İstanbul Orhan Kemal İl Halk Kütüphanesi

İstanbul Orhan Kemal İl Halk Kütüphanesi (İstanbul İl Halk Kütüphanesi), İstanbul'un Fatih ilçesinde  bulunan, II. Mehmet devrinde inşa edilmiş; 17. yüzyılda simkeşhaneye dönüştürlülmüş tarihî binada hizmet veren halk kütüphanesi.

Kütüphane; günümüzde Millet Yazma Eser Kütüphanesi olan Feyzullah Efendi Medresesi'nde 1962'de "İstanbul İl Halk Kütüphanesi" adıyla hizmet vermeye başladı. 1981'de Beyazıt’ta, Ordu Caddesi üzerinde bulunan bugünkü binasına taşındı; 2001'de Orhan Kemal'in adı verildi. 

Koleksiyonu çocuk, yetişkin ve süreli yayın bölümlerinden oluşur ve 45.000 civarında kitap ve süreli yayın içermektedir. Binanın girişinde Tauris Forumu'na ait parçaların sergilendiği bir açık hava müzesi vardır.

 Tarihçe 
İstanbul İl Halk Kütüphanesi, 1962’de Feyzullah Efendi Medresesi'nde hizmete girdi.  1964'te  şehrin ileri gelenleri; Beyazıt'ta İstanbul'un fethinden sonra darphane olarak inşa edilen ve 17. yüzyılda simkeşhaneye dönüştürülmüş olan tarihî yapının o güne gelebilmiş bölümünü bir kütüphane olarak düzenleme düşüncesiyle harekete geçtiler. 

Tıp tarihçisi Bedii Nuri Şehsuvaroğlu öncülüğünde "İstanbul Şehir Kütüphanesi Kurma ve Yaşatma Derneği" kuruldu. Derneğin kurucuları arasında İstanbul Valisi Niyazi Akı, Belediye Başkanı Necdet Uğur, Beyazıt Devlet Kütüphanesi Müdürü Muzaffer Gökman bulunmaktaydı. Belediye Encümeni, binanın kütüphane olmasını 1977'de kabul etti. Dernek, Beyazıt'taki binayı  İstanbul Belediyesi’nden 49 yıllığına kiralayarak onarım çalışmalarına başladı. 

Simkeşhane'nin onarımı, Kültür Bakanlığı’nın da katkıları ile 1976'da tamamlandı. Onarım sırasında  Bizans Kralı I. Theodosius’a ait üç gözlü bir zafer takı olan Tauris Forumu'nun kalıntıları bulundu ve bulunan parçalar binanın avlusuna yerleştirildi. 

İstanbul İl Halk Kütüphanesi 16 Kasım 1981'de  Simkeşhâne binasına taşındı.11 Aralık 2001'de kütüphaneye Orhan Kemal’in adı verildi. 2001'den beri her yılın 2 Haziran'ında, Orhan Kemal Roman Ödülü törenleri burada düzenlenmektedir.

Cerrahpaşa ve İstanbul Üniversitesi’ne yakın olması nedeniyle sıklıkla öğrencilerin yararlandığı bir mekân olarak hizmet vermeyi sürdürür. Binanın birinci katı uzun yıllar Basma Yazı ve Resimleri Derleme Müdürlüğü tarafından kullanılmıştır.

 Bina 
Üç katlı kagir bir yapı olan  kütüphane binası, İstanbul'un fethinden sonra II. Mehmet tarafından inşa ettirilen ve günümüze gelebilmiş az sayıdaki yapıdan biridir. Yapı, Evliya Çelebi'nn anlatımına göre bir rahibin evinin yıkıntıları üzerine darphane olarak yaptırılmıştır. 

Geçirdiği yangınlar ve depremlerden büyük zarar gören yapı, III. Ahmed döneminde  annesi Emetullah Gülnûş Vâlide Sultan’a verilmiştir. Vâlide Sultan 1707'de  yapının büyük kısmını yeniden yaptırarak Simkeşhane'ye (sim üretilen yer) çevirdi.  

1826'daki bir yangında tekrar zarar gören bina, 1867’de yeniden onarıldı. 1913'te çok harap halde idi ancak 1926 yılına kadar bazı yerleri kullanılmaya devam etti. Yapı, 1956'da mühürlendi. 1958'de yol genişletme çalışmaları sırasında kuzey cephesi yıkıldı. 1960'larda başlayan onarım çalışmaları 1976'da tamalandı. 1981'de İl Halk Kütüphanesi'nin taşınması ile bina yeni işlevine kavuştu. 

 Kaynakça