Akmeşe, Yusufeli

Akmeşe, Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı Cevizlik (eski adı Çimçimi) köyünün bir mahallesidir.

Tarihçe

Akmeşe mahallesinin eski adı Bedazor'dur. Bedazor veya Bedazori (ბედაზორი) adının Petrazori ‘den (პეტრაზორი) değişime uğradığı tahmin edilmektedir.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 1113.  ISBN 978-9941-25-828-2 Gürcü dilindeki “petra” (პეტრა), Yunancadan girmiş olup kaya anlamına gelir. Gürcüce yer adlarında sıkça rastlanan “zori / დzori” (ზორი / ძორი) ise, dere veya vadi anlamında Ermenice bir kelimedir."პეტრა" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5 Bu yer adı Türkçe kaynaklarda Bedazor (بداذور) şeklinde geçer.Buket Şahin, 1835 tarihli Çıldır Eyaletine Bağlı Livane-i Ulya Sancağı 2768 numaralı Nüfus Defterinin Değerlendirilmesi, Erzurum, 2019, s. 328.  Yüksek lisans teziTrabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 356, ISBN 9789157871117.

Bedazor, Orta Çağ'da Gürcistan'ın batı kesimini oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir. Günümüze büyük ölçüde sağlam ulaşan Bedazori Kalesi de bu dönemden kalmıştır.2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2017, s. 52.  ISBN 978-9941-9470-8-7 Bununla birlikte Bedazor erken dönem Osmanlı kaydında bir köy olarak yer almamıştır.

Bedazor köyü, 1835 tarihli Müslim nüfus defterinde “Bedazor” (بداذور) adıyla Çıldır Eyaleti’ne bağlı Livane-i Ulya sancağının köylerinden biriydi. Osmanlı idaresinin vergi salma ve askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği bu tarihte köyde 14 hanede 34 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Bedazori’nin toplam nüfusunun yaklaşık 68 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. Bu sırada Bedazor bir nahiyenin de adıydı ve bu nahiyenin idari merkezi Bedazor köyüydü.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 102.  ISBN 978-9941-25-828-2Buket Şahin, 1835 tarihli Çıldır Eyaletine Bağlı Livane-i Ulya Sancağı 2768 numaralı Nüfus Defterinin Değerlendirilmesi, Erzurum, 2019, s. 28.  Yüksek lisans tezi

Bedazor daha sonra Trabzon vilayetine bağlandı. Nitekim 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde Bedazor (بدازور) olarak kaydedilmiş olan yerleşim, Lazistan sancağına bağlı Livana kazasının köylerinden biriydi. Köyün nüfusu 11 hane ve 31 kişi olarak kaydedilmiştir. 1835 tarihli nüfusuyla kıyaslandığında sadece erkek nüfusunun kaydedildiği görülebilir. Buna dayanarak Bedazori’nin toplam nüfusunun yaklaşık 62 kişiden oluştuğu söylenebilir.Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 357, ISBN 9789157871117.

Bedazori, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Artvin vilayetinin Yusufeli ilçesinin merkez nahiyesine bağlı bir köydü.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 82. 1935 genel nüfus sayımında bir köy olarak geçmemesi, bu iki tarih arasında Çilçim (Çimçimi) köyüne bir mahalle olarak bağlandığını göstermektedir. Bedazori Türkçe olmadığı için köyün adı Akmeşe olarak değiştirilmiştir.

Bedazor köyünde bilinen tek tarihsel yapı, Orta Çağ'da Gürcülerden kalma Bedazori Kalesi’dir. Kale, ulaşımı zor bir kayalık tepede yer alır ve günümüze ulaşan duvarlarının yüksekliği 8 metreyi bulur. Burada geleneksel Gürcü şarap yapımında kullanılan ve kvevri denilen on kadar şarap küpü tespit edilmiştir.2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2017, s. 52.  ISBN 978-9941-9470-8-7

Kaynakça

Kategori:Artvin ili tarihi
Kategori:Tao-Klarceti
Kategori:Yusufeli belde ve köyleri