, метеоролог, мөгаллим, һава гизүче, приборлар уйлап табучы.

 Моны да карагыз 
 Хант-Манси автономияле округы
 Ямал-Ненец автономияле округы
 Тубыл губернасы
 Төмән өлкәсе татар торак пунктлары

 Тышкы сылтамалар 
 Зур совет энциклопедиясендә Төмән өлкәсе

 Искәрмәләр 

*