Җәлил

Җәлил — Татарстан Республикасының Сарман районындагы торак пункт. Әлегә муниципаль статусы — штп (федераль классификатор буенча).

 Географиясе 
Җәлил Татарстанның башкаласы Казаннан көньяк-көнчыгышка таба 244 чакрым, ә район үзәге Сарманнан көньяк-көнчыгышка таба 27 чакрым ераклыкта урнашканImplementations of the haversine formula in 91 languages at rosettacode.org and in 17 languages on codecodex.com ..

 Тарих 
1963 елда нигезләнгән.
 Башлыклар 
 Бистә шурасы рәисләре 
 1968-1973 — Кәшиф Зәки улы Зарипов
 1973-1975 — Валентина Алексей кызы Храмова
 1975-1980 — Азат Исхак улы Исмәгыйлов
 1980-1987 — Тамара Петр кызы Кузьмина
 1987-1990 — Җәүдәт Фәхрулла улы Әхмәдуллин
 1990-1992 — Нәҗип Кәшиф улы Мөхәммәдиев
 1992-2000 — Сәхибҗан Салих улы Латыйпов
 ? - ?   — Хәмит Госман улы Васыйков
 ? - ?   — Морат Әхмәт улы Галимов
 2000-2001 — Нәфис Сәлим улы Җиһангиров
 2001-2003 — Гөлфирә Сөнгать кызы Сәлахова
 2003- ? — Нәфис Сәлим улы Җиһангиров
 «Җәлилнефть» НГДУ башлыклары 
 1973-1983 — Галимҗан Мәннаф улы Әхмәдиев
 1983-1986 — Рәис Сәет улы Нурмөхәммәтов
 1986-2001 — Наил Җиһанша улы Мортазин
 Миргазыян Зәки улы Таҗиев (2001―2005 елларда), 
 Малик Шәфикъ улы Каюмов (2005―2021 елларда)Малик Каюмов назначен руководителем НГДУ «Джалильнефть». Татцентр.ру, 07.02.2005
 Рәис Асылгәрәй улы Әхмәтшин (2021 елдан)   Ахметшин Раис Асылгараевич. Начальник НГДУ «Джалильнефть». Бизнес-Онлайн  В «Татнефти» сменились все начальники НГДУ. news.myseldon.com, 28.04.2021.
 Демография 
 Халык саны19791989200220107300113001480013937
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар — 77,7%, руслар — 19,6%.

2020 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча биредә 13560 кеше яшиДәүләт статистикасы Федераль хезмәтенең Татарстан Республикасы буенча территориаль органы., шул исәптән:
татарлар — 81,26%,
урыслар — 16,81%,
башка халыклар — 1,56%,
милләтен күрсәтмәүчеләр — 0,36%.

 Танылган шәхесләр 

 Раил Арсланов (1995), музыкант (баян, гитара), җырлар авторы һәм блогер (Хижина Музыканта ютуб каналы аша билгеле). 
 Гафифә Гаффарова (1948), шагыйрә.
 Ирек Кадамов (1971), эчке хезмәт полковнигы, Россия Гадәттән тыш хәлләр министрлыгының Татарстан Республикасы буенча Баш идарәсе башлыгы (2024 елның 6 ноябреннән). Татарстан Республикасының Атказанган коткаручысы.
 1982―1995 елларда бистәдә Мәгъсүм Латыйфуллин (1925―1995), Бөек Ватан сугышында катнашкан укытучы, язучы яшәгән.
 Әбүзәр Фәйзуллин (1964), виртуоз баянчы, ТР атказанган артисты (1997).

 Экономика 
Нефть чыгару: «Җәлилнефть» НГДУ, ОАО «Меллянефть»
 Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: DfbWorld Map of the Köppen-Geiger climate classification, Institute for Veterinary Public Health, University of Veterinary Medicine Vienna. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.NASA Surface meteorology and Solar Energy Data Set, RETScreen International
 Мәдәният 
160px|thumb|right|Муса Җәлил һәйкәле
200px|thumb|left|Мәдәният сарае. Икенче катында музей
 Мәдәният сарае
 Хезмәт Даны музее
 Балалар музыка мәктәбе
 Матбугат 
 Нефтяник Джалиля (газета)
 Һәйкәлләр 
 Муса Җәлил һәйкәле
 Дин 
 Ислам
160px|thumb|right|Бистә мәчете
 Бистә мәчете
 Православие
 Изге Архангел Михаил храмы ()
 Искәрмәләр 

 Әдәбият 
 И. Н. Яковлева. Поселок Джалиль. Мечта воплотилась в быль. Набережне Челны: Издательский дом «Граф и К», 2004.
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
 Сылтамалар 

Төркем:Татарстан шәһәр тибындагы бистәләре
Төркем:Муса Җәлил хөрмәтенә аталган объектлар
Төркем:Җәлил