Gün Geçti (Film, 1971)

Gün Geçti,  yönetmen Arif Babayev'in çektiği bir filmdir.Abbaslı, T. 54 illik ömürdə — : "Uşaqlığın son gecəsi", "İnsan məskən salır", "Gün keçdi"…: [kinorejissor Arif Babayev haqqında] //Mədəniyyət.- 2015.- 18 sentyabr.- S.13."2011-ci ilin yubilyar filmləri". Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi. Dövlət Film Fondu. Kino-Bülleten. IV buraxılış. Bakı: Apostroff, 2011.

 Konu 
Sinema uzmanları bu lirik film öyküsünü “iki oyunculu bir yönetmenlik eseri” olarak nitelendirmiştir. Film, çağdaşlarımız olan iki gencin yaşadığı talihsiz bir aşk hikâyesini anlatır. Film, iki kahramanın kaderi ve iki farklı karakterin ilişkisi üzerine kuruludur. Yapım, yalnızca karakterlerin değil, aynı zamanda Bakü'nün ruh hâlini de yansıtır. İlk bakışta Asmer'in (Leyla Şıxlinskaya) mutlu olduğu izlenimi doğar: diplomat bir eşi, bir kızı ve geniş bir arkadaş çevresi vardır; yaptığı seyahatlerden güzel izlenimler edinmiştir. Başlangıçta bütün bunlar onu oyalamış olsa da, zamanla yavaş yavaş gözünden düşmeye başlar. Çünkü Asmer, tıpkı günümüzün bazı gençleri gibi, hayatta kendi yerini hâlâ bulamamıştır...

Çocukluk yıllarında birbirlerine duydukları içten duyguları hatırlayan kadın ve erkek, bu ilişkiyi yeniden yaşatacak güce sahip değillerdir. Film, geçmiş ile geleceğin, eski ile yeninin karşılaştırması üzerine kuruludur. Geçmişten gelen bir aşk hikâyesi, geçmiş ve gelecek “mekan” arayışı içinde sunulur. Özel çerçevelerle verilen geniş "geri dönüş" (flashback) sahnelerinden oluşan bu auteur film, izleyicide güçlü bir nostalji duygusu uyandırır.

Film felsefi bir finalle biter: yalnızca geçmişle, çocukluk anılarıyla yaşamak olmaz; her insanın bir geleceği olmalıdır. Artık Oktay'dan (Hasan Memmedov) ayrılan Esmer'in yüreğinde hayatını yeniden kurma ve bazı fedakârlıklara gitme isteği giderek güçlenir. Ömrün günlerinden yalnızca birini, biraz sıra dışı ama diğer günlerden çok da farklı olmayan bir günü, anlatan filmin sonunda her iki karakter, Oktay ve Esmer, derin bir muhasebeye girerek kendi sonuçlarını çıkarırlar.

Filmde şu felsefi düşünce özellikle vurgulanır: geçen bir günü geri getirmek mümkün değildir. Bu durum, Esmer'in bütün davranışlarında ve film boyunca süren anılarında açıkça ortaya konur. Seyirci filmi izlerken sanki bir şeyler beklediği gibi, Esmer de bekler. Ancak filmin sonunda o, Oktay'la artık birbirlerine gerekli olmadıklarını hisseder. Elbette geçmiş de geçmiş olarak kalır.

 Film Hakkında 

 Film, yazar Anar Rızayev'in “Gürcü Familiyası” adlı hikâyesi esas alınarak sinemaya uyarlanmıştır. Hikâye, 1967 yılının yazında Literaturnaya Gazeta gazetesinde yayımlanmıştır. Daha sonra yazar bu hikâye temelinde “Gün Geçti” filminin senaryosunu kaleme almıştır.
 Film, 2. kategoriye verilmiştir.
 Çekimler sırasında Gün Geçti filminin senaryosu aynen uygulanmamıştır. Senaryonun finalini Hasan Memmedov kabul etmemiş, bunun üzerine yazarlar senaryoda değişiklik yapmak zorunda kalmışlardır."Gün keçdi"də hansı kadr etiraz doğurub?: Həsən Məmmədovun təkidilə ssenarinin sonluğu dəyişdirilib: [rejissor Arif Babayevin eyniadlı filmi haqqında] //Azadlıq.- 2014.- 11 noyabr.- S.14. Hasan Memmedov şöyle anlatmıştır: "Filmin senaryosunda Oktay ile Esmer’in son buluşmasının bizim örf ve geleneklerimize uygun olmayan bir biçimde olması öngörülüyordu. Yani, ifadem için özür dilerim, senaryoya göre Oktay’ın Esmer’i kendi evine davet etmesi ve aralarında aşk maceralarını yansıtan bir sahnenin yer alması gerekiyordu. Ben bu sahneye kesin olarak itiraz ettim ve aksi hâlde çekimlerden vazgeçeceğimi bildirdim. Açıkçası sözüm dikkate alındı ve senaryo sade bir sonla tamamlandı. Bilirsiniz, finalin bu kadar açık biçimde bitirilmesi filmin başarısızlığına yol açabilirdi. Ayrıca böyle sahnelerden sonra bir Azerbaycan erkeğine başkasının eşini evine getirmek yakışmazdı. İnanın, böyle bir filme kimse ilgi de göstermezdi. Filmin güzelliği, aşkın ve gençlik yıllarının saflığı korunarak çekilmesi ve izleyiciye bu şekilde sunulmasında oldu..." "Gün Keçdi: İki aktyorun filmi", Ekspress qəzeti, 17.07.2003, Ulduzə Qaraqızı
 Gün Geçti filminde Arif Babayev, sinemamızda kökleşmiş olan “kameraya alınmış tiyatro” estetiğine karşı çıktı. Filmde oyuncular ve dekorlar değil, audiovizüel anlatım ilkesi ön plana çıkarıldı.Aydın Dadaşov "Sənətdə keçən ömür", 525-ci qəzet, 24.09.2005, səh 30.

 Kadro 

 Film üzerinde çalışanlar 
Eserin Yazarı: Anar Rzayev

Senaryo Yazarı: Anar Rzayev

Yönetmen: Arif Babayev

Görüntü Yönetmeni: Rasim İsmayılov

Sanat Yönetmeni: Elbəy Rzaquliyev

Besteci: Emin Sabitoğlu

Ses Operatörü: Kamal Seyidov

Yönetmen: Fikrət Əliyev

Editör: Ədhəm Qulubəyov

Şarkı Sözleri: Vaqif Səmədoğlu

Yönetmen Asistanı: Akif Rüstəmov

Kamera Asistanları: Rafiq Kərimov, V. Romanov

Makyaj Sanatçısı: V. Arapov

Kurgu: A. Filimonova, A. Abramova

Dekor Kurulumu Sanatçısı: Mirzə Rəfiyev

Dekor Kurulumu Görüntü Yönetmeni: Həmzə Əhmədoğlu

İcra Eden: Devlet Sinematografi Komitesi Senfoni Orkestrası

Orkestra Şefi: D. Ştilman

Film Direktörü: Yusif Yusifzadə

Şarkı Yorumlayanlar: Flora Kərimova, Mirzə Babayev (jenerikte yer almıyor)

Fotoğrafçı: Pərviz Quliyev

 Oyuncular 
Leyla Şıxlinskaya — Esmer

Həsən Məmmədov — Oktay

Həsənağa Turabov — Oktay'ın iş arkadaşı

Çingiz Əlioğlu — Cemal

Muxtar Avşarov — postacı

Sədayə Mustafayeva — Esmer'in annesi

Sona Aslanova

İ. Şakarova

S. Nağıyeva

Sevil Rüstəmova — Oktay'a telgrafı ulaştıran kız

T. Quliyev

S. Azriyel

D. Abdullayeva

Törəxanım Zeynalova — komşu kadın

“Qaya” Vokal Dörtlüsü

 Dublaj 
Həsənağa Turabov — Oktay (yetişkin) (Həsən Məmmədov) (jenerikte yok)

Amaliya Pənahova — Esmer (yetişkin) (Leyla Şıxlinskaya) (jenerikte yok)

Ofeliya Sənani — Esmer (genç) (Leyla Şıxlinskaya) (jenerikte yok)

Süsən Məcidova — Nine (Törəxanım Zeynalova) (jenerikte yok)

Ətayə Əliyeva — Esmer'in annesi (Sədayə Mustafayeva) (jenerikte yok)

Səməndər Rzayev — Oktay'ın iş arkadaşı (Həsənağa Turabov) (jenerikte yok)

Ramiz Məlikov — Oktay'ın tanıdığı (jenerikte yok)

 Kaynakça