Mhuti yo toloveleka

Mhuti( Sylvicapra grimmia ), leyi tlhelaka yi tiviwa tani hi "grey duiker" kumbe "bush duiker", i antelope leyintsongo naswona hi yona ntsena xirho xa muxaka wa "Sylvicapra" . Muxaka lowu wu kumeka hinkwako eAfrika edzongeni wa Sahara, ku nga katsiwi Rimhondzo ra Afrika na makhwati ya mpfula ya swiphemu swa le xikarhi na le vupeladyambu bya tikonkulu. Hi ntolovelo, ti kumeka etindhawini leti ku nga ni swimilana leswi eneleke leswaku ti kota ku tumbela— savannah na tindhawu leti nga ni switsunga, ku katsa ni le matlhelo ya tindhawu leti vanhu va tshamaka eka tona . 

 Nhlamuselo 
Muhlovo wa muxaka lowu wa hambana swinene eka ndzhawu ya wona leyikulu . Kuna tinxaka 14 ta  letintsongo leti hlamuseriweke, ku sukela eka ti -<i>chestnut</i> etindhawini leti nga ni makhwati ya le Angola ku ya eka grizzled ya mpunga eka-savanna ta le n’walungwini ni mindzhuti ya buraweni wo dzwihala etindhawini leti omeke. Yikula kuya kwalomu ka 50 cm (20.) hi ku leha naswona hi ntolovelo yi tika 12 Kuya eka 25 kg (26 ku ya eka 55 lb) ; hi xitalo ta xisati  tikulu naswona ti tika kutlula ta xinuna.I ya xinuna ntsena leyingana timhondzo naswona leti tinga kula kuya eka 11 cm (4.3.) hi ku leha. [ ku tshahiwa ka laveka ]

 Mahanyelo 
Kutswalana swiendliwa lembe hinkwaro naswona ya xisati yitswalela ximunhutana xin’we endzhaku ka nkarhi wo tika wa tsevu kuya eka nkombo  wa tinhweti. Mhuti leyi tolovelekeke yina swakudya swo anama; handle ko lava matluka, swiluva, mihandzu ni swirhabyani, ti tlhela ti dya switsotswana, tinjiya, swinyenyana leswitsongo ni swihadyana leswi mamisaka, hambi ku ri nyama.Loko ntsena tiri na swimilani swodya (leswi ti kumaka mati nyana eka swona),tinga famba tinga nwi kuringana nkarhi woleha swinene. Hakanyingi hi nguva ya timpfula, a ti nwi mati nikatsongo, ematshan’wini ya sweswo ti kuma mati eka mihandzu. Hakanyingi tita hlota mihandzu leyi ehansi ka mirhi leyi tindlopfu ti dyaka eka yona.Ti tirha vusiku na nhlikanhi, kambe ti tirha ngopfu na vusiku ekusuhi na tindzhawu leti vanhu va tshamaka eka tona, ku ehleketiwa leswaku hikokwalaho ka vukona bya timbyana ta nhova na vanhu.

 Swihlovo leswi tirhisiweke 

Category:Swiharhi