Gilan İspahbadları

Gilan İspahbadları (fars. Gilan İspahbadlığı) İran'da Talışlar tarafından yönetilen küçük bir prenslikti. Vladimir Minorsky'ye göre, 11. yüzyılda kurulan bu prenslik, ilk Talış devleti olarak kabul edilmektedir. Başkenti başlangıçta Şindan Kalesi olup 14. yüzyıldan itibaren Astara olmuştur. Bu devlet hakkında sınırlı bilgi bulunmaktadır. Katran Tebrizi'nin divanında, Ravvadi hükümdarı Vahsud'un Erdebil'e bir ordu gönderdiği ve bölgenin hükümdarını kendisine bağımlı hâle getirdiğinin belirtilmesi, Gilan İspahbadları'nın en geç 11. yüzyılda kurulmuş olduğunu göstermektedir.

 Tarihi 
küçükresim|1311 tarihli Kafkas haritasında Gilan İspahbadlığı.
küçükresim|Gilan İspahbad prensliğinin sınırları.
Vladimir Minorsky'ye göre, Gilan ve Muğan arasında uzun süre varlığını sürdüre ve yöneticileri ispahbad veya sipahbad unvanı taşıyan bu prenslik hakkında neredeyse hiç ayrıntılı bilgi bulunmamaktadır. İbn Hurd'azbih'e göre Muğan, Şeyh'e bağlıydı. Yaklaşık 936 yılında, Muğan ispahbadı İbn-Dalula, Gilan'ın isyancı liderlerinden biri olan Lashkari ibn-Mardi'nin yanında yer almış ve Azerbaycan'ın Kürt hükümdarı Daysam ibn-İbrahim'e karşı çıkmıştır.

Minorsky, eserinde, bu grubun karargahlarının Aras'ın kuzey kıyılarında bulunduğunu, ancak faaliyetlerinin daha çok güneyde, Talış bölgesinde yoğunlaştığını belirtmektedir. Ayrıca Minorsky, söz konusu isyancıların daha sonraki Gilan ispahbadlarıyla aynı kökenden gelip gelmediklerinin tespit edilemediğini ifade etmektedir.

Minorsky'ye göre, Astara'nın sonraki valilerinin ispahbadların soyunu devam ettirip ettirmediği de bilinmemektedir. Rusların Kuzey Talış'ı fethetmesinden (1813) sonra dahi Talış Hanlığı ailesi bazı özel haklarını korumuştur; ancak bu ailenin eski ispahbadlarla olan bağlarının kapsamı ayrıntılı biçimde araştırılmamıştır.

 Notlar 

 Kaynakça 

 Bibliyografya 





Kategori:Eski prenslikler
Kategori:Ispahbudhan Hanedanı
Kategori:İranlı hanedanlar
Kategori:15. yüzyılda varlığı sona eren bölgeler ve ülkeler
Kategori:Gilan Eyaleti tarihi