Beyler Camii

Beyler Camii (), Azerbaycan'ın başkenti Bakü'deki İçerişehir'de bulunan tarihî bir Şii İslam camisidir. Cami, Şirvanşahlar Sarayı'nın Murad Kapısı'nın karşısında yer almaktadır. Azerbaycan Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu'nun tarihî ve kültürel anıtlara ilişkin kararı uyarınca, ulusal öneme sahip tarihî ve kültürel anıtlar listesine dâhil edildi. Restore edilerek yeniden işlevlendirilen yapı, 2016 yılından bu yana Kutsal Eserler Müzesi olarak hizmet vermektedir.

 Tarihi 
Beyler Camii, 1895 yılında Bakü'nün İçerişehir semtinin kuzeybatı bölümünde, Şirvanşahlar Saray Kompleksi'nin Murad Kapısı yakınında inşa edildi. Yapı, adını dönemin Bakü'de tanınmış beylerinden almaktadır. Caminin inşası, Muhammed Haşim el-Bakui'nin oğulları Hacı Baba ile Hacı Cevad'ın yanı sıra ünlü hayırsever ve sanayici Murtuza Muhtarov'un maddi katkılarıyla gerçekleştirildi. Caminin mimarı Seyid Hüseyin olup, yapıda yer alan hat yazıları İbrahim Şirvanî, Mir Ali en-Nağı ve Mir Tağı tarafından hazırlandı. Beyler Camii, İçerişehir'de inşa edilen son cami olma özelliğini taşımaktadır.

Azerbaycan'ın Sovyetler Birliği tarafından işgal edilmesinin ardından, 1928 yılında dine karşı resmî bir kampanya başlatıldı. Aynı yılın Aralık ayında Azerbaycan Komünist Partisi Merkez Komitesi, çok sayıda cami, kilise ve sinagogu eğitim amaçlı kulüplerin kullanımına devretti. 1917 yılında Azerbaycan'da yaklaşık 3.000 cami bulunuyordu. Bu sayı 1927'de 1.700'e, 1928'de 1.369'ya düştü. 1933 yılına gelindiğinde ise faal cami sayısı yalnızca 17 idi. Bu dönemde Beyler Camii ibadete kapatıldı ve spor salonu olarak yeniden düzenlendi.

Azerbaycan'ın bağımsızlığını yeniden kazanmasının ardından cami, resmî koruma altına alındı. Azerbaycan Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu'nun 2 Ağustos 2001 tarihli ve 132 sayılı kararıyla ulusal öneme sahip tarihî ve kültürel anıtlar listesine dâhil edildi. 2014-2015 yıllarında, İçerişehir Devlet Tarihi ve Mimari Koruma Alanı'nın davetiyle, ünlü Avusturyalı restorasyon uzmanı Erix Pummer'in katılımıyla caminin restorasyonu gerçekleştirildi. Restorasyon çalışmaları sırasında İçerişehir Geleneksel Sanatlar Merkezi de projeye katıldı ve caminin kapı ve pencereleri mimari unsurlarla süslendi.

 Mimari yapısı 
Caminin salonu, ölçeği ve mimari kurgusuyla diğer dinî yapılardan ayrılır. Yapıda Avrupa, Doğu ve yerel mimari ilkeler birlikte kullanılmıştır. Zarif biçimde tasarlanan minarenin üst bölümü, Batı Avrupa mimarisine özgü süsleme unsurları taşır. Minare  yüksekliğindedir. İç mekân düzeni, sütunlarla üç bölüme ayrılan ve kilise mimarisinde yaygın olan üç nefli bazilika planını izler. Portal ve mihrap, nitelikli taş işçiliği ve sanatsal taş oymacılığı örnekleri sunar. Mimari anıt, daha eski bir caminin yerine inşa edildi. Yapı, bulunduğu kavisli sokağın planlama özellikleriyle uyumlu biçimde tasarlandı. Tek minareli Beyler Camii, giriş holü ile üç nefli bir ibadet salonundan oluşmaktadır. Bu plan düzeni, 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren inşa edilen Azerbaycan camilerinin karakteristik bir özelliğidir. Bu özellik yalnızca Bakü ve Abşeron camilerinde değil, aynı zamanda Şirvan, Karabağ, Kuba, Şeki ve Zakatala bölgelerindeki camilerde de görülür. Benzer mimari düzenlemelere, feodalizm döneminde Türk halklarının inşa ettiği dini yapılarda da rastlanmaktadır. Caminin çevresinde, özgün bir tasarıma sahip düzenlenmiş bir park alanı yer almaktadır.

 Galeri 

 Ayrıca bakınız 
 İçerişehir
 Azerbaycan'da İslam
 Azerbaycan'daki camiler listesi

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 



Kategori:1890'larda tamamlanan camiler
Kategori:1895'te tamamlanan dinî yapılar
Kategori:Bakü'deki camiler
Kategori:İçerişehir