Ana Feryadı (Anıt)

Ana Feryadı veya Bakü'deki Hocalı Soykırımı Anıtı, 25-26 Şubat 1992 gecesinde Hocalı şehrinde Ermeni silahlı kuvvetleri tarafından Azerbaycanlı sivillere karşı işlenen soykırımın kurbanlarının anısına Bakü'nün Hatai bölgesinde, Şah İsmail Hatai metro istasyonunun yakınında dikilen bir anıttır. Projenin baş mimarı Cemal Reşid Elizade, tasarımcıları ise Aslan, Mahmud ve Teymur Rüstemov'dur. Her yıl soykırımın yıl dönümünde Azerbaycan Cumhurbaşkanı ile binlerce Bakü sakini anıtı ziyaret etmektedir.

 Tarihçesi 
Ayrıca Bakınız: Hocalı Katliamı

Hocalı Soykırımı’nın ardından, 1993 yılında bugün heykelin bulunduğu yerde , kucağında öldürülmüş bebeğinin cansız bedenini taşıyan genç bir anneyi betimleyen dramatik bir heykel dikilmişti. Eseri Elçin Muhtarov'a ait olan bu anıtın yapımında devlet bütçesinden herhangi bir kaynak kullanılmamış, anıt yurtsever insanların maddi katkılarıyla tamamlanmıştır. O dönemde Hatai İlçe İcra Hakimiyeti Başkanı olarak görev yapan Zelimhan Memmedli o günleri, “...Sonra o anıtın başına bin bir oyun getirdiler. Tam beş kez söküp yeniden yaptılar. En sonunda alıp bir yerlere götürdüler ve başka bir heykelle değiştirdiler” şeklinde anlatmıştı.

2008 yılında Hatai Bölgesi Yürütme Kurulu, mevcut anıtın yerine daha büyük bir anıt yaptırmaya karar verdi ve bu amaçla Aslan, Mahmud ve Teymur Rustamov'lara yeni bir heykel hazırlamaları için görevlendirdi. Böylece ilk heykeli yapan kadro anıtın ikinci kez hazırlanmasında da görev almış oldu.

Heykeltraşlardan Teymur Rustamov heykel hakkında şunları demişti: "Hocalı gecesinde yaşanan tüm trajedileri ve dehşetleri tek bir kompozisyonda yansıtmak gerekiyordu ve kucağında ölü bir çocuk tutan kadın bu imgede kilit bir rol oynadı." Diğer heykeltraşlardan biri olan Mahmud Rustamov ise şunları belirtiyor:Anıt kompleksinin içeriğinde önemli bir değişiklik olmamıştır. Her iki heykelde de anne, öldürülen bebeğini kollarında tutmaktadır. Sadece ilk heykelde anne bebeği başının üzerinde, ikincisinde ise kollarında tutarken tasvir edilmiştir. Yeni anıt 26 Şubat 2008'de açılmıştır.

 Anıtın Betimlemesi 

 Birinci Heykel 
1993 yılında dikilen "Ana Feryadı" anıtında, Hocalı kadınlarının sembolü olan genç bir kadın, Ermeni cellatlar tarafından öldürülen bebeğini başının üzerinde tutuyordu. Bu görüntü hem yardımı, hem bir çığlığı, hem de bir suçlamayı yansıtıyordu. Sanki aynı kaderi paylaşan Hocali kadınlarının temsilcisi, tüm dünyayı suçluyor ve onlardan cevap talep ediyordu.

Bu heykeldeki anne, Ermenilerden kaçan Hocali kadınları kadar hareketlidir.  Tasvir edilen annenin kıyafetleri, karlı ve buzlu bir gecede ormanlardan ve nehirlerden geçen Hocali kadınlarının zorluklarını ve acılarını yansıtmaktadır. Bu anıtta kadın yalınayaktır.

 İkinci Heykel 
Heykel bronz ve siyah granitten yapılmıştır. Abidenin yüksekliği 8,6 m, heykelin yüksekliği 3,2 m'dir. Heykel, gecelikle evinden kaçmak zorunda kalan ve ölü bebeğini kalbine bastıran bir anneyi tasvir etmektedir. Heykelin yapımında Azerbaycan Milli Kahramanı Cengiz Mustafayev tarafından çekilen fotoğraflar da kullanılmıştır.