Миркасыйм Госманов

Миркасыйм Габделәхәт улы Госманов (1934 елның 31 мае, Кытай, Голҗа — 2010 елның 11 октябре, РФ, ТР, Казан) — күренекле татар язучысы, әдәбият белгече һәм тарихчы-галим, академик. Татарстан Республикасы Фәннәр академиясе Президиумы киңәшчесе. 1996 елдан Татар ПЕН-үзәге әгъзасы.

Татарстан АССРның атказанган фән эшлеклесе (1984), Татарстанның фән һәм техника өлкәсендәге Дәүләт бүләге лауреаты (2012, вафатыннан соң).

 Тәрҗемәи хәл 
Миркасыйм Госманов 1934 елның 31 маенда Көнбатыш Кытайның Синьцзянь провинциясе Или өлкәсендәге Голҗа шәһәрендә хезмәткәр гаиләсендә туган. Аның бабалары чыгышлары белән Казан арты төбәгеннән булганнар.

Миркасыйм башта Голҗа шәһәренең Татар мәдәни-агарту оешмасы карамагындагы сигезьеллык татар мәктәбендә дүрт сыйныфлы башлангыч белем ала, аннары рус мәктәбендә укый.

1955 елны Госмановлар гаиләсе СССРга кайта — башта Казакстанның Талды Курган өлкәсендәге Сары Үзәк совхозында яшиләр, аннары шул ук өлкәдәге Кирово бистәсенә күчәләр.

1958-1963 елларда М. Госманов Казан дәүләт университетының башта татар филологиясе бүлегендә, аннары, өченче курстан башлап, тарих бүлегендә укый һәм шунда ук СССР тарихы кафедрасында эшкә кала. Башта гади укытучы булып эшләсә, 1983 елдан — кафедра мөдире, 1985 елдан — университет проректоры итеп билгеләнә. Тарих фәннәре докторы дигән гыйльми дәрәҗә ала (1979).

Аның беренче әдәби язмалары студент елларында ук матбугатта күренә башлый. 1962 елда М. Госманов тәрҗемәсендә Чыңгыз Айтматовның "Җәмилә" повесте басылып чыга. Шул ук елларда, үсмер чагындагы истәлекләренә таянып, ул Тянь-Шань тауларының үзенчәлекле табигате, киек-җәнлекләре, аучылык хезмәте турында балалар өчен аҗаралы хикәяләр циклын яза ("Киек сукмакларында", 1966). 1972 елда кыргыз язучысы Касыйм Каимовның «Тау чишмәсе» хикәясен татарчага тәрҗемә иткәнКасыйм Каимов. // Кыргыз хикәяләре (Кыргыз аңгемелери) (Китапны төзеде Хава Хөсәенова). К.: ТКН, 1972, 100нче бит.

Җитмешенче еллардан башлап язучы-галим, укучы яшьләр арасында тарих фәнен киңрәк пропагандалау максаты белән, фәнни-популяр жанрга мөрәҗәгать итеп, "Серле балбал", "Таулар, үзәннәр иленә сәяхәт" исемле китапларын бастыра.

1963 елдан башлап ул борынгы кулъязмаларны җыю буенча илнең төрле почмакларына археографик экспедицияләр оештыра башлый һәм әлеге хезмәт 1983 елда "Каурый каләм эзеннән" исеме белән басылып чыга.

Аның иҗат эшчәнлегендәге тагы бер тармак — татар әдәбиятының, гомумән, мәдәнияты һәм иҗтимагый фикер үсешенең үткәндәге тарихын өйрәнү. Миркасыйм Госманов татар әдәбияты классикларының әсәрләрен басмага әзерләү эшенә якыннан катнаша: Мифтахетдин Акмулла, Кол Гали һәм Габделрәхим Утыз-Имәни әсәрләре басмасының мөхәррире була.

Тарих фәнен өйрәнү һәм укыту өлкәсендәге хезмәтләре өчен М. Госмановка 1984 елда Татарстан АССРның атказанган фән эшлеклесе дигән мактаулы исем бирелде.

Галим 2010 елның 11 октябрендә Казан шәһәрендә вафат булды. Миркасыйм Госманов белән хушлашу 12 октябрь көнне Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры бинасында үтте. Ул Казанның Иске татар зиратында җирләнде.
 Басылган китаплары 
 1994 ел - Каурый каләм эзеннән, Казан, ТКН
 1996 ел - Ябылмаган китап яки чәчелгән орлыклар. Казан, ТКН, 206 бит, ISBN 5-298-00643-4
 2004 ел - Гасырдан - гасырга, Казан, ТКН.

 Бүләкләре, мактаулы исемнәре 
 1984 — Татарстан АССРның атказанган фән эшлеклесе 
 2012 — Татарстанның фән һәм техника өлкәсендәге Дәүләт бүләге (вафатыннан соң) — «күренекле шәхесләр турында «Җыен» фонды тарафыннан бастырып чыгарылган җыелма китаплар сериясен әзерләгәндә тарихи-биографик хезмәтләр циклы һәм фәнни-редакторлык эшчәнлеге өчен»Татарстан Республикасы Президентының 23.11.2012 «Фән һәм техника өлкәсендә Татарстан Республикасы дәүләт бүләкләре бирү турында» Указы

 Искәрмәләр 

 Сылтамалар 

 Миркасыйм Госманов арабыздан китте
 Татарның күренекле галиме Миркасыйм Госманов вафат булды 
 Миркасыйм Госмановны соңгы юлга озаттылар (видео)

 Шулай ук карагыз  


Төркем:Татар тарихчылары
Төркем:Татар әдәбият галимнәре
Төркем:2010 елда вафатлар
Төркем:Татар тәрҗемәчеләре
Төркем:Тарих фәннәре докторлары
Төркем:Татарстан галимнәре
Төркем:ПЕН-үзәк әгъзалары
Төркем:Татарстанның атказанган фән эшлеклеләре
Төркем:Татарстанның фән һәм техника өлкәсендәге Дәүләт бүләге лауреатлары
Төркем:Татарстан Республикасы Фәннәр академиясе академиклары
Төркем:Казан дәүләт университетын тәмамлаучылар
Төркем:Археографлар