Şomutepe

Şomu-tepe (Şomutəpə), Azerbaycan'ın Ağstafa rayonunda bulunan antik bir yerleşim yeridir. Güney Kafkasya'da ortaya çıkan Neolitik Şulaveri-Şomu kültürü, bu anıtın adıyla bağlantılıdır.

Yerleşim yeri, modern Ağstafa şehrinin kuzeyinde bulunmaktadır.

 Araştırmalar 
1960'lı yıllarda I. G. Narimanov, Agstafa'nın dışındaki bu bölgede yaptığı kazılar sonucunda 'Şomu' adını verdiği yeni bir kültürü ilk kez tanımladı. Bu kültür günümüzde Şulaveri-Şomu kültürü olarak bilinmektedir.Bertille LYONNET, Farhad GULIYEV (2010), Recent discoveries on the Neolithic and Chalcolithic of Western Azerbaijan. TUBA-AR, TURKISH ACADEMY OF SCIENCES JOURNAL OF ARCHAEOLOGY 13, 219-228 Narimanov, 1961-1964 yılları arasında Ağstafa'daki yerleşim alanında 400 metrekarelik bir alanda araştırmalar yürüttü.

 Yerleşim 
Yerleşim yerindeki kültürel katmanın kalınlığı 1 ila 2,5 m arasında değişmektedir.R. M. MUNCHAEV, Shomutepe - article in "The Great Soviet Encyclopedia" (1979)

Şomutepe sakinleri, pişmemiş düz-dışbükey tuğlalardan yapılmış küçük yuvarlak evlerde yaşamaktaydı. Evlerin tavanı, zemine gömülü bir direk tarafından destekleniyordu. Evlerin bir, bazen de iki girişi bulunmaktaydı. Bu konut yapılarının maksimum çapı 3,7 metreydi. Daha sonra Narimanov, burada çapı yaklaşık 2 metre olan küçük yapılar ile çapı yaklaşık 3,5 metre olan büyük yapılar olmak üzere iki tip dairesel bina tespit etti.

Gargalar Tepesi'nde, Şomutepe kültürüne ait bir bakır muska bulunmuştur. Gargalar, Şomutepe ile aynı mahallede yer almaktadır. Eser, Gence Tarih-Etnografya Müzesi'nde sergilenmektedir.

küçükresim|Gargalar Tepesi'nden, Şomutepe kültürüne ait bakır muska. Gargalar, Şomutepe ile aynı mahallede yer almaktadır. Gence Tarih-Etnografya Müzesi

Evleri ısıtmak için kullanılan ocaklar duvarların yakınına yerleştirilmişti. Bazı ocakların ise açık alanda bulunduğu tespit edilmiştir. Şomutepe'nin çiftlik yapıları da konutlar gibi dairesel bir plana sahipti.

Şomutepe yerleşiminde tahıl taneleri, taş ve kemikten yapılmış aletler, öğütme taşları ve kemik oraklar ele geçirilmiştir. Yerleşim sakinlerinin taş alet endüstrisi neredeyse tamamen obsidyene dayanmakta olup, ağırlıklı olarak bıçaklardan oluşmaktaydı; bununla birlikte zaman zaman mikrolitler de kullanılmıştır.

Ayrıca kemikten yapılmış bir kadın figürü bulunmuştur.

Seramikler, kumla karıştırılmış kilden yapılmış ve bazen kırmızı boyayla kaplanmıştır. Seramiklerde çoğunlukla kum katkısı görülmekle birlikte, bazı örneklerde bitkisel katkı da tespit edilmiştir.

 Son keşifler 
Mart 2025'te, Azerbaycan'ın batısındaki Kazak bölgesinde bulunan Damjili Mağarası'nda, Azerbaycanlı ve Japonlardan oluşan ortak bir ekip tarafından yaklaşık 8.400 yıllık bir Mezolitik insan figürü keşfedildi. MÖ 6400–6100 yılları arasına tarihlenen bu küçük taş eser, nehir taşından oyulmuştur.

51 mm uzunluğunda ve 15 mm genişliğinde olan figürde, daha sonraki Neolitik döneme özgü ve çoğunlukla kadın figürlerinden oluşan kil heykelciklerin aksine, cinsiyete özgü özellikler bulunmamaktadır. Araştırmacılar, bu figürü erken Şomutepe kültürüyle ilişkilendirmektedir.

Ayrıca bakınız
Azerbaycan tarihi

Kaynakça

Bibliyografya

 R. M. MUNCHAEV, Shomutepe - article in "The Great Soviet Encyclopedia" (1979)

Kategori:Azerbaycan'daki arkeolojik sitler