Maldives

Maldives（馬爾地夫） 
Gaga kska Yacow ka Maldives, 3 15 N, 73 00 E ka gaga na nniqan.
Kana ka knlbangan na o 298 sq km（hangan na o Tg210）
(knlbanga dxgal o 298 sq km, knlbangan qsiya o 0 sq km). 
Kana ka sejiqun o niqan 392,960 hiyi. 
Gaga Male ka pusu alang paru, jiyax 26 idas 7 ka jiyax skrayan klwaan. 
Manu ka dxgal Maldives ga wada sugan 23.30%  ka dxgal qpahan, 3% ka dxgal bbuyu, rahuq dxgal do niqan 73.70% na.

Bukung klwaan ta sayang o kiya ka Abdulla Yameen, pnaah hngkawas2013 idas 11 jiyax 17pnrajing kmlawa klwaan.
cinkhulan sa knita’ sa brbiru’

 Martifu（馬爾地夫） 

Tnhangan dha Martifu ka Mrtifu konghkwo, tnhsngsn sbiyaw o lyosan, gaga mniq siyaw hunac ka Slilangka ni Intu mstrun hunac gsilung Intuyan rima kbkuy km hini, kana breenux Nangya. Mniq hunac gsilung Intu mngari kbkuy gsilung dxgal Tikcyasiyataw ka Ing, pusu skaya psapin sliyan hanmu nii hini ka Amerika uri. klabang dxgal Martifu o dha kbkuy mngari kmxalan maspac km, saw Yaco hini ida ciway bi ka klabang dxgal klwaan dha uri, ssjiqan o mriman kingal kbuhu mriman mataru kbkuy mngari kmxalan mataru sejiq, paru bi pusu alang breenux ka Mali, tnhangal “bukun babaw gsilung dxgal”tnhangang sbiyaw （King's Island）.

Knrbagan hunac daya Martifu o maspac kbkuy empusal km, knlaban hraan hidaw ni gqiyan hidaw o maxal kbkuy empusal km, kana empusl mataru Hwancyaw o maxal kingal kbkuy mngari kmxalan dha spuan babaw gsilung Sanhu. knbowkax haypa dxgal o wana 1.5 m( 4 foot 11 inch ), alang nii ka ciway bi dxgal, knbowkax alang dha o ida lbu bi uri, wana 2.4 m ( 7 foot 10 inch ).  

Mrtifu ka prajin phiyu tsliyan alang Nangya breenux msupu alang, kika pdayaw ka Lyeyn kwo, Islang, ini mseupu yunton ka dhiya. kana skuan pila babaw dxgal ngalan hbangan Martifu ida kska baraw kiya, qpahun babaw gsilung o dhiya ka pusu bi euda ngalang hbangan, quri ddaun rmigaw o ini biyaw mkala. Martifu ni slilangka alang ka tgdha mnkala qpahun sejiq, ida dhiya ka ngalan hbangan seejiq kska klwaan Nanya hini o dhaya ka naban bi.  

Hngkawas empusal kbkuy maxal mataru jiyax maxal spac idas maxal, rmngaw ka Mrtifu psdhiyaq Taing kwosyye, kika pslingan ka Taing kwosyey quri naqih bi ka qntaan dha seejiq Martifu.   

 Ris（歷史 ） 

Maxal mataru sci do, nii kglu ka seejiq siida,egu ka brigan gsilung Intu gaga sblxun Ocow, Mrtifu o gaga sblxun uri, tgkingal miyah dhoq hini o sejiq Putawya, snegun bukuy do sejiq Hlang ni sejiq Fakwo mnsui miyah snqaya qhlangan hini, yasa dhiya ka miyah snqaya sjiq Ocow do, maxal mngari sci do, Ingkwo ka pqlahan Martifu, kika sejiq Ingkwo qtaan dha ka pnuda Martifu, ida knrmun balay.

Hngkawas maxal mngari kbkuy mataru kmxalan rima sdhiyaq Inkwo ni gaga murux ka Mrtifu, kiya ni, bukuy murux do dhuq hngkawas maxal mngari kbkuy empitu kmxalan mataru pjiyun dha sejiq Ingkwo ka Atuhwancyaw（Addu Atoll）ni ruwan Kantaw（Gan Island）ni sapah dxgal skaya psaping, hngkawas maxal mngri kbkuy empitu kmxalan mataru gaga brinah ka psaping skaya ka Ingkwo siida, gisu pssbuc ka dhiya, kana klwaan, Skwayun dha ka skaya psaping pshuya. ida pkbarux dxgal skaya psaping Martifu ka Sulyeyn, kiya ni neegu ini srwai pklawa Martifu.

Martifu konghkwo hngkawas maxal mngari kbkuy mngari kmxalan brah siida ini biyaw mkala ka hbangan ni gaya sayan puda alang qpahun gsilung, qpahun dxgal, hprasan rmigaw nii ka pusu dha ddaun, kika nagan dha saw “ kghapan utux baraw” ksun ka Martifu nii, “ ida hici bi qrasan sejiq gsilung Intu”.

Hngkawas empusal kbkuy spac paru mrunug gsilung Intu siida yahan smliq mrunu gsilung ka Martifu, wana mngari dxgal babaw gsilung ka ini dai mapa paru qsiya, mrimal empitu ka dxgal babaw gsilung o snalu dha saw sapah qyqaya gisu sliqun kana, unac ka mataru dxgal babaw gsilung. yasa daan mapa paru qsiya ka alang dha gaga mduk ka empusal kingal ssaan msangay rmigaw sejiq, dhuq mlih spac hpucing ka hbangan dha, 62 tnegkmbkiyan kana ngngalan pnhuma alang dha[16][17], maxal kbkuy dha ka Sejiq Martifu ni mataru ka sejiq ising alang gaga mhuqin

 Tiri (地理) 
dxgang babaw gsilung ka alang Martifu, kana empusal mataru hwancyaw, yasa maxal kingal kbkuy ka sanhucyaaw dxgal babaw gsilung, knbragan hunac ni daya o maspac kbkuy empusal km, knlaban hraan hidaw ni gqiyan hidaw o maxal kbkuy empusal km. niqan empusal kbkuy ka gisu mniq hini, kska na hiya hbaraw ka dxgal babaw gsilung miyah rmigaw hini ka sejiq, babaw dxgal knkingal alang hbaraw bi ka miyah rmigaw hini, mrimal kbkuy km mquri hari hraan hidaw daya hni o ida nIntu pantaw kiya, hunac mngari kbkuy km o gisu klwaan alang gsilung Intu Tiyakcyasiya taw ka Ing.  

 Karac(氣候) 

Msmu ni mcilux bi ka alang hini, knkingal idas muxun karac dha o empusal dha dhuq mtrul tru ℃, bcingan quyux hngkawas o empusal rima kbkuy hawmi ( breenux daya ) dhuq mtrul maspac kbkuy hawmi ( breenux hunac ).

 gneayus mklawa(行政區劃) 
kana sspuan nkiya btunux Martifu o empusal mataru.nkiya btunux nii o sugan dha maxal mngari breenux, dha alang, sugan dha ka truma alang hini :

 哈阿里夫環礁 Thiladhunmathi Uthuru（Haa-Alif）Haalifu hwancyaw Thiladhunmathi Uthuru（Haa-Alif）
 阿魯環礁 Thiladhunmathi Dhekunu（Haa-Dhaalu）Alu hwancyaw Thiladhunmathi Dhekunu（Haa-Dhaalu）
沙維亞尼環礁 Miladhunmadulu Uthuru（Shaviyani）Saweyyani hwancyaw Miladhunmadulu Uthuru（Shaviyani）
諾魯環礁 Miladhunmadulu Dhekunu（Noonu）Nwolu hwancyaw
拉環礁 Maa]]lhosmadulu Uthuru（Raa）Lahwancyaw     Maa]]lhosmadulu Uthuru（Raa）
芭環礁 Maalhosmadulu Dhekunu（Baa）Pahwancyaw Maalhosmadulu Dhekunu（Baa）
拉黑比亞尼環礁 Faadhippolhu（Lhaviyani）Laheyypiyani hwancyaw Faadhippolhu（Lhaviyani）
卡夫環礁 Malé Atoll（Kaafu）Kafu hwancyaw Malé Atoll（Kaafu）
北阿裏環礁 Ari Atoll Uthuru（Alif-Alif）daya Ali hwancyaw Ari     Atoll Uthuru（Alif-Alif）
南阿裏環礁 Ari Atoll Dheknu（Alif-Dhaal）hunac Ali hwancyaw Ari Atoll Dheknu（Alif-Dhaal）
阿武瓦環礁 Felidhé Atoll（Vaavu）Auwa hwancyaw Felidhé Atoll
美慕環礁 Mulaku Atoll（Meemu）Meymu hwancyaw Mulaku     Atoll（Meemu）
法弗環礁 Nilandhé Atoll Uthuru（Faafu）Fafu hwancyaw Nilandhé Atoll Uthuru（Faafu）
達魯環礁 Nilandhé Atoll Dhekunu（Dhaalu）Talu hwancyaw Nilandhé Atoll Dhekunu（Dhaalu）
塔亞環礁 Kolhumadulu（Thaa）Taya hwancyaw Kolhumadulu（Thaa）
拉姆環礁 Hadhdhunmathi（Laamu）Lmu hwancyaw     Hadhdhunmathi（Laamu）
北蘇瓦迪瓦環礁 Huvadhu Atoll Uthuru（Gaafu-Alif）daya Suwatiwa hwancyaw Huvadhu Atoll Uthuru（Gaafu-Alif）
南蘇瓦迪瓦環礁 Huvadhu Atoll Dhekunu（Gaafu-Dhaalu）hunac Suwatiwa hwancyaw Huvadhu Atoll Dhekunu（Gaafu-Dhaalu）
加納維雅尼環礁 Fua Mulaku（Ñaviyani）Cyanaweyyani hwancyaw Fua     Mulaku（Ñaviyani）
馬利 Malé Mali Malé
阿杜市 Addu（Seenu）breenux Atu Addu（Seenu）

 kmlawa (政府) 

Contonc konhkwo ka Martifu, ida niqan biyax na kmlawa ni bukun klwaan ka bukun. bukun ka dmudum sklawa, hiya ka pqpah bukun kwofan, pklawa pqpah ruwan, asi ka spuda sruwa ka jenmin ihey. Bukun sayan o Aputula. Yamin jenmin ihwey niqan maspac kmxalan rima ka kana kndadax knkingal alang ka ririh.

  kmlawa(政治) 
hngkawas mtrul tluun lngan na ka Cyayawmu, pixun na ka ini tduwa, hngkawas empusal kbkuy mataru jiyax maxal kingal idas maxal kingal dhiya ka mguy qmraq ini angan kari dha.

hngkawas empusal kbkuy empitu jiyax empusal mngari idas mngari. dha sejiq lnglung ka dhiya ida sunni pay na konpu fenc gaga saw siyaw nganguc Sotumali, yasa ptucin bali, kika maspac hwajen, dha sejiq Inkwo ni dha sejiq Amrika mangan iuqih sida gisu qrapun.

hngkawas empusal kbkuy mspac pgaaw bukun, ririh ccentan ka Cyayawmu wada ini baka Muhanmot.Nasit kika dhuq hini ka murux klwaan na hngkawas mtrul ka alang hini.

Hngkawas empusal kbkuy maxal dha jiyax empitu idas dha ruwan klwaan hini wada mrudu ka keysacu ni wda niqan kpiya iyax jiyax mrudu ka sejiq alang do,  spuda treybi rmngaw ka Muhangmot.Nasit malax qklawa klwaan bukun Martifu, kiya ni sbuway na ririh bukun Hasan ka qpahun na da.

hngkawas empusal kbkuy jiyax maxal tru idas maxal, piyah kari ka Waycyawpu Martifu, wada bsiyaq ini tduway qmita Taingkwosyey pdudu ni Taingkwosyey misu ka Martifu, ini pntna qmita, sapah qhlangan Martifu kgayaw Taingkwosyey. kttu dmayaw ini aw ka nuda ruwan kmlawa Martifu ida mbbiyax bi dmayaw ka Taingkwosyey, nii o gaga smliq gaya Leynhkwo syeyncan ni Tingkwosyey can.

hngkawas empusal kbkuy maxal maspac jiyax kingal idas dha paru psiling sapah saw nii ini au ka endaan bukung alang brah Muhanmot.Nasit dnii, kika pslingun dha enkingal duri, fantwey pay ni klwaan gqiyan hidaw ida smiyah bi. Fantwey pay ni niqan maspac kmxalan rima sejiq ihwey o mangan ega tlngan, ixwy hini tduwa muru pnuda bukung hini. kiya ni sapah qhlangan Yamin ini dha spuri muda. kndadax psiling dhuq sayan,gaga laxan Yaming ka dha bukung keysacu. Jiyax tru idas dha gaga hmkan psapin heytey Martifu ka paru sapah kwohwey. Jiyax spac idas dha spuda treybi rmngaw kari ka bukun sfa Ani（Mohamed Anil）ida spowxun paru bi fayueyn ka bukung kleaan, jiyax sida ini stuq jiyax psngayan ka kwoxey, kiya ni mtna nanaq jiyax sida paru bi Fayueyn biqan dha tlngan ka dha pqpah sejiq, gaga qrapan ssaan tmaga sapah skaya alang dha ka fantwey pay iyueyn, alang klwaan dha hini o asi tblaiq ka qpahun kmlawa.

 psapin(軍事) 

Msupu psaping ka dmuy qqhlangun sblaiq Mrtifu ka psaping kwofan Martifu（Maldives National Defense）     

 ppanan(交通 ) 
gaga daya Mali hwangcyaw Mrtifu ka pru hakaw Congmayoi, hnasun ka gsilung Gaadhoo Koa, dmutuc dxgal babaw gsilung Malitaw, dxgal babaw gsilung tgaan sapah skaya ( dxgal babaw gsilung Hululeyy ) ni dxgal babaw gsilung Hulumali gisu sslalih siyaw ka tru dxgal babaw gsilul hini, hngkawas empusal kbkuy maxal rima jiyax mtrul idas maxal dha pqpah, kiya ni hngkawas epusal kbkuy jiyax mtrul idas maspac tduwa ppanan sapah skaya, nii o ida pusu bi qqpahun dxgal babaw gsilung Martifu. yasa nniqan dha hini, ini tduwa smalu ddaun rulu puniq, kiya ni ida nanaq niqan ka gaga smalu kana klwaan tgaan ruiu sapah skaya Ipulasinnasir, tgaan sapah skaya hini o pusu bi ppanan Mrtifu, ini kciway ka kana klwaan gisu dha pniqan hini ka ddaun elug. Murux nanaq ka kmlawa sapah skaya klwaan Meycya emprajing smalu siida uka ka empdayaw, hngkawas empusal kbkuy idas rima msangay ka qqpahun[30]. pusu ddaun hqulan sapah skaya dxgal babaw gsilung Martifu Martifu ka klwaan Martifu, kika niqan ciway ka mquri skaya Intu, Mongcyala ni hbaraw sapah skaya congkwo.

ciban hunac dxgal babaw gsilung Kantaw Martifu ka kingal kana tgaan sapah skaya Kantaw kana klwaan tgaan sapah skaya. ddaun sapah skaya kana klwaan sayan o Kantaw – Congcin ( Cyanpey ), Kantaw – Sor ( jencwan ). Kantaw – Syankan, Kantaw – Klwenpo (Pangtalanayk ). kana pusu ppanan qyqaya dxgal babaw gsilung alang klwaan Martifu ka asu, mksa babaw gsilung sapah skaya, mksa babaw dxgal sapah skaya[32]. kllabang paru breenx Mali o 1.5 m2, hbaraw ka mriq ddeynsya, otobay ni ciway rulu.

 ppanan(交通) 

gaga daya Mali hwangcyaw Mrtifu ka pru hakaw Congmayoi, hnasun ka gsilung Gaadhoo Koa, dmutuc dxgal babaw gsilung Malitaw, dxgal babaw gsilung tgaan sapah skaya ( dxgal babaw gsilung Hululeyy ) ni dxgal babaw gsilung Hulumali gisu sslalih siyaw ka tru dxgal babaw gsilul hini, hngkawas empusal kbkuy maxal rima jiyax mtrul idas maxal dha pqpah, kiya ni hngkawas epusal kbkuy jiyax mtrul idas maspac tduwa ppanan sapah skaya, nii o ida pusu bi qqpahun dxgal babaw gsilung Martifu. yasa nniqan dha hini, ini tduwa smalu ddaun rulu puniq, kiya ni ida nanaq niqan ka gaga smalu kana klwaan tgaan ruiu sapah skaya Ipulasinnasir, tgaan sapah skaya hini o pusu bi ppanan Mrtifu, ini kciway ka kana klwaan gisu dha pniqan hini ka ddaun elug. Murux nanaq ka kmlawa sapah skaya klwaan Meycya emprajing smalu siida uka ka empdayaw, hngkawas empusal kbkuy idas rima msangay ka qqpahun[30]. pusu ddaun hqulan sapah skaya dxgal babaw gsilung Martifu Martifu ka klwaan Martifu, kika niqan ciway ka mquri skaya Intu, Mongcyala ni hbaraw sapah skaya congkwo.

ciban hunac dxgal babaw gsilung Kantaw Martifu ka kingal kana tgaan sapah skaya Kantaw kana klwaan tgaan sapah skaya. ddaun sapah skaya kana klwaan sayan o Kantaw – Congcin ( Cyanpey ), Kantaw – Sor ( jencwan ). Kantaw – Syankan, Kantaw – Klwenpo (Pangtalanayk ). kana pusu ppanan qyqaya dxgal babaw gsilung alang klwaan Martifu ka asu, mksa babaw gsilung sapah skaya, mksa babaw dxgal sapah skaya[32]. kllabang paru breenx Mali o 1.5 m2, hbaraw ka mriq ddeynsya, otobay ni ciway rulu.

+thumb|File:Malé im Landeanflug.jpg-thumb|File:405-Maldives.jpg-|146x146pxthumb|File:Takeoff and landing (293608054).jpg-thumb|File:Fishing boats. Maldives 2005. Photo- AusAID (10695262086).jpgthumb|File:Embudu Island Beach.jpgthumb|File:Maldives 01342.JPG-thumb|File:Ithaa inside.JPGthumb|File:Rehendi Suite Deck (Service).jpg-(馬利國際機場)(在馬爾地夫的一個小島)(水上飛機旅遊業)(漁民)(度假小屋)(生鮮餐)(海底餐廳)(Rehendi五星級小屋)

 hbangan(經濟) 

endaan Martifu sbiyaw o ida egu bi ka bbrigan dha tapih, ida pila nii ka knttu dha ngalung. siyueynrsci siida, rmngaw ka sejiq Alapwo dxgal babaw gsilung nii o “hraan bi hbangan dxgal babaw gsilung”.nii quli bbari siida, klwaan hraan hidaw egu bi ka tapih gisu dha psaun Feyco. 

alang dxgal babaw gsilung ka Martifu. Dgrin bi ka knlaban dxgal alang dha. ini mkala ka qqpahan konyey, qqpahan dxgal. pkaji, sapah skaya ni rmigaw tru nii ka stmaun dha ngngalang hbangan. hngkawas maxal mngari kbkuy empitu kmxalan ini khbaraw sejiq ka mkla yahan rmigaw ka alang Martifu hini, lalih hngkawas, qtaan ka miyah rmigaw hini, kana nngalan alang o dhuq 28 tnegkmbkiyan ka ngalan nyahan rmigaw,hmrinas 60 tnegkmbkiyan ka sntkuan nganguc Martifu, kmdadax jeyking nganguc ni jeyking rmigaw hmrinas 90 tnegkmbkiyan ka jeyking sapah qhlangan. gaga saw dxgal babaw gsilung Pantus ka Kurumba rrigan alang hini ka plalay yahan rmigaw Martifu, hngkawas maxal mngari kbkuy empitu kmxalan dha do prajil pqpah, nii o priyux ka quri ngngalan hbangan Mrtifu[35]. hngkawas empusal kbkuy maspac, kana ruwan alang Martifu niqan maspac kmxalan mngari ka yahan rmigaw, muway kingal kbuhug empitu kmxalan kbkuy ka tqiyan, knkingal hngkawas kdjiyax hmrinas mataru kmxalan kbuhu ka miyah rmigaw hini ka sejiq. hngkawas maxal mngari kbkuy empitu kmxalan dha ida ndha sapah nii ka gisu Mrtifu hini, hngkawas hngkawas empusal kbkuy empitu ni mnkala mngari kmxalan dha sapah.

 ssjiqan（人口） 

Pusu bi tsliyan ssjiqan Martifu ka sejiq Tiweysi, emdaan sejiqan nii o kana dxgal babaw gsilung Martifu ni dxgang babaw gsilung Minikei, dxgal babaw gsilung Laksa Intu sayan. niqan mtna ka gaya sejiq Tiweysi, kiya ni kari Tiweysi ka skari dha, kika Intu – sejiq Yalian,ni sejiq sencyalwo o niqan pnhulan dha, saw congtong, Nanya, sejiqan Nantaw ni Feyco o niqan ka tnhciyan dha.

hngkawas empusal kbkuy mataru miyah smpung ssjiqan, epusal mngari kbuhu maspac mngari kbkuy mataru kmxalan maspac ka ssjiqan Martifu, hngkawas empusal mngari kbkuy maspac kmxalan rima nii o mkala egu bi ka ssjiqan Martifu, niqan 3.4 tnegkmbkiyan, kika hngkawas epusal kbkuy spgam ka ssjiqan dha o mkala 1.9 tnegkmbkiyan. hngkawas maxal mngri empitu kmxalan maspac o maspatul mataru ka kndusan dha, syyan do dhuq empitu kmxalan da. kndadax hngkawas maxal mngri kbkuy empitu kmxalan empity mhuqil 12.7 tnegkmbkiyan mhuqil ka rabu o dhuq sayan mlih 1.2 tnegkmbkiyan. hmrinas spac kbuhu sjiq Moncyala ka gisu nniq ruwan alang klwaan Martifu, sjiq alang dha ka stmaun bi pqpah klwaan Martifu. Duma na hiya uri o kndadax sejiq Feylyuping ni niqan ciway ka sejiq gqiyan hidaw miyah thjil hini.

 kari語言 

kari Tiweysi o skari alang klwaan Martifu ni kiya ka spuan dha skari, Intu – Yliangyuc ni kari sencya lwo mtna hari dha uri. brah bi han o kari Tiweysi gaga btasan saw Eveyla Akuru ，nii, bntasan quri bukun ka nii. bbaraw bi jiyax djiyun dha matas o Dhives Akuru, jyi Tana ka jiyun dha sayan, kndadax narac matas mquri igi. sejiq Martifu ida dha jiyun bi bsiyaq jiyax ka kari Ingkwo.  

 shlayan宗教 
gaya Martifu, pnrhulan Islang ka shlayan ssjiqan alang klwaan Martifu. mnda bbaraw bi jiyax endaan ka Amintoxu o, gaga bbilun bnbari sejiq mtuhuy ka shlayan dha da, maxal dha sc shlayan Martifu priyux shlayan pnrhulan Islang da.

 gaya (文化) 

Alang klwaan Musling ka Martifu. mseesu ka klkusan dha, musa rmigaw nganguc ka dqrijil o asi ka mlukus bbabaw skato, dsanaw o asi ka kpancu bbaraw. Na niqan bi hangan ssaun rmigaw ka alang Martifu o, kiya ni tbuwax trima yayung o ida smliq gaya kiya. quri gaya euqun o asi ka muru gaya pnrhulan Cingcen ini kan hiyi babuy ni qmaran tapeyh. uqun dha kdjiyax quri wawa o niqan tnabu,hiyi miric, balung ni qsurux. miyah tuhuy spah ni psqaras mkan ka sejiq o kiya nii ka qlalun dha, pusu euqun o – hlama, quri bbunga ni musu blbung, bgu – hiyi pusu qhuni, tama neygi, biyoq ningmong ni hlpisan qsurux.

Gaya gri Martifu o yasa niqan ka gaya hraan hidaw Fey ni hunac Ya. hiyi pusu ka BODUBERO, mgri sida ka dhiya o ida dha jiyun phnan ka qyqaya nii

 Pnyahan pnatas(參考資料) 
Snakun:Truku
 CIA
 外交部
 List of current heads of state and government
 https://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%A9%AC%E5%B0%94%E4%BB%A3%E5%A4%AB