II. Halilullah

II. Halilulllah (), 1524-1535 yılları arasında Safevî egemenliği altında Şirvan'ı yöneten 41. Şirvanşah idi.

 Hükümdarlığı 
II. İbrahim Şeyhşah'ın Hicri 930 Hicri (Miladi 1524) yılında ölümünden sonra Şirvan, II. İbrahim'in en büyük oğlu Sultan Halil, diğer adıyla II. Halilullah tarafından yönetilmiştir. II. Halilullah, Şah İsmail'in kızı Perihan Hanım ile evlenerek şahın himayesini kazanmıştır. Müneccimbaşı'na göre, "kardeşlerinden hiçbiri ona karşı çıkamamıştır."Mюнeджжим-бaши, c.173-174

Tarihi kaynaklarda; bilge ve yetenekli bir hükümdar olmasının yanı sıra lüks seyahatlere, şaraba ve eğlenceye olan eğilimiyle tanımlanmaktadır. Alimlere ve şairlere yönelik himayesi, aşırı cömertliği ve yönetimindeki sert tutumuyla tanınmaktadır.Xurşah. Tarixi İlçiye Nizamşah, s.59Эфeндиeв, c.90-91. Onun döneminde, Şirvan'ın Tebriz sarayıyla olan bağları daha da güçlenmiştir.

II. Halilullah'ın saltanatı boyunca (Hicri 930-942, Miladi 1524-1535) Şamahı'da adına gümüş sikkeler bastırılmıştır.Пaxoмoв. Moнeтныe клaды, вып.III, c.61, №l79

 Safevîlerle ilişkileri 
Şah İsmail'in Hicri 930 (Miladi 1524) yılında ölümünden sonra, Safevîlerin Şirvanşah'a karşı tutumları değişmiştir. Şah İsmail'in genç oğlu ve Safevi tahtının varisi I. Tahmasb kız kardeşinin eşi olmasına rağmen Halilullah'a karşı şüphe duymaya başlamıştır. Halilullah'a güven beslemeyen Şah Tahmasb, Şirvanşahlar Devleti'ni boyunduruk altına alarak hanedanı tasfiye etmeye yönelik hazırlıklara girişmiştir. Şeref Han Bitlisî'ye göre, Hicri 939 (Miladi 1532-33) yılında, Şah Tahmasib Şirvan'ın yönetimini kardeşi Elkas Mirza'ya devretmiştir. Onun vasisi olarak Bedir Han Astaclu'yu tayin etmiştir. Şah'ın Şirvanşah'a yönelik güvensizliği; Şirvanşah'ın, Tebriz'i ele geçiren Osmanlı Sultanı I. Süleyman'a bağlılık bildiren Biye-Piş Gilan hükümdarı Sultan Muzaffer'e sığınma hakkı tanımasıyla daha da derinleşmiştir.

Sultan'ın Azerbaycan'dan çekilmesinin ardından Emir Dibek, Kızılbaş kuvvetlerine karşı giriştiği mücadelede mağlup olarak Gilan'dan uzaklaştırılmıştır. Deniz yoluyla Şirvan'a kaçan Emir, Şirvanşah'ın himayesine sığınmıştır. Şirvanşah, Emir adına Şah'tan af dileyeceğine dair taahhütte bulunmuş; ancak Halilullah'ın kısa bir süre sonra vefat etmesi üzerine bu girişim sonuçsuz kalmıştır. Şah Tahmasb, Emir Dibek'in iadesi için Şirvan'a heyet göndermiş ve Emir yakalanarak Tebriz'e götürülmüştür. Şeref Han Bitlisi'nin aktardığına göre, "Şah'ın emriyle bir ahşap kafese konulan Emir, Ulu Cami'nin minaresinden asılmış, üzerine yağ dökülerek yakılmıştır".Шapaф-xaн Бидлиcи, т.II, c.180-185Həsən Rumlu, s.272-274

 Osmanlı ile ilişkileri 
1534'teki Irakeyn seferi sırasında Sultan Süleyman Erzincan'a bir elçi göndermiştir.Kırzıoğlu, Osmanlıların Kafkas Ellerini Fethi, s.141; Öztuna, Kanuni Sultan Süleyman , s.113. Halilullah Osmanlı vasalı olmayı kabul etmiştir.Solakzade,a.g.e.,s.484;Uzunçarşılı, Osmanlı Tarihi, C.II., s.350; Danışman, a.g.e., C.VI.,s.163.

 Ailesi 
Osmanlı kaynakları, Şirvanşah'ın Muhammed Mirza adında bir oğlu olduğunu ve Sultan Süleyman tarafından Tebriz valisi olarak atandığını belirtmektedir.Hilmi, a.g.e., s.31; Uzunçarşılı, Osmanlı Tarihi, C.II., s.351; Danişmend, a.g.e., CII., s.176.

 Ölümü 
Şirvanşah, Şirvan'ı yaklaşık 12 yıl yönetmiş ve 9 Cemadiülevvel 942 Hicri (6 Kasım 1535) Cuma günü varis bırakmadan vefat etmiştir.Mюнeджжим-бaши, c. 174, qeyd 6Дopн, c.596-597

 Kaynakça 

Kategori:16. yüzyılda İranlılar
Kategori:Doğum yılı bilinmeyenler
Kategori:1535'te ölenler