Ahaşveroş

Ahaşveroş (  ; , genellikle Achashverosh; , Septuaginta2da; , Vulgata'da) Antik Pers'in üç hükümdarına ve bir Babil yetkilisine (veya Med kralına) verilen bir isimdir ve ilk olarak Tanah'ta Ester Kitabı'nda, daha sonra Tobit Kitabı'nda geçer. "Serhas" veya "Artaserhas"in transliterasyonudur; her ikisi de Ahameniş Hanedanı'ndan birçok Pers kralının adıdır.

 Etimoloji 
İbranice biçiminin, I. Serhas'ın Eski Farsça adı olan Xšayāršā'dan (< xšaya 'kral' + aršan 'erkek' > 'tüm erkeklerin kralı; Krallar arasında kahraman') türediğine inanılmaktadır. Bu, Babilce Aḫšiyâršu ( ) haline gelmiştir., aḫ-ši-ia-ar-šu ) ve ardından Akšîwâršu ( , ak-ši-i-wa 6 -ar-šu) ve  olarak ödünç alınmıştırKJV, NASB, Amplified Bible, ESV, 21st Century King James Version, ASV, Young's Literal Translation, Darby Translation, Holman Christian Standard Bible, etc.Nichol, F. D., Seventh-day Adventist Bible Commentary, Volume 3, Review and Herald Publishing Association (Washington, D.C., 1954 edition), p.459, "Historical Setting" ve oradan da İngilizce İncillerde geleneksel olarak kullanılan biçim olan Ahaşveroş olarak Latinceye çevrildi. Farsça isim, Antik Yunancada bağımsız olarak  Xérxēs olarak çevrildi. İncil'in birçok yeni İngilizce çevirisi ve yorumuNIV, The Message, NLT, CEV, NCV, NIRV, TNIV, etc. Serhas adını kullanmıştır.
küçükresim|Ahaşveroş'un Ziyafeti, Aert de Gelder

 Ester Kitabı 
Ester Kitabında Ester'in kocası olan bir kralın adı olarak "Ahaşveroş" geçmektedir. " Hindistan'dan Nübye'ye kadar yüz yirmi yedi eyaleti yönettiği" söylenmektedir - yani Ahameniş İmparatorluğu'nu yönettiği söylenmektedir. Bazıları Ester anlatısının Purim'in kökenini açıklamak için yazıldığını ve Ahaşveroş adının genellikle MÖ 486 ile 465 yılları arasında Ahameniş İmparatorluğu'nu yöneten I. Serhas'a atıfta bulunduğunu düşünmektedir. Ester Kitabı dışında, tarih kayıtlarında Serhas'ın Vashti veya Ester ile değil, Amestris ile evli olduğu belirtilmektedir. Dahası, Pers krallarının sınırlı sayıda Pers soylu ailesi dışında evlenmedikleri anlaşılmaktadır. Septuaginta'da Ester Kitabı kraldan Serhas'ın () küçük oğlu olan 'Artaserhas' olarak bahseder.

 "Ahaşveroş"un I. Serhas olarak tanımlanması 
küçükresim|Ahaşveroş'un gazabı (anonim), Rijksmuseum
Ahaşveroş'un kimi temsil ettiğine dair çok sayıda bilim insanı teori öne sürmüştür. Günümüzdeki çoğu bilim insanı, 19. yüzyıl İncil yorumcularının yaptığı gibi, onu I. Serhas ile özdeşleştirmektedir. Bu özdeşleştirmeye katkıda bulunan üç faktör vardır:

 İbranice 'Ahaşveroş' adının, I. Serhas için kullanılan Farsça isimlerden türediğine inanılıyor.
 Tarihçi Herodot, I. Serhas'i kadınlara düşkün ve tıpkı Ester'e yaptığı gibi ("krallığımın yarısına kadar") onlara abartılı tekliflerde bulunma alışkanlığına sahip biri olarak tanımlar. Herodot, Pers İmparatorluğu'nun Hindistan'dan Etiyopya'ya kadar uzandığını ve Ester Kitabı'nda belirtilenleri doğrulayan Şuşan'daki (Susa) muhteşem kraliyet sarayından da bahseder. Ayrıca Herodot, Serhas'in Yunanistan'a karşı planlanan savaş konusunda kendisine tavsiyede bulunmak üzere çağırdığı Pers soylularından oluşan bir meclisten bahseder. Herodot bu meclisin yerini belirtmese de, tarih – "Mısır'ın boyun eğdirilmesinden sonra" – Ester'in bir ziyafette Pers soylularının bir araya geldiğini kaydettiği Serhas'in üçüncü yılına denk gelir. (Tarihler VII.8) Herodot ayrıca, Salamis'teki yenilgisinden sonra I. Serhas'in karısı Amestris ve aşık olduğu geliniyle ilgili harem entrikalarına karıştığını da belirtir. (Tarihler IX.108) Herodot, bunun krallığının yedinci yılının onuncu ayında gerçekleştiğini anlatır; bu, Ahaşveroş'un haremine güzel kadınlar seçtiği zamana denk gelmektedir (Ester 2:16).
 I. Serhas'in hükümdarlığı dönemine ait yıllıklarda, başka türlü belgelenmemiş "Marduka" isimli bir görevliden bahsedilir; bazıları bunun Mordecai'ye atıfta bulunduğunu öne sürmüştür, zira her ikisinin de kralın sarayında hizmet ettiği belirtilmektedir.

 "Ahaşveroş"un I. Artaserhas olarak tanımlanması 
Günümüzde Ester kralı genellikle I. Serhas olarak tanımlanırken, eski gelenekler onu oğlu I. Artaserhas  ile özdeşleştirir. Septuagint, Vulgate, Ester Rabbah Midraşı, I, 3 ve Yosippon onu Artaserhas olarak tanımlar. Antik çağlardan ve Orta Çağ'dan birçok tarihçi ve tefsirci de Ahaşveroş'u I. Artaserhas ile özdeşleştirmiştir; bunların en önemlisi, "Artaserhas"in Yunanlılar tarafından bilindiği isim olduğunu"Ahasuerus" . Jewish Encyclopedia. anlatan Josephus'tur.Flavius Josephus, Antiquities of the Jews , Book 11, chapter 6, section 1 Geez dili metni onu genellikle Artaserhas'in Etiyopya karşılığı olan Arťeksis olarak adlandırır.

 "Ahaşveroş"un II. Artaserhas olarak tanımlanması 
Bazıları kralın II. Artaserhas olduğunu tahmin etmiştir. 13. yüzyıl Süryani tarihçisi Bar Hebraeus da Kronografisinde, MS 6. yüzyıl tarihçisi Efesli İoannes'e atıfta bulunarak Ahaşveroş'u II. Artakserkses olarak tanımlar.E. A. W. Budge, The Chronography of Bar Hebraeus, Gorgias Press, reprinted 2003Jan Jacob van Ginkel, John of Ephesus. A Monophysite Historian in Sixth-century Byzantium, Groningen, 1995 Plütark, Hayatlar (MS 75) adlı eserinde, Deinon (yaklaşık MÖ 360-340Wolfgang Felix, "Dinon", in Encyclopaedia Iranica, 1996–2008) ve Ktesias (II. Artaserhas'in hekimi Jona Lendering, Ctesias of Cnidus; Livius, Articles on Ancient History, 1996–2008) tarafından verilen II. Artaserhas için alternatif isimler olarak Oarses ve Arsicas'ı sırasıyla kaydeder.John Dryden, Arthur Hugh Clough, Plutarch's Lives, Little, Brown and Company, 1885 Bunlar, "Ahaşveroş" ("(Arta)Serhas") ve çağdaş bir yazıtta bulunan II. Artaserhas için kullanılan "Arshu" kısaltması gibi Farsça Khshayarsha isminden türemiştir (LBAT 162M. A. Dandamaev, W. J. Vogelsang, A Political History of the Achaemenid Empire, BRILL, 1989). Bu kaynaklar, İbranice ve Yunanca kaynaklarda kullanılan isimler ışığında Ahaşveroş'u II. Artaserhas olarak tanımlayabilir ve Pseudo-Hecataeus ve Berossus'tanJacob Hoschander, The Book of Esther in the Light of History, Oxford University Press, 1923 gelen bağlamsal bilgilerle uyumlu olduğu gibi, Taberî ve Mesûdî'nin olayların yerleştirilmesiyle de örtüşmektedir.

 Ezra Kitabı 
küçükresim|Rembrandt'ın " Ester'in Ziyafetinde Ahaşveroş ve Haman" tablosu.
Ahaşveroş, Ezra Kitabı'nda da Pers Kralı'nın adı olarak geçmektedir. Modern yorumcular onu MÖ 486-465 yılları arasında hüküm süren I. Serhas ile ilişkilendirirler. II. KambisesGill's Exposition of the Whole Bible, as quoted by https://bible.cc/ezra/4-7.htm  veya II. Kambises ile I. Darius arasında yedi ay boyunca (belki de sahtekar olarak) hüküm süren Bardiya (Yunan Smerdis)Clarke's Commentary on the Bible, as quoted by https://Bible.cc/ezra/4-7.htm  için de başka tanımlamalar yapılmıştır.

 Daniel Kitabı 
küçükresim|Ester Ahaşveroş'un Huzurunda, Artemisia Gentileschi, y. 1630
Daniel Kitabı'nda Ahaşveroş, Medli Darius'un babasının adı olarak geçmektedir. Josephus, Medli Darius'un babası olarak Astyages'i adlandırır ve Orta Çağ Yahudi yorumcularının ikincisini Kiros'un amcası ve kayınpederi olarak tanımlaması, Ksenofon tarafından Astyages'in oğlu olduğu söylenen II. Cyaxares ile örtüşmektedir. Bu nedenle bu Ahaşveroş genellikle Astyages ile özdeşleştirilir. Alternatif olarak, Tobit Kitabı'ndaki Ahaşveroş ile birlikte, Astyages'in babası olduğu söylenen I. Cyaxares olarak da tanımlanır. Bu durumda kaynakların nasıl uzlaştırılacağına dair görüşler farklılık göstermektedir. Bir görüşe göre, Ahaşveroş'un Medli Darius'un "babası" olarak tanımlanması, daha geniş anlamda "ata" veya "ata" olarak anlaşılmalıdır. Başka bir görüşe göre, Behistun Yazıtı'nda "Cyaxares" bir aile adıdır ve bu nedenle açıklama kelime anlamıyla doğru kabul edilir; Astyages ise Yunan kaynaklarında aile soyuna yanlış yerleştirilmiş ara bir yönetici olarak görülür.

Çoğu bilim insanı Medyalı Darius'u edebi bir kurgu ya da Büyük Darius'un Medler hakkındaki kehanetlerle birleştirilmesi olarak görmektedir.

 Tobit Kitabı 
Deuterokanonik Tobit Kitabı'nın bazı versiyonlarında Ahaşveroş, Nebukadnezar'ın bir ortağı olarak verilir ve onunla birlikte Tobit'in ölümünden hemen önce Ninova'yı yıkmıştır. Geleneksel Katolik görüşüne göre, bu kişi Daniel 9:1'deki Ahaşveroş ile aynıdır.Maas, Anthony (1907). "Assuerus" . In The Catholic Encyclopedia. New York: Robert Appleton Company. Retrieved April 15, 2009 – via New Advent. Codex Sinaiticus Yunanca (LXX ) baskısında, bu ayetteki iki isim bunun yerine tek bir isim olarak, Ahikar (Tobit'in öyküsündeki başka bir karakterin de adı) olarak geçer. Diğer Septuagint metinlerinde ise Achiachar adı geçer. Batılı akademisyenler, Achiachar'ın, tarihsel olarak MÖ 612'de Ninova'yı yıkan "Medya hükümdarı I. Siyaksares" adının bir varyantı olduğunu öne sürmüşlerdir.

 Efsanelerde 
İncil'deki kralın Yahudi olarak tanımlanmadığı ve İncil'deki anlatımında bu efsaneye benzer hiçbir şey olmadığı halde Gezgin Yahudi efsanesinin bazı versiyonlarında, gerçek adının Ahaşveroş olduğu kabul edilir. Bu, Immanuel Kant'ın Tanrı'nın Varlığının Kanıtlanmasını Destekleyen Tek Olası Argüman adlı eserinde Gezgin Yahudi'ye atıfta bulunduğu isimdir.Kant, I. . 1763. AA 2:76

 Notlar 

 Kaynakça 
Özel

Genel



 Dış bağlantılar 



Kategori:Medli Darius
Kategori:Daniel Kitabı insanları
Kategori:İbranice metin içeren maddeler
Kategori:İncelenmemiş çeviri içeren sayfalar