Киев

Киев ( - Кыйив) — Украинаның башкаласы, Киев өлкәсенең административ үзәге (аның эченә керми). Герой шәһәр. Шәһәр Днепр елгасында урнашкан. Мәйданы — 835,6 км², халкы — 2799,9 мең кеше (2011 елның 1 апреленә).

 Тарих 

 864 елны Аскольд белән Дир Киевны басып алалар.
 10 гасырда Киев Русе дәүләте барлыкка килгән. 988 елда праваслау динен кабул иткән.
 1132-1134 елдан соң Киев Русе күп кенәзлекләргә таркалган. 1132 елда Полоцк, 1134 елда Новгород шәһәре Киев кенәзенең хакимиятен танырга туктаганнар, «разодралась вся земля русская» (Новгород кулъязмасы). Аерым рус кенәзлекләре үз кенәзе белән идарә ителгән, кайчакта рус кенәзлекләре арасында үзара сугышлар булганнар.
 1240 елда Бату хан Киев шәһәрен басып җимергән. Алтын Урда ханнары Владимир кенәзләренә ярлык бирә башлаган. Шулай итеп, Киев шәһәре башкала вазифасын югалткан.
 1941 елның 19 сентябрь — Икенче бөтендөнья сугышы барышында Киев алман гаскәрләре тарафыннан алына.

 География 
Шәһәр Көнчыгыш-Европа тигезлегендә, Днепр елгасы өстендә урнаша. Шулай ук Днепр елгасының кушылдыклары: Десна, Дарница, Лыбедь, Горенка, Любка, һәм тагын якынча 20 елга һәм гөрләвек ага.

Киевтан эре шәһәрләр кадәр ераклыгы (автоюллар буенча)Пинск ~ 360 км.Минск ~ 430 км.Варшава ~ 680 км.Һомел ~ 225 км.Смоленск ~ 500 км.Санкт-Петербург ~ 1050 км.Чернигов ~ 125 км.Брянск ~ 410 км.Мәскәү ~ 750 км.Житомир ~ 135 км.Ровно ~ 305 км.Луцк ~ 370 км.150px|center|Җилләр розасыСумы ~ 315 км.Харковь ~ 405 км.Белгород ~ 435 км.Винница ~ 200 км.Хмельницкий ~ 275 км.Ивано-Франковск ~ 450 км.Кишенәү ~ 395 км.Николаев ~ 400 км.Әдис ~ 435 км. Кременчуг ~ 260 км.Днепр  ~ 390 км.Запорожье~ 440 км 

 Климат 
 Уртача еллык температура — +8,4 °C
 Уртача еллык җил тизлеге — 2,5 м/с
 Уртача еллык һава дымлылыгы — 74%

 Административ бүленеш 
190px|thumb|right
Киев 10 районына бүленә:
 Голосеево районы
 Дарница районы
 Днепр районы
 Десна районы
 Соломенка районы
 Святошино районы
 Оболонь районы
 Подол районы
 Печерск районы
 Шевченко районы

 Киевта туганнар 
 Галина Сачек (Яруллина) (1915), балет артисты, татар композиторы Ф. Яруллинның хатыны.
 Нәҗип Хәмитов (1963), язучы, фәлсәфә фәннәре докторы, профессор.
 Николай Носов (1908-1976), рус совет балалар язучысы.
 Сергей Кузьмин (1955), вице-адмирал, РФ Каһарманы.
 Клара Новикова (1946), юмор остасы, РФ халык артисты.
 Лев Карпов (1879—1921), инкыйлабчы, химик-технолог, РСФСР химия сәнәгатенә нигез салучыларның берсе, Бондюг химия заводы директоры (1915-1918 елларда).
 Сергей Михнов (1860―1924), медицина фәннәре докторы (1889), ординар профессор (1905).
 Андрей Михнов (1983), һөнәри хоккейчы (һөҗүмче).
 Александр Аринин (1955), тарихчы һәм сәясәтче, тарих фәннәре кандидаты, сәяси фәннәр докторы, доцент.
 Лев Каминский (1889―1962), медицина фәннәре докторы (1940), профессор (1941), медицина хезмәте полковнигы (1943).

 Галерея 

 Моны да карагыз 
 Киев метросы

 Сылтамалар 

 Шулай ук карагыз 
 Бөек Киев кенәзләре

Төркем:Украина шәһәрләре
Төркем:Европа башкалалары
Төркем:Борынгы рус шәһәрләре
Төркем:Украина өлкә үзәкләре
*