Khirgisuur

Khirigsuur (kheregsüür, khirgisuur, kereksur, khereksur), Moğolistan, İç Moğolistan, Buryatya gibi Moğolca konuşulan bölgelerde ve Tuva'da bulunan Tunç Çağı'na ait bir mezar türüdür. Genellikle altında taş bir mezar odası bulunan merkezi bir taş yığını, bunu çevreleyen taş bir muhafaza ile çevresinde yer alan dış höyükler ve taş çemberlerden oluşur. Terimin etimolojisi kesin olarak bilinmemekle birlikte, bazı Moğol grupları sözcüğü Kırgız halkı ile ilişkilendirmektedir.

1980'li yıllarda Yuly Khudyakov, khirigsuur mezarlarının sıklıkla geyik taşlarıyla birlikte bulunduğunu belirtmiştir. Onun çalışmaları sonrasında, Geyik Taşı Kültürü kavramı Geyik Taşı-Khirigsuur Kompleksi (DSK) olarak adlandırılmaya başlanmıştır. Kronolojik açıdan khirigsuur mezar alanları, geyik taşlarından daha erken bir arkeolojik döneme ait olmakla birlikte, daha sonraki dönemde geyik taşı inşa eden topluluklar tarafından kullanılmıştır.

Kereksurların, bulundukları bölgelerde Proto-Moğolların yayılmasından daha erken bir döneme tarihlendiği düşünülmektedir. Bu yapılar, güneş, tekerlek ve savaş arabası gibi motiflerle ilişkilendirilmekte olup, söz konusu unsurlar İskitler ve diğer Hint İran topluluklarının kültürel dünyasında yaygın olarak görülmektedir. Arkeolog Marina Kilunovskaya, kereksurların bölümlere ayrılmış halka biçimli Hint-İran yapısal düzeniyle örtüştüğünü ve bunun Arkaim yerleşimi örneğinde açıkça görüldüğünü belirtmektedir. Kereksurlarla birlikte bulunan geyik taşlarında ise, proto-akinake ve İskit tipi diğer silah tasvirlerine sıklıkla rastlanmaktadır.

Kereksurların dairesel düzeninin, Sintaşta kültürüne ait tahkimli yerleşimlerden etkilenmiş olabileceği ve bu yapısal anlayışın, MÖ 10. yüzyıla tarihlenen ilk kraliyet İskit kurganı Arzhan 1'in planına zemin hazırlamış olabileceği değerlendirilmektedir.

 Kaynakça 

Kategori:Megalitik anıtlar
Kategori:Moğolistan'daki Dünya Mirasları
Kategori:Mezar anıtları ve yapıları