El-Ahkâmü’s-Sultâniyye

El‑Ahkâmü's‑Sultâniyye (Arapça: الأحكام السلطانية) klasik İslâm devlet anlayışı ve siyaset hukuku alanında yazılmış en önemli eserlerden biridir. Eser, Abbâsî dönemi Şâfiî fakihi Ebu’l‑Hasan Ali bin Muhammad el‑Mâverdî tarafından hazırlanmıştır.

 Tarih ve Bağlam 
Eser 5. yüzyıl Hicrî (11. yüzyıl Miladi) civarında kaleme alınmıştır. Mâverdî, dönemin siyasi mücadeleleri ve özellikle Abbâsî halifeliğinin otorite kaybı karşısında, devlet yönetimi ve hilâfetle ilgili hükümlerin Kur’ân ve Sünnet temelinde nasıl olması gerektiğini sistematik şekilde ortaya koymayı amaçlamıştır.

 İçerik 
Kitap, klasik İslâm siyaset ve kamu hukuku konularını kapsamlı biçimde işler. Eserin ana teorik hattı şu başlıkları içerir:

 İmâmet (Halifelik) ve yönetim makamının seçimi, şartları ve vasıfları,
 Devlet görev ve makamlarının hukukî çerçevesi (vezir, vali, kadı vb.),
 Askerî, mali ve adlî yapılar,
 Zekât, hac, cizye gibi kamu hizmetleri ve
 Ceza ve kamu düzeni ile ilgili hükümler. Kitap, bu yönüyle hem Abbasî devlet mekanizmasının işleyişini somut biçimde yansıtır hem de İslâm siyaset fıkhının klasik çerçevesini ortaya koyar.

 Eserin önemi 
El‑Ahkâmü's‑Sultâniyye, hem medrese literatüründe hem de İslâm siyaset düşüncesinin klasik eserleri arasında merkezî bir yere sahiptir. Birçok modern akademik çalışmada İslâm'da devlet, kamu hukuku ve liderlik anlayışının temel referansı olarak ele alınır.

 Kaynakça