Dize, Şerur

Dize (ayrıca Dizə ve Dize olarak da bilinir), Azerbaycan'ın Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti'ndeki Şerur rayonuna bağlı bir köy ve belediyedir. Şerur ovasında, Arpaçay Nehri'nin sol kıyısında yer almaktadır. Nehrin diğer tarafında Oğlankale köyü bulunmaktadır.

Köy nüfusu bahçecilik, sebze yetiştiriciliği, tahıl yetiştiriciliği ve hayvancılıkla meşguldür. Köyde ortaokul, kütüphane, kulüp, anaokulu ve bir sağlık merkezi bulunmaktadır. Köyün nüfusu 1.791'dir.

 Etimoloji 
Eski İran dillerinde dizə kelimesi "duvar, çit," "tahkim edilmiş kasaba", "kale duvarı", "kale", "tahkim edilmiş yer" anlamına gelmektedir. Bu kelime Azerbaycan dili de dahil olmak üzere birçok Türk diline geçmiştir ve "köy" anlamında kullanılmaktadır.Encyclopedic dictionary of Azerbaijan toponyms. In two volumes. Volume I. p. 304. Baku: "East-West". 2007. .

 Tarihi ve arkeolojik anıtlar 

 Ovçular Tepesi 
Ovçular Tepesi, Dize köyünün hemen kuzeyinde, Arpaçay Nehri'nin sol kıyısında yer almaktadır. MÖ 5.-3. binyıllara ait bir yerleşim yeridir. Ovçular Tepesi, dağların eteğinde stratejik bir noktadır; İran platosunu Anadolu'ya (doğudan batıya) ve Kafkasya'yı Kuzey Mezopotamya'ya (kuzeyden güneye) bağlayan önemli ticaret yollarının kavşağında yer almaktadır.

Yerleşim doğal bir tepe üzerinde yer almaktadır. Yerleşim yerinin alanı yaklaşık 10 hektardır. Alanın karakteristik özelliği, Karaz tabakasının daha sonraki dönemlere ait herhangi bir kültürel tabaka ile örtülmemiş olmasıdır. V. H. Aliyev ve A. K. Seyidov'un yürüttüğü kazılar sırasında, 0,6 m derinlikte iki binanın kalıntıları bulunmuştur.

2006-2011 yılları arasında Azerbaycan-Fransa ortak bir keşif ekibi bölgede bir araştırma yürüttü. Araştırma sonuçlarına göre, bölge sakinleri tarım, hayvancılık, balıkçılık ve diğer çiftçilik faaliyetleriyle uğraşıyordu.

Bulunan arkeolojik buluntular, Azerbaycan'daki Külltepe I, Mahta Kültepe ve diğer Kalkolitik dönem yerleşimlerine benzerlik göstermektedir.

Ovçular'da, Geç Kalkolitik yerleşim katmanlarından (MÖ 4400–3950) kalma bir bebek mezar küpünde üç büyük bakır balta bulundu. Ayrıca bakır cevheri parçaları, pota kalıntıları ve bazı küçük metal eserler de bulundu. Bu kadar büyük bakır aletlere Güneybatı Asya'nın başka hiçbir yerinde rastlanmamaktadır. Burada ve bölgedeki diğer yerleşim yerlerinde metalurji uygulanmaktaydı.

 Dize Nekropolü 
Dize Nekropolü, köyün batısında yer alan Erken Tunç Çağı'na ait bir arkeolojik anıttır. 1969 yılında tarım çalışmaları sırasında keşfedilmiştir. Daha sonra iki mezardan elde edilen kalıntılar toplanmış ve daha iyi korunmuş olan bir mezar incelenmiştir. Mezar odasının duvarları nehir taşından yapılmış ve çamurla kaplanmıştır; zemini de çamurla sıvanmıştır.

Kemik kalıntıları, mezarda iki kişinin gömüldüğünü göstermektedir. Başları güneye dönük şekilde sarılı haldeydiler. Mezarda ayrıca seramik kaplar da bulundu. Bulunan maddi kültür örnekleri, anıtın Karaz kültürüne ait olduğunu göstermektedir.

Kaynakça

Kategori:Şerur rayonundaki yerleşim birimleri
Kategori:Azerbaycan'daki arkeolojik sitler