Yeniköy, Şavşat

Yeniköy, Artvin ilinin Şavşat ilçesinin idari merkezi olan Şavşat kentinin bir mahallesidir.

Tarihçe

Eskiden bir köy olan Yeniköy'ün eski adı Rabat'tır. Rabat eski Gürcü coğrafyasında yaygın bir yer adıdır. Artvin kentinin bir mahallesi, Şavşat ilçesideki Phikuri ve Köprülü ile Ardanuç ilçesindeki Çamlık köyleri de eskiden "Rabat" olarak anılıyordu.

Rabat köyünün bulunduğu Şavşeti bölgesi, tarihsel Gürcistan'ın sınırları içinde bulunuyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ikinci yarısının hemen başında Gürcülerden ele geçirmiştir. Ardından Osmanlı idaresi bu bölgede Şavşat sancağını kurmuştur. Bu sancağın 1554 yılındaki yöneticisi, İosebiti adında bir Gürcü beyi (tavadi) idi.Şavşeti (შავშეთი), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Şota Mamuladze, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikidze, Cemal Karalidze, Batum, 2011, s. 16.  ISBN 978-9941-407-11-6.

Osmanlı idaresinin askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında Rabat köyü, Çıldır Eyaleti Şavşat sancağına bağlıydı. Bu sırada köyde 13 hanede 36 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Rabat'ın toplam nüfusun yaklaşık 72 kişiden oluştuğu söylenebilir. Bu nüfus Ermenilerden oluşuyordu.

Rabat köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresi 1886 tarihli nüfus sayımında Rabat ile Satlel köyünü Satlel-Rabat (Сатлель-Рабатъ) adıyla kaydetmiştir. Bu sırada Artvin sancağının Şavşet-İmerhevi kazasına (uçastok) bağlı olan Satlel-Rabat’ta 77 hanede 384 kişi yaşıyordu. Bu nüfusun tamamı Ermeni olarak kaydedilmiştir. Bu nüfusun 29 hanesi Dere mahallesinde (Дере-мегле), 14 hanesi Karkaroğlu (Каркар-оглы) mahallesinde ve 34 hanesi de Yukarı mahallede (Юхари-мегле) bulunuyordu.

Rabat, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. Bu durum, 7 Mayıs 1920 tarihinde imzalanan Moskova Antlaşması'yla da Sovyet Rusya tarafından kabul edildi. Ancak Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında, 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca Rabat Türkiye'ye bırakıldı.

Artvin livasında 1922 tarihli nüfus tespitinde Rabat’ta 5 hanede 18 kişi yaşıyordu. Bu tarihte Ermeniler Rabat’tan göç etmiş ve az sayıda Türk nüfus yerleşmişti. Bu tarihte Rabat Şavşat kazasının merkez nahiyesinin köylerinden biriydi. Satlel de ayrı bir köy olarak kaydedilmişti. Rabat Türkçe olmadığı için köyün adı 1925 yılında Yeniköy olarak değiştirilmiştir. 1926 tarihli nüfus tespitinde göre Yeniköy’ün nüfusu 20 hane ve 109 kişi olarak belirlenmiştir. Bu tarihte Yeniköy ve Söğütlü (Satlel) Şavşat kazasının idari merkeziydi. Hükûmet konağı Yeniköy'de bulunuyordu. Yeniköy, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de Şavşat kazasının merkez nahiyesinin bir köyü olarak geçer.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 80. Bu tarihten kısa bir süre sonra Yeniköy, Şavşat kasabasının bir mahallesi haline gelmiştir.

Kaynakça

Kategori:Artvin ili tarihi
Kategori:Şavşat
Kategori:Tao-Klarceti