Kürmük Kilisesi

Kürmük KilisesiKürmük məbədi tarixi yaddaş abidəsidir: [Qax rayonundakı maddi-tarixi abidə haqqında] //Mədəniyyət.- 2015.- 3 Haziran.- S. 11. (Gürcüce: ქურმუხის წმინდა გიორგის ეკლესია - Azerice: Müqəddəs Georgi Kilsəsi) veya Aziz Georgi Kilisesi, Azerbaycan'ın Kah rayonunda, geçmişte var olan antik bir Gürcü mabedinin (M.S. I-III yüzyıllar) kalıntıları üzerine, XIX. yüzyılda Çarlık Rusyası tarafından bölgeyi Hristiyanlaştırmak ve dini bir dayanak oluşturmak amacıyla inşa edilmiş bir kilisedir.

 Tanımı 
Dilbilimci Zaza Aleksidze'ye göre "Kürmük" adı Udi dilinde "kur" (kuyu, çukur, oyuk) ve "-mux" ise Albancada çokluk anlamı veren bir ekten oluşur. Onun yorumuna göre Kürmük, Aziz Yelisey'in putperestlerle karşılaşıp öldürüldüğü Zerkoyn ovasının, Hristiyanlıktan sonraki adıdır.J. Gippert, W. Schulze, Z. Aleksidze, J.-P. Mahé – The Caucasian Albanian Palimpsests of Mount Sinai, Brepols Publishers, ISBN 978-2-503-53116-8, 2008; 1-ci cild, s. xii

2006 yılı Eylül ayında, yapının güney kısmında yapılan arkeolojik kazılarda yapının dört farklı dönemde (1-3. yüzyıllar, 4-7. yüzyıllar, 8-11. yüzyıllar ve 19. yüzyıl) yeniden inşa edilip onarıldığı tespit edilmiştir. Kazılar, kilisenin antik bir mabedin kalıntıları üzerine inşa edildiğini ortaya koymuştur. Gürcü kaynaklarında kilisenin adı ilk kez 1310 yılında, Gürcü patriği III. Evtimios (1310-1325) tarafından yapılan bir ziyaret sırasında geçer. Magelaşvili İncilleri olarak bilinen bu kaynağa göre, patrik Kiş-Kürmük başpiskoposu Kirill Donauri'yi ziyaret etmiş ve ona bazı dini görevler vermiştir.

Kilisenin ilk hali, 1614-1617 yıllarında Şah Abbas'ın seferi sırasında yıkılmıştır. Ardından, Ilısu Sultanlığı'nı işgal eden Çarlık Rusyası, Hristiyanlığı yaymak amacıyla "Kafkasya'da Hristiyanlığın Yeniden Tesisi İdaresi" aracılığıyla, eski tapınağın kalıntıları üzerine yeni bir kilise inşa etmiştir.H. Əzimov, Ş. Restorasyon çalışmaları 1891 yılında başlamış, 1894 yılında tamamlanmıştır. Kilisenin ilk ruhani lideri Mihail Kuloşvili (1825-1918) olmuştur. Sovyet döneminde yapı sinema salonu olarak kullanılmıştır.

Günümüzde Gürcü Ortodoks Kilisesi, Kürmük'ü Kah ve Kürmük piskoposluklarının ikinci büyük katedrali olarak kabul eder. Ancak Azerbaycan Kültür Bakanlığı'na göre Kürmük, bir Alban kilisesidir. Azerbaycan Cumhuriyeti Kültür Bakanlığı'nın 2 Ağustos 2001 tarih ve 132 sayılı kararıyla yerel öneme sahip taşınmaz tarihi ve kültürel anıtlar listesine 4581 nolu olarak dahil edilmiştir. Resmi olarak bir ibadet yeri olarak sayılmamasına rağmen, burada her yıl Kürmükoba Bayramı kutlanmaktadır.

 Ayrıca bakınız 

 Azerbaycan'daki yerel öneme sahip mimari anıtların listesi
 Kafkas Albanyası mimarlığı

 Galeri 

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 



Kategori:Vikiveri'de OSM ilişki kimliği olmayan bilgi kutusu için harita işaretleyici
Kategori:Azerbaycan'daki kiliseler