Albert Eynştein

Albert Eynştein (1879-1955) — tanılğan ğalim, zamança teoretik fizikağa nigez saluçılarnıñ berse, Fizika ölkäsendä Nobel premiäse laureatı, cämäğät eşleklese. Almaniädä (1879 — 1893, 1914 — 1933 yıllar), Eswiçrädä (1893 — 1914 yıllar) häm AQŞda (1933 — 1955 yıllar) yäşi. Dönyanıñ yegermedän artıq universitetınıñ xörmätle doktorı, küpsanlı fän Akademiäläre äğzası.

Eynşteyn — 300dän artıq fänni eş, şulay uq fän tarixı häm fälsäfäse buyınça yaqınça 150 kitap häm mäqälä avtorı. Fizika ölkäsendä berniçä möhim teoriä eşläp çığara:
 Maxsus çağıştırmalılıq teoriäse (1905 yıl).
 Anıñ qısaları eçendä — massa belän energiä arasındağı mönäsäbät qanunı ().
 Ğomumi çağıştırmalılıq teoriäse (1907— 1916 yıllar).
 Fotoeffekt häm cılısıyışlıqnıñ kvant teoriäse.
 Kvant Boze — Eynşteyn büleneşe.
 Fluktuatsiälär teoriäsenä nigez salğan broun xäräkäteneñ statistik teoriäse.
 İnduktsiälängän nurlanış teoriäse.
 Tirälektäge termodinamik fluktuatsiälärdä yaqtılıq taralışı teoriäse.

 Eynşten tigezlämäse gravitatsiä öçen 

Eynşteyn tigezlämäläre käkrängän fäza-waqıtta buluçı matdä üzlekläre fäza-waqıtnıñ käkrelege belän bäylilär.

(tigezlämädä: sul yaqta - geometriä (dürt ülçäneşle fäza-waqıt), uñ yaqta - matdä)



 )

 — skalyar käkrelek,   - metrik tenzor, häm Riççi tenzorı 

 — kosmologik daimie,  - energiä-impuls tenzorı ,  — Pi,  — vakuumda yaqtılıq tizlege ,  — Nyuton ğravitatsion daimie .

 - Eynşteyn tenzorı

 —  Eynşteyn ğravitatsion daimie.

Төркем:Физиклар