Kırmızı Kilise (Hocavend)

Kırmızı Kilise ya da Kızıl Kilise, Hocavend rayonunun Bine (eskiden Domu) ve Tuğ köyleri arasında, küçük bir tepede yer alan tarihi ve mimari bir anıttır. Kızıl Kilise, Azerbaycan Cumhuriyeti Kültür Bakanlığı tarafından devlet önemi taşıyan bir anıt olarak tescil edilmiştir.

 Tarihi 
Kilisenin batı kapısındaki kitabesinde şu ifadeler yer almaktadır: "Ermeni takvimine göre 449. yılın yazında (MS 1000), Muse oğlu Gagik'in hükümdarlığı döneminde, ben, Muse'nin kızı Voski, kendimin ve anne babamın canlarını kurtarmak için Tanrı'nın evini inşa ettim."

Kilise, mimari ve sanatsal değeri açısından büyük önem taşımakla birlikte, Kafkas Albanlarına ait tarihî şahsiyetlerin adlarını günümüze ulaştıran ve bilinen en eski tarihli Alban kitabelerinden birini barındıran bir anıt olması açısından da ayrı bir değer arz etmektedir.

 Mimari özellikleri 
Günümüzde üst örtüsü ve güney revakı (sundurması) tamamen yıkılmış durumda olan yapının çevresinde, çeşitli mimari yapılara ait temeller ile tepeyi çevreleyen tahkimat duvarları tespit edilmiştir. Yerel halk tarafından 'hükümdarın sarayı' olarak adlandırılan bu kompleksin merkezinde yer alan kilise; kaba yonu taşlarla inşa edilmiş olup 11 x 6,45 metre ölçülerine sahiptir. Yapı, batı cephesindeki ana giriş ile güney cephesinde konumlanan ikincil bir açıklgirişten oluşmaktadır. Batı duvarındaki kapı girişinin üzerinde Ermenice bir inşa kitabesi bulunmaktadır. Bu epigrafik örnek şu şekilde tercüme edilmiştir: "449 (1000) yılında, Muse oğlu Gagik'in hükümdarlığı döneminde, ben, Muse'nin kızı Voski, kendimin ve anne babamın canlarını kurtarmak için Tanrı'nın evini inşa ettim..." Mevcut kitabeye dayanılarak, tapınağın M.S. 999-1000 yıllarında (Ermeni takvimine göre 449. yıl), Alban prensesi Voski'nin himayesinde inşa edildiği anlaşılmaktadır. Tarihsel kaynaklarda 'Gagik' isimli bir Alban hükümdarına rastlanmamasına karşın; Muse ve babası Gagik'in, hükümdar Grigory Hamama'nın soyundan gelen İşhani'den sonra devletin yönetimini devraldıkları tahmin edilmektedir. Bununla birlikte, Muse ve babası Gagik'in 1008 yılına değin varlığını sürdüren Alban Devleti bünyesinde görev yapan üst düzey valiler olma ihtimali de bulunmaktadır. Kilisenin üst örtüsü ve güney duvarı yıkılıştır. Kilisenin etrafında diğer binaların kalıntıları ve tepeyi çevreleyen kale duvarlarının kalıntıları görülebilir. Kaba yonu taşlardan inşa edilen kilisenin güney ve batı duvarlarında iki kapı görülmektedir. Kilise binası 11 metre uzunluğunda ve 6,45 metre genişliğindedir.

 Kaynakça 

 Bibliyografya 




 Xəlilov M. C., Albaniyanın Xristian Abidələri (IV–X əsrlər). Bakı — 2011, s.341

Kateqoriya:Alban kilsələri

Kategori:Azerbaycan'daki kiliseler
Kategori:Azerbaycan'daki tarihî yerler