Vinkulum (sembol)

A'dan B'ye doğru parçası
 = 0.
devreden 

karmaşık eşlenik

mantıksal DEĞİL (A VE B)

ab + 2 köklü ifadesi
 = a − (b + c)
gruplandırma (parantez) işlevi
Vinkulum kullanımı

Bir vinkulum (), matematiksel gösterimde çeşitli amaçlarla kullanılan yatay bir çizgidir. Bir matematiksel ifadenin öğelerini gruplamak için ifadenin üstüne (üst çizgi) veya altına (alt çizgi) yerleştirilebilir. 

Tarihsel olarak vinkulum, özellikle yazılı matematikte öğeleri gruplamak için yaygın olarak kullanılmıştır; ancak modern matematikte bu amaçla kullanımı neredeyse tamamen parantez kullanımı ile değiştirilmiştir. Ayrıca Romen rakamlarını işaretlemek ve değerlerinin 1.000 ile çarpıldığını göstermek için de kullanılmıştır. Bununla birlikte günümüzde, bir devirli ondalık sayının devreden kısmını (repetend) belirtmek için vinkulum kullanımı yaygındır ve bu durum sembolün orijinal kullanımını yansıtan önemli bir istisnadır.

 Tarihçe 
Vinkulum, genel kullanımıyla 1646 yılında François Viète'in (kendisi bu notasyonu kullanmamıştı) çalışmalarını düzenleyen Frans van Schooten tarafından tanıtıldı. Bununla birlikte, Chuquet'nin 1484'te yaptığı gibi alt çizgi kullanan veya Descartes'ın 1637'de yaptığı gibi sadece kök işaretiyle ilişkili olarak sınırlı bir biçimde kullanan daha önceki versiyonlar yaygındı.

 Kullanım 

 Modern 
Bir vinkulum, A ve B uç noktalarına sahip bir doğru parçasını belirtebilir:

Bir vinkulum, devirli ondalık değerin devreden kısmını belirtebilir:
 = 0. = 0,1428571428571428571...

Bir vinkulum, bir karmaşık sayının karmaşık eşleniğini belirtebilir:

1'den küçük bir sayının logaritması, vinkulum kullanılarak uygun bir şekilde gösterilebilir:

Boole cebirinde bir vinkulum, tersleme işlemini (DEĞİL veya NOT fonksiyonu olarak da bilinir) temsil etmek için kullanılabilir:

bu ifade, Y'nin yalnızca A ve B'nin her ikisi de doğru olduğunda yanlış olduğu anlamına gelir; ya da uzantısı olarak, A veya B'den herhangi biri yanlış olduğunda Y doğrudur. Benzer şekilde, bir periyodik sürekli kesirdeki tekrar eden terimleri göstermek için kullanılır. Sadece kuadratik irrasyonel sayılar bu özelliğe sahiptir.

 Tarihsel 
Eskiden temel kullanımı, bir grubu belirtmek için kullanılan bir notasyondu (parantez ile aynı işleve sahip bir gruplandırma aracı):

bu ifade, önce  ve 'yi toplamayı, ardından sonucu 'dan çıkarmayı ifade eder; bu işlem günümüzde daha yaygın olarak  şeklinde yazılır. Gruplandırma için kullanılan parantezler, on sekizinci yüzyıldan önceki matematik literatüründe nadiren bulunur. Vinkulum, genellikle bir üst çizgi olarak yoğun bir şekilde kullanılmıştır; ancak 1484'te Chuquet alt çizgi versiyonunu kullanmıştır.

 Köklü ifadenin bir parçası olarak 
Vinkulum, kökü alınan sayıyı (kökaltı) belirtmek için bir kök sembolünün parçası olarak kullanılır. Aşağıdaki örnekte,  niceliği kök içinin tamamıdır ve bu nedenle üzerinde bir vinculum bulunur:

1637'de Descartes, günümüzde yaygın olarak kullanılan kök sembolünü oluşturmak için Alman kök işareti √ ile vinkulumu birleştiren ilk kişi olmuştur.

Bir vinkulum belirtmek için kullanılan sembolün bir çizgi parçası (üst çizgi veya alt çizgi) olması şart değildir; bazen (yukarı veya aşağı bakan) küme parantezleri de kullanılabilir.

 Kodlamalar 

 Unicode 
  (BİRLEŞTİRİCİ ÜST ÇİZGİ)

 TeX 
LaTeX'te, bir metin <metin>, $\overline{\mbox{<metin>}}$ komutu ile üst çizgili hale getirilebilir. İçteki \mbox{} komutu, \overline{} komutunun gerektirdiği (burada dolar işaretleri ile çağrılan) matematik modunu geçersiz kılmak için gereklidir.

 Ayrıca bakınız 

 Alt çizgi

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 



Kategori:Matematik sembolleri
Kategori:Temel matematik