II. Teymuraz

II. Teymuraz () (1680/1700–1762) Bagrationi Hanedanı'ndan olan Teymuraz, 1732'den 1744'e kadar Doğu Gürcistan'daki Kaheti'nin, daha sonra 1744'ten ölümüne kadar Kartli kralı (mepe) idi. Teymurazaynı zamanda lirik bir şairdi.

 Hayatı 
Teymuraz, I. Erekle ve eşi Prenses Anna Cholokashvili'nin (ö. 1716) oğludur. Annesiyle birlikte Teymuraz, 1709'dan 1715'e kadar yok olan kardeşi II. David'in (İmam Kuli-Han) naibi olarak hüküm sürmüştür. 1732'de Türkler, bir sonraki kralı ve Teymuraz'un diğer kardeşi Konstantin'i öldürdüler ve krallığının kontrolünü ele geçirdiler. Halefi Teymuraz, Pşavi dağlarına kaçtı ve oradan savaştı. Temmuz 1735'te, yeniden güçlenen Pers hükümdarı Nadir Şah Afşar, Kaheti'yi işgal etti ve Türkleri doğu Gürcistan'ın büyük bir bölümünden çıkardı. Nadir Şah, Teymuraz'ı Erivan'daki karargahına çağırdı ve İslam'a geçmeyi reddetmesi üzerine onu gözaltına aldı. Kaheti, Teymuraz'ın Müslüman yeğeni Ali Mirza'nın nominal yönetimine verildi. Ekim 1735'te Teymuraz, Kaheti dağlarına kaçarak Pers yönetimine karşı huzursuzluk çıkardı, ancak 1736 yılının sonuna doğru yakalandı.

Bu yıllarda Gürcü soylularının bir kısmı Pers rejimine karşı güçlü bir isyan başlattı. 1738'de Pers şahı, Gürcü muhalefetine karşı koymak için Teymuraz'ı serbest bırakmak zorunda kaldı ve onu Kaheti valisi yaptı; oğlu II. Erekle ise Hindistan'ı işgalinde Nadir Şah ile birlikte sefere çıktı. İsyan, Pers yanlısı ve Pers karşıtı gruplar arasında acımasız bir iç savaşa dönüştü. Teymuraz, oğlu II. Erekle'nin yardımıyla Givi Amilakhvari liderliğindeki isyancıları ezmeyi başardı. Bunun karşılığında şah, 1742'de Kaheti'ye uygulanan ağır vergiyi kaldırdı ve Teymuraz'ın sırasıyla 1743 ve 1744'te Aragvi ve Ksani özerk dükalıklarını boyun eğdirmesine yardımcı oldu. Osmanlılara karşı hizmetleri ve Pers karşıtı bir isyan nedeniyle, 1744'te Şah tarafından Kartli kralı olarak onaylanan Teymuraz'a, oğlu Erekle'ye de Kaheti tacı verildi ve böylece bu Gürcü krallıklarının nihai birleşmesinin zemini hazırlandı. En önemlisi, 1632'den beri ilk kez Hristiyan krallar olarak tanındılar. Her iki hükümdar da 1 Ekim 1745'te Mtskheta'daki Yaşayan Sütun Katedrali'nde (Svetitskhoveli) taç giydi.

Etkileri arttıkça, Teymuraz ve Erekle hızla Pers egemenliğine olan bağlılıklarını geri çektiler. Buna karşılık, Nadir Şah Gürcistan'a 30.000 Pers askeri gönderdi ve daha önce Pers yönetimine karşı çıkan, İslamiyet'e geçen bir Gürcü olan Amilakhvari'yi cezalandırma seferine önderlik etmesi için atadı. Ancak Şah 1747'de öldürüldü ve Afşar İmparatorluğu'nun bölünmesiimparatorluğu tam bir kaosa sürüklendi. Kartli ve Kaheti hükümdarları durumdan yararlanarak krallıklarından tüm Pers garnizonlarını kovdular. 1749'dan 1750'ye kadar, Pers taht iddiacılarının Doğu Transkafkasya'da güç üssü kurma girişimlerini engellediler ve komşu Erivan, Gence ve Nahçıvan hanlıklarını kendilerine bağlı hale getirdiler. Daha sonra Gürcistan sınır bölgelerine sık sık baskın düzenleyen Dağıstanlı aşiret mensupları ile savaştılar, ancak tam bir başarı elde edemediler.

Önceki birçok Gürcü hükümdarı gibi, o da genişleyen Rus İmparatorluğu'nun Kafkasya Hristiyanlarını Osmanlı ve Pers saldırılarına karşı tek koruyacak güç olacağını umuyordu. 1752'de Saint Petersburg'a bir elçilik gönderdi, ancak bu görevden hiçbir sonuç çıkmadı. 1760'ta, Şah'ın tahtına Rus bir adayın geçmesi için Pers'e bir Gürcü seferi düzenleme projesine destek bulmak amacıyla Rus sarayını bizzat ziyaret etti. Ruslar, Yedi Yıl Savaşları ile çok meşgul oldukları için Teymuraz'ın fikrini ciddiye almadılar. 8 Ocak 1762'de (tesadüfen Rusya İmparatoriçesi Elizabeth'ten sadece iki hafta sonra) Rus başkentinde aniden öldü ve kayınpederi VI. Vakhtang'ın yanına, Astrahan'daki Meryem Ana Katedrali'ne gömüldü. Ölümünün ardından Erekle, Kartli kralı oldu ve böylece her iki doğu Gürcü krallığı da tek bir devlet (Kartli ve Kaheti Krallığı) haline geldi.

Sürekli savaş halinde veya nöbette olmasına rağmen, Teymuraz Farsçadan çeviri yapmak ve neredeyse at sırtında kendi şiirlerini ve şarkı sözlerini yazmak için zaman bulabiliyordu.

 Yeniden gömülmesi 
küçükresim|II. Teymuraz'ın lahti, Astrakhan.
Temmuz 2013'te Gürcistan, Teymuraz'ın naaşının yeniden defnedilmek üzere Gürcistan'a taşınması olasılığını gündeme getirdi.Georgian patriarch to arrive in Moscow . Retrieved 2013-08-02.

 Ailesi 
Teymuraz üç kez evlenmiştir. İlk eşi, Aragvi Dükü Baadur'un kızı, muhtemelen Tamar adındaki kadından 1711'de boşanmıştır. İki yıl sonra, 2 Şubat 1712'de, VI. Vakhtang'ın kızı Tamar (1696 doğumlu) ile yeniden evlenmiş; Tamar 12 Nisan 1746'da ölmüştür. Aynı yıl, 19 Ağustos'ta, Prens Bejan Palavankhosroshvili-Baratashvili'nin kızı ve Prens Kaikhosro Tsitsishvili'nin eski eşi Ana-Khanum Baratashvili (1716 - Mart 1788) ile üçüncü evliliğini yapmıştır. İkinci ve üçüncü evliliklerinden iki oğlu ve dört kızı olmuştur.

Teymuraz'ın Kartli'li Tamar ile evliliğinden olan çocukları şunlardır:
 II. Erekle (7 Kasım 1720 - 11 Ocak 1798), Kaheti'nin ve Kartli ile Kaheti'nin gelecekteki kralı.
 Prenses Ketevan, 1737 yılında Meşhed'de İranlı Adil Şah (1719–1749) ile evlendi.
 Prenses Elene (1743-1784 yılları arasında yaşamış), yaklaşık 1743 yılında Prens Zaza Tsitsishvili ile evlenmiştir.
 Prenses Ana (1720 – 4 Aralık 1788), ilk olarak 1744'te Prens Dimitri Orbeliani (ölümü 1776) ile, daha sonra da Prens Ioane Orbeliani (yaklaşık 1702 – 1781) ile evlendi.

Teymuraz'ın Ana-Khanum Baratashvili ile evliliğinden şu çocuklar dünyaya geldi:

 Prens Solomon (24 Mayıs 1747 – 28 Temmuz 1749).
 Prenses Elisabeth (25 Mart 1750 – 8 Mayıs 1770), 1762'de Prens Giorgi Amilakhvari ile nişanlanmıştı, ancak evlilik 1765'te siyasi nedenlerle bozuldu ve Elisabeth, 16 Kasım 1765'te Mingrelia Prensi II. Katsia Dadiani (ölümü 1788) ile evlendirildi.

 Kaynakça 
Özel

Genel


 Iranian-Georgian Relations in the 16th- 19th Centuries in Encyclopædia Iranica
Donald Rayfield, The Literature of Georgia: A History (August 16, 2000), Routledge, , page 126-7 (about Teimuraz's poetry)

Kategori:1762'de ölenler
Kategori:Gürcü kral ve kraliçeler
Kategori:Bagratlı hanedanı (Gürcü Krallığı)
Kategori:Tiflis doğumlular
Kategori:18. yüzyıl Gürcü şairleri