Partav

Partav, Firuzabad veya Antik Berde, Kafkas Albanyası ve Arminiya'nın başkentiydi. Rus saldırılarıyla sonucunda zayıflamış ve Moğol istilaları sırasında yıkılmıştır.

 Tarihi 
460'larda Kafkas Albanyası hükümdarı II. Vaçe tarafından tarafından kurulan kent, krallığın başkenti olarak Kabalaka'nın yerini almıştır."The earlier capital of Albania seems to have lain north of this river (Kur), whereas the later capital Perozapat (Partav, Barda'a) was built by the Albanian Vach'e only under the Sasanian king Peroz (457-84)": Vladimir Minorsky, A History of Sharvan and Darband in the 10th-11th Centuries. Cambridge: Heffer and Sons, 1958. Ulubabyan, Bagrat. «Պարտավ». Armenian Soviet Encyclopedia. Yerevan: Armenian Academy of Sciences, 1983, vol. 9, p. 210. 7. yüzyıla ait Aşharhatsuyts Atlası'nda Utik bölgesinin bir parçası olarak gösterilmiştir.Anania Shirakatsi (1992). The Geography of Ananias of Širak: Ašxarhacʻoycʻ, the Long and the Short Recensions. Trans. Robert Hewsen. Wiesbaden: Reichert, p. 66.<ref> In the long recension of the Ashkharats'uyts''', this section, in Classical Armenian, reads: "Ուտի առ մտից կայ Երասխայ ընդ մէջ Արցախայ և Կուռ գետոյ. ունի գաւառս զոր Աղուանք ունին՝...Ուտի առանձնակ՝ յորում Պարտաւ քաղաք."</ref> 552 yılında Partav, Alban Havari Kilisesi'nin dini merkezi statüsünü kazanmıştır. 10. yüzyılda Berde, Nasturi Kilisesi'nin Arran Piskoposluğu'na ait idari ve dini merkez statüsünü kazanmıştır.

Musa Kalankatlı, Cavanşir'in Berde yakınlarında inşa ettirdiği manastırlara dair şu bilgileri aktarmaktadır: "Katolikosu ve tüm eyaletlerin piskoposlarını yanına alarak Firuzabad'dan yola çıktı ve iki il arasında kendi istirahati için inşa ettirdiği manastırda dua etti..." Bu kayıtlarda ayrıca Cavanşir'in, başkentten bir günlük mesafede, Berde-Girdman yolu üzerindeki kışlık ikametgahında inşa ettirdiği bir diğer manastırdan da bahsedilmektedir.

 944 Baskını 

İlk kroniklere göre, 944 yılında I. Igor önderliğindeki Ruslar, Müsâfirîler devletinin hükümdarı Merzan bin Muhammed'i"Bardha'a". Encyclopaedia of Islam yenerek Arran'ın başkenti Berde'yi ele geçirmiştir.Tarix. — Azərbaycan 7–ci əsrin ortaları – 13–cü əsrin əvvəllərində, səhifə 201. // Azərbaycan Milli Ensiklopediyası. 25 cilddə. Məsul katib akademik T. M. Nağıyev. "Azərbaycan" cildi. Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi, 2007, 884 səhifə. ISBN 9789952441017 Otoritelerinin tanınması karşılığında Ruslar, yerel halkın inançlarını serbestçe sürdürmelerine izin vermişlerdir; Rus askeri varlığının mahiyeti, bölgede kalıcı bir egemenlik kurmayı hedeflediklerini göstermektedir.Logan (1992), pp. 201–202; "Rus". Encyclopaedia of Islam İbn Miskaveyh'in aktardığına göre, yerel halkın Ruslara taş atması ve saldırgan tutum sergilemesiyle barış süreci bozulmuştur. Bunun üzerine Ruslar, şehir sakinlerinin bölgeyi terk etmelerini talep etmiş; ancak bu talebin reddedilmesi üzerine sivil halkı öldürmeye ve pek çok kişiyi fidye amacıyla rehin almaya başlamışlardır. Katliam, müzakereler için kısa bir süreliğine durdurulmuş olsa da müzakereler de başarısızlıkla sonuçlanmıştır.Logan (1992), pp. 201–202 Ruslar birkaç ay boyunca Berde'de kalmışAccording to Yaqut, they stayed for a whole year. "Bardha'a". Encyclopaedia of Islam ve şehri, çevre bölgeleri yağmalamak ve kayda değer miktarda ganimet elde etmek amacıyla bir askeri harekat üssü olarak kullanmışlardır.Vernadsky (1959), p. 269 Berde, Ruslar arasında hızla yayılan salgın hastalıklar neticesinde tahliye edilmiştir.Logan (1992), p. 202 İbn Miskaveyh, Rusların "burada bulunan meyve çeşitlerine aşırı derecede düşkünlük gösterdiklerini, bunun da aralarında bir salgına yol açtığını... ve böylece sayılarının azalmaya başladığını" aktarmaktadır. Ruslar arasında yayılan bu salgın hastalıktan cesaret alan Müslüman kuvvetler şehre yaklaşmıştır. Rusların düzenlediği karşı saldırı başarısızlıkla sonuçlanmıştır. Bu çarpışmada 700 savaşçılarını kaybeden Ruslar, kuşatılma endişesiyle Berde Kalesi'ne sığınmış ve burada Müslümanlar tarafından muhasara altına alınmışlardır. Hastalık ve kuşatma neticesinde bitkin düşen Ruslar, "gece vakti kaleyi terk ederek yanlarında taşıyabildikleri kadar hazine, mücevher ve değerli kıyafetle birlikte; seçtikleri erkek ve kız çocuklarını da alarak Kura Nehri'ne doğru ilerlemişlerdir. Nehir kıyısında kendilerini bekleyen, onları evlerinden getiren mürettebatlı gemiler ve ganimetin bir kısmını paylaştıkları 300 kişilik bir Rus birliği ile karşılaşmışlardır." Müslümanlar daha sonra Rusların mezarlarını açarak, gömüldükleri sırada yanlarında bulunan silahları çıkarmışlardır.

 Sanatta 
Nizami Gencevi'nin "İskendername" eserinde Nüşabe, Berde'nin hükümdarı olarak tasvir edilmiştir. V. Omarov bu konuda şöyle yazmaktadır: "Quintus Curtius Rufus'un aktardığı bilgilere göre İskender, Kafkas Dağları'ndan Phasis (Rioni) Nehri'ne kadar uzanan bölgeye hükmeden Amazon kraliçesi Thalestris ile görüşmüştür. Nizami Gencevi'nin 'İskendername' adlı mesnevisindeki Berde hükümdarı Nüşabe imgesinin, muhtemelen bu tarihi verinin etkisiyle kurgulanmış olması mümkündür."V. Ömərov -Qədim Azərbaycan Atropatena dövlətinin yaranması və süqutu , Səs.- 2012.- 17 avqust.- S. 15. Gulak, Rusların Berde'ye yönelik saldırılarına odaklanarak; 12. yüzyılda yaşamış olan Nizami'nin, bu efsaneyi kendisinden önceki anlatılardan duymuş olabileceğini ifade etmektedir.Н. И. Гулак -  О знаменитом персидском поэте Низами Гянджинском и его поема «Поход русов против Барда», Сб.: «Материалов для описания местностей и племен Кавказа», вып. 26, Тифлис, 1899, стр. 116-127

 Ayrıca bakınız 

 Berde

 Kaynakça 

 Bibliyografya 

 Moisey Kalankatlı. История агван Моисея Каганкатваци, писателя X века (trans. and ed. by Patkanov). St. Petersburg, 1861.
 Logan, Donald F. (1992). The Vikings in History 2nd ed. Routledge. ISBN 0-415-08396-6
 Vernadsky, George (1959). The Origins of Russia''. Oxford, Clarendon Press.
Kategori:Azerbaycan'daki arkeolojik sitler
Kategori:Otomatik boyutlandırılan çoklu resim kullanılan sayfalar