Татар академия дәүләт опера һәм балет театры

Муса Җәлил исемендәге Татар академия дәүләт опера һәм балет театры () — Казанның иң зур театрларының берсе. Ирек мәйданы каршында урнашкан.

 Тарих 
Татар дәүләт опера театры труппасының беренче сезоны 1939 елның 17 июнендә Татар дәүләт театры бинасында Нәҗип Җиһановның Әхмәт Фәйзи либреттосына язган «Качкын» операсы белән ачыла. 
1956 елда яңа бина Нәҗип Җиһановның «Алтынчәч» операсы (Муса Җәлил либреттосы) белән ачыла. Шул елда театрга Муса Җәлил исеме бирелә.

 Бинасы 
Опера бинасы 1939-1956 елларда төзелгән. Архитекторлары: Н. Скворцов Һәм И. Гайнетдинов. Фойе бизәлеше (дивар һәм түшәм паннолары) — Ч. Әхмәров.

Бинаның ян-якларында ике шагыйрь сыны тора. Пушкин урамына карап торганы — А.С. Пушкин, Театральная урамына  карап торган — Габдулла Тукай сыны.

 Шәхесләр 

 Җитәкчеләр 
 Директор (1981 елдан Рауфаль Мухаметзянов. ТАГТОиБ) ― Рәүфәл Мөхәммәтҗанов
 Баш дирижер (2025 елдан Андрей Аниханов. ТАГТОиБ ) ―  
 Балетның сәнгать җитәкчесе (1989 елдан Владимир Яковлев. ТАГТОиБ) ― 
 Баш хормейстер (2022 елданЮрий Карпов. ТАГТОиБ) ― Юрий Карпов Художественное руководство. Татарский академический государственный театр оперы и балета имени Мусы Джалиля

 Танылган хезмәткәрләре 

 башлау тәмамлау исем тасвирлама Викиҗыентыктагы төркем туу датасы үлем датасы 1945 1974 Зөләйха Хисмәтуллина опера җырчысы (лирик-драматик сопрано), педагог, профессор  1922-11-22 1994-02-24 1963 1970 Григорий Ройтфарб   1937-11-07    Ярослав Вощак   1921-02-19 1989-03-02   Виталий Куценко  Vitalii Kutsenko 1939-06-26  1996 2003 Игорь Лацанич   1935-07-11 2003-07-17 19601965 19641966 Владимир Праченко   1937-01-21 2013-08-29   Иоаким Шароев   1930-08-19 2000-03-23   Ильяс Әүхәдиев  Ilyas Aukhadeev 1904-11-25 1968-02-03   Ирина Кузьмина   1928-01-13 2015-03-19 2012  Гөлнора Гатина татар опера җырчысы (меццо-сопрано)  1987  2010  Артур Исламов татар җырчысы (баритон) Artur Islamov 1988-01-13    Галина Казанцева татар җырчысы (лирик-колоратур сопрано), Татарстанның халык артисткасы  1953-11-12  1950 1982 Әнвәр Нагаев театр рәссамы, П. Т. Сперанский мәктәбе шәкерте, 150 дән артык спектакльне бизәүче  1922-01-28 2002-12-11   Барый Әхтәмов  Gabdulbari Ahtyamov 1910-06-19 1999-01-17 1939 1964 Петр Сперанский  Pyotr Speranskiy 1891-01-01 1964-12-13 1981 2008 Айдар Фәйзрахманов опера җырчысы (лирик тенор)  1955-01-30    Нурлан Канетов балет артисты, Муса Җәлил исемендәге Татар дәүләт опера һәм балет театры премьеры, Татарстанның, РФ (2015) атказанган артисты, РФ дәүләт бүләге иясе (2005) Nurlan Kanetov 1975-03-12    Рәүфәл Мөхәммәтҗанов  Raufal Mukhametzhanov 1949-11-10    Юрий Ичетовкин   1947-09-27 2016-07-11   Василий Жарков   1921 1982 1963 1976 Әлфия Заһидуллина опера җырчысы (сопрано), педагог, ТАССРның халык, РСФСРның атказанган артисты  1936-09-07 2004-06-26   Геннадий Васько   1941-07-29 2006-11-28 1952 1982 Рәисә  Билалова опера җырчысы (колоратуралы сопрано), педагог, ТАССРның халык артисткасы (1964)  1925-02-23 2003-10-06   Гөлзадә Сафиуллина  Gulzada Safiullina 1946-09-08  1940 1951 Шәфыйка Котдусова   1910-03-05 1956-04-18 1941 1965 Әлфия Айдарская балет биючесе, ТАССР атказанган артисты Alfiya Aydarskaya 1925-05-25    Нурдия Җүрәева   1937-06-02    Юзефина Сокольская   1945    Габдрахман Сәлимов   1926-12-16 1990   Газинур Фарухшин җырчы, Татарстан Республикасының атказанган артисты  1956-03-14    Людмила Синельникова   1950-07-24    Владимир Яковлев  Vladimir Yakovlev (artist) 1951-01-10    Алинә Шәрипҗанова җырчы (сопрано), Казан (Татарстан, Россия)  1978-11-21    Виктор Соболев дирижёр, Тукай бүләге иясе (2008)  1955-09-27    Камил Фәйзрахманов  Kamil Fayzrahmanov 1958-03-12 2020-12-28   Илнур Гайфуллин балет артисты  1989-08-02  1978 1983 Рөстәм Үтәй дирижер, скрипкачы, педагог  1943-12-14 2025-05-02   Динар Шәрәфетдинов опера җырчысы (лирик тенор)  1999-06-28    Вагнер Карвальо балет биючесе  1995 

 Искәрмәләр 

 Сылтамалар 

 Рәсми сайт  

 Моны да карагыз 
 Альбина Шаһиморатова
 Әхмәт Әхәди
 Пётр Сперанский — театрның баш рәссамы (1940-1964)

Төркем:Казан театрлары
Төркем:Татар театрлары
Төркем:Татар операсы
Төркем:«Алтын битлек» премиясе лауреатлары
Төркем:Балет
Төркем:Русиянең опера һәм балет театрлары
Төркем:Казанның Мактау китабына кертелгәннәр