Mirteymur Yakubov

Mir Teymur Mir Alekber oğlu Yakubov (; 6 Kasım 1904 – 17 Şubat 1970), 1953 ve 1954 yılları arasında Azerbaycan Komünist Partisi Merkez Komitesi Birinci Sekreteri olarak görev yapmış Azerbaycanlı bir siyasetçiydi.

Arazi ölçümcüsü olan Yakubov, öğretmenlik yapmış ve Azerbaycan Komünist Partisi'nde çeşitli görevlerde bulunmuştur. 1938'den itibaren NKVD troikası ile ilişkiliydi ve Azerbaycan SSC Yüksek Sovyeti Başkanı olarak görev yaptıktan sonra, 1950'ye kadar İçişleri Bakanı (Halk Komiseri) olarak görev yaptı. Parti çalışmalarına döndükten sonra Azerbaycan Komünist Partisi içinde yüksek rütbeli görevler üstlendi ve Nisan 1953'te Azerbaycan SSC'nin başına geçti. Organizasyon becerilerine yönelik eleştiriler nedeniyle 10 ay sonra, Şubat 1954'te görevden alındı ve 1956'da Sovyetler Birliği Komünist Partisi'nden ihraç edildi.

 Erken Yaşam 
Mir Teymur Mir Alekber Oğlu Yakubov, 6 Kasım 1904'te Bakü'de doğdu. Babası denizci olarak görev yapmış ve kaptan rütbesine yükselmiştir. Ancak ailenin maddi sıkıntıları nedeniyle Mir Teymur sadece ilköğretim görebildi. 1916'da Bakü'deki dört yıllık Rus-Tatar (Azerbaycan) okulundan mezun oldu ve Mayıs 1919'dan Haziran 1920'ye kadar Aliyev Kardeşler bankasında veznedar olarak çalıştı.

Azerbaycan'da Sovyet yönetiminin kurulmasından sonra Mir Teymur YaKubov, Bakü Sovyeti'nde çalıştı ve Haziran 1920'den Eylül 1925'e kadar belediye ekonomisi bölümünün kıdemli denetçisi, Eylül 1925'ten Ağustos 1926'ya kadar ise teşkilat bölümünün sorumlu sekreteri olarak görev yaptı. Bu yıllarda aynı zamanda eğitimine de devam etti ve 1926'da İşçi Fakültesi'nin akşam kurslarından mezun oldu. Aynı zamanda 1923'te Rus Genç Komünist Birliği üyesi, Nisan 1925'te Rus Komünist (Bolşevik) Partisi üyeliği için aday ve Eylül 1927'de partinin tam üyesi oldu.

İşçi Fakültesi'ndeki eğitimini tamamladıktan sonra Mir Teymur Yakubov, eğitimine devam etmek üzere 1926 yılında gönderildiği Moskova'daki Arazi Kullanım Planlama Enstitüsü'nden 1930 yılında mühendis olarak mezun oldu. Akademik başarıları nedeniyle lisansüstü eğitimine devam etti ve Lenin Tarım Bilimleri Akademisi'ne gönderildi. Lisansüstü eğitimini tamamladıktan sonra tarım organizasyonu alanında doçent ve kıdemli araştırmacı unvanlarını aldı ve Bakü'ye döndü. Mayıs 1933'ten Eylül 1934'e kadar Azerbaycan Yüksek Komünist Tarım Okulu'nda Akademik İşlerden Sorumlu Rektör Yardımcısı ve Bölüm Başkanı olarak görev yaptı. Eylül 1934'te Azerbaycan Komünist Partisi Merkez Komitesi'ne terfi etti ve burada yükseköğretim kurumlarında tarım bölümünde öğretim görevlisi olarak çalıştı. Mart 1936'da eğitim alanına geri döndü ve Azerbaycan Yüksek Komünist Tarım Okulu ile Bakü Arazi Kullanım Planlama Teknik Okulu'nda ders verdi.

 Siyasi Kariyer 
Haziran 1936'da Mir Teymur Yakubov, Azerbaycan Leninist Genç Komünist Birliği Merkez Komitesi Birinci Sekreteri seçildi ve bu görevi Mart 1938'e kadar sürdürdü. 13 Şubat 1938'de, Sovyetler Birliği Komünist Partisi Merkez Komitesi Politbürosu tarafından Azerbaycan SSR'si için NKVD'nin Özel Troikası'na üye olarak atandı. Aynı dönemde, Sovyetler Birliği Yüksek Sovyeti'nin 1. dönemine milletvekili olarak da seçildi ve bu görevi 1946 yılına kadar sürdürdü. Temmuz 1938'de Yakubov, Azerbaycan SSR Yüksek Sovyeti'nin ilk başkanı olarak da seçildi ve bu görevi 1941 yılına kadar sürdürdü.

Mart 1938'de Yakubov, Azerbaycan Komünist Partisi Merkez Komitesi'nin Üçüncü Sekreteri oldu ve Nisan 1939'da Mart 1941'e kadar sürdürdüğü Propaganda ve Ajitasyon Sekreterliğine terfi etti. Mart 1940'tan Mart 1941'e kadar Parti'nin Propaganda ve Ajitasyon Dairesi'nin başkanlığını da yaptı. 1941'de Yakubov, Azerbaycan SSC İçişleri Bakanlığı Halk Komiseri olarak atandı ve 1946'dan itibaren İçişleri Bakanı olarak görev yaptı. II. Dünya Savaşı sırasında özel operasyonları denetledi.

İçişleri Bakanlığı Halk Komiseri (Bakan) olarak görev yaptığı süre boyunca Mir Teymur Yakubov, 29 Mart 1941'de Devlet Güvenlik Binbaşısı, 14 Şubat 1943'te Devlet Güvenlik Komiseri, 14 Aralık 1944'te 3. sınıf Devlet Güvenlik Komiseri gibi yüksek rütbelere atandı. Daha sonra 9 Temmuz 1945'te Korgeneral rütbesine terfi etti.

Mayıs 1950'de Yakubov parti çalışmalarına geri döndü ve içişleri hizmetinden ayrıldı. O yılın Haziran ayında Azerbaycan Komünist Partisi'nin İkinci Sekreteri oldu ve Nisan 1952'de Bakü Oblastı kurulduğunda partinin Bakü Oblast Komitesi'nin Birinci Sekreteri görevini üstlendi.

 Azerbaycan SSC'deki liderlik görevi 
6 Nisan 1953'te MirTeymur Yakubov, MirCafer Bağırov'un yerine Azerbaycan Komünist Partisi Merkez Komitesi Birinci Sekreteri seçildi. Temmuz 1953'te Azerbaycan Komünist Partisi Merkez Komitesi ve Bakü Komitesi'nin ortak genel kurul toplantısında Yakubov, selefi Mir Cafer Bağhirov'un faaliyetlerini sert bir şekilde eleştiren bir rapor sundu. Ancak kısa bir süre sonra Yakubov'un kendisi de eleştirilere maruz kaldı. Sovyetler Birliği Komünist Partisi Merkez Komitesi'nin Eylül 1953'teki genel kurulunda Yakubov önemli bir muhalefetle karşılaştı ve konuşmaları Vyacheslav Molotov ve Lazar Kaganovich'den alaycı yorumlarla karşılandı.

Ocak 1954'te, bir grup CPSU Merkez Komitesi üyesi, durumu değerlendirmek ve Nikita Kruşçev için bir rapor hazırlamak üzere Bakü'yü ziyaret etti. Rapor, Yakubov ve Teymur Guliyev'in liderliği ile ilgili son derece olumsuz değerlendirmelerde bulundu; tarımsal kalkınmaya yeterince önem vermemelerini ve parti ve Sovyet aktivistlerinden kopuk olmalarını, onlarla etkili bir şekilde iletişim kuramamalarını eleştirdi. Yakubov ayrıca Merkez Komite Bürosu'nun çalışmalarını organize edememekle ve kilit liderlik pozisyonlarında değişiklik yapma konusundaki isteksizliğiyle de suçlandı. CPSU Merkez Komitesi heyeti, bu eksiklikler nedeniyle görevden alınmasını tavsiye etti. Yerine İmam Mustafayev getirildi.

 Sonraki yılları ve ölümü 
Liderlik görevinden alındıktan sonra Mir Teymur Yakubov, Mayıs 1954'ten 1956'ya kadar Haçmaz Konserve Fabrikası müdürü olarak çalıştı.

28 Ağustos 1956'da Azerbaycan Komünist Partisi Merkez Komitesi kararıyla Komünist Parti üyeliğinden ihraç edildi. Karar, suç işlediği, parti karşıtı ve devlet karşıtı faaliyetlerde bulunduğu, Sovyet vatandaşlarının baskısına doğrudan katıldığı ve sosyalist ilkeleri ihlal ettiği suçlamalarına dayanıyordu.

1957'den itibaren Yakubov, "Azprodstroy" cumhuriyet tröstü'nün proje-tahmin grubunda mühendis olarak çalıştı. 13 Şubat 1970'te vefat etti.

 Ödüller 
Mir Teymur Yakubov, kariyeri boyunca birçok önemli ödül aldı. 27 Nisan 1940'ta Lenin Nişanı ile ödüllendirildi ve 15 Haziran 1943 ile 24 Ağustos 1949'da iki kez Kızıl Bayrak Nişanı aldı. Diğer nişanları arasında 25 Şubat 1946'da Kızıl Bayrak İşçi Nişanı, 28 Kasım 1941'de Kızıl Yıldız Nişanı ve "1941-1945 Büyük Vatanseverlik Savaşı'nda Almanya'ya Karşı Kazanılan Zafer Madalyası" bulunmaktadır. 24 Nisan 1943'te NKVD'nin Onursal Çalışanı olarak da adlandırıldı.

 Kaynakça 

Kategori:1904 doğumlular
Kategori:1970'te ölenler
Kategori:Sovyet Komünüst Partisi'nden ihraç edilen kişiler
Kategori:Lenin Nişanı sahipleri
Kategori:Kızıl Yıldız Nişanı sahipleri
Kategori:Kızıl Bayrak Nişanı sahipleri
Kategori:Azeri ateistler
Kategori:Bakü doğumlu siyasetçiler
Kategori:SSCB Yüksek Sovyeti 1. dönem milletvekilleri
Kategori:SSCB Yüksek Sovyeti 2. dönem milletvekilleri
Kategori:SSCB Yüksek Sovyeti 3. dönem milletvekilleri
Kategori:Bakü Guberniyası doğumlular