Башкорт дәүләт академия драма театры

Мәҗит Гафури исемендәге Башкорт дәүләт академия драма театры — Уфа шәһәрендә эшләүче әйдәп баручы башкорт театры.

 Театрның оешу тарихы 
Стәрлетамак чоры
Театрның барлыкка килү датасы булып 1919 елның 4 декабре тора. Ул көндә Башкортстан халык комиссариаты Вәлиулла Мортазин-Иманский җитәкләгән Стәрлетамак татар драма театрына «1нче башкорт дәүләт театры» статусын бирергә карар чыгара. Театрның беренче иҗади җитәкчесе — Сәйяр труппасы артисты, режиссер Вәлиулла Мортазин-Иманский. Башкорт телендәге язма булдыруга кадәр (1924 ел) бөтен спектакльләре татарча уйнала. Берара спектакльләр ике телдә уйналганнар. 1929 елдан театр тулысы белән башкорт сәхнә теленә күчкән.

Уфа чоры
Башлангыч елларда театрда артистлар Елизавета Сыртланова–Шляхтина, Гыйният Ушанов, Галимҗан Карамышев, Әмин Зөбәеров, Гыймалетдин Минһаҗев, Хаҗи Бохарский, рәссамнар Сабит Яхшыбаев һәм С. Никандров эшли. Киң билгеле татар драматурглары һәм җирле авторлар: Хәбибулла Ибраһимов, Давыт Юлтый, Мөхәммәтша Бурангулов, Афзал Таһиров әсәрләре куела.

1922 елда 1нче Башкорт театры Уфага күчерелә һәм «Уфа дәүләт күргәзмә театрының татар труппасы» (элекке «Ширкәт» труппасы белән берләштерелә.

Труппада Нәгыймә Таҗдарова, Нәфыйга Арапова, Мөхтәр Мутин, Нури Сакаев, Гыйлаҗ Казанлы кебек корифейлар эшләгән. 1929 елда театр башкорт телендә генә уйный башлагач, артистларның күбесе Казанга кайтып киткән.

1925 елдан соң сәхнәгә Уфа сәнгать техникумы әзерләгән яшь кадрлар килә башлый: Арслан Мөбәрәков, Габдулла Шамуков, Булат Имашев, Зәйтүнә Бикбулатова, Рәхмәтҗан Сыртланов һ.б. 1935 елда «академик театр» исеме бирелә.

1935-1941 елларда театрның директоры — Сәгыйть Мифтахов.    Уфимская мозаика сайты

1971 елда театрга татар әдәбияты классигы, яңа чор башкорт әдәбиятына нигез салучы Мәҗит Гафури исеме бирелә.

1990 елга кадәр театр бинасы бик кызганыч күренеш иде. Бина типлаштырылган совет сәнәгать цехы булып тора.  1990 елларда театрда зур реконструкция үткәрәлә. Бина тышкы яктан традицион башкорт тирмәсенә стильләнгән һәм заманча төс алган.

 Шәхесләр 
 Баш режиссерлар 
 Вәлиулла Мортазин-Иманский
 Арыслан Мөбәрәков
 Мәкәрим Мәһдиев
 Хаҗиәхмәт Галимов
 Витт В. С.
 Вәлиәхмәт Галимов
 Хаҗиәхмәт Галимов
 Кадыйр Бәкеров
 Рифкать Исрафилов (1981—1996)
 ---
 Айрат Әбүшахманов (2005—2012) (2012 елдан режиссер)
 Олег Ханов (2012—2019 елларда)
 Айрат Әбүшахманов (2019 елдан) Коллективу Башдрамтеатра представили главного режиссёра . Гафури театры сайты Айрат Әбүшахманов Гафури театрының баш режиссеры итеп билгеләнде. Азатлык радиосы, 28.09.2018.
 Директорлар 
 2017―2025 елларда ― Иршат Фәйзуллин
 2025 елның 10 октябреннән ― Зиннур Сөләйманов ()Захар Яковлев.  У Башдрамтеатра сменился руководитель. KP.RU, 10.10.2025

 Танылган хезмәткәрләр 

 башлау тәмамлау Исем туу датасы туу урыны әлма-матер һөнәр төре Викиҗыентыктагы төркем үлем датасы   Мөхтәр Мутин 1886-01-02 Такталачык  актёр  1941-07-03   Гыймалетдин Минһаҗев 1889-05-21 Идрис  актёр  1955-09-19   Хаҗиәхмәт Галимыв 1899-01-01 Сатмыш Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС актёр  1974-05-13   Нәфыйга Арапова 1900-04-30 Казан  актёр Nafiga Arapova 1943-04-13   Камил Рәхимов 1900-08-12 Акъяр Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университетыКазан музыка көллиятеУфа сәнгать училищесы композитор  1978-02-25   Бәдәр Йосыпова 1901-12-21 Ыр  актёртеатр актеры  1969-08-30 1930 1937 Мәкәрим Әдһәм улы Мәһдиев 1901-12-23 Түбән ЯкыйБөгелмә өязе Казан Татар укытучылар мәктәбеРоссия театр сәнгате университеты — ГИТИС театр актерытеатр режиссерыпедагог  1938-07-10 1922 1926 Һаҗәр Илялова 1902-03-07 Троицк  театр актеры  1980-04-14   Галимҗан Карамышев 1903-12-04 Макар Макар урта мәктәбе актёр  1977-01-20   Рәфгать Фәйзуллин 1904-08-03 Ырынбур  актёр  1983-09-05   Сәгыйдә Рәшитева 1905-01-01 Көзән  актёр  1988-02-21   Булат Имашев 1908-02-27 Азнай Ырынбур башкорт педагогия техникумы актёр  1946-04-12   Зәйтүнә Бикбулатыва 1908-05-28 Уфа губернасы Уфа сәнгать училищесы актёр  1992-02-23   Вәлиәхмәт Галимыв 1908-06-12 СатмышКыштым Уфа сәнгать училищесы актёртеатр режиссеры  1994-02-15   Рим Сыртланыв 1908-09-04 Уфа губернасы Уфа сәнгать училищесы актёркиноактертеатр мөгаллиме  1979-09-13   Арыслан Мөбәрәкев 1908-12-02 Асы Уфа сәнгать училищесы театр актерыкиноактертеатр режиссерыдраматург  1977-05-05   Газыйм Тукаев 1909-03-14 Яңа Янбәк Уфа сәнгать училищесы актёр  1981-11-07   Хөсәен Кудашев 1913-05-10 Бүздәк районы  актёр  1986-11-13 1926  Виктор Хохрәков 1913-07-13 Уфа Россия дәүләт сәхнә сәнгатьләре институты актёртеатр режиссерытеатр мөгаллиме Viktor Khokhriakov 1986-09-20   Рәгыйдә Янбулатова 1915-12-28 Бакай Башкорт дәүләт университеты шагыйрьактёрдраматург  1997   Хашим Мостаев 1918-09-11 Казарма  укытучы  2015-12-24   Зәкия Арысланыва 1919-01-31 Күзәй    2012-12-27   Шәүрә Мортазина 1925-07-22 Мәскәү Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС театр режиссеры  2002-02-22   Amina Aralbayeva 1928-05-22 Кырмыскалы районы Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС актёр  2014-10-27   Фәйзуллина Дариға Закир ҡыҙы 1932-01-01 Стәрлетамак районыAllaguvat railway station  актёр     Мозаһитов Риф Имам улы 1932-01-08 Хәлекәй  актёр  2016-08-21   Асия Нәфыйкова 1932-10-09 Чишмә районы Уфа сәнгать училищесы актёр  1995-02-04   Вячеслав Расцветаев 1933-08-16 Казан  актёр  2008-03-01   Сәвия Сираева 1934-01-05 Ишморат  театр актерыактёр     Муллаян Сөяргулов 1934-11-21 Байназар Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС актёр  2025-12-12   Зинирә Атнабаева 1934-12-21 Күрдем Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС актёр  2013-04-23   Хәмит Яруллин 1935-02-25 Ахун Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС актёр  2015-06-04   Гөлли Мөбәрәкева 1936-09-09 Уфа Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС театр актерыкиноактерактёртеатр режиссерытеатр мөгаллиме Gulli Mubaryakova 2019-02-20   Заһир Вәлитов 1940-11-01 Вәлит Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты театр актеры  2019-02-17 1965 1997 Рифкать Исрафилов 1941-08-06 Яңа Мөслим Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС актёртеатр режиссерыукытучытеатр мөгаллиме     Нурия Ирсаева 1942-10-13 Канбәк Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты актёр     Тәнзилә Хисамова 1945-04-04 Khazinovo Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты актёр     Рәмзия Хисамова 1947-08-18 Иске Хәлил  актёр     Әхтәм Әбүшахманов 1948-03-10 Бурангул Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты актёр     Минзия Насыйбуллина 1948-06-20 Бишбүләк районы  биюче  2021-04-05   Raus Zagitov 1948-11-19 Иске Мөхәммәт Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты театр актеры     Илсөяр Газетдинова 1951 Исмаил  актёр     Таңчулпан Бабичева 1953-05-15 Дәүләкән Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты театр актеры     Илдар Сәетев 1957-01-25 Бакалы Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты актёр  2020-10-14   Илдар Гомәров 1958-09-23 Илчегол Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты театр актерыактёр     Эльвира Юнысова 1960-01-04 Сибай Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты актёр     Дибаева Зилә Сиражетдин ҡыҙы 1960-11-22 Иске Мөсет Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты актёр     Шәүрә Дилмөхәмәтова 1961-09-23  Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты театр актеры     Минзәлә Хәйруллина 1961-10-13 Кыпчак-Аскар  актёр     Ризидә Фәхруллина 1962-04-01 Югары Манчар Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты актёр     Гүзәл Маликова 1962-11-08 Баймак Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты актёр     Светлана Хәкимова 1963-06-26 Иске Сәпәш Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты актёр     Сара Буранбаева 1967-06-24 Әлмөхәммәт Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты актёр     Алмас Әмиров 1968-05-06 Ахун Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты эстрада артисты     Ilsur Akhtarowitsch Baimov 1974-04-14 Сәксәй Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты актёр     Баймырҙин Ринат Маргис улы 1981-12-17 Тимер М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе acting  

 Казанышлары 
 2016 — Мәҗит Гафури әсәре буенча куелган «Кара йөзләр» спектакле РФ «Алтын битлек» Милли театр премиясенә 4 номинациядә тәкъдим ителәПремия Мәскәү һәм Петербург театрларына бирелгән:
 «драма театрында иң яхшы режиссер эше» (Айрат Әбүшахманов)
 «иң яхшы хатын-кыз ролен башкаручы» (Гөлнара Казакбаева)
 «иң яхшы рәссам эше» (Альберт Нестеров)
 «иң яхшы кием буенча рәссам эше» (Альберт Нестеров)
 2016 елның 27 июлендә Мәҗит Гафури исемендәге Башкорт дәүләт драма театрының 100 еллык юбилеен бәйрәм итү турындагы указга Рөстәм Хәмитов тарафыннан кул куела, оештыру комитетының составы расланаКсения Калинина.   Башкирский театр драмы имени Мажита Гафури отпразднует 100-летие со дня основания. «Башинформ», 28.07.2016.
 2018 — РФ хөкүмәтенең Федор Волков исемендәге премиясе — «театр сәнгатен үстерүгә керткән өлеше өчен Распоряжение от 21 июля 2018 года №1507-р «О присуждении в 2018 году премии Правительства России имени Фёдора Волкова за вклад в развитие театрального искусства». Сайт Правительства РФ, 25.07.2018 Башҡорт театрына Федор Волков исемендәге хөкүмәт премияһы бирелде.  М. Гафури театры сайты, 25.07.2018 

 Искәрмәләр 

 Сылтамалар 

 Рәсми сайт
 Во имя театра без границ  

 Моны да карагыз 

Төркем:Әлифба буенча театрлар
Төркем:Уфа театрлары
Төркем:1919 елда нигезләнгән театрлар
Төркем:Башкорт театрлары
Төркем:«Алтын битлек» премиясе номинантлары
Төркем:Мәҗит Гафури хөрмәтенә аталган объектлар
Төркем:РФ хөкүмәте премиясе лауреатлары
Төркем:Гафури театры