Köroğlu Kalesi (Şemkir)

Köroğlu Kalesi, Şemkir rayonunda bulunan ve 16.-17. yüzyıllara ait tarihi ve mimari bir anıttır. Anıtın günümüze ulaşan kalıntıları, masif kireç taşından oluşan yükseltinin en sarp noktasında konumlanmıştır.

Köroğlu Kalesi'nin duvarlarının yapımında yerel sünger taşı kullanılmıştır. Dış cephede, duvar işçiliği düzgün yatay çizgiler halinde gerçekleştirilmişken, iç kısımda duvar işçiliğinin düzgünlüğüne aynı ölçüde önem verilmemiş ve kireç harcı ile kaplanmıştır. Duvarlarda sağlam kireç harcı kullanılmıştır. Çıplak kaya üzerinde yükselen kale, temelsiz olmakla birlikte bulunduğu dik kayanın yüzeyine organik bir şekilde uyum sağlayacak biçimde inşa edilmiştir.

 Tariki 
Küçük Kafkas Dağları'nın kuzey yamaçları, Kura Nehri ve kolları ile içlerinden akan dağ dereleriyle sulanan verimli ovalar bakımından oldukça zengindir. Kura Vadisi'nden platoya açılan hat; çok sayıda müstahkem yapıya ev sahipliği yapmaktadır ve yoğun bir savunma sistemiyle tahkim edilmiştir. Bu yapıların inşası için yüksek alanlar tercih edilmiştir; böylece her bir yapıdan geniş çevre arazisi ve en yakın bölgede yer alan diğer savunma yapıları gözlemlenebilmektedir. Şemkir rayonundaki Köroğlu Kalesi, bu tür savunma ve gözetleme yapılarından biridir.

Anıtın günümüze ulaşan kısmı, tamamen kireç taşından oluşan bir tepenin en yüksek noktasında yer almaktadır. Tepenin yamaçlarında ve eteklerinde birçok mezar anıtı bulunmaktadır. Şemkir şehrinde, Cagirçay Nehri kıyısında, Köroğlu Kalesi yakınlarında, dört duvar ve köşe kulelerinden oluşan bir başka savunma yapısının kalıntıları günümüze kadar ulaşmıştır. Büyük bir tepenin üzerinde yer alan kale, Kura Nehri vadisinin ve Büyük Kafkas Dağları'nın eteklerine hakim bir konumda konumlanmaktadır. Kale ayrıca Cagirçay vadisine de hakim bir konumdadır.

Şemkir, Göygöl ve Ağstafa rayonlarında Gürcistan sınırına kadar uzanan bu tür küçük savunma ve gözetleme yapıları, nehir vadilerinin izlenmesine ve yakın çevredeki kalelerin uyarılmasına olanak sağlayacak şekilde zincirleme biçimde konumlandırılmıştır. Yerel gelenekler, bu kalelerin ve hisarların çoğunu Köroğlu ile ilişkilendirmektedir. Bununla birlikte, kalelerin bazı bölümlerinde 17.-18. yüzyıllara ait inşa ve yeniden yapılanma izleri gözlenmekle birlikte, çoğunun tarihi çok daha eski dönemlere dayanmaktadır.

 Mimari özellikleri 
Köroğlu Kalesi'nin duvarlarının yapımında yerel sünger taşı kullanılmıştır. Dış cephede, duvar işçiliği düzgün yatay çizgiler halinde gerçekleştirilmişken, iç kısımda duvar işçiliğinin düzgünlüğüne aynı ölçüde önem verilmemiş ve kireç harcı ile kaplanmıştır. Duvarlarda sağlam kireç harcı kullanılmıştır. Çıplak kaya üzerinde yükselen kale, temelsiz olmakla birlikte bulunduğu dik kayanın yüzeyine organik bir şekilde uyum sağlayacak biçimde inşa edilmiştir.

Kalenin çevresindeki kaya yüzeyinde; çapları 14-20 cm, derinlikleri ise 15-20 cm arasında değişen kase formlu oyuklar (küp şekilli çukurlar) tespit edilmiştir. Bu oyuklar, birbirlerine sığ kanallar vasıtasıyla bağlanmıştır. İshak Caferzade Cingirdağ ve Haçbulak'ta da örneklerine rastlanan bu tip kaya oyuklarını Taş Devri'ne tarihlendirmektedir.

 Kaynakça 

 Bibliyografya 




Kategori:Azerbaycan'daki tarihî yerler