Maxelo ya Afrika-Dzonga

Maxelo ya Afrika Dzonga ya ni ku cinca cinca ko tala hi ku ya hi tinguva ta lembe, naswona i xikombiso xa ntumbuluko. Maxelo ya vumbiwa hi lava va nga na vuswikoti byo vhumba maxelo. Loko swita eka maxelo a hi mikarhi hinkwayo laha vavumbi va maxelo va nga ta vumba swona.

 Nkoka wa maxelo 
Maxelo ya na nkoka eka vanhu va Afrika-Dzonga hikuva  yi pfuna ku tiva nkarhi wo byala swimilana swa karhi ku ya hi tinguva. ku na tinguva ta mune elembeni ku nga :xumumu, ximun'wana, xixika, xixikana.  

 nkoka wa maxelo eka swimilana 
Afrika-Dzonga ya hisa swinene naswona i tiko ro oma, leyi nga na mpfula ya le xikarhi ya ku tlula 65% hi lembe. Loko ku na mpfula swi tekiwa tanihi mpimo wale hansi lowu phameriwaka swimilana. Swimilana swo tala swi lava ngopfu mpfula yale henhla ku fana na swimilana swa tiya leswi lavaka ku tlula 1000mm hi lembe. Leswi swi komba leswiku swimilana swa tiya swi fanele swi byariwa hi minkarhi ya mpfula ku nga xixika. Swi byariwa swo fana na swa mihandzu yi n'wana yi byariwa hi xixika hikuva swimilana na swona swi lava dyambu hambi leswi loko swi kuma ngopfu dyambu swin'wana swa fa swi tlhela swi oma. Swibyariwa swicheletiwa na nhlekani loko ku omilehi ximumu tani hi leswi minkarhi yin'wana mpfula yi kumekaka ngopfu hi xixika. 

Swina nkoka swinene ku tiva minkarhi yo byala swimilana hikuva loko u nga landzeleli tinguva ta swimilana, swimilana swin'wana swi ta fa kumbe swinga kuli kuya hi mfanelo. 

 Nkoka wa maxelo eka vanhu na swiharhi 
Handle ka swimilana, maxelo ma nga hi tirhela eka swin'wana swo fana na mati, loko ku hisa ngopfu mati na wona ma oma. leswi vulaka leswaku dyambu ri hisa mati, naswona loko ku hisa ngopfu swi endla leswaku vanhu va tshama va tirhisa mati minkarhi yo tala  . Mati i ya nkoka eka rihanyu ra vanhu na swihari naswona ya tirhisiwa swilo swo tala. Xixika a xi kahle eka vanhu.

 Matsalwa lama tirhisiweke