Ximiä

Ximiä ul ximik mätdä häm quşılmasınıñ tözeleş, üzençälek, totaşıluın häm reaktsiäsen öyränä torğan fän.

 Ximiä büleneşe 

Ximiä ğädättä berniçä töp törenä bülenä. Şulay uq berniçä törara häm maxsus bülemnäre bar.
 Kümer-su ximiäse
 Näft ximiäse
 Bioximijä
 Näorganik ximijä
 Materiallar ximijäse
 Nejroximijä
 Töş ximijäse
 Organik ximijä
 Fizik ximijä
 Teoretik ximijä

 Ximiä tarixı 
Ximiä ul bik iske süz häm Ğäräpçädä ul al-ximiä atala: üzgärtü sänğäte. İske Frantsuzçada ul alkemie dip atala.

 Ximiä zakonnarı 
Ximiä reaktsijäläre bilgele zakonnar belän idarä itelä, alar ximijädä fundamental kontseptsijälär bulıp kitkän. Alarnıñ qajberläre:
  Avogadro zakonı
  Beer–Lambert zakonı
  Bojl zakonı (1662, basım häm külämgä qarıj)
  Şarl zakonı (1787, küläm häm temperaturаğа qarıj)
  Fik diffuzijä zakonnarı
  Gej-Lüssak zakonı (1809, basım häm temperaturаğа qarıj)
  Le Şatelje printsipı
  Anri zakonı
  Hess zakonı
  Energijä saqlanu zakonı ähämijätle tigez torış, termodinamika häm kinetika kontseptsijälärenä kiterä.
  Massa saqlanu zakonı izolätsijälängän sistemalarda saqlanuın däwam itä, xätta xäzerge fizikada da. Şulaj da, maxsus çağıştarmılıq massa-energijä ekvivalentlığına kurä, material bulmağаn "energijä" (cılılıq, jaqtılıq, kinetik energijä) izolatsijälänmägän sistemadan alıp qujılsa, anıñ eçendä berniqadär massa juğaltılaçaq ikänen kürsätä. Juğarı energijä juğaltuları ğаjät zur massa miqdarlarına kiterä, bu töş ximijäsendä ähämijätle tema.
  Bilgele täşkilät zakonı, gärçä küp sistemalarda (bilgeläp ütärgä kiräkː biomakromolekularda häm minerallarda) nisbätlär zur sannarnı taläp itügä tendentsijägä ijä häm jış waqlanma itep kürsätelä.
  Törle nisbätlär zakonı
  Raul zakonı

 Şulaj uq qararğa mömkin 
 Spektroximiä
 Näzari ximiä
 Ädäbiat 
 Менделеев Д. И. Периодический закон: В 3 т.  на сайте Руниверс
 Некрасов Б. В. Основы общей химии, т. 1. — М.: „Химия“, 1973
 Химическая энциклопедия, п. ред. Кнунянц И. Л., т. 5. — М.: „Советская энциклопедия“, 1988
 Химия: Справ. изд./ В. Шретер, К.-Х. Лаутеншлегер, Х. Бибрак и др.: Пер. с нем. — М.: Химия, 1989



 Дубинская А. М., Призмент Э. Л. Химические энциклопедии, в кн.: Химический энциклопедический словарь. — М., 1983
 Потапов В. М., Кочетова Э. К. Химическая информация. Где и как искать химику нужные сведения. — М., 1988
 Аблесимов Н. Е. Химия — это плохо? http://shkolazhizni.ru/world/articles/52420/
 Кузнецов В. И. Общая химия: тенденции развития. М.: Высшая школа,
 Аблесимов Н. Е. Сколько на свете химий? // Химия и жизнь — XXI век. 2009. № 5. С. 49-52; № 6. С. 34-37.
 Ахметов, Н. С. Общая и неорганическая химия. Общая неорганическая химия. Учеб. для вузов.-4-е изд., испр.,-М,: Высшая школа, Изд. центр» Академия", 2001.-743 с., ил., 2001.
 Мелентьева, Галина Александровна. Фармацевтическая химия. Рипол Классик, 1985.
 Николаев Л. А. Химия жизни. — М., Просвещение, 1977. — 239 c.
 Э. Гроссе, Х. Вайсмантель Химия для любознательных. — Л., Химия, 1987. — 392 c.
 Bibliografiä 




Däwam itep uqırğa mömkin
Popular uqu
 Atkins, P.W. Galileo's Finger (Oxford University Press) ISBN 0-19-860941-8
 Atkins, P.W. Atkins' Molecules (Cambridge University Press) ISBN 0-521-82397-8
 Kean, Sam. The Disappearing Spoon – and Other True Tales from the Periodic Table (Black Swan) London, 2010 ISBN 978-0-552-77750-6
 Levi, Primo The Periodic Table (Penguin Books) [1975] translated from the Italian by Raymond Rosenthal (1984) ISBN 978-0-14-139944-7
 Stwertka, A. A Guide to the Elements (Oxford University Press) ISBN 0-19-515027-9
Tämamlau aldınnan kereş däresleklär
 Atkins, P.W., Overton, T., Rourke, J., Weller, M. and Armstrong, F. Shriver and Atkins Inorganic Chemistry (4th edition) 2006 (Oxford University Press) ISBN 0-19-926463-5
 Chang, Raymond. Chemistry 6th ed. Boston: James M. Smith, 1998. ISBN 0-07-115221-0.
 Voet and Voet. Biochemistry (Wiley) ISBN 0-471-58651-X
Aldınğı däräca tämamlau aldınnan jäki tämamlau däreslekläre
 Atkins, P. W. Physical Chemistry (Oxford University Press) ISBN 0-19-879285-9
 Atkins, P. W. et al. Molecular Quantum Mechanics (Oxford University Press)
 McWeeny, R. Coulson's Valence (Oxford Science Publications) ISBN 0-19-855144-4
 Pauling, L. The Nature of the chemical bond (Cornell University Press) ISBN 0-8014-0333-2
 Pauling, L., and Wilson, E.B. Introduction to Quantum Mechanics with Applications to Chemistry (Dover Publications) ISBN 0-486-64871-0
 Smart and Moore. Solid State Chemistry: An Introduction (Chapman and Hall) ISBN 0-412-40040-5
 Stephenson, G. Mathematical Methods for Science Students (Longman) ISBN 0-582-44416-0

Tışqı sıltamalar
 General Chemistry principles, patterns and applications.
Төркем:Химия