Feqî Huseyîn Sağnıç

Feqî Huseyîn Sağnıç veya Türkçe yazılışıyla Faqi Hüseyin Sağnıç (1926, Bitlis - 12 Mart 2003, İstanbul), Türkiye'de Kürtçe dili ve edebiyatı üzerine yaptığı kapsamlı araştırmalarla tanınan Kürt dilbilimci, yazar ve aydındır. Kürt dili üzerine çalışan Sağnıç, hayatını bu dilin araştırılmasına, korunmasına ve öğretilmesine adamıştır.

 Hayatı ve çalışmaları 
1926 yılında Bitlis'in Hizan ilçesine bağlı Horozdere (Xûrz) köyünde dünyaya gelen Sağnıç, medrese eğitimi almış ve bu sebeple "Feqî" (öğrenci/talebe) unvanını kullanmıştır. Sağnıç, 1924'teki yasal düzenlemeler sonrası resmi olarak kapatılan ancak halk tarafından gizli olarak sürdürülen medreselerde eğitim görmüş, burada klasik metinlerin Kürtçe çevirileri üzerinden dil bilincini geliştirmiştir. Halk arasında sevgiyle "Apê Feqî" veya "Mamê Feqî" olarak da bilinmektedir.

1980'li yıllardan itibaren Kürt dili üzerine yoğunlaşan Sağnıç, İstanbul Kürt Enstitüsü'nün (Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê) kurucuları arasında yer almıştır. Yaşamı boyunca çeşitli gazetelerde Kürt edebiyatı, dili ve önemli tarihi şahsiyetler üzerine makaleler kaleme almıştır. Yazılarında edebiyat tarihini ve öncü aydınları ele almış, örneğin 1996'da Demokrasi gazetesinde Abdurrahman Efhem üzerine, 1998 yılında ise Ülkede Özgür Gündem'de Kürt aydını Celadet Bedirxan'ın hayatı ve çalışmaları üzerine kapsamlı analizler yayımlamıştır.

Kürt edebiyatı tarihini geniş bir çerçevede inceleyen Avesta'dan Günümüze Kürt Edebiyatı (Dîroka Wêjeya Kurdî) adlı eseri, onun edebiyat tarihindeki en önemli çalışmalarından biridir.

 Baskılar ve yargılanma süreci 
Çalışmalarını sürdürdüğü 1990'lı yıllarda, Kürtçe ve Kürt kültürü üzerindeki siyasi atmosfer nedeniyle çeşitli baskılara maruz kalmıştır. Kürt dili üzerine yaptığı çalışmalar yasal soruşturmalara konu olmuş; dilbilimci kimliğiyle ön plana çıkmasına rağmen 16 Ekim 1998'de gözaltına alınmış ve çalışmaları soruşturulmuştur.

 Ölümü ve anısı 
12 Mart 2003 tarihinde İstanbul'da hayatını kaybeden Feqî Huseyîn Sağnıç, 15 Mart 2003 tarihinde kalabalık bir kitle eşliğinde son yolculuğuna uğurlanmıştır. Vefatının ardından her yıl başta memleketi olan doğduğu topraklarda olmak üzere çeşitli anma etkinlikleri düzenlenmektedir.

Kürt diline yaptığı katkıları yaşatmak amacıyla, anısına "Feqî Huseyîn Sağnıç Dil Ödülü" verilmektedir. Bu ödül, Kürt diline ve kültürüne hizmet eden kurumlara ve şahıslara takdim edilmektedir. Anlamlı ödül, 2013 yılında Rojava'daki dil kurumlarına, 2016 yılında ise yayın hayatına başlayan Kürtçe çocuk kanalı Zarok TV'ye verilmiştir.

 Kaynakça 

Kategori:1926 doğumlular
Kategori:2003 yılında ölenler
Kategori:Kürt yazarlar
Kategori:Kürt dilbilimciler
Kategori:Bitlis doğumlular