Hastane Önünde İncir Ağacı

Hastane Önünde İncir Ağacı, Türkiye'nin Yozgat iline bağlı Akdağmadeni yöresinden derlenmiş anonim bir halk türküsüdür. Hikâyesi, askerlik sırasında verem hastalığına yakalanan bir gencin İstanbul'daki hastanede yaşamını yitirmesi üzerine söylenmiş ağıttır. Pencereden görülen incir ağacı, gencin sılaya ve hayata olan özlemini simgeler. Türkü, kırık hava türünde olup, Anadolu ağıt geleneği içinde önemli bir örnek olarak kabul edilir ve TRT repertuvarında kaydı mevcuttur.

 Derleme ve tarihçesi 
Türkü, Nida Tüfekçi tarafından 1953 yılında derlenmiş ve notaya aktarılmıştır. 

1973 yılında TRT repertuvarına kaydedilmiştir. TRT repertuvarında numarası 0020'dir ve yöresel varyantları zaman içinde derlenmiştir.

 Hikayesi 
Türkünün sözleri, Anadolu ağıt geleneğinin karakteristik özelliklerini taşır. Hikâye, askerlik sırasında verem hastalığına yakalanan bir gencin İstanbul'daki hastanede yaşamını yitirmesi üzerine kuruludur.

Komşu kızı ile beşik kertmesi olan bir genç evlenmeden önce, askerlik görevine gider. Askerde ince hastalığa (verem) yakalanır ve o yıllarda ilaçlarla kesin tedavi alınamadığı için memleketi olan Yozgat, Akdağmadeni'ne hava değişimi için gönderilir. Beşik kertmesi sözlüsünü görmek ister ancak kızın ailesi, hastalığın bulaşıcı olduğunu düşündüğü için buna izin vermez. Gencin durumu ağırlaşır ve İstanbul'da hastaneye yatırılır. Hastane muhtemeldir ki o dönemde verem hastalığı ile savaşın ön cephesi olan Yedikule Göğüs Hastalıkları Hastanesi'dir. Günümüzde bile hastanenin bahçesinde çam ağaçları yanında incir ağaçları da bolca bulunmaktadır. Hastanede olduğu sürece ne sözlüsü, ne de fakir ailesi onu ziyarete gelemez. Hastane de bu halet-i ruhiye içinde iken bu türküyü yakar. Ancak o yıllarda ölüm oranının çok yüksek olduğu bu hastalıktan kurtulamayarak hastanede vefat eder. Gencin ailesi maddi sıkıntılardan dolayı gencin cenazesini İstanbul'dan memleketine getiremez ve İstanbul'da defnedilir. Günler sonra hastane tarafından, eşyaları içinde bu dizeler ailesine teslim edilir. Fakir aile, çocuklarının bu dizelerini okuyup dertlenmiş ve zamanla yörede ağıt formunda türkü olmuştur.

 Söz ve tema analizi 
Pencereden görülen incir ağacı, gencin sılaya ve yaşama duyduğu özlemin sembolüdür. Tema analizi açısından: 
 Ağıt motifi: Ölüm ve kayıp duygusunun dramatik anlatımı
 Doğa simgesi: İncir ağacı, umut ve özlemi temsil eder
 Sıla/Gurbet teması: Anadolu halk müziğinde sıkça rastlanan motifler
 Halk Kültürü Bağlamı: Eser, sözlü kültür yoluyla nesiller boyunca aktarılmıştır.  

Türkünün melodik yapısı, ağıt türküleri için tipik bir hüzünlü ezgi çizgisine sahiptir ve çeşitli yöre varyantlarında küçük ritmik değişiklikler görülebilir.

 Yöresel varyantlar 
küçükresim|Türkü, Yozgat, Akdağmadeni yöresine aittir.
Türkü, yalnızca Yozgat‑Akdağmadeni yöresiyle sınırlı kalmayıp farklı Anadolu bölgelerinde de çeşitli söz ve melodi farklarıyla söylenmektedir. Yöresel varyantlar, aynı temel anlatıyı korumakla birlikte yöresel dil özellikleri, ezgi yapısı ve ritmik düzenlemeler açısından küçük değişiklikler gösterir.

 Kayıtlar ve icra edenler 
 Zara – Hastane Önünde İncir Ağacı, Misafir (Ulus Müzik, 2 Mayıs 2002).
 Soner Soyer – Bir Sevdadır Türküler: Doğu ve İç Anadolu Türküleri (2010 civarı).
 Şükriye Tutkun – Kumru (2002).
 Hüseyin Turan – Kirvem (1997).
 Mehmet Erenler – Gönül Sesi Türkülerimiz (2003).
 Farklı dönemlerde tekli veya akustik versiyonlar da yayımlanmıştır (örneğin 2023–2025 yorumları).

 Türkü sözleri ve analizi 
Türkünün bestesi ve güftesi anonimdir ve sözlerine aşağıda yer verilmiştir:

Türkünün bazı dizeleri, gencin hastalığı ve sılaya duyduğu özlemi doğrudan yansıtır:

+ Hastane Önünde İncir Ağacı – Söz Alıntısı ve Tematik Analiz Dize / Alıntı  Tematik Analiz "Hastane önünde incir ağacı, dallarında sılama özlemim var"  Doğa-insan ilişkisi ve sılaya duyulan özlem "Yaralı gönlüm hasretle yanar, gece gündüz hasta yatar"  Ağıt ve hastalık teması, dramatik anlatım "Gözüm görmez memleketimi, hayallerimle avunurum"  Gurbet ve özlem teması, bireysel trajedi

 Karşılaştırmalı varyant ve icra tablosu 
Aşağıdaki tablo, türkünün bazı yöresel varyantlarını ve popüler sanatçı yorumlarını karşılaştırır:

+ Hastane Önünde İncir Ağacı – Varyant ve Sanatçı Karşılaştırması Varyant / Sanatçı  Bölge / Albüm  Öne Çıkan Dize  Melodik / Yorum Farkı TRT Repertuvarı 0020  Yozgat / Akdağmadeni  "Hastane önünde incir ağacı, dallarında sılama özlemim var"  Orijinal melodik çizgi, hüzünlü ezgi Zara Misafir (2002)  "Hastane önünde incir ağacı, dallarında sılaya özlemim var"  Modern düzenleme, hafif ritmik vurgu Soner Soyer  Bir Sevdadır Türküler (2010)  "Yaralı gönlüm hasretle yanar, gece gündüz hasta yatar"  Akustik enstrüman ağırlıklı, duygusal vurgular Şükriye Tutkun Kumru (2002)  "Gözüm görmez memleketimi, hayallerimle avunurum"  Yüksek tonlu yorum, geleneksel halk ezgisi unsurları Hüseyin Turan Kirvem (1997)  "Hastane önünde incir ağacı, dallarında sılaya özlemim var"  Hafif tempo değişiklikleri, melodik süslemeler Mehmet Erenler Gönül Sesi Türkülerimiz (2003)  "Yaralı gönlüm hasretle yanar, gece gündüz hasta yatar"  Geleneksel ezgiye sadık, yorumcuların kişisel vurguları eklenmiş

 Ayrıca bakınız 

 Türk halk müziği
 Türkü

 Kaynakça 

 Dış bağlatılar 

 Türkünün notaları (Jpg)
 TRT Repertuvarında türkünün kaydı
 Kültür Portalı'nda türkünün kaydı

Kategori:Türküler
Kategori:Yozgat türküleri
Kategori:Türkçe şarkılar
Kategori:Türk halk müziği şarkıları
Kategori:Yozgat ilinde kültür
Kategori:Ağıtlar
Kategori:Anonim müzik eserleri
Kategori:Söz yazarı bilinmeyenler
Kategori:Ölüm ile ilgili şarkılar