Abrizegan Bayramı

Abrizegan, yaz gündönümüne denk gelen ve İslamiyet öncesi dönemde Azerbaycan'da kutlanan bir Zerdüşt bayramıdır.

 Tarihi 
Tarihi kaynaklar, Azerbaycan'da Abrigezan adında eski bir su festivalinin varlığını ortaya koymaktadır. Onuncu yüzyıla tarihlenen "Hududü'l-Âlem" adlı eserde, bu bayramın kutlanma uygulamalarına dair bilgiler aktarılmaktadır. Söz konusu kaynakta; Abrizegan gününde halkın pınar ve akarsu kenarlarında bir araya geldiği, müzik eşliğinde dans edip şarkılar söylediği, birbirlerine su serperek temennilerde bulunduğu kayıt altına alınmıştır.

Safevi döneminde bu geleneksel uygulama daha geniş kitlelere yayılarak devlet düzeyinde yerini almış ve resmi düzeyde kutlanmaya başlanmıştır. Dönemin vakanüvisi İskender Bey Münşi, "Tarih-i Âlem-ârâ-yi Abbâsî" ("Dünyayı Süsleyen Abbas'ın Tarihi") isimli eserinde, Şah Abbas'ın Abrizagan Bayramı'nı büyük bir görkemle tertip ettiğini ve düzenlenen etkinliklerde bizzat yer aldığını kaydetmektedir.

Araştırmacılar, Abrizegan'ın diğer halk ritüelleri gibi kökleri çok eski inanç sistemlerine, özellikle de su kültüne dayandığını savunmaktadır. Efsanelere göre bu bayram, uzun süreli bir kuraklık evresinin ardından yeryüzünde suyun yeniden ortaya çıkışını ve yağan ilk bol yağmuru anmak maksadıyla kutlanmaktaydı. "Avesta takvimi" verilerine göre bayram, yılın dördüncü ayı olan Tir ayının 30. gününde, yani miladi takvime göre yaklaşık 17/18 Temmuz tarihlerinde gerçekleştirilmekteydi.

 Uygulama 
Yaz mevsiminin gelişiyle yükselen sıcaklıklar ve tarım arazilerinin artan su gereksinimi, bu dönemi çiftçiler için son derece önemli bir hale getirmekteydi. Yağmur beklentisi içindeki çiftçiler, bu süreçte suyun bereketini artırmak adına Abrizegan su festivalini kutlarlardı. Bu dönemde öncelikle yapay yağmur işaretleri yaratmaya çalışırlardı. Bayram gününde suyla ilgili törenler düzenlenirdi. Herkes nehir kıyısında, pınar başında veya herhangi bir su birikintisinin yakınında ellerinde çeşitli su kaplarıyla toplanır, müzik eşliğinde birbirlerine su atar, birbirlerini suya itmeye çalışırlardı. Su kabını suyla doldurup etrafa serpmek suretiyle yağmur çağırmak gibi ritüeller, oyunlar ve eğlence törenleri gerçekleştirirlerdi.

 Kaynakça