Şiz Kalesi

Şiz Kalesi veya Ganzak Kalesi, İran'ın kuzeyindeki Şiz (Ganzak, Taht-ı Süleyman) şehrinde yer alan savunma amaçlı inşa edilmiş bir kaledir. Partların Atropatena'ya hâkim olduğu dönemde inşa edilen kale, Sasani şahlarının emriyle kapsamlı bir şekilde restore edilmiştir.

 Tarihi 
Tarihi kaynaklara göre, Atropatena yöneticileri tarafından inşa edilen kale surlarının, Bizans İmparatoru I. Herakleios'un Atropatena'ya yönelik seferi sırasında kaleye fırlatılan ağır cisimler nedeniyle yıkıldığı bildirilmektedir.A. Fazili — Atropatena (e.ə. IV — b.e VII əsri), Bakı, Elm, 1992

Çoğu araştırmacıya göre, kale surları Part İmparatorluğu döneminde inşa edilmiştir. Surların mimari tarzı ilk bakışta diğer Part kalelerine benzemektedir. Genel olarak, Part dönemindeki kalelerin çoğu dairesel şekilde inşa edilmiştir. Ancak Tisifun ve Taht-ı Süleyman kaleleri elips şeklinde inşa edilmiştir.И. Алиев — Очерк Истории Атропатены, Баку, Азербайджанское Государственное Издательство, 1989

Nuiumen, Şiz Kalesi'nin Sasaniler tarafından inşa edildiğini belirtmektedir. Nuiumen'e göre, "Sasani İmparatorluğu'nun kaleyi inşa ederken Part mimari tarzını kullanmış olması mümkündür." Yazara göre, Azerbaycan ve İran'daki dairesel planlı yapılar, Mezopotamya'daki benzer örneklerden daha eski bir tarihe sahiptir.

 Mimari özellikleri 
Şiz Kalesi, yaklaşık 12.400 m²'lik bir alanı kapsamaktadır.Ахундов Д. А., Архитектура древнего и раннесредневекового Азербайджана. Баку: Азербайджанское государственное издательство, 1986 Kale, deniz seviyesinden 2450 metre ve çevredeki alanlardan 18-20 metre yükseklikte yer almaktadır. Kale surları taş ve kireçten yapılmıştır. Kalenin 36 burcu bulunmaktadır. Yarım daire şeklinde olan burçlar, 22-26 metre aralıklarla yerleştirilmiş olup her biri 10 metre genişliğindedir. Kalenin kuzey kapısı 5,3 metre yüksekliğinde ve 75 santimetre genişliğindedir. Genel olarak, kale duvarının yüksekliği 7,3-8,3 metre ve genişliği 3,9 metredir.C. Qiyasi – Nizami dövrünün memarlıq abidələri, Bakı, İşıq nəşriyyatı, 1991, səh 14

Kale surları büyük ve küçük yassı taşlardan inşa edilmiş olup 7,5 metre yüksekliğindedir. Kale surları, Sasani mimari üslubunda işlenmiş taşlarla kaplanmıştır. Kazı müdürüne göre, söz konusu taş kaplama Sasani döneminin son evrelerinde kale surlarına eklenmiştir. Ayrıca kale surlarında Moğol dönemine ait onarım izleri de tespit edilmektedir.

Kale surlarının kuzey–güney doğrultusundaki uzunluğu 400 metre, doğu–batı doğrultusundaki uzunluğu ise 300 metredir.

Adurgüşnasp Tapınağı'nın kapısının önünde yer alan kalenin Kuzey Kapısı, doğal toprak seviyesinin 7 metre altında bulunmaktadır. Diğer kapı ise günümüzde kaleye giriş olarak kullanılan Güneybatı Kapısı'dır. Kale duvarlarının kalınlığı genel olarak 10 metre olup, göl kıyısındaki duvarlar suya karşı koruma amacıyla 15 metre kalınlığında inşa edilmiştir.

 Kaynakça 

 Ayrıca bakınız 

 Atropatena
 Taht-ı Süleyman
 Adur Güşnasp Tapınağı
 Azerbaycan mimarisi
 Azerbaycan'daki kaleler

Kategori:İran'daki Dünya Mirasları