Mart-Olav Niklus

Mart-Olav Niklus (22 Eylül 1934, Tartu – 25 Aralık 2025, Tartu, Estonya), Eston dilbilimci, insan hakları aktivisti ve muhalif siyasetçi.

Hayatı
Niklus, 22 Eylül 1934'te Tartu, Estonya'da doğdu. Hugo Treffner Yüksek Okulu ile Tartu Üniversitesi'nde eğitim gördü.  1958'de Batı ülkelerinde yayınlanmak üzere radyo sinyal bozucu cihazların fotoğraflarını gönderip ardından Amerika'nın Sesi gazetesine Sovyetler Birliği'ni eleştiren demeçler vermesi nedeniyle muhalif faaliyetlerden dolayı ilk kez tutuklandı. 1959'dan 1966 yılına kadar Mordovya'daki toplama kamplarında ve Vladimir Merkez Hapishanesi'nde kaldı. 1974'te Evrensel İnsan Hakları Bildirgesi'ni Estonca'ya çevirmesi nedeniyle 1976'da tekrar tutuklandı. 1977'den 1980 yılına kadar Sovyet rejimine karşı çok sayıda protesto hareketine katılması nedeniyle 1980'de üçüncü kez tutuklandı. 1981'de kesinleşen on yıl hapis ve beş yıl sürgün cezasını çekmeye başlamış bu dönemde içerdeyken açlık grevleri ile direniş eylemlerine katılmış 1982'de ise Ukrayna Helsinki Grubu'na yabancı üye olarak dahil olmuştur. Yurt içinde ve yurt dışında siyasi tutukluların serbest bırakılmasını talep eden sayısız protestonun ardından Egon Kunze önderliğindeki Alman Uluslararası İnsan Hakları Derneği (IGFM) üyelerinin desteğiyle 1988'de cezaevinden çıkmış 1990'da ise tamamen temize çımıştır. Estonya'nın bağımsızlığı için aktif olarak kampanya yürüttü ve Hitler-Stalin Paktı'nı kamuoyuna duyuran grubun fahri üyesi oldu.  1990'dan 1992 yılına kadar Estonya Kongresi ile 1992'den 1995 yılına kadarda Estonya Parlamentosu'nda delege olarak yer aldı. Ayrıca Baltık Çağrısı'na imza veren altivistlerden olup Estonya Doğa Koruma Derneği, Estonya Ornitoloji Derneği, Estonya Eski Siyasi Mahkûmlar Derneği ve Uluslararası İnsan Hakları Derneği de dahil olmak üzere çok sayıda kuruluşta üyelik görevinde yer aldı. Ayrıca 1990-1992 yılları arasında Estonya Doğa Koruma Vakfı'nın başkanlığını yürüttü. 1996'da Estonya'nın bağımsızlığı yolunda sağladığı katkılarından dolayı Estonya İkinci Sınıf Devlet Nişanı ve 1999'da Üçüncü Sınıf Litvanya Büyük Dük Gediminas Nişanı ile ödüllendirilmiştir. Niklus, 25 Aralık 2025'te doğal nedenlerden memleketi Tartu, Estonya'da 91 yaşında vefat etmiştir

Kaynakça

Kategori:Estonya'da doğal nedenlerden ölenler
Kategori:Eston siyasetçiler
Kategori:1934 doğumlular
Kategori:2025'te ölenler
Kategori:Tartu Üniversitesinde öğrenim görenler
Kategori:Hugo Treffner Lisesinde öğrenim görenler
Kategori:Eston aktivistler