1063 Marmara depremi

1063 Marmara depremi, Marmara Denizi'nin kuzey kıyılarında 23 Eylül 1063'te meydana gelen büyük bir depremdir. Deprem, Panion (Barbaros), Myriophyton (Mürefte) ve Rhaedestus (Tekirdağ) kasabalarına ciddi hasar verdi. İstanbul'dan, kuzey kıyısı boyunca daha doğuya doğru ve güney kıyısındaki Kizikos'tan (Erdek) da önemli hasarlar bildirildi. Tahmini moment büyüklüğü (Mw) 7,15 olan depremin sarsıntısı, Modifiye Mercalli yoğunluk ölçeğinde (MMI) maksimum IX (Şiddetli) seviyesine ulaştı. Deprem, o dönemde Konstantinopolis'te yaşayan Bizans tarihçisi Mihail Attaleyates tarafından kaydedilmiştir.

Tektonik durum
Marmara Denizi, Anadolu levhasının Avrasya levhasına göre nispi batıya doğru hareketini karşılayan Kuzey Anadolu Fay Hattı bölgesinin batı ucunda yer almaktadır. Bu hareket, Arap levhasının kuzeye doğru hareketinin bir sonucudur. Kuzey Anadolu Fay Hattı, her biri birkaç segmente ayrılan iki ana kola ayrılır. Marmara Denizi'nin kuzey kısmından geçerek karada Ganos Fay Hattı olarak yeniden ortaya çıkan kuzey kolu, sekiz segmente ayrılmıştır.

Deprem
Deprem 23 Eylül 1063 tarihinde, akşamüstü meydana geldi. Bazı kaynaklar depremin yılını 1064 olarak belirtiyor. Ana depremi kısa süre sonra üç güçlü deprem daha izledi ve aynı gece 10-12 deprem daha meydana geldi. AHEAD kataloğu, sismik yoğunlukların dağılımına dayanarak 7,15±0,31 Mw büyüklüğünde bir deprem öngörür. İtalya'da MÖ 461-1997 ve Akdeniz bölgesinde MÖ 760-1500 yılları arasındaki güçlü depremlerin çevrimiçi kataloğu olan CFTI5, şiddet dağılımından da yola çıkarak tahmini 6.0 büyüklüğünde bir deprem öngörür. Depremin şiddeti ise deprem hasarına ilişkin tarihi tanımlamalardan yola çıkarak tahmin edilmiştir; Panion (Barbaros), Myriophyton (Mürefte) ve Rhaedestus (Tekirdağ) için IX (şiddetli), Konstantinopolis için VIII-IX ve Cyzicus (Erdek) için VIII şiddetleri verilmiştir.

Etkilenen bölgelerden yola çıkarak, bu depremin Kuzey Anadolu Fay Hattı'nın kuzey kolundaki F7 ve F8 segmentlerini veya sadece F8 segmentini kırmış olabileceği öne sürülmüştür. Tekirdağ havzasında türbidit-homojenit birimleri şeklinde tsunami tortulları bulunmuştur; bunlardan birinin 1063 yılındaki depremle oluştuğu düşünülmektedir.

Hasar
Barbaros ve Tekirdağ kıyı kasabaları ağır hasar gördü ve özellikle Mürefte çok kötü etkilendi, birçok insan öldü. Erdek'teki Yunan tapınağı ağır hasar gördü. Konstantinopolis'te birçok ev yıkıldı ve çok azı hasarsız kaldı. Bazı tarihçiler, İznik'teki büyük kilisenin çökmesi de dahil olmak üzere, bu olayla bağlantılı hasarlardan bahseder. Ancak Attaleiates bunu, iki yıl önce, 1063'te başlayan deprem dizisinin sonu olarak tanımladığı 1065'teki İznik depremine bağlar.

Kaynakça

Kategori:Türkiye'deki depremler
Kategori:Marmara Denizi
Kategori:11. yüzyıldaki depremler