Литий

Li 3 6,941 [He]2s1 Литий
мини|Литий
Литий (грек. lithos – таш) – Менделеевның периодик таблицасының 1нче төркемендә, 3нче тәртип санында урнашкан химик элемент. Аның атом массасы 6,941, Литий селтеле металларга керә. Табигатьтә аның ике стабиль изотобы очрый: ⁶Li һәм ⁷Li.

 Тарихи белешмә 

Литийны беренче тапкыр 1817 елда швед галиме Ю.А. Арведсон петалит дигән минералдан таба, ә металлик литийны 1818 елда инглиз галиме Г.Дэви ача.

 Физик һәм химик үзлекләре 

Литий – көмешсу ак металл. Ул металлар арасында иң җиңеле. Аның тыгызлыгы 539 кг/м³ (20 °С-та); эрү  t – 180,5 °С; кайнау  t – 1340 °С; җылылык үткәрү коэффициенты 70,8 Вт/м•К; чагыштырма җылысыешлыгы 3,31•10³ Дж/кг•К; чагыштырма электр каршылыгы 5,6•10−5 К−1.

Литий Һавада  Li3N һәм Li2N плёнкасы белән каплана, җылытканда зәңгәр ут булып яна. Тоз тудыргычлар, су тудыргыч, күкерт белән тәэсирләшә. Литийның кайсыбер металлар белән (марганец, тутыя, әлүмин) каты кушылмалары, ә кайсыберләре белән интерметаллик кушылмалары (мәсәлән LiAg, LiHg) бар.

 Таралышы 

Литий җир кабыгының 3,2•10−3 % н алып тора. Бөтендөнья океанында литий бик аз күләмдә.

 Кулланылышы 

Иң мөһим кулланылыш тармагы – атом энергетикасы. Сыек литийны атом-төш реакторларында җылыташыгыч буларак кулланалар.
Металлургия өлкәсендә литийны төрле эретмәләргә кушалар. Ул эретмәнең пластиклыгын, ныклыгын , коррозиягә бирешмәүчәнлеген арттыра.

Төркем:Химик элементлар
Төркем:Селтеле металлар