Muhammed Kazım Şeriatmedari

Muhammed Kazım Şeriatmedari (Farsça: محمد کاظم شریعتمداری) bilinen adıyla Şeriatmedari (5 Ocak 1906, Tebriz - 3 Nisan 1986, Tahran), İranlı merci-i taklid. Şii geleneğinde din adamlarının devlet görevlerinden uzak tutulması düşüncesini benimseyen ve Yüce Lider Ruhullah Humeyni'yi eleştiren Şeriatmedari, Tahran'daki ABD büyükelçiliğinde diplomatların rehin alınmasını kınamıştı.

1963'te, İran Anayasası'na göre bir mercinin idam edilemeyeceği gerekçesiyle, Ayetullah Humeyni'yi Büyük Ayetullah olarak tanıyarak Şah Rıza Pehlevi'nin idam etmesini engelledi. Bunun yerine Humeyni sürgüne gönderildi. Önde gelen müçtehit olarak, Humeyni'nin gelişine kadar Kum Havzası'nın başıydı.

Ocak 1978'de Kum'da dini muhaliflerin düzenlediği gösterilerin ardından Şah'ın güvenlik güçleri ateş açtı ve altı kişi öldü. Şeriatmedari, katliamları kınadı ve Ayetullah Humeyni'nin geri dönmesini istedi. Humeyni'nin dönüşünü tebrik ederek, 4 Şubat 1979'da ona bir mektup gönderdi.

Şeriatmedari, Humeyni'nin "velayet-i fakih" kavramına ilişkin yorumuna karşıydı. Humeyni'nin aksine, Şeriatmedari, din adamlarının topluma hizmet etmesi ve siyasetten uzak durması gerektiği yönündeki geleneksel İsnaaşeriyye Şiiliği görüşüne bağlı kaldı. Dahası, Şeriatmedari, ne kadar ahlaki açıdan doğru olursa olsun, hiçbir yönetim sisteminin bir halka zorla dayatılamayacağına inanıyordu. O, halkın kendi işlerini yönettiği demokratik bir hükûmetin, velayet-i fakih anlayışının doğru yorumuyla tamamen uyumlu olduğuna inanıyordu. Devrimden önce Şeriatmedari, 1906 İran Anayasası'yla yürürlüğe giren anayasal monarşi sistemine geri dönülmesini istiyordu.

 Ev hapsi ve ünvanının alınması 
Nisan 1982'de Sadık Kutubzade, askeri subaylar ve din adamlarıyla birlikte Humeyni'nin evini bombalamak ve devleti devirmek için komplo kurmak suçlamasıyla tutuklandı. Kutubzade, Humeyni'nin hayatına yönelik herhangi bir niyeti olmadığını ve İslam Cumhuriyeti'ni devirmek için değil, hükûmeti değiştirmek için hareket ettiğini iddia etti. İşkence altında, plan hakkında bilgilendirildiğini ve plan başarılı olursa kendisine para ve hayır duası sözü verdiğini iddia ettiği Ayetullah Şeriatmedari'yi de suçladı.

Ancak işkence altında alınan itiraf, Şeriatmedari'nin karakteri ve pasifist görüşleriyle uyuşmuyordu. Kutubzade ile Ayetullah arasında aracı olmakla suçlanan Şeriatmedari'nin damadı hapis cezasına çarptırıldı ve Şeriatmedari'yi itibarsızlaştırmak için bir propaganda kampanyası başlatıldı. Şeriatmedari'nin ailesinden kişiler tutuklandı ve işkenceye maruz kaldı. İran hükûmetinin önde gelen isimlerinden ve İran Hadis Üniversitesi Rektörü Muhammed Reyşehri'nin anılarını içeren yeni bir kitaba göre, Ayetullah bizzat Reyşehri tarafından dövülmüştür.Mohammad Mohammadi Raishahri, Khaterat (Memoire), vol.2 Bütün bunlar, yaşlı Ayetullah'ı ulusal televizyona çıkmaya, bir itiraf okumaya ve yirmi yıl önce ölümden kurtardığı adamdan af dilemeye zorladı.

Müçtehit olması nedeniyle hükûmet onu halk önünde idam edemedi. İslam Araştırmaları ve Yayınları Merkezi kapatıldı ve 1986'daki ölümüne kadar ev hapsinde kaldı. Kum şehrindeki bir mezarlıkta sade bir mezara gömüldü. Din adamlarının cenaze namazına katılmaları engellendi; bu durum, İran devriminin önde gelen isimlerinden Büyük Ayetullah Hüseyin Ali Muntazeri'nin eleştirilerine yol açtı.

 Kaynakça 

 Kaynaklar 






Kategori:1906 doğumlular
Kategori:Tebriz doğumlular
Kategori:1986'da ölenler
Kategori:Tahran'da ölenler
Kategori:İran Devrimi'nde kişiler
Kategori:İran tarafından tutuklanan kişiler
Kategori:İranlı devrimciler
Kategori:İranlı büyük ayetullahlar
Kategori:İranlı muhalifler
Kategori:İran Azerileri