Sadi Yüzbendi

Sadi Yüzbendi (), Azerbaycanlı şair, oyuncu ve fedaidir. Azerbaycan Milli Hükümeti döneminde Şairler Konseyi üyesi idi.

Azerbaycan Milli Hükümeti'nin çöküşünün ardından Şah'ın ordusuna bağlı silahlı gruplar tarafından başı kesilerek idam edilmiştir.

 Hayatı 
Sadi İzzet oğlu Yüzbendi, 1918 yılında Karadağ bölgesinin Yüzbend köyünde doğmuştur.

1941'de Tudeh Partisi'ne, 1945'te ise Azerbaycan Demokrat Fırkası'na katılmıştır. Partinin Karadağ İl Komitesi üyeleri arasında yer almış ve Karadağ bölgesinde Abdülsamad İmrani'nin liderliğinde fedai olarak savaşlara katılmıştır. Partinin il komitesinde çeşitli önemli görevlere seçilmiştir. Aralık 1945'te Tebriz'in Şah'ın birliklerinden kurtarılmasında görev almıştır. 12 Aralık 1945'te Azerbaycan Millî Hükümeti kurulmuştur. Sadi Yüzbendi, Tebriz'de hayata geçirilen Şairler Meclisi'nin bünyesinde üye olarak yer almıştır. Şiirleri o dönemde yayınlanan gazete ve dergilerde yayımlanmıştır. Ayrıca Azerice faaliyet gösteren tiyatrolarda rol almıştır. Tebriz'de sahnelenen "O Olmasın, Bu Olsun" operasında Sarvar rolünü canlandırmıştır.

1946 yılında, millî-demokratik harekete katılımından dolayı Azerbaycan Millî Hükûmeti tarafından "21 Azer" madalyası ve teğmen rütbesi ile ödüllendirilmiştir.

5 Aralık 1946'da, Miyane'ye doğru saldıran Şah'ın birlikleri, Gulam Yahya önderliğindeki askerler tarafından durdurulmuştur. Azerbaycan'ın çeşitli bölgelerinden gelen insanlar, Şah'ın ordusuna karşı savaşmak için kendilerini silahlandırmaları konusunda Millî Hükûmete çağrıda bulunmuşlardır. Bunun ardından, Mir Cafer Pişevari liderliğinde Savunma Komitesi kurulmuştur. Komitenin ilk görevi, Tebriz'de sıkıyönetim ilan etmek ve "Babek" adı verilen gönüllü gruplar kurmak olmuştur. Gönüllü grupların başlangıçta 600 kişi katılmıştır. Daha sonra Mir Cafer Pişevari, Sovyetler Birliği'nden askeri destek talep etmiştir. Ancak, bu talebi karşılık bulmamıştır.

11 Aralık 1946'da Azerbaycan Millî Meclisi, kan dökülmesini önlemek amacıyla Kızılbaş Halk Ordusu ve fedai güçlerine Şah'ın birliklerine direnmemeleri ve savaş alanlarını terk etmeleri emrini vermiştir. O günden itibaren, yerel beylerin kurduğu silahlı gruplar ve sivil giyimli jandarmalar büyük katliamlar yapmaya başlamışlardır. Bu çeteler Tahran Radyosu tarafından "İranlı vatanseverler" olarak tanımlanıyorlardı. Çetelerin asıl amacı demokratları yok etmek ve Şah'ın birliklerinin şehirlere girmesini sağlamaktı. Tebriz ve Azerbaycan'ın diğer şehirlerinde geniş çaplı yağmalar başlamış, katliamlar yaşanmıştır. Azerbaycan Millî Hükümeti dağılmıştı. 14 Aralık 1946'da, Amerika Birleşik Devletleri ve Büyük Britanya'nın desteğiyle İran ordusu Tebriz'e girmiştir. İran ordusunun Tebriz'e girmesinin ardından yağmalar ve katliamlar devam etmiştir. Binlerce kişi tutuklanmış ve sürgüne gönderilmiştir. Meydana gelen katliamlarda, ADF üyeleri, fedailer ve tanınmış şairler Ali Fitret, Sadi Yüzbendi, Cafer Kaşif ve Muhammedbağır Niknam öldürülmüştür.

Azerbaycan Millî Hükûmeti'nin düşüşünden sonra Sadi Yüzbendi, Şah'ın ordusunun silahlı grupları tarafından Karadağ'da yakalanmış ve öldürülmüştür. Öldürüldükten sonra başı kesilmiş ve Tebriz'e getirilerek annesinin önüne atılmıştır.

 Hatırası 
28 Mart 1966'da Halil Rza Ulutürk, Sadi Yüzbendi'nin suikastını anlatan bir şiir yazmıştır. Şiirden bir bölüm:

 Kaynaklar 

 Kaynakça 

 Bibliyografya 
















Kategori:Azerbaycan Demokratik Partisi siyasetçileri
Kategori:"21 Azer" madalyası ile taltif edilenler
Kategori:1946'da ölenler
Kategori:Doğu Azerbaycan Eyaleti doğumlular
Kategori:1918 doğumlular