Ürgüp Rüştiye Mektebi

Ürgüp Rüştiye Mektebi,  Ürgüp'te 20. yüzyıl başında eğitime başlayan, Cumhuriyetin ilanından sonra ilkokula dönüşen eğitim kurumu.

Yapımı 1911' de tamamlanan binası, Kapadokya'ya özgü yerel özellikler ve yerel malzeme kullanımıyla inşa edilmiştir.  Yapı,  2008'e kadar ilkokul olarak eğitim işlevini sürdürmüş; bu tarihten sonra restore edilip Öğretmenevi olarak kullanılmaya başlamıştır.  Halk arasında "İnkılap İlkokulu" adıyla bilinir.

 Konumu 
Ürgüp Rüştiye Mektebi'nin binası, Ürgüp'ün en eski yerleşim bölgesi olan Temenni Mahallesi'nde Ahmet Refik Caddesi üzerinde, Karamanoğlu Camii'nin karşısındadır. 

 Tarihçe 
19. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin Konya Vilayeti Niğde sancağına bağlı bir kaza olan Ürgüp'te 1870-1880 arasında bir erkek rüştiye mektebi eğitim öğretime başlamıştır.  Arşiv kayıtlarına  göre mektebe ilk öğretmen tayini 1872'de yapılmıştır. Okulun farklı amaçlı yapılmış bir binada veya kiralanmış bir konakta hizmete girmiş olduğu düşünülür. 

Okul binası, Ürgüplü Mustafa Hayri Efendi'nin Evkaf Nazırı olduğu dönemde inşa edilmiştir.  Okulun ön cephesinde saçak altında bulunan özgün kitabesinde "Mekteb-i Rüşti" olarak 1911 yılında (H.1329)  Mevlüt Usta tarafından yaptırıldığı yazar. İki katlı yapı, sekiz sınıflıdır.  Başlangıçta iki sınıflı bir erkek rüştiye mektebi olarak açılan okul; daha sonra "Numune Mektebi" adını alarak beş sınıflı hale dönüştürülmüş; cumhuriyetin ilanından sonra "İnkılap İlkokulu" adını almıştır.  1960 yılında iç mekanlarında basit onarımlar yapılmış; İlkokul 2008'e kadar eğitime devam etmiştir. Bu tarihte sonra bina restore edilmiş ve öğretmenevi olarak yeni bir işlev kazanmıştır. 2018'de öğretmenevine ek bina inşa edilmiştir. 

 Mimari özellikleri 
Eğimli bir arazi üzerine inşa edilmiş iki katlı, dikdörtgen biçiminde bir yapıdır. Kapadokya bölgesinde yaygın olarak kullanılan sarı kesme taş kullanılarak inşa eidlmiştir.Bölgede  sık görülen iç sofalı evlere benzer bir tasarımı vardır. 

Ön cephesi kuzey yönündedir. Zeminden yüksekte olan bina girişi cepheden yaklaşık bir metre içeridedir ve sivri kemerli bir niş içindedir. Anıtsal biçimldeki girişin iki yanında, birinci katta da devam eden sütunçeler bulunur. Ön ve yan cephelerin kesiştiği köşelerde de aynı sütunçeler kullanılmıştır. Ana giriş kapısının yanında yapıya sonradan eklenen dikdörtgen çerçeve içerisinde Osmanlı tuğrası kabartması ve 1908-1911 tarihleri bulunur. Yapının kitabelik kartuşu üst katta,  giriş cephesinin tam ortasındadır

Giriş katındaki iç sofa görünümünde olan koridora orijinal planda dört derslik açılır. Sınıflar, ahşap tavanlı, taş zeminli 40 metrekare boyutunda dikdörtgen odalardır. Ana giriş kapısının karşısında üç kollu merdiven bulunur. Bu merdiven ile birinci kata ulaşılır. Birinci katta iç sofa biçiminde olan dikdörtgen koridora dört derslik ve bir idari oda açılmaktadır.

Yapının zemin ve birinci kat pencereleri tam daire kemer şeklindedir. Her katta dörder pencere olmak üzere toplam sekiz pencere vardır. Pencerelerin çevresi dışa taşkın söve biçimindedir

Öğretmenevine dönüştürülme sürecinde  derslikler odaya dönüştürülmüş ve içlerine tuvalet-banyo eklenmiş; yapı cephelerinde değişiklik yapılmamıştır.

 Kaynakça 

Kategori:Ürgüp
Kategori:1911'de tamamlanan yapılar
Kategori:19. yüzyılda kurulan eğitim kurumları