Mamruh Kilisesi

Mamruh Tapınağı, Kah şehrindeki Güllük köyü ve Zakatala şehrindeki Mamruh köyü yakınlarındaki Armatay Dağı'nın yamaçlarında yer alan eski bir Alban kilisesidir. Bazı araştırmacılara göre, kilise Ay ve Güneş tanrılarına adanmış bir tapınağın temelleri üzerine inşa edilmiştir.

Bazı araştırmacılar, Mamruh Tapınağı'nın, Kilisedağ'daki rotunda (dört eşit kenarlı yapı) ile Kah şehrindeki Lekit köyünde bulunan tetrakonç yapı arasında, kompozisyon açısından doğrudan bir ilişki bulunduğunu ileri sürmektedir. Kilisenin küçük yan odalarla çevrili sunak kısmı daha iyi korunmuştur. Buna ek olarak, yapının diğer bölümlerine ait duvar kalıntıları da güncel zemin seviyesinden itibaren en az bir metre yüksekliğe kadar varlığını sürdürmektedir, Bu da yapının kurgusunun dikey olarak da incelenebilmesine imkan tanımaktadır.

Tapınağın planlama düzeni, yapıya üç katmanlı bir mekânsal kompozisyon kazandırmaktadır. Mamruh Tapınağı'nın kompozisyonunu belirleyen başlıca unsur, onu Kilisedağ Tapınağı'ndan ayıran kare planlı kubbesidir. Bu yapıda sütunların yerini dört anıtsal pilon almış, söz konusu pilonlardan dış duvarlara doğru geniş kemerler inşa edilmiştir.

 Tarihi 
Uzmanlar, Mamruh'taki tapınağın, Kilsedağ'daki rotunda (dört eşit kenarlı bir yapı)  ile Kah şehrindeki Lekit köyünde bulunan tetrakonç yapı arasında, kompozisyon açısından doğrudan bir ilişki bulunduğunu ileri sürmektedir.

Tapınağın, Alban hükümdarı III. Momun Vaçagan döneminde, 4. yüzyıl civarında kiliseye dönüştürüldüğüne inanılmaktadır. Tarihçi Moisey Kalankatlı (Movses Kaghankatvatsi), III. Momun Vaçagan'ın saltanatı süresince Kafkas Albanyası'nda Hristiyanlığın kurumsallaşarak yayılım gösterdiğini ve pagan inanışların sistematik bir baskıya maruz kaldığını aktarmaktadır. Bu sosyo-kültürel değişimle eş zamanlı olarak, bölgedeki çok tanrılı dinlere ait pek çok tapınak, mimari planlarına Hristiyan litürjisine uygun apsis ve benzeri unsurlar eklenerek kiliseye dönüştürülmüştür.

Tapınağın planlamasını, yapısını ve hacim-mekânsal çözümünü inceleyen uzmanlar, kiliseyi 4.-5. yüzyıllara tarihlendirmektedir.
küçükresim|Kilisenin taş maketi "Azerbaycan Tarih Müzesi"nde muhafaza edilmektedir.

 Kaynakça 

 Bibliyografya  





 Ayrıca bakınız 
 Alban Havari Kilisesi

Kategori:Alban Havari Kilisesi