Şövalyeler Savaşı

Şövalyeler Savaşı veya İmparatorluk Şövalyeleri Ayaklanması, 27 Ağustos 1522 ile 6 Mayıs 1523 tarihleri arasında gerçekleşen olay. Evanjelik şövalye Franz von Sickingen liderliğindeki Kardeşler Konvansiyonu'nun, Trier Prens-Piskoposu Richard'ı zorla görevden uzaklaştırmayı ve topraklarını sekülerleştirmeyi amaçlayan başarısız bir teşebbüsdür. Bu çekişme, Sickingen'in ölümüyle sonuçlandı ve büyük olasılıkla 1524-1526 yılları arasındaki Alman Köylü Savaşı'na da ilham verdi.

 Arka plan 

 İmparatorluk şövalyeleri 
küçükresim|Franz von Sickingen
Geç Orta Çağ'ın sonlarında imparatorluk şövalyeleri sürekli bir gerileme süreci içindeydi. Kentlerin egemenliğindeki ticaret ve sanayinin geleneksel tarım üzerinde giderek daha fazla baskı kurması, artan faiz oranları ve düşen toprak değerleriyle birleşerek şövalyeleri ekonomik açıdan ciddi biçimde zayıflattı. Buna karşılık Kutsal Roma İmparatorluğu'ndaki giderek zenginleşen şehirler, saldırılara direnebilecek ölçüde güç kazanmıştı. Üst soyluların yani prenslerin artan siyasi etkisi de şövalyelerin konumunu zedeledi. Bu süreçte yaygınlaşan Roma hukuku, önceki yerel teamül hukukunun yerini alarak şövalyeleri siyasal açıdan daha da güçsüz bırakmıştı. Buna ek olarak, askeri teknoloji ve taktiklerdeki ilerlemelerle birlikte şövalyelerin savaş alanındaki önemi de azalmaya başlamıştı. Artık savaşların belkemiğini paralı askerler olan Landsknecht birlikleri oluşturuyor, bireysel cesaret ve kişisel savaş becerilerinin önemi belirgin şekilde geriliyordu. Ateşli silahların etkinliği, 1503 tarihli Cerignola Muharebesi'nde açıkça ortaya çıkmıştı. Bu çatışma, arkebüzlerin savaşın sonucunda belirleyici rol oynadığı en erken kayıtlı askeri örnek olarak kabul edilir. Daha ağır bir arkebüz türü olan misket tüfeği ise 1521 yılına gelindiğinde Avrupa'da kullanılmaya başlanmıştı.

Şövalyeler, hem şehirlerin gücünü kendi lehlerine kullanmak için üst soylularla iş birliği yapmayı hem de prenslere karşı şehirlerle birlikte hareket etmeyi reddetmişti. Şövalyeler reformu hayata geçirmek amacıyla şehirlerle ya da üst soylularla çalışmayı denemiş olsalar bile, üst soyluların buna olumlu yanıt vermesi son derece düşük bir ihtimaldi.

Almanya'daki koşullar İngiltere'dekilerle aynı değildi. İngiltere'de 1455-1485 yılları arasında süren Güller Savaşı, VII. Henry'yi tahta taşıyarak feodal aristokrasinin sonunu getirmişti. VII. Henry'nin iktidarından önce feodal aristokrasi ülkeyi yönetme konusunda büyük ölçüde serbestti. Tahta çıktıktan sonra VII. Henry, yönetimini güçlendirmeyi ve merkezileştirmeyi hedefledi. Bunun için mali kaynağa ihtiyacı vardı. İngiliz tahtındaki önceki hükümdarlar ek gelir sağlamak istediklerinde genellikle kraliyet için yeni topraklar elde etmeye çalışmışlardı. Feodal sistem altında daha fazla toprak, daha fazla gelir anlamına geliyordu. Ancak kral, devlet için gelir sağlamanın daha verimli yolunun yükselen tüccar sınıfının kazançlarını vergilendirmek olduğunu fark etti. Özellikle yün ve yünlü kumaş ticaretiyle uğraşanlar bu grubun başında geliyordu. Nitekim iyi bir iş insanı ve siyasetçi olarak VII. Henry, tüccarları zenginleştirmenin artan gümrük vergileri yoluyla kendisini de zenginleştirmek anlamına geldiğinin farkındaydı. Aynı zamanda bu politika sayesinde iş dünyasının desteğini kazanıyordu. İngiltere'de feodal sistemi zayıflatan ve sonunda tamamen ortadan kaldıran da işte bu mekanizma oldu.

Ancak Almanya'da aynı koşullar mevcut değildi. Almanya'da ticaretten alınan gümrük vergilerini toplayabilecek güçlü ve merkezi bir yönetim bulunmuyordu. Bunun yerine ticaretten elde edilen gelir, Almanya genelindeki çeşitli prenslikler ve derebeyliklerde yer alan feodal beylerin eline doğrudan geri dönüyordu. Almanya küçük krallıklar ve derebeyliklerden oluşan parçalı bir yapı hâlindeyken, siyasal iktidar sağlam biçimde yerel feodal beylerin denetimi altındaydı. Şövalyeler istedikleri reformları hayata geçirebilmek için hem şehirlerin hem de köylülerin birleşik desteğine ihtiyaç duyuyordu. Ancak bu ortak destek bir türlü sağlanamadı. Köylüler, üst soylulara duydukları güvensizliğe neredeyse eşit ölçüde şövalyelere de kuşkuyla yaklaşıyordu. Köylüleri reform mücadelesinde şövalyelerin safına çekebilecek tek şey, serfliğin, angaryanın ve soyluluğa tanınan ayrıcalıkların tamamen ortadan kaldırılmasını içeren kapsamlı bir plan olabilirdi.

 1495 Worms Meclisi 
1495 Worms Meclisi'nde İmparatorluk Şehirleri, etkili biçimde temsil edilmediklerine işaret eden çeşitli maddeler içeren bir protesto belgesi sundu. Ancak bu belgenin fiilen kabul edilen tek kısmı, özel savaşların yasaklanması oldu. Buna rağmen prensler, yasağın yalnızca şövalyelere uygulanmasını sağladı ve kendilerinin taraf olabileceği özel savaşları özellikle kapsam dışı bıraktı. Bu durum, şövalyelerin hem önemli bir gelir kaynağını hem de onur anlayışlarının temel bir unsurunu ellerinden aldı. Şehirleri ve prensleri ele geçirip fidye karşılığında ellerinde tutmak, uzun süredir şövalyelerin başlıca gelir kaynağıydı.

Sık sık "Son Şövalye" olarak anılan Sickingen, yaşamının büyük bölümünü Ren Nehri boyunca geçirdi. Bir süre Venedik'e karşı İmparator Maximilian'ın hizmetinde bulunduktan sonra, Ren boyunca şehirleri ve prensleri yıllarca haraca bağladı ve bu sayede büyük bir servet edindi. 1519'daki imparatorluk seçimi sırasında Fransa Kralı I. François'dan yüksek miktarda rüşvet kabul etti. Buna rağmen sonunda birliklerini Frankfurt'a götürdü ve varlıkları V. Karl'ın zaferini güvence altına almada etkili oldu. Bunun ardından Sickingen, Charles adına Fransız Picardie bölgesine yönelik bir saldırı düzenledi.

 Protestan reformu 
küçükresim|Ulrich von Hutten
Sickingen, dinî hümanist bir şövalye olan Ulrich von Hutten ile tanıştı. Hutten ve Sickingen birlikte, bağımsız tüm prensliklerin kaldırılmasını, Almanca konuşulan tüm toprakların tek bir ulusal yönetim altında birleştirilmesini, kiliseye bağlı tüm prenslikler ve mülklerin sekülerleştirilmesini ve başında bir hükümdarın bulunduğu bir soylular demokrasisinin kurulmasını öngören bir dizi reform önerisi geliştirdi. Hutten ve Sickingen, bu programın köylüleri reformu hayata geçirmek için şövalyelere coşkuyla katılmaya teşvik etmeye yeteceğini umuyordu. Hutten'in etkisiyle Sickingen'in Ebernburg'daki kalesi, Rönesans hümanizminin ve daha sonra Lüteryan düşüncenin önemli bir merkezi hâline geldi. Sickingen, Worms Meclisi'nin ardından Martin Luther'e de barınma teklif etti ancak Luther bunun yerine Saksonya Elektörü III. Frederick'in yanında kalmayı tercih etti.

 Muharebe 

 Kardeşler Konvansiyonu 
1522 yılında V. Karl İspanya'dayken Sickingen, şövalyelerden oluşan bir Kardeşler Konvansiyonu topladı. Konvansiyon onu lider olarak seçti ve şövalyelerin Reichstag'daki zayıf temsilleri nedeniyle elde edemedikleri hakları zor kullanarak almaya karar verdi. Ayaklanmanın başlangıç hedefi olarak, Luther'e ve destekçilerine kararlı biçimde karşı çıkan Trier Prens-Piskoposu Richard seçildi. Saldırı için öne sürülen gerekçe, yıllar önce iki şehir meclis üyesini esir alan başka bir şövalyeye ödenmemiş bir fidyeydi. Sickingen'in savaş ilanı, şehir halkını teslim olmaya ve başpiskoposlarını devirmeye teşvik etmeyi amaçlayan yoğun bir dinî söylemle kaleme alınmıştı. Böylece şövalyeler bir kuşatmanın zahmetinden kurtulmayı umuyordu.

Sickingen ordusunu kısmen kendi imkânlarıyla, kısmen de komşu şövalyelerin desteğiyle topladı. Askerlerine imparatorluk sancağını taşıttı ve imparator adına hareket ettiğini ileri sürdü. Ancak V. Karl'ın yokluğunda naiplik görevini üstlenen Nürnberg İmparatorluk Meclisi bu iddiayı kabul etmedi ve imparatorluk yasağı tehdidi altında seferini durdurmasını emretti. Buna rağmen harekât sonbaharda başlatıldı. Bu durum, Sickingen'in o yıl içinde mücadeleyi daha ileri götürmeyi planlamadığını göstermektedir.

 Trier Kuşatması 
Sickingen, Meclis'in kararını göz ardı ederek Trier üzerine yürüdü. Ancak şehir halkı Richard'a karşı ayaklanmadı ve Richard yetkin bir asker olduğunu kanıtladı. Buna ek olarak Pfalz Kontu ile Hessen Landgrafı da Richard'ın yardımına geldi. Yedi gün süren kuşatma boyunca beş ayrı hücum girişimi yapıldı. Buna rağmen Sickingen, barutunun tükenmesi üzerine Ebernburg'a çekilmek zorunda kaldı. Bu sırada İmparatorluk Naiplik Konseyi, onun hakkında İmparatorluk Yasağı ilan etti. Geri çekilişi sırasında karşıtları, Kaiserslautern kenti de dahil olmak üzere tüm kırsalı yağmaladığını ileri sürdü. Destekçileri ise yalnızca Katolik kiliseleri ve manastırların yağmalandığını savundu.

 Nanstein Kalesi Kuşatması 
Sickingen, kışı geçirmek ve mücadelesini sürdürmek umuduyla Ebernburg'dan ayrılarak Landstuhl yakınlarındaki Nanstein Kalesi'ne çekildi. Hutten, İsviçre'ye kaçtı ve diğer elçilerle birlikte bir sonraki yıl için yeni bir askerî sefer düzenlemek amacıyla destek arayışına başladı.
küçükresim|Nanstein Kalesi
Trier Prens-Piskoposu Richard, Ren Palatin Kontu V. Louis ve Hessen Landgrafı Philip, Landstuhl yakınlarındaki kaleyi kuşattığında Sickingen en az dört ay dayanabileceğini düşünüyordu. Bu süre içinde kendisini kurtaracak takviyelerin geleceğine inanıyordu. Ancak yeni topçu silahlarının gücünü hafife almıştı. Bir hafta içinde savunmaları harabeye döndü ve kendisi de son derece ağır bir yara aldı. 7 Mayıs 1523'te üç prens karşısında teslim oldu ve aldığı yaralar nedeniyle hayatını kaybetti. Onun ölümüyle birlikte Almanya'da şövalyelik, kayda değer bir güç olma niteliğini de yitirdi.

 Sonuçları 
Ayaklanmanın önde gelen destekçilerinin büyük bölümünün kalelerine el konuldu. Mainz Prens-Piskoposu Albrecht, komplodaki olası rolü nedeniyle para cezasına bile çarptırıldı. Ayaklanmanın, artan enflasyon, tarımın gerilemesi, prenslerin artan talepleri ve yasal sayılan "yol kesme" yoluyla geçinme imkânının ortadan kalkması karşısında şövalyelerin durumunu değiştirmekte başarısız kalması sonucunda, şövalyeler genel olarak iflas etmiş durumdaydı. Bundan sonra şövalyelerin çoğu, köylülerini ağır vergilendirerek geçinen küçük feodal beyler olarak yaşamını sürdürdü. Konumlarını aşmayı başaranlar ise bunu prenslerin hizmetinde yetkin yöneticiler, din adamları ya da komutanlar olarak yapabildi. Florian Geyer gibi az sayıda kişi boyun eğmeyi reddetti ve birkaç yıl sonra patlak veren köylü isyanında köylülere destek verdi.

Ayaklanma sırasında kiliseye ödenen vergilerin yaygın biçimde reddedilmesi, zamanla köylü sınıflarına da yayıldı ve köylüleri bu vergiyi ödemeyi reddetmeye teşvik etti. Bu tutum, Köylü Ayaklanması'na giden sürecin önemli etkenlerinden biri oldu.

 Kaynakça 

 Genel 





 Özel 

Kategori:1522'de çatışmalar
Kategori:1522'de Hristiyanlık
Kategori:1523'te Hristiyanlık
Kategori:Palatina tarihi
Kategori:Kutsal Roma İmparatorluğu'nun katıldığı savaşlar
Kategori:Din temelli iç savaşlar
Kategori:Renanya tarihi
Kategori:Avrupa'da din savaşları
Kategori:Şovalyeler Savaşı