Taş Mektep (Yozgat)

Taş Mektep (Yozgat), Sarı Mektep veya  Tarihi Yozgat Lisesi olarak da bilinen, 1895 yılından beri hizmet veren eğitim-öğretim kurumu. Okulda, devlet yönetiminde görev alan pek çok ünlü isim yetişmiş ve Yozgat'a bir dönem, üniversite gibi itibar görmüştür.

Okul binasının kim tarafından ve hangi mimara yaptırıldığı belli değildir. 1927 tarihli Tuğra ve Medhiyelerin kaldırılması kanununun yanlış anlaşılması nedeniyle binanın cümle kapısı üzerindeki kitabe kazındığından, binanın yapım tarihi ve yaptıranı öğrenilememiştir.

Tarihi lise, 1. Dünya Savaşı'nda seferberlik ilan edilmesiyle yaklaşık 200 öğrencisinin gönüllü olarak silah altına alınıp Çanakkale Savaşlarına katılması ve öğrencilerin savaşta şehit düşmesi üzerine okulun o dönem mezun verememiş olmasından ötürü, 2015 yılında Gençlik ve Spor Bakanlığının yayınladığı ‘Gazi Liseler' arasında yer almıştır.

Yozgat Lisesi, eğitim-öğretim hizmetinin yanı sıra, kütüphanesinde bulundurduğu 10 bin kayıtlı kaynak eserle de hizmet vemektedir. Bu kaynakların arasında Osmanlı döneminden kalma el yazması eserler de bulunmaktadır.

Lise koridoruna 2017'de İl Eğitim Tarihi Müzesi kurulmuştur. Müzede, kentin eğitim tarihine ışık tutan materyaller sergilenmektedir.

 Okul binasının fiziki özellikleri 
Sarı kesme taşlardan yapılmıştır. Bodrum hariç iki katlıdır. Kırma çatılı, dikdörtgen planlıdır. Doğu-batı doğrultusunda uzanır. Ana giriş, güneye bakan cephededir. Bu cephedeki kapının üzeri cumbalıdır. Orjinalinde cumba dört sütun üzerinde durmaktayken artık iki sütun üzerinde durmaktadır. Kapının sağ üst köşesinde, üzeri okunamayan, altı satırlık bir kitabe bulunur.

Binada, ana giriş kapısı dışında beş kapı daha vardır. İkisi doğu, ikisi batı ve biri kuzey yönündedir. Binanın muhtelif cephelerinde yuvarlak kemerli silme taş çerçeveli pencereler bulunur. 

1980-1981 yılında bina büyük bir onarım geçirmiş, orijinali ahşap olan tavan, zemin ve merdivenler betonarme yapılmıştır. 
 Tarihçe 
1869'da Maarif-i Umumi Nizamnamesi yürürlüğe girdi. Nizamnamede, bütün köy ve mahallelerde sıbyan mekteplerinin, beş yüz haneli kasabalarda ve idadilerin vilayet merkezlerinde de sultanilerin açılması hükme bağlanmıştı. Sultan II. Abdülhamit döneminde ve Tanzimat döneminde Nizamnameye uygun biçimde okullar açılmaya devam edildi. 1884'te toplanan vergilerin bir bölümü ile devlet okulları yapıldı.

1895 yılında Taş Mektep, beş yıllık eğitim sunan Nehari İdadi olarak kullanıma açıldı. Nehari İdadi; ortaokul seviyesinde, yatılı olmayan, gündüzlü eğitim veren rüştiyeden sonra yüksek okula hazırlayan bir eğitim kurumuydu. 1908-1909 eğitim-öğretim yılında okul, idadi statüsü kazandı ve eğitim süresi yedi yıl oldu. 1912 yılında Manastir Sultanisi kapanınca, öğrenci ve öğretmenleri Yozgat'a nakledildi ve eğitim burada sürdürüldü. 1913 yılında idadilerin Sultani Mektebi olarak değiştirilmesi sürecinde okul, Yozgat Mekteb-i Sultanisi adını aldı.

1910 yılında okulda futbol takımı kuruldu ve okulun adının Yozgat Mekteb-i Sultanisi olmasından itibaren takım, ‘Yozgat Mekteb-i Sultani Futbol Takımı' bilindi. Bu takım, Anadolu'da kurulan ilk futbol takımıdır 

Okul, 1914-1917 arasında kapalı kaldı ve öğrenciler Konya Lisesi'ne nakledildi. Halkın talebi üzerine 1924 yılında tekrar bu binada eğitim öğretim başladı.  1933-1934 yılından itibaren, Yozgat milletvekili Salih Bozok ve Vali Bekir Sami Baran'ın çabalarıyla lise olarak hizmete sunuldu. 

 Kaynakça