Hindistan–Orta Doğu–Avrupa Ekonomik Koridoru

Hindistan–Orta Doğu–Avrupa Ekonomik Koridoru (yaygın olarak IMEC kısaltmasıyla anılır; bazen IMEEC olarak da adlandırılır), Asya, Basra Körfezi ve Avrupa arasında bağlantıyı ve ekonomik bütünleşmeyi teşvik ederek ekonomik kalkınmayı güçlendirmeyi amaçlayan, planlama aşamasındaki bir ekonomik koridordur. Koridor, Hindistan'dan Avrupa'ya; Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan, İsrail ve Yunanistan üzerinden uzanan önerilen bir güzergah olarak tasarlanmaktadır.

Bu güzergah, günümüzde “antik Altın Yol” olarak tanımlanan tarihsel ticaret hattına dayandırılmaktadır.

 İmzalanma tarihi ve yeri 
Mutabakat Zaptı (MoU), 9 Eylül 2023 tarihinde 2023 G20 Yeni Delhi Zirvesi sırasında; Hindistan, Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan, Fransa, Almanya, İtalya ve Avrupa Birliği hükûmetleri tarafından imzalanmıştır.

 Ayrıntılar 
Proje, demiryolu ve deniz taşımacılığı ağları aracılığıyla Avrupa ile Asya arasındaki ulaşım ve iletişim bağlantılarını güçlendirmek amacıyla başlatılmış olup, Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi'ne bir karşı denge olarak görülmektedir. Mutabakat zaptı belgesi, yalnızca bir koridorun olası coğrafi güzergahını ortaya koymakta olup, halihazırda Süveyş Kanalı üzerinden geçen mevcut ticaret rotasıyla rekabet edecektir.

Proje, devam eden Gazze Savaşı nedeniyle gecikmeye uğramıştır. Güzergah halen Husilerin uyguladığı ablukayı baypas etmek amacıyla kullanılmakta ve Süveyş Kanalı'nı devre dışı bırakarak Hindistan-Avrupa-ABD tedarik zincirini geleceğe karşı dayanıklı hale getirmenin bir yolu olarak yaygın biçimde değerlendirilmektedir. Haziran 2024'te, IMEC'in ilerlemesini takip etmeyi amaçlayan Hint-Akdeniz Girişimi (Indo-Mediterranean Initiative – IMI) başlatılmıştır.

IMEC, Hindistan Başbakanı Narendra Modi'nin Başkan Donald Trump'ın göreve başlamasının ardından Beyaz Saray'a gerçekleştirdiği ilk ziyaret sırasında yeniden ivme kazanmış ve projeye yönelik ilgi artmıştır. ABD Başkanı bu kapsamda, “Tarihin en büyük ticaret rotalarından birini inşa etmeye yardımcı olmak için birlikte çalışmayı kabul ettik. Bu rota Hindistan'dan İsrail'e, oradan İtalya'ya ve devamında ABD'ye uzanacak; ortaklarımızı, yolları, demiryollarını ve deniz altı kablolarını birbirine bağlayacak.” ifadelerini kullanmıştır.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'in 27–28 Şubat 2025 tarihlerinde Hindistan'a gerçekleştirdiği ziyaret sırasında, her iki lider de IMEC'in önemine vurgu yapmıştır. Ortak bildiride yer alan ifadede, “Yeni Delhi'de düzenlenen G20 Liderler Zirvesi sırasında duyurulan Hindistan-Orta Doğu-Avrupa Ekonomik Koridoru'nun (IMEC) hayata geçirilmesi için somut adımlar atılmaktadır…” denilmiştir.

IMEC'in Avrupa'daki terminali konusunda Avrupa ülkeleri arasında rekabet yaşanmaktadır. Fransa (Marsilya), Yunanistan (Pire / Selanik) ve İtalya (Trieste) bu kapsamda aday konumundadır. Trieste'nin IMEC için adaylığını teşvik etmek amacıyla Trieste Zirvesi'nin düzenleneceği açıklanmıştır.

 Tepkiler 
Eylül 2023'te Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, projenin Türkiye'yi baypas etmesini eleştirmiş ve buna alternatif olarak “Irak Kalkınma Yolu Projesi”ni gündeme getirmiştir. Söz konusu proje; Birleşik Arap Emirlikleri, Katar ve Irak'taki limanlar üzerinden, yapımı devam eden Büyük Fav Limanı da dahil olmak üzere, Basra Körfezi'ni demiryolu ve karayolu hatları aracılığıyla Avrupa'ya bağlamayı öngörmektedir.

IMEC, projeye katılan ülkeler tarafından genel olarak olumlu karşılanmakta; ekonomik kalkınmayı teşvik etmesi, ülkeler arası karşılıklı bağımlılığı artırması ve Avrupa Birliği ile Çin arasındaki ticari ve ekonomik ilişkilerin kısmen yeniden dengelenmesine katkı sağlaması beklenmektedir. Örneğin Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, IMEC'i Çin'e yönelik bir meydan okuma olarak değil, ekonomilerini çeşitlendirme ve bölgeler arası bağlantı merkezleri olarak konumlarını güçlendirme fırsatı olarak değerlendirmektedir. Bu yaklaşım, söz konusu ülkelerin daha geniş ekonomik vizyonları ve Asya ile Avrupa genelinde jeopolitik etkilerini azami düzeye çıkarma hedefleriyle uyumludur.

Eylül 2024'te İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun 79. oturumunda yaptığı konuşmada koridoru Orta Doğu için bir “nimet” olarak nitelendirmiş; İran'ı ve müttefiklerini ise bir “lanet” olarak tanımlamıştır.

 Ayrıca Bakınız 

 Doğu Akdeniz Gaz Forumu

 Kaynakça