Минзәлә

Минзәлә () — Татарстан Республикасы Минзәлә районының үзәге, Казаннан көнчыгышка таба 292 км урнашкан. Кама буенда, Минзәлә елгасының түбән ярында, Түгәрәк Күл тимер юл станциясеннән 65 км көнчыгышка таба Әгерҗе-Акбаш линиясендә урнашкан. Аэропорт. Яр Чаллы – Уфа автомобиль юлы.

 Тарих 
200px|thumb|right|Минзәләдә М. Җәлилгә куелган 
200px|thumb|right|Балалар иҗаты йорты. Икенче катында  - музей
200px|thumb|right|Педагогика көллияте. М. Җәлил музее да шунда урнашкан
200px|thumb|right|Авыл хуҗалыгы техникумы
200px|thumb|right|Медицина училищесы
Шәһәргә 1584 – 1586 елларда татар-башкортка каршы сугышырга ныгытма буларак нигез салынган. 1781 елда Уфа губернасының өяз шәһәре статусын ала.

 Халык 
1840Статистические таблицы о состоянии городов Российской империи, 1840  1866Уфа губернасы торак урыннары исемлеге, 1866 1897http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd.php?reg=1595  1913http://www.mojgorod.ru/r_tatarstan/menzelisnsk/index.html  1926  1939  19591959 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны  19701970 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны  19791979 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны  19891989 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны  20022002 елгы Бөтенроссия җанисәбе. РФ, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны  20105 5664 9407 552~10 100~7 500~10 90011 81015 86816 68315 22316 73016 474
Төп милләтләр: 
 1989 елгы җанисәп буенча: татарлар — 46,8%, руслар — 49,3%, чирмешләр — 1,6%.
 2002 елгы җанисәп буенча: татарлар — 45,2%, руслар — 50,2%, чирмешләр — 1,7%.

2020 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча биредә 16008 кеше яшиДәүләт статистикасы Федераль хезмәтенең Татарстан Республикасы буенча территориаль органы., шул исәптән:
урыслар — 48,49%,
татарлар — 46,41%,
башка халыклар — 2,72%,
милләтен күрсәтмәүчеләр — 2,37%.

 Сәнәгәть 
Минзәлә – җирле чималны эшкәртүче ширкәтләре булган авыл хуҗалыгы районы үзәге. 
 "Хуҗәмәт ремонт-механик заводы" ААҖ
 Минзәлә аракы-ликер заводы
 Минзәлә май-сыр комбинаты
 "Минзәлә икмәк заводы" ААҖ
 "Минзәлә урман хуҗалыгы" ФДУ

 Авыл хуҗалыгы 
Язгы бодай, арыш, арпа, солы, карабодай, борчак, тары үстерелә. Терлекчелекнең төп тармаклары: ит, сөт җитештерү, дуңгызчылык.

 Мәдәният 
 Сабир Өметбаев исемендәге Минзәлә татар дәүләт драма театры.
 Туган якны өйрәнү музее
 Муса Җәлил мемориаль музее
 Мәдәни мирас объектлары 
 Мәчет, 1910 ел (Ленин урамы, 61) — шәһәртөзүчелек һәм архитектура һәйкәле, төбәк (җөмһүрият) әһәмиятендәге мәдәни мирас объекты.
 Мәгълүмат чаралары 
 «Минзәлә» газетасы 
 «Минзәлә дулкыннары» телерадиокомпаниясе
 Мәгариф 
 Минзәлә педагогия көллияте
 Минзәлә авыл хуҗалыгы техникумы
 Минзәлә медицина училищесы
 Дин 
 Ислам 
 Минзәлә мәчете
 Православие 
 Минзәлә Изге Николай чиркәве
 Минзәлә Казан Изге Ана иконасы чиркәве
 Муса Җәлил Минзәләдә 
200px|thumb|right|М. Җәлилнең Минзәләгә багышланган китабы
Татар шагыйре Муса Җәлил, Бөек Ватан сугышы башлангач, үз теләге белән сугышка җибәрүләрен сорый. 1941 елда Минзәлә шәһәренә вакытлыча күчерелгән Мәскәү хәрби-сәяси училищесынең сәяси җитәкчеләр (политруклар) составын әзерләүче кыска сроклы курсларында укып, «өлкән политрук» дәрәҗәсе ала. Минзәлә шәһәрендә 1941 елның ноябрь, декабрь айларында була. Шәһәргә багышлап язылган шигырьләре аерым китап булып нәшер ителгән.
 Муса Җәлил һәйкәле
 Шәхесләр 

 Владимир Бауман
 Валентин Ерашов, язучы.
 Ольга Ильинская, микробиолог.
 Фёдор Кузнецов (1973), җырчы, ТР атказанган артисты (2019).
 Алмаз Миргаязов, «Китап» радиосы  баш мөхәррире (2020 елдан).
 Александр Сливко, ректор.
 Викторин Сливко (1904―1977), Вологда сөт институты директоры (1951―1969), ветеринария фәннәре докторы (1960), РСФСРның атказанган фән эшлеклесе (1964). 
 Лидия Смирнова, кино һәм театр актеры, ССРБ халык артисты (1974), Сталин премиясе лауреаты (1951).
 Рөстәм Тарико, «Русский Стандарт банкы» ЯАҖ директорлар шурасы рәисе.
 Виктор Тёмин, фотограф.
 Аркадий Фенелонов (1893―1972), Бөек Ватан сугышында катнашкан табиб-нейрохирург, медицина фәннәре докторы, профессор.
 Гөлсабира Хәкимова (1925―2021), ТАССР (1975) һәм РСФСР (1982) атказанган мәдәният хезмәткәре.
 Вячеслав Шугаев, язучы.

 туу Исем әлма-матер һөнәр төре эш урыны Викиҗыентыктагы төркем үлем датасы 1825 Afanasy Eskin     1884-02-07 1867-04-21 Владимир Бауман Тау институты галимшахтёр Санкт-Петербург дәүләт тау университетыТомск политехника университетыМәскәү тау эше академиясе  1923-03-15 1882-05-22 Владимир Шамов Император тыйб-хирургия академиясе хирург Академик Н. Н. Бурденко исемендәге нейрохирургия институты  1962-03-30 1884-08-04 Александр Сливко Беренче Казан ирләр гимназиясеКазан (Идел буе) федераль университеты    1972-12-22 1889-02-22 Забєльський Олександр Дмитрович  төзүче Evraz Yuzkoks  1937-09-17 1893 Sergei Palchikoff Казан (Идел буе) федераль университеты укытучымузыкачыlanguage teachermusic teacherхәрби хезмәткәр   1969 1893-01-23 Аркадий Фенелонов Томск дәүләт университеты neurosurgeonхәрби табибгалим   1972-07-03 1899-11-11 Пономарёв, Михаил Дометьевич     1986 1904-09-12 Александр Панков  дәүләт эшлеклесе   1985-03-26 1915 Борис Винокуров     1940-02-11 1915-01-311915-02-13 Лидия Смирнова Мәскәү дәүләт хореография академиясе актёр МосфильмДәүләт кино актеры театрыТаһиров камера театрыРеалистик театр Lidiya Smirnova 2007-07-25 1918-10-16 Сергей Владимиров Пермь дәүләт гуманитар-педагогика университеты галим Пермь дәүләт илкүләм тикшеренү университеты  1982-12-22 1925-02-11 Гөлсабира Хәкимова Минзәлә педагогика көллиятеСБКФ ҮК каршындагы Югары фирка мәктәбе фирка эшлеклесе Яр Чаллы картиналар галереясы  2021-09-10 1926-06-26 Марат Вахитев А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты    2002-07-08 1938-02-10 Вячеслав Шугаев Урал дәүләт университеты язучы А. М. Горький исемендәге Әдәбият институты  1997-03-03 1941-05-01 Венер Сәлимов Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты     1942-08-31 Ребрик, Виктор Николаевич      1945-10-18 Пётр Токарев  опера җырчысы   2012-09-29 1958-01-18 Ольга Ильинская Казан (Идел буе) федераль университеты микробиолог Казан (Идел буе) федераль университеты   1962-03-17 Рөстәм Тарико Россия транспорт университеты эшкуарбанкир  Rustam Tariko  1964-03-02 Андрей Генералов Павел Григорьевич Демидов исемендәге Ярославль дәүләт университеты хокук белгечесәясәтче  Andrey Generalov  1964-11-14 Радик Шәймиев Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты эшмәкәрrally driver    1973-03-04 Фёдор Кузнецов Казан дәүләт мәдәният институты җырчы    1977-05-24 Алмаз Миргаязов  директор Татмедиа«Татарстан» радиосыТатарстан (телерадиокомпания)Курай радиосыМәгарифТатар радиосыRBC Information SystemsКитап радиосыБелем радиосы    Василий Видинеев  сәүдәгәриганәче   1903-01-15

 Искәрмәләр 

 Сылтамалар 

http://www.tatmedia.com/tat/region/156 
 Моны да карагыз 
 Минзәлә ярминкәсе
 Бөгелмә-Минзәлә тимер юлы

Төркем:Татарстан шәһәрләре
Төркем:Татарстан район үзәкләре
Төркем:Муса Җәлил