Orxon älifbası

Borınğı Törki älifba (Küktörk (Göktürk) yä Urxun yazu) Törki teldä yazu öçen qullanıldı.

Törki älifba Törki awazlarnı bik tögäl bilgeläde, yazu yañğırışqa buysınğan buldı. Älifba 38 xäreftän tora, süz arada «:» bilgese qaldırıldı. Xäreflärneñ dürtese Törki suzıqlarnı bilgelädelär: [ı/i], [a/ä], [o/u], [ö/ü]. Ber xäref belän ike tartıq töre bilgelängäç, xäzerge Törki söylämnärendä dä alar almaşınıp yörilä: öçön/üçün, ikï/iki/ïki… Tartıqlarnıñ kübeseneñ ike xäref buldı, ber xäref tartıq awaznıñ qalın tören bilgeläw öçen, ikençese yomşağın (uñ yaqtağı räsemdä yomşaqlar hämzä belän bilgelände). Qızıq, elek tartıqlar suzıqnıñ qalın/neçkälegen bilgelädelär, xäzer isä kiresençä, tartıqnıñ qalın/neçkälegen suzıqlar bilgelilär, yäğni suzıqlarnıñ möhimlege kütärelde. Xäzerge Tatarçada ı/i xärefe ikelände: ı/e wä í/i. 

Xäreflär ağaç/taş östendä suğıp qaldıru öçen uñaylı. Yazu yünäleşe uñdan-sulğa taba. Bastırıp quyılğan taşta bulsa, yazu astan-öskä wä uñnan-sulğa taba bardı, xärefläre şul çaqta 90° äyländerelgän bula.

Tabılğan yazmalarnıñ iñ iskese 7. yözneñ 2. yartısında yasalğan buldı. Yazmalar Urxun yılğasınnan başlap Dunay tılğasına xätle tabıldı.

İske Törki älfbanıñ çığışı äle çişelmägän mäs'älä bulıp tora. Qayber ğälimnär «Latín älifbası Törki älifbadan çıqtı» dip äytälär.

 Älifba 

+ Urxun əlifbası (klassik zamanı) Qullanış  XäreflärTransliterasiya häm transkripsiyasuzıqlar20pxA , 20pxI , , 20pxO , , 20pxU , , tartıqlarbasittek sesli:(¹) — kalın,(²) — ince 20px  20pxB¹  B²  20px  20px  D¹  D²  20px  20px  G¹  G²  20px  20px  L¹  L²  20px  20px  N¹  N²  20px  20px  R¹  R²  20px  20px  S¹ S²  20px  20px  T¹ T²  20px  20px  Y¹  Y²  sadece (¹) — Qsadece (²) — K 20px  20px  Q   K çiftsesli20px  -Ç  20px  -M 	 20px  -P 	 20px  -Ş 	 20px  -Z 	 20px  -NG birleşik + suzıq20px  IÇ, ÇI, Ç , ,  20px  IQ, QI, Q , ,  20px  20px OQ, UQ,QO, QU, Q, ,, , ÖK, ÜK,KÖ, KÜ, K, ,, , + tartıq  20px  -NÇ 		20px  -NY 20px  -LT ,  20px  -NT ,  kelime bölme sembolü  20px yuq (-) — süz axırında äle 

Monı da qara
Urxun yazmaları
Törki tellär

 Säxifälär 
 Omniglot.com/Orkhon alphabet
 Mystery of the furhark alphabet  – Futhark wä Göktürk älifbalar arasında bäyläneş ezläw
 Eski milli Türk yazısı 

Төркем:Әлифбалар
Төркем:Орхон әлифбасы