İkinci Dünya Savaşı'nda Fransız Batı Afrikası

II. Dünya Savaşı'nda Fransız Batı Afrikası (Afrique occidentale française, AOF), büyük çaplı çatışmaların yaşandığı bir saha olmamıştır. Bölgede yalnızca tek bir geniş ölçekli harekât icra edilmiştir: Dakar Muharebesi (23–25 Eylül 1940). Bölge, Fransa'nın düşüşünden (25 Haziran 1940) Müttefiklerin Kuzey Afrika istilasına (8–16 Kasım 1942) kadar Vichy Fransası kontrolü altında kalmıştır. Mütareke sonrası Özgür Fransa safına katılmayan tek Fransız Ekvatoral Afrikası sömürgesi olan Fransız Gabonu, Gabon Muharebesi (8–12 Kasım 1940) neticesinde komşu sömürgelerden gelen Özgür Fransız Kuvvetleri'nin eline geçmiş ve bu durum Batı Afrika'yı daha da izole etmiştir.

Metropol Fransası'nın aksine, Batı Afrika'daki Fransız Sömürge Birlikleri (French Troupes coloniales) 1940 mütarekesinden sonra terhis edilmemiş ve bölge Mihver Devletleri tarafından kayda değer bir müdahaleye maruz kalmamıştır; bu durum, bölgenin kurtarılmasının ardından Özgür Fransa kuvvetleri için kıymetli bir askeri takviye teşkil etmesini sağlamıştır. Bu süreçten evvel, Fransız sömürgeleri ile komşu Britanya sömürgeleri, bilhassa Sierra Leone arasında birtakım gerginlikler yaşanmış ve bu durum Haziran 1941'de Freetown Savunma Filosu'nun tefrik edilmesine sebebiyet vermişse de herhangi bir askeri temas vuku bulmamıştır.

 Dakar Muharebesi 

10 Temmuz 1940'ta, Fransız Batı Afrikası'ndaki Senegal'in Dakar limanında bulunan Fransız savaş gemisi Richelieu'nün vurulmasının ardından Afrika'da Britanya karşıtlığı zirveye ulaşmıştı. Ağustos ayında, Özgür Fransa Generali Charles de Gaulle, Fransız Ginesi'ndeki Konakri'ye çıkarma yaparak karadan bir harekât düzenlenmesini teklif etti. De Gaulle, Dakar üzerine yapılacak bir yürüyüşle Özgür Fransa hareketine yönelik halk desteğinin tesis edilebileceğini öngörmüştü. Ancak de Gaulle'ün bu önerisi, Britanya'nın süratle hareket etme arzusu neticesinde reddedildi.

18 Eylül'de, Libreville yolunda ilerleyen üç Fransız hafif kruvazörü, Georges Leygues, Gloire ve Montcalm, Müttefik gemileri tarafından durduruldu. Müdahale eden Müttefik gemileri arasında ağır kruvazör HMAS Australia da bulunmaktaydı. Üç Fransız hafif kruvazörü geri çekilmeye zorlandı.

Fransız gemilerine yönelik bu saldırılar neticesinde Vichy mukavemeti daha da sertleşti. Müttefik kuvvetlerin Dakar'daki Vichy Fransası savunucularını şehre barışçıl bir şekilde girilmesine izin vermeye ikna edememesi üzerine Dakar Muharebesi (23-25 Eylül 1940) vuku buldu. Müttefik kuvvetler ilk olarak Vichy birliklerini propaganda yoluyla ikna etmeye çalıştı; ardından Dakar'ı silah gücüyle ele geçirmeye teşebbüs etti. Her iki girişim de mağlubiyetle sonuçlandı. Müttefiklerin Fransız Batı Afrikası'nı ele geçirme umutları bir süreliğine suya düşerken, bu durum Mütareke'nin hemen sonrasında, daha az gelişmiş ve ekonomik açıdan daha az öneme sahip olan Fransız Ekvatoral Afrikası'nın başlıca Özgür Fransa toprağı olarak kalmasına yol açtı.

 Gabon Muharebesi 

Gabon Muharebesi (Fransızca: Bataille du Gabon) veya diğer adıyla Gabon Seferi (Campagne du Gabon), II. Dünya Savaşı esnasında Kasım 1940'ta vuku bulmuştur. Muharebe, General Charles de Gaulle komutasındaki kuvvetlerin Gabon sömürgesini ve başkenti Libreville'i Vichy Fransası'ndan geri alması ve Fransız Ekvatoral Afrikası'nın Özgür Fransa safına katılmasıyla neticelenmiştir. Bu harekât, Fransa'nın kurtuluşuna önayak olan ilk askerî angajman ve savaşın Ekvatoral Afrika - Batı Afrika bölgesinde cereyan eden yegâne muharebesidir.

 Meşale Harekâtı 

Fransız Batı Afrikası, Meşale Harekâtı neticesinde Müttefik ordularına teslim olmuştur. Dakar Hava Üssü, bu süreçten sonra önemli bir hava üssü haline gelmiştir.

 Ayrıca bakınız 
 Fransa'nın Kurtuluşu
 Thiaroye katliamı

 Kaynakça 

 İlave okumalar 



 Dış bağlantılar 

 Ahoy – Mac's Web Log – "Operation Menace." September 23, 24, 25, 1940. HMAS Australia and the debacle at Dakar with General Charles de Gaulle

 HMAS Australia (II)

Kategori:II. Dünya Savaşı cepheleri
Kategori:Vichy Fransası
Kategori:Fransız Batı Afrikası
Kategori:Batı Afrika tarihi