Hevi, Yusufeli

Hevi veya Heva, tarihsel Tao bölgesindeki köylerden biriydi. Günümüzde Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı Alanbaşı (eski adı Kiskim) köyünün bir mahallesi olup "Bağlık" ve "Hav Bağları" olarak bilinir.

Tarihçe

Hevi (ხევი) veya Heva (ხევა) Gürcüce "dere" veya "vadi" anlamındaki kelimeden gelir."ხევი" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5"თავი" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5 Hevi Gürcistan'daki tarihsel bir bölgenin de adıdır. Çoruh Nehri kıyısındaki Hevi adlı yerleşim yeri, erken Osmanlı kaydında "Hav" (خاو) şeklinde yazılmıştır.Taner Artvinli, Yusufeli Külliyâtı, İstanbul, 2013, 2 cilt, I. cilt, s. 309, ISBN 9786058624818. Hevi kelimesinin "Hav" (خاو) şekilde yazıldığına dair Toroshav (تورسخاو)  gibi örnekler de mevcuttur.

Hevi, Orta Çağ'da Gürcistan'ın batı kesimini oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir. 

Hevi köyü, 1555 tarihli Osmanlı tahrir defterine göre, Pertekrek sancağına bağlı bir köydü ve nüfusu, 4 Hristiyan haneden oluşuyordu. Köyde buğday, arpa, darı, üzüm, meyve, pamuk ve bakla tarımı ile bostancılık ve arıcılık yapılıyor, kestane yetiştiriliryordu.Taner Artvinli, Yusufeli Külliyâtı, İstanbul, 2013, 2 cilt, I. cilt, s. 309, ISBN 9786058624818.

Hevi köyü, 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterinde "Heva" şeklinde geçer. Bu tarihte bu yerleşim yeri, Tortum sancağının Pertekrek nahiyesine bağlıydı ve köyde 17 hane bulunuyordu.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 100.  ISBN 978-9941-25-828-2 Köy halkı halkı daha sonra Müslümanlaşmış ve 1652 tarihli cizye defterinde de tamamı Müslüman olarak kaydedilmiştir. 1848 tarihli Erzurum Vilayeti nüfus defterinde Hav veya Hevi, ayrı bir köy olarak değil, Kiskim köyünün mahallesi olarak kaydedilmiştir.Taner Artvinli, Yusufeli Külliyâtı, İstanbul, 2013, 2 cilt, I. cilt, s. 309, ISBN 9786058624818.

Hevi veya Hav köyü günümüzde, "Bağlık" veya "Hav Bağları" adıyla Alanbaşı köyünün bir mahallesidir.

Kaynakça

Kategori:Artvin ili tarihi
Kategori:Tao-Klarceti
Kategori:Yusufeli belde ve köyleri