Nahçıvan kültürü

Nahçıvan kültürü,В. Г. Алиев. Нахичеванская культура // Great Soviet Encyclopedia. — М., 1974. — V. XVII. Нахчыван мәдәнијјәти // Azerbaijani Soviet Encyclopedia. — 1983. — V VII.  Kızılveng kültürü veya Boyalı Çömlek kültürü olarak da bilinir, Orta Tunç Çağı'nda MÖ 3. ve 2. binyıllarda Azerbaycan'da ortaya çıkan kültürdür. Boyalı çömleklerin ana merkezleri arasında Anadolu'daki Nahçıvan ve Arpaçay Vadisi, Urmiye Gölü havzası ve Güney Kafkasya yer almaktadır. Azerbaycan'da bu kültür, I. Kültepe, II. Kültepe, Şahtahtı, Gizilburun, Nahcir, Şortepe, Garaçuk, II. Kazancı Kale ve diğer bölgelerden elde edilen arkeolojik materyaller temelinde incelenmiştir. Boyalı çömlek kültürü, O. Habibullayev, V. Bakhshaliyev, V. Aliyev ve A. Akbarov gibi Azerbaycanlı arkeologlar tarafından incelenmiştir. V. Bakhshaliyev'e göre, Nahçıvan'da bu kültüre ait seramik formlarının gelişimi, şehir devletlerinin ortaya çıkışıyla bağlantılıydı.

Son dönem araştırmalarında, Nahçıvan boyalı çömlek kültürünün Karaz kültürünün doğal ve aşamalı gelişiminin bir sonucu olduğu görüşü öne sürülmüştür.

 Tarihi 
Azerbaycan'da boyalı çömlek kültürüne ait örneklerin ilk kez keşfedildiği yer, 1895 yılında Nahçıvan bölgesi olmuştur. Bu keşif, 18. yüzyılda yer alan Kızılveng mezarlığı çevresindeki arazi çalışmaları sırasında gerçekleştirilmiştirr. Nahçıvan'a 18 km uzaklıkta, Tazekent'in 3 km güneyinde, Aras Nehri'nin sol kıyısında, taş kutu mezarlardan basit ve boyalı kaplar da dahil olmak üzere çeşitli tarihi eşyalar ortaya çıkarılmıştır. Yüzbaşı N. Fyodorov, Arkeoloji Komisyonu adına Nahçıvan'da yürüttüğü kazılarda, M.Ö. 2. binyılın sonlarına tarihlenen boyalı çömleklerle donatılmış mezarlar tespit etmiştir.

Azerbaycan'daki boyalı kültürün nispeten kapsamlı bir şekilde incelenmesi Sovyet döneminde mümkün olmuştur. 1926'da, Kızılvenk mezarlığı, Nahçıvan'da A. Miller'in liderliğindeki Trans-Kafkas Bilimler Birliği tarafından araştırılmıştır. 1934'te, Şarur'daki Şortepe yerleşimi yakınlarında boyalı kaplara ait örnekler bulunmuş, 1960'lı yıllarda ise kazı çalışmaları genişletilerek II. Kültepe başta olmak üzere Kuruçay ve Kondelençay nehir havzaları araştırılmıştır. Ayrıca Karaköpektepe'de de boyalı çömlek parçaları ele geçirilmiştir.

 Kaynakça 

küçükresim|upright=0.78|Boyalı kap. Şahtahtı.