Şemseddin İsfehanî

Şemseddin İsfehani (; ö. 1249), Anadolu Selçuklu Devleti'nde görev yapmış Pers asıllı vezir ve komutandır. Anadolu Selçuklu Devleti sultanı II. Keyhüsrev'in (hk. 1237-1246) naibi ve ordusunun başkomutanı olarak görev yaptı. Anadolu Selçukluları, Moğol İmparatorluğu hakimiyetine girince Moğol hükümdarı Batu Han'ın (hk. 1227-1255) vekili oldu. Daha sonra ise Anadolu Selçuklu veziri ve II. Keyhüsrev'nin ölümünden sonra kısa bir süre için devletin fiili yöneticisi olarak gücünün zirvesine ulaştı.

Hayatı
İsmindeki nisbesinden de anlaşılacağı üzere  İran'da doğdu ve Pers asıllıdır. 

Kösedağ Muharebesi'ndeki yenilgilerinin ardından Anadolu Selçukluları, II. Keyhüsrev'in naibi ve ordu başkomutanı Şemseddin İsfahani başkanlığında bir heyeti Moğol hükümdarı Batu Han'a gönderdiler.Sonuçta  Batu Han, II. Keyhüsrev'in Moğollara bağlı olarak devletinin başında kalmasına yıllık yüklü bir vergi ödemesi şartıyla izin verdi. Bu siyasi bir başarı olarak görüldü ve İsfahani ödüllendirildi. İsfahani aynı zamanda Anadolu'da Batu Han'ın vekili oldu. II. Keyhüsrev'in veziri Muhammed  öldüğünde İsfahani Anadolu Selçuklularının yeni veziri oldu ve böylece Anadolu üzerindeki gücünü pekiştirdi.Andrew Peacock'a göre: "Bundan böyle Selçuklu sultanları, Moğollar tarafından atanan vekillerin altında ikinci sırada olacaktı."

Sultan II. Keyhüsrev'in 1246'da ölümünden sonra, İsfahani "sultanlık otoritesini" tamamıyla ele geçirdi. Sultan II. Keyhüsrev'in tek varisi olarak II. Keykubad'ı tayin etmesine rağmen, II. Keyhüsrev'in en büyük oğlu II. Kaykavus'u sultanlığın tahtına oturttu. Bu arada, İsfahani kendi müttefiklerini sultanlığın önemli pozisyonlarına atadı. Ayrıca Produlia adında bir kadınla evlendi.

İsfahani Anadolu Selçuklu tahtını ele geçirip istediği gibi yönetirken Moğol hükümdarı Güyük Han (hk. 1246-1248), II. Keyhüsrev'in ikinci oğlu IV. Kılıç Arslan'ı yeni sultan olarak atadı. Büyük olasılıkla Güyük Han, bu atamayı Anadolu üzerinde egemenlik iddiasında bulunan rakibi Batu'yu zayıflatmak için yapmıştı.

Ölümü
İsfahani 1249'da merhum Sultan II. Keyhüsrev'in ikinci oğlu olan ve II. Kaykubad ile II. Kaykavus'un reşit olmayan kardeşleri olan IV. Kılıç Arslan'ın destekçileri tarafından tutuklandı ve öldürüldü. Yerine onun taraftarı Celaleddin Karatay geçti.

Kaynaklar

Bibliyografya



Kategori:1249'da ölenler
Kategori:Anadolu Selçuklu Devleti vezirleri