Ahmed Han (Kuba Hanı)

Ahmed Han (احمد خان) Kuba Hanlığı'nın yedinci hanıydı.

 İlk yılları 
Ahmad Han, 1769 yılında Kuba'da doğdu. Kuba Hanı Fethali Han ile Tuti Bike'nin en büyük oğluydu.Родословная таблица Кубинских ханов // Акты, собранные Кавказской археографической комиссией. — Тифлис, 1875. — Т. VI, ч.II. — С. 907.

 Hükümdarlığı 
1789'da Fethali Han'ın ölümünden sonra hanlığa yükseldi. Tarihsel kaynaklar, Ahmed Han'ın babasının aksine devlet yönetiminde çok deneyimli olmadığını belirtmektedir. Bakıhanov, Gulustani-Iram adlı eserinde şöyle yazmaktadır: "Fethali Han'ın en büyük oğlu Ahmed Han, devlet yönetiminin sorumluluğunu devraldı. Ancak gençliğinin verdiği hırs ve yönetim gururu nedeniyle deneyimsizdi ve ülke idaresine ilişkin konularda yeterli bilgiye sahip değildi."

Fethali Han'ın saltanatının son yıllarında, Kuba Hanlığı ile ilişkileri düzelmiş olan Şeki Hanlığı ile çatışma yeniden şiddetlendi ve Muhammed Hasan Han, Ahmed Han'a karşı ayaklandı. Ahmed Han'a karşı tek başına savaşmanın zorluğunu anlayan Şeki Han, bu savaşta Şamahı halkını kullanmaya karar verdi. Osmanlı topraklarında bulunan eski Şamahı Hanı Muhammed Said'in oğulları Asker Bey ve Kasım Bey ile Ağa Han'ın oğlu Mustafa Bey, Fethali Han'ın ölümünü duyunca önce Karabağ'a, oradan da Şamahı'ya döndüler. Muhammed Hasan Han onları silahlandırdı ve bir zamanlar Yeni Şamahı'nın hükümdarı olan Hacı Muhammedali Han'ın oğlu Manaf Bey de onlara katılarak Şamahı'ya saldırdı.

Ahmed Han bu gelişmeler karşısında direniş gösteremeyerek Kuba'ya çekildi. Muhammed Hasan Han, Şamahı'daki savaş beylerinin otoritesini yeniden tesis etti ve Yeni Şamahı'nın yönetimini Manaf Bey'e verdi. Ancak bir hafta sonra, komutanlar Yeni Şamahı'yı ele geçirerek zayıf ve etkisiz bir yönetim sergilediği gerekçesiyle Manaf Bey'i öldürdüler. Bunun üzerine Muhammed Said Han'ın oğlu Asker Bey, Şamahı Hanı ilan edildi. Ağa Han'ın oğlu Mustafa Bey ise Elvend yakınlarında Kotev adı verilen bir yerde yerleşti.

1791 yılında Kuba Hanı Ahmed Han ile akrabası olan Bakü Hanı II. Mirza Muhammed Han arasındaki ilişkiler gerginleşti. Bu durumdan yararlanan Muhammedgulu Ağa, Ahmed Han'a haraç vereceği vaadinde bulunarak onu kendi tarafına çekmeyi başardı. Ahmed Han, Salyan'a gönderilmek üzere olduğu gerekçesiyle Bakü'ye askerî kuvvet sevk etti. Muhammedgulu Ağa, gizlice Bakü'ye girerek kısa süreli bir çatışmanın ardından iktidarı ele geçirdi. Tahttan indirilen II. Mirza Muhammed Han ise Kuba'ya gönderildi.

Ancak Bakü'de hâkimiyetini pekiştiren Muhammedgulu Ağa, Ahmed Han'a verdiği haraç sözünü yerine getirmeyi reddetti. Bakıhanov'un aktardığına göre Ahmed Han, bu durumdan duyduğu pişmanlıkla II. Mirza Muhammed Han'ı yeniden iktidara getirmeye çalışmış, ancak bunda başarılı olamamıştır.

1791 yılında Ahmed Han Kuba'da öldü. Salyan valisi olan 13 yaşındaki ağabeyi Şeyhali Ağa, Kuba'ya giderek tahta çıktı ve 7 yaşındaki kardeşi Hasan Ağa'yı Salyan valisi olarak atadı.

 Ailesi 
Ahmad Han, 1786 yılında Tarğu'daki Şavhal Muhammed'in kızı Kiçi Bike ile evlendi. Bu evlilikten çocukları olmadı.История Дагестана. — М.: Наука, 1967. — Т. 1. — С. 382.

 Kaynakça 

Kategori:1769 doğumlular
Kategori:1791'de ölenler