Tindlu ta Vatsonga

Tindlo ta Vatsonga a ti akiwa kusuka eka switirhisiwa swa ntumbuluko swo fana na timhandzi, byanyi, maribye, misava na swin’wana. A va aka tindlo ta vona ti va ta xivumbeko xa xirhendzevutana ti rhendzela jarata ra muti.Tindlo leti a ti tlhela ti va na mahlayiselo ya tona loko ti hlakarile malwangu, kumbe makhumbi ya tona hambi ehansi laha a ti tlhela ti kuma ku fuleriwa, ku phamiwa no sindziwa leswaku ti tshama ti languteka ti hlayisekile hi mikarhi hinkwayo. Tindlu a ti kuma mitirho ku ya hi ku hambana ka tona. Laha tin’wana a ku etleriwa ka tona, ku swekela eka tona, ku hlayisela swingolongodzwana swa muti na swin’wana. Kambe tindlu leti ti ya ti ri karhi ti nyamalala hikwalaho ka ku cinca ka swilo ni hi mikucetelo leyi vangiwaka hi vanhu vo huma ematikweni ya lehandle.Malabela NM,Nkanelo wa maakelo, mahlayiselo ni mintirho ya tindlu ta ndzhavuko ta vatsonga, University of Limpopo - 2015

 Matimu 
Junod u hlamusela leswaku khale Vatsonga a va ri na tinxaka timbirhi ta tindlu. Tindlu ta ndhavuko wa Vatsonga a ti fana na tindlu leti Valungu va ti akelaka tinyoxi. Tindlu ta khale ta Vatsonga a ti akiwa hi timhandzi na tinhlanga, ti endla khumbi. Ehenhla ka rona a ku tlhandlekiwa lwangu ra timhandzi ni byanyi. Tindlu to tala ta Vatsonga a tiri ta xirhendzevutana. HA Junod, "Tsonga languages and dialects" - the Internet Archive. Retrieved 14 March 2016

Ku ya hi matimu lawa ya nga boxiwa laha henhla hinkwako lomu va nga famba va ya kona Vatsonga lava a va ri na maakelo, matshamelo ya tindlu ku ya hi ndhavuko wa vona. Matsalwa ya Da Sive ira ya kombisa leswi:

  "Vatsonga a va tshama eka tinxaka timbirhi ta tindlu. A va tshama eka tindlu ta ku fana na tindlu ta tinxaka leti Valungu va ti akaka. Tindlu tin’wana a ku ri tindlu to akiwa hi timhandze na tinhlanga ti endla makhumbi. Kutani ehenhla ka tona ku tlhandlekiwa lwangu ra timhandze na byanyi.Tindlu to tala a ku ri ta xirhendzevutani."

Khale ku aka tindlu a swi nga va durheli nchumu, a swo lava ntamu wa munhu hikuva hinkwaswo swa switirhisiwa a ku ri swa ntumbuluko. 
  “Tindlu ta Vatsonga a ti akiwa hi switirhisiwa swa ntumbuluko. A ti akiwa hi timhandzi, leti a ti ri tona a ti rhanga ti endla rimba (frame) kutani ti phamiwa lomu xikarhi hi misava ya tshuka.” - MhingaMhinga M.E,Nkucetelo wa vukreste eka mafambisele ya muti wa ndhavuko wa vatsonga, University of Limpopo - 2012

Tindlu leti hlamuseriwaka a ta ha talangi exikarhi ka Vatsonga, leswi swi va swi vangiwa hi ku chava ku tekeriwa ehansi na hi mikucetelo leyi vangiweke hi Valungu ehenhla ka Vantima. Ku vile na ku cinca lokukulu, loku vangiweke hi ku landzelela mikhuva ya Xilungu, ku sukeriwa maendlelo ya ndhavuko wa xikhale, hikuva ematshan’weni ya tindlu to tala ku akiwa yin’we yi hambanyisiwa hi makamara.

ku fika ka Maswisa eAfrika ku endlile leswaku maakelo ni mahlayiselo ya tindlu ta ndhavuko swi suka matihlweni ya Wantima, ku langutiwa ntsena eka maakelo ya tindlu ta Xilungu laha eka switirhisiwa hinkwaswo swi ngo xavisiwa ku sukeriwa swa ntumbuluko.


 Mintshaho 

Category:Xitsonga
Category:Vatsonga
Category:Tindlu ta Vatsonga
Category:Vuaki