BÜKOOP

BÜKOOP (Boğaziçi Mensupları Tüketim Kooperatifi), İstanbul'da Boğaziçi Üniversitesi Kuzey Kampüsü'nde faaliyet gösteren, kâr amacı gütmeyen bir tüketim kooperatifidir. 2009 yılı sonunda kurulan kooperatif, küçük ölçekli tarım üreticileri ile üniversite mensupları arasında gönüllü emeğiyle çalışan bir aracı olarak sağlıklı, kimyasal içermeyen gıdaların adil fiyatlarla sunulmasını ve geleneksel tarım yöntemlerinin desteklenmesini amaçlamaktadır.

 Tarihçe 

 Kuruluş öncesi 
BÜKOOP'un fikri, 2008-2009 yıllarında KEÇİ (Kentlilerin Çiftçilerle Dayanışma İnisiyatifi) adlı bir girişim kapsamında yürütülen tartışmalardan doğmuştur. KEÇİ; Çiftçi-SEN üyeleri, Tohum İzi Derneği, akademik personel, kampüs çalışanları ve dışarıdan aktivistleri bir araya getirmiştir.

 Kuruluş 
BÜKOOP, 2009 yılı sonunda resmen tescil edilmiş ve 2010'da faaliyete geçmiştir. İlk ürünleri arasında zeytin, zeytinyağı, un ve peynir yer almış olup bunlar ağırlıklı olarak Kibele Ekolojik Kooperatifi'nden temin edilmiştir. İlk yılında internet tabanlı sipariş sistemiyle çalışan kooperatif, mali zorluklar nedeniyle gönüllü işletilen fiziksel bir satış noktasına geçiş yapmıştır. Baraka olarak adlandırılan bu mekân, hem depo hem de satış noktası olarak hizmet vermektedir.

Kooperatif, üretici ağını Kibele'nin ötesine genişleterek Elazığ, İzmir, Balıkesir ve Çanakkale gibi bölgelerden kooperatifler ve küçük çiftçilerle ortaklıklar kurmuştur.

 Yapı ve yönetim 
BÜKOOP, hiyerarşik bir yapı olmaksızın yatay biçimde örgütlenmiştir. Kooperatif neredeyse tamamen gönüllüler tarafından yönetilmektedir. Kooperatif, üniversitenin öğretim üyeleri, idari personeli ve öğrencilerinden oluşan gönüllüler tarafından işletilmektedir. Yarı zamanlı bir muhasebeci dışında ücretli çalışan bulunmamaktadır.

Üyelik; öğrenci, akademisyen, idari personel ve mezunlar dahil olmak üzere Boğaziçi Üniversitesi mensuplarına açıktır. Tek seferlik 100 Türk lirası üyelik aidatı gerekmektedir.

 Faaliyet biçimi 
Baraka, hafta içi öğle ve akşam yarımşar saatlik dilimlerde, cumartesi günleri ise daha uzun saatlerle hizmet vermektedir. Kooperatif, doğrudan kişisel etkileşimi ve "kooperatif ruhunu" korumak amacıyla bilinçli olarak çevrim içi satıştan kaçınmaktadır.

 İlkeleri 

 Üretici kriterleri 
BÜKOOP, genellikle küçük ölçekli ve örgütlü üreticilerle çalışmaktadır.

 Üretim sınıflandırması 
Kooperatif, ürünleri üretim yöntemlerine göre sınıflandırmaktadır:

 Organik Üretim — devlet sertifikalı organik üretim
 Endüstriyel/Konvansiyonel Üretim — hibrit tohum ve kimyasal girdi kullanan üretim
 Bilge Köylü Üretimi — en çok tercih edilen kategori; yerel tohum, doğal gübre, geleneksel zararlı kontrolü ve kimyasal girdi kullanılmaması

 Katılımcı Sertifikasyon 
BÜKOOP, üreticilere önemli mali yük getiren geleneksel organik sertifikasyon yerine Katılımcı Sertifikasyon geliştirmektedir. Bu modelde örgütlü üreticiler ve tüketiciler birbirlerini karşılıklı olarak denetlemekte, pahalı üçüncü taraf sertifikasyon süreçlerine alternatif olarak güvene dayalı bir doğrulama mekanizması oluşturmaktadır.

 Ürünler 
BÜKOOP, baharat, bal, kuruyemiş, meyve, sebze, süt ürünleri, tahıl ve içecek kategorilerinde ürün sunmaktadır.

 Akademik çalışmalar 
BÜKOOP, kooperatifin kurucuları arasında yer alan Boğaziçi Üniversitesi öğretim üyeleri Özlem Öz ve Zühre Aksoy tarafından akademik araştırmalara konu edilmiştir. 2019 yılında Food, Culture & Society dergisinde yayımlanan makalelerinde BÜKOOP, alternatif gıda ağları kurmanın zorlukları bağlamında bir vaka çalışması olarak incelenmiştir.

2023 yılında Öz ve Aksoy, Routledge yayınevinden Food Co-operatives in Turkey: Building Alternative Food Networks başlıklı kitaplarını yayımlamışlardır. Kitap, BÜKOOP'u Hatay'daki Vakıflı üretici kooperatifiyle birlikte Türkiye'deki alternatif gıda ağı hareketinin vaka çalışmaları olarak ele almaktadır.

 Etki 
BÜKOOP, İstanbul'da alternatif gıda dağıtımının ilk öncülerinden biri olarak değerlendirilmektedir. Beşiktaş Kooperatifi başta olmak üzere benzer kooperatiflerin kurulmasına ilham kaynağı olmuştur.

 Ayrıca bakınız 
 Boğaziçi Üniversitesi
 Tüketim kooperatifi
 Gıda egemenliği
 Katılımcı Güvence Sistemi
 Çiftçi Sendikaları Konfederasyonu

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Türkiye'deki kooperatifler
Kategori:Tüketim kooperatifleri
Kategori:2009'da kurulan kuruluşlar
Kategori:Boğaziçi Üniversitesi
Kategori:İstanbul ili merkezli kuruluşlar
Kategori:Gıda kooperatifleri