Oluğ Möxämmäd

Oluğ Möxämmäd xan (ﺋوُﻟِوع ﻣوُﺣﻪﻣﻣﻪﺩ) (Möxämmät bulıp ta qullanıla; Oluğ - isem tügel, böyek mäğnäsendä) (1405 tiräse – 1445 (?)) - Altın Urda xanı (1419-1437). Qazan Xanlığına nigez saluçı bulıp sanala. Cäläletdin xannıñ ulı. 

 Tarix 

İdegäy morza häm Qäderbirde xan hälâkätennän soñ täxetkä utıra. Litva Böyek Kenäzeneñ Pskov (1426) häm Räzän (1427) şähärlärenä oyıştırğan yawlarında qatnaşa. 

1428 yılda Ğosmanlı imperiäse soltanı Murad II belän ilçelek mönäsäbätläre urnaştıra. 1437 yılda üzäk xakimiätne nığıtu säyäsätennän qänäğät bulmağan aqsöyäklär tarafınnan töxetennän quıla, täxetkä Keçe Möxämmäd utırtıla.

Oluğ Möxämmäd xan  üz tarafdarları belän Biläw (urısça: Белёв) şähärendä çigendä, şunda Mäskäw kenäze Vasiliy II tarafınnan cibärelgän zur ğäskärne ciñügä ireşä (q. Biläw yanındağı suğış). İdel buyında (ixtimal, Qazanda) töplänep nığıtuğa, 1439 yılda Böyek Mäskäw kenäzlegenä yaw oyıştıra, Mäskäwne qamap, anıñ tiräsendäge waq şähärçeklärne tuzdıra. 

1444 yılda Tübän Novgorod häm Murom şähärlären yawlap ala. 1445 yılda anıñ ulı Mäxmüd Suzdal şähäre yanında Vasiliy II ğäskären tar-mar itä (q. Suzdal' yanındağı suğış). 

1445 yılda Oluğ-Möxämmät Tübän Novgorodqa yawdan Qazanğa qaytqanda awırudan ülgän. (Urıslar buyınça Qazanda aqsöyäklär fetnäse waqıtında üterelgän dip uylanıla). Oluğ Möxämmäd xan iseme 1445  yıldan soñ Urıs yılyazmalarında telgä alınmıy.

 Ädäbiät 
 Равил Фәхретдинов. ТАТАР ХАЛКЫ ҺӘМ ТАТАРСТАН ТАРИХЫ.
    Мыськов Е. П. Политическая история Золотой Орды (1236—1313 гг.). — Волгоград: Издательство Волгоградского государственного университета, 2003. — 178 с. — 250 экз. — ISBN 5-85534-807-5
    Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. — СПб.: ЕВРАЗИЯ, 2010. — 408 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-91852-010-9
    Селезнёв Ю. В. Элита Золотой Орды. — Казань: Издательство «Фэн» АН РТ, 2009. — 232 с.
 Абд-ар-раззак Самарканди Места восхода двух счастливых звёзд и места слияния двух морей // Сборник материалов, относящихся к истории Золотой Орды. — М., 1941.

Төркем:Алтын Урда ханнары
Төркем:Казан ханнары