Sururi Taylan

Mustafa Sururi Taylan Erdinçler(1 Temmuz 1891, İstanbul- 17 Kasım 1947, Ankara), Cumhuriyet dönemi Türk ressamlarındandır.

Cumhuriyetin kuruluş yıllarında Ankara'yı, payitaht İstanbul'u, Mustafa Kemal'i ve cumhuriyet ideolojisini anlatan, Milî Mücadele ruhunu yansıtan yaptıları ile tanınır. Ankara Devlet Resim-Heykel Müzesi koleksiyonundaki "Çift Süren Kadınlar", onun en bilinen eserlerindendir.

 Yaşamı 
1891'de İstanbul'da doğdu. Ailesinin Bulgaristan'ın Şumnu bölgesinden İstanbul'a göç etmiş olduğu bilinir. Annesi Nazife İkbal Hanım, babası Manastır doğumlu Mehmet Rıfat Bey'dir. "Zorlu" lakabı ile anılan babası Mehmet Rıfat Bey, Harp okulundan mezun olduktan sonra sarayda ve çeşitli okullarda görev yapmış; 1876 darbesinde Sultan Abdülaziz’i tahttan indirenler arasında yer almış, 93 Harbi'nde Ruslar'a esir düşmüş, II. Abdülhamid devrinde Şam'da kaymakamlık görevinde bulunmuştu;  şair ve yazarlık yönleri de olan bir kişi idi.

Mustafa Sururi, ailesinin ikinci çocuğudur. Vefa semtinde büyüdü. Lise öğrenimini Vefa İdadisi'nde tamamladıktan sonra  Dar-ül Fünün’un Edebiyat bölümüne girdi ancak bu okuldaki eğitimin yarıda bıraktı ve 1908'den itibaren Sanayi-i Nefise Mektebi'nde Salvatore Valeri'nin atölyesinde resim eğitimi gördü. 1912'de Sanayi- Nefise'den mezun oldu. Bir süre Fransa'da bulundu.

Sanatçı, I. Dünya Savaşı sırasında  Osmanlı Ordusu 8. Piyade Teğmeni olarak orduya katıldı. Kafkasya cephesinde Ruslar'a esir düştü; Sibirya'da Krasnoyarsk şehrinin 5 km kadar kuzeydoğusundaki Krasnoyarsk esir kampında bulundu. Kampta Türk esirlerini eğitmek ve eğlendirmek için el yazısı ile çıkarılan haftalık Vaveyla dergisinin desenlerini çizdiği düşünülür. Sururi'nin dergi için İsveç Kızılhaçı'ndan resim malzemesi talebinde bulunduğu İsveç belgelerinden öğrenilmektedir.

Mustafa Sururi, terhis olduktan sonra  Tapu ve Kadastro desinatörlüğü yaptı, bir yandan da resim yapmaya devam etti. Sanat faaliyetlerini, herhangi bir sanat birliğine dahil olmadan sürdürdü.  Sanatçı, Resimlerinde "Taylan" ismini mahlas olarak kullandı ve "Sururi Taylan" olarak tanındı. Soyadı Kanunu ile Erdinçler soyadını aldı.

1930'lu yıllarda açılan İnkılap Sergileri'ne aralıksız olarak katıldı. Ayrıca Güzel Sanatlar Birliği'nin Ankara Sergileri, Birleşik Resim ve Heykel Sergileri, Devlet Resim ve Heykel Sergileri, Ankara Halkevi Güzel Sanatlar (Ar) Kolunun Resim ve Heykel Sergilerine de katıldı.

Mustafa Kemal'in ölümünden sonra gerçekleşen iktidar değişikliği ile sıkıntı yaşadı. İnönü'nün cumhurbaşkanlığı döneminde hükûmete muhalif etmekten ve eserlerinde toplumsal temaları işlemelerinden ötürü çeşitli baskılara maruz kaldı; resmî sergilere katılımı ve resimlerinin satışı kısıtlandı. Adana'ya ve Elaziz'e sürgün edildi. 1940'tan sonra çalışma hevesini kaybetti ve kendisini içkiye verdi. 1945 yılında felç geçirdi. 17 Kasım 1947'de Ankara Büyükşehir Belediyesi'nin Kimsesizler Yurdu'nda öldü.

 Eserleri 
Sururi Taylan, hiç kişisel sergi açmamış; eserlerini  Ankara'da açılan Ankara Halkevi'nin Güzel Sanatlar (Ar) Şubesi tarafından açılan resim sergileri ile  Güzel Sanatlar Birliği'nin Ankara Sergileri ve Devlet Resim ve Heykel Sergileri ’nde sergilemiştir.

Güzel Sanatlar Birliği'nin 10 Haziran 1934 tarihinde açılan on birinci sergisindeki Büyük Taarruz Harekâtı'nın cephe arkasını resmeden Büyük Taarruz adlı tablosu, serginin en dikkat çekici eserlerinden biriydi. Eser, Bartın Halkevi'ne hediye edilmiş; millî bayramlarda, günümüzde Bartın Kent Müzesi olan eski belediye binasının yan cephesine asılarak kutlamaların bir parçası olmuştu.

Sururi Taylan'ın "Ankara Kalesi’nde Akşam",  "Amazon" (pastel), "Baysallık Anıtı", "Güney Kıyılarımız", "Kayseri Treni", "Köy",  "Mete" (pastel) adlı eserleri Ankara Halkevi Güzel Sanatlar (Ar) kolunun 1938 sergisinde; "Gençliğin İhtiramı", "Kaledeki Burç", "Kuzey Kıyılarımız" adlı eserleri 1939'daki sergide yer aldı.

Ankara Halkevi Güzel Sanatlar Şubesinin 1941'deki sergisinde İstanbul'un adalarını resmettiği eserleri, VII. Devlet Resim ve Heykel sergisinde "Timürlenk Tepesi-Ankara" tablosu yer aldı.

Anadolu kadınlarını yöresel kıyafetleri içinde iki çift öküzün yardımıyla tarla sürerken gösteren 1925 tarihli Çift Süren Kadınlar onun en bilinen eserlerinden birisi oldu. Atatürk'ün Ankara’ya Gelişte Karşılanması, Atilla adlı tablolar da onun belli başlı eserleri arasındadır.

Eserleri Ankara Devlet Resim ve Heykel Müzesi'nde, Gazi Üniversitesi Müzesi'nde, Milli Kütüphane'de ve İstanbul'daki Askeri Müze'de sergilenmektedir. Ayrıca pek çok özel koleksiyonda da tabloları mevcuttur.

 Kaynakça 

Kategori:1891 doğumlular
Kategori:İstanbul ili doğumlu ressamlar
Kategori:20. yüzyıl Türk ressamları
Kategori:1947'de ölenler