Şahtahtı

Şahtahtı, Azerbaycan'ın Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti'nin Kengerli rayonuna bağlı bir köy ve belediyedir. Köy, bölge merkezinin 4,5 km güneybatısında, Şarur Ovası'nda yer almaktadır. Nüfusu tarım ve hayvancılıkla uğraşmaktadır.

Köyde ortaokul, anaokulu, kültür evi ve bir sağlık merkezi bulunmaktadır. Nüfusu 3.100'dür. Cinlidere'nin ortaçağ anıtları köyün güneybatısında yer almaktadır; batıda, Kıvrak Platosu yakınlarında Şahbağı bulunmaktadır. Köyün güneyinde İran'daki Poldeşt şehri yer almaktadır.

 Etimoloji 
"Şahtahtı" adı, Ermenice "Tagavoranist" (Ermenice: "Tagavor" Թագավոր + ա + "Nist " նիստ) adının Farsça çevirisidir ve kelimenin tam anlamıyla "kralın tahtı" anlamına gelen Farsça "Shahtakht" kelimesinin (Farsça: "Şah" شاه + "Takht" تخت) Türkçeleştirilmiş halidir. Yerleşimin asıl adı "Arkashat" (Արքաշատ) olup "Kralın sevinci" anlamına geliyordu ve Strabo tarafından "Arxata" (Ἄρξατα) olarak zikredilmiştir.

 Antik yerleşim 
sağ|küçükresim|Köyden kalma kil kap. Karmirberd kültürü, MÖ II. binyılın ortaları.
Köy yakınlarında Bronz ve ilk Demir Çağı'na ait eski bir yerleşim yeri bulunmaktadır; bu yerleşim yeri köyün güneybatısında yer almaktadır. Bulgulara göre, bölgedeki en eski yerleşim MÖ üçüncü binyılda kurulmuştur.

ABD Dışişleri Bakanlığı'nın belgeleri, bölgede tarihsel olarak yoğun bir Ermeni varlığının varlığını öne sürmektedir. Antik Şahtahtı MÖ üçüncü yüzyılda kurulmuş ve Ermeni krallarının ikametgâhı olarak hizmet vermiştir. Ayrıca bölgede MÖ üçüncü ila ikinci yüzyıllara tarihlenen Van Krallığı'na ait mezarlar ve çivi yazıları da keşfedilmiştir.

Alan yaklaşık 2 hektar alan kaplamaktadır. Aşınma ve yıpranma sonucu, anıt kalıntıları ve yıkılmış taş binaların izlenmesi zorlaşmaktadır. Araştırmalar (1936 ve 1979-90) sonucunda belirlenen kültürel katmanın kalınlığı 3-4,5 metredir. Büyük taşlardan inşa edilmiş kale surları (2,2-2,6 metre genişliğinde, 1,2-2,5 metre yüksekliğinde) ve konut binalarının kalıntıları oldukça ilgi çekicidir.

MÖ 15-14. yüzyıllarda Şahtahtı, bir tür kale-şehir yerleşimi haline gelmiş ve Nahçıvan'ın büyük aşiret birliklerinin merkezi olmuştur. Şahtahtı'da çömlekçilik, metal işçiliği, mücevhercilik vb. alanlarda büyük gelişmeler kaydedilmiştir. Burada bulunan zengin boyalı seramikler, silindirik mühürler (MÖ 15-14. yüzyıllar) ve dekoratif desenler, Şahtahtı'nın Orta Doğu'nun eski kültür merkezleriyle yakın temas halinde olduğunu göstermektedir. Yerleşimde pembe, gri ve siyah çömlekler, süs eşyaları, taş aletler ve kemik kalıntıları bulunmuştur.

 Demografik bilgiler 
1897 nüfus sayımına göre Şahtahtı - o dönemdeki adı Shakhtakhty () -1.457 kişilik bir nüfusa sahipti ve bu nüfusun 1.427'si Müslümandı. Köyde 731 erkek ve 726 kadın vardı.

 Kaynakça