Manurka Emirliği

Manurka Emirliği (; ), Balear Adaları'ndaki (el-Cezâirü'ş-Şarkıyye) Manurka (Menorca) adasında kurulmuş bir taifa devletiydi. 1231 yılında imzalanan  ile Aragon Tacı'nın vasalı olarak varlığını sürdürdü.

Tarihçe
Muvahhidler, el-Cezâirü'ş-Şarkıyye'yi (Doğu Adaları) bir eyalet olarak yönetiyordu. Dört adadan oluşan bu eyaletin en büyük adası ve idari merkezi Mayurka (Mallorca) idi. Diğer adalar ise büyüklük sırasına göre Manurka (Menorca), Yâbise (İbiza) ve el-Ferentîre (Formentera) idi.

Adaların Muvahhidler tarafından ele geçirilmesi
Muvahhidler, Endülüs'te 1147 yılı itibarıyla hâkimiyet kurmuş olmalarına rağmen Doğu Adaları'na ancak 1203 yılında sahip olabildiler. Bunun sebebi, Murâbıtlar'a sadık  ailesinin bölgede varlığını sürdürmesiydi. Nitekim  uzun yıllar Kurtuba (Córdoba) valiliği yaparken, kardeşi  1126 yılında Doğu Adaları valisi oldu. Muhammed, Murâbıtlar'ın çöküş döneminde bağımsızlığını ilan ederek 1147 yılında Doğu Adaları'nda Mayurka Emirliği'ni kurdu. Hristiyanlarla yaptığı ittifaklar sayesinde 1203 yılına kadar Muvahhidler'e karşı direnmeyi başardı.

Mayurka’nın Hristiyanlar Tarafından Fethi (1229–1231)
Las Navas de Tolosa Savaşı (İkâb Savaşı) yenilgisinin ardından (1212) Muvahhidler, İber Yarımadası'nda ve Kuzey Afrika'da zayıflamaya başladı ve bu durum, Endülüs'te 'nin ortaya çıkmasına zemin hazırladı. İkâb Savaşı'nın ardından Reconquista hız kazandı; Kastilya kuvvetleri Endülüs'ün orta kesimlerini geri alırken Aragon Kralı , İber Yarımadası'nın doğusunda yer alan Belensiye ile Doğu Adaları'na yönelik bir sefer için hazırlıklara başladı.

1229 yılında I. James komutasındaki Haçlı filosu Mayurka'ya saldırdı. Doğu Adaları'nın son Muvahhid valisi , beklediği destek kuvvetlerinin ulaşmaması nedeniyle bu güçlü orduya daha fazla direnemedi ve adanın idari merkezi  (Palma de Mallorca) Hristiyanların kontrolüne geçti. Ebû Yahyâ esir alındı ve 45 gün süren işkencenin ardından öldürüldü; şehir yağmalandı ve yaklaşık 24 bin Müslüman katledildi. Hayatta kalanlar ise Ebû Hafs b. Sîrî komutasındaki kuvvetlerle bir süre daha direnişi sürdürdü. Ancak Mayurka adası, 1231 yılında tamamen .

küçükresim|upright=0.91|sağ|Manurka, Piri Reis haritası
küçükresim|upright=0.91|sağ|Aragon Kralı  (sağda), 1229’daki Mayurka (Mallorca) fethi sırasında.
Yâbise (İbiza) ve el-Ferentîre (Formentera) adaları ise 1235 yılında kaybedildi. 

Manurka Adası ve Ebû Osman Saîd b. Hakem
, 1226 yılında Manurka'ya önce vergi toplama memuru, ardından ordu komutanı olarak atandı. İkâb Savaşı'ndaki yenilginin ardından, tüm Endülüs'te olduğu gibi el-Cezâirü'ş-Şarkıyye'de de iç karışıklıklar baş gösterdi. Bu durumdan yararlanan Ebû Osman Saîd, adayı ele geçirdi. Olaylara müdahale edemeyen adalar valisi Ebû Yahyâ Muhammed, Ebû Osman Saîd'i Manurka Adası valisi olarak atamak zorunda kaldı. Ebû Osman Saîd, 1228 yılında bağımsızlığını ilan ederek Manurka Emirliği'ni kurdu.

Kral I. James'in Mayurka'yı fethetmesinin ardından Ebû Osman Saîd, çatışmaya girmek yerine kral ile anlaşmayı tercih etti. Halkıyla birlikte adada kalması ve adaya herhangi bir Hristiyan nüfusun yerleştirilmemesi şartıyla yıllık haraç ödemeyi teklif etti. I. James ayrıca o dönemde adanın idari merkezi olan Medine Manurka'da (Ciutadella) bir garnizon bulundurulmasını istedi. Bu şartın kabul edilmesi üzerine  imzalandı (1231).

Kral I. James, 1276 yılında öldü ve vasiyeti gereği krallık üç oğlu arasında bölüştürüldü. Balear Adaları küçük oğlu James'e kaldı. James, burada  adıyla 'nı kurdu ve vasallık Mallorca Krallığı'na geçmiş oldu.

Ebû Osman yaklaşık yarım yüzyıl boyunca hâkimiyetini sürdürdü. Onun ölümünün ardından (1281) yerine oğlu  tahta çıktı. Ancak onun hükümdarlığı babası gibi sakin geçmedi. II. James, Aragon Krallığı'nı yöneten ağabeyi III. Pedro'nun zorlamasıyla Aragon'un vasalı oldu. Bu olayla başlayan çekişmelerin sürmesi üzerine Aragon ordusu, 1286 yılında Mallorca'ya saldırarak adayı bir süreliğine ele geçirdi. Tüm adaların kalıcı olarak Hristiyanlaştırılması amacıyla 17 Ocak 1287'de Manurka'ya yönelen Aragon kuvvetleri, adayı 21 Ocak 1287'de fethetti ve Müslüman nüfus sürgün edildi. Böylece Manurka Emirliği'nin varlığı sona erdi.

Ebû Ömer ibn Saîd ise ailesiyle birlikte önce Sebte'ye (Ceuta) geçti. Deniz yoluyla Tunus'a giderken gemisinin batması sonucu tüm ailesiyle birlikte hayatını kaybetti. 

Taifa Emirleri
: 1228-1281
: 1281-1287

Dış bağlantılar
TDV İslâm Ansiklopedisi:
Mayurka 
Benî Gāniye 
Iberia: al-Andalus - MENORCA  
 Ayrıca bakınız 



 Endülüs
 İspanya tarihi
 Sünni hanedanlar listesi

 Kaynakça 
Notlar

 Dipnotlar

 Kullanılan kaynaklar






Kategori:Tavâif-i Mülûk

Kategori:1228'de kurulan oluşumlar
Kategori:1287'de feshedilmiş oluşumlar
Kategori:13. yüzyılda Endülüs
Kategori:13. yüzyılda Endülüs'te kurulan oluşumlar
Kategori:Endülüs Özerk Bölgesi tarihi
Kategori:Tarihteki Avrupa'daki Müslüman devletleri
Kategori:Avrupa'daki eski monarşiler