Xidzedze

Xidzedze i mheho ya matimba leyi vumbiwaka ehenhla ka mati yo kufumela elwandle naswona yi tisa mpfula yo tala ni xidzedze xa tilo.

Xidzedze xi vumbiwa loko swilo swa maxelo swi hlangana ehenhla ka mati yo kufumela elwandle etindhawini ta tropiki. Mati ma fanele ma va kwalomu ka 26–27°C kumbe ku tlula. Mati lawa ma nyika xidzedze matimba. Moya wu tlakuka wu suka elwandle. Loko wu hola, wu vumba mapapa ni mpfula. Loko moya wu tlakuka, ku sala ndhawu leyi nga ni ntshikelelo wa le hansi. Leswi swi endla leswaku mheho yi hunguta hi matimba. Ku rhendzeleka ka misava ku endla leswaku xidzedze xi rhendzeleka. Loko mheho ya le henhla yi ri na matimba ngopfu, yi nga hahlula xidzedze. Loko yi nga ri na matimba ngopfu, xidzedze xi kota ku kula.

Mpfula yo tala yi nga endla leswaku milambu yi tala. Mati ya lwandle ma nga tlakuka ma nghena etindhawini ta le kusuhi ni lwandle. Tiyindlu, swikolo ni magondzo swi nga funengetiwa hi mati. Mheho leyikulu yi nga onha tiyindlu, yi susa marhangu ya le henhla ni ku wisa mirhi ni tipholo ta gezi. Vanhu va nga vaviseka hi mirhi leyi wisiwaka kumbe swilo leswi hahaka hi mheho. Van’wana va nga lahlekeriwa hi vutomi. Miako, mimovha, tiburichi ni masimu swi nga onhaka swinene kumbe ku herisiwa. Gezi ni mati yo nwa swi nga yima ku tirha ku ringana masiku kumbe mavhiki. Mabindzu ma nga pfala, vutleketli byi nga yima, naswona ku lulamisa ku onhaka swi lava mali yo tala.  Misava yi nga hlakuriwa hi mati, mati ma nga thyakisa, naswona swiharhi swi nga lahlekeriwa hi tindhawu ta swona ta ku tshama.

Xidzedze a xi nge siveriwi, kambe switandzhaku swa yona swi nga hungutiwa hi ku lulamisela ni ku teka magoza ya vuhlayiseki.Yingisa radio, TV kumbe switiviso swa ximfumo.Landzela swileriso swa ku rhurha loko swi nyikeriwa. Hlayisa mati yo nwa lama tengaka.Veka swakudya leswi nga onhakiki hi ku hatlisa.Va ni xitirhisiwa xa first aid.Hlayisa tibetiri, tochi ni maphepha ya nkoka endhawini. Lunghisa ni ku tiyisa marhangu ya le henhla.

 Swihlovo leswi tirhisiweke