Tiribazos

Tiribazus, Tiribazos veya Teribazus (Eski İranca : Tīrībāzu ; Harry Thurston Peck, Harpers Dictionary of Classical Antiquities (1898), Tiribazus) ( - MÖ 370) Ermenistan'ın ve daha sonra Batı Anadolu'daki Lidya'nın Ahameniş satrabıdır.

 Batı Ermenistan Satrapı 
Pers Kralı II. Artaserhas tarafından çok saygı görüyordu ve Ksenofon'un anlattığına göre, Tiribazos bulunduğunda hükümdarın atına binmesine yardım etme şerefine başka kimse nail olmamıştı.Garsoïan, ‘The Emergence’, pp. 42-44; Ksenofon, Anabasis, 4.4, 4.

MÖ 395 yılına kadar Tiribazos, Batı Ermenistan'ın hiparşisi olarak görev yapmıştır.

 Lidya Satrapı 
Batı Asya (Sardis) satraplığı görevini Tithrafstis'in yerine üstlendi. MÖ 393'te Antalcidas, Tiribazos'un emriyle Sparta'nın Pers kralıyla barış görüşmelerini yürütmek üzere gönderildiğinde bu görevi yürütüyordu.

MÖ 392'de, Yunan devletleri arasında Korint Savaşı sürerken, Tiribazos savaşın başlıca taraflarından elçiler kabul etti ve savaşı sona erdirme önerisinin tartışıldığı bir konferans düzenledi. Bu görüşme başarısız oldu, ancak Tiribazos, Atina'nın Ege'de Persler için bir tehdit haline geldiğine ikna olarak, Spartalı donanmayı yeniden inşa etmek için gizlice fon sağladı. Pers kralı II. Artaserhas bunu öğrenince, Tiribazos iktidardan uzaklaştırıldı ve yerine Spartalı karşıtı bir politika izleyen Struthas getirildi.

Ancak beş yıl sonra, MÖ 387'de Tiribazos tekrar iktidara geldi ve Spartalı general Antalcidas ile birlikte, bölgedeki Atina çıkarlarına tehdit oluşturacak şekilde Spartalı filoyu yeniden inşa etmek için çalıştı. Bu eylem, Atinalıları ve müttefiklerini müzakere masasına getirdi. Tiribazos, ardından gelen müzakerelerde Artaserhas'i temsil etti ve bu da Antalkidas Barışı'na yol açtı.Fine, John V.A. The Ancient Greeks: A critical history (Harvard University Press, 1983) 

MÖ 386/385'te Tiribazos, Kıbrıs'taki Salamis kralı I. Evagoras'a () karşı düzenlenen Pers seferinin ortak komutanı olarak atandı. Pers donanmasının başına getirildi, Ermenistan satrapı I. Orontes ise kara kuvvetlerinin başına geçti. Tiribazos'un, MÖ 395'e kadar batı kısmının hiparkı olarak görev yaptığı Ermenistan'daki ilk günlerinden beri Orontes'i tanıdığı bildiriliyor. MÖ 382'ye gelindiğinde, sefer için hazırlıklar yapılmıştı ve ertesi yıl Kıbrıs şehri Kition yakınlarında bir savaş gerçekleşti; Persler daha büyük filoları sayesinde zafer kazandı. Evagoras, Salamis'e çekildi ve şehri tahkim etmeye başladı.

Mısır firavunu Hakor'dan () yardım alamayınca, Evagoras, Tiribazos ile bir barış antlaşması müzakeresine başladı ve Salamis hariç Kıbrıs'ın tüm şehirlerinden çekilmeyi ve Pers tacına sabit bir yıllık vergi ödemeyi teklif etti. Tiribazos teklifi kabul etmeye meyilliydi, ancak Evagoras'ın kral statüsünden de vazgeçmeyi reddetmesi üzerine müzakereler başarısız oldu. Evagoras ve Tiribazos arasındaki müzakereler, Orontes'in II. Artaserhas'e Tiribazos'un savaşı kasten uzattığı ve bağımsızlık ilan etmeyi planladığı yönünde bir dizi suçlama göndermesine yol açtı. II. Artaserhas, uzaklığı nedeniyle doğru bir değerlendirme yapamadı, ancak Tiribazos'un Perslerin son başarılarını mahvetme riskini göze alamadı ve sonuç olarak onu Susa'da hapse attırdı, bu da Pers seferinin konumunu büyük ölçüde zayıflattı.

Tiribazos'un kayınpederi olan Glos, kendi konumundan korkarak II. Artaserhas'e karşı komplo kurmaya ve gizlice Mısır ve Sparta ile barış yapmaya başladı. Evagoras, Spartalılardan yardım almaya başladı ve Glos'a Orontes'in konumunu tehlikeye atacak bilgiler verdi. Şantaj tehdidi altında, Orontes, MÖ 380'de Evagoras ile barış yapmak zorunda kaldı. Anlaşmanın şartları, Evagoras'ın Pers kralına haraç ödemekle yükümlü olmasıydı, ancak köle değil, ast bir kral olarak. II. Artaserhas, savaşın 15.000 talente mal olması nedeniyle savaşın sonucunu tatmin edici bulmadı ve bunun sonucunda Orontes gözden düştü. Bu arada, Tiribazos affedildi ve eski konumuna geri getirildi.

Tiribazos artık kraliyetin gözünde her zamankinden daha yüksek bir konuma gelmişti ve kralın kızı Amestris'in elini alacağına dair söz almıştı. Ancak Artaserhas bu anlaşmadan vazgeçti ve Amestris ile kendisi evlendi.

Kral Artaserhas, Tiribazos'a verdiği sözü bir kez daha bozunca, bu sefer kralın en küçük prensesi Atossa ile ilgili olarak, Tiribazos artık krala sadık kalamadı ve Artaserhas'in oğlu Darius'u kralın hayatına yönelik bir komploya katılmaya kışkırttı.

Tiribazos'un planları bir hadım tarafından Artaserhas'e ihbar edildi ve komplocular ortaya çıktı. Tiribazos, kendisini tutuklamaya çalışan muhafızlara umutsuzca direndi ve bir ciritle öldürüldü.

Tiribazos'un Arpates adında bir oğlu vardı ve o da daha sonra Artaserhas'in gözde oğlu Arsames'i öldürmüştür.Plütark, Paralel Yaşamlar 100.30

 Kaynakça 
Özel

Genel









Kategori:Korint Savaşı'ndaki kişiler
Kategori:Likya'da Ahameniş satraplar
Kategori:Ermenistan'da Ahameniş satraplar
Kategori:MÖ 4. yüzyılda İranlılar