Utik

Utik () ya da Uti olarak da bilinen bu bölge, Ermenistan Krallığı içinde tarihi bir eyalet ve prenslikti. MS 387'de Sasani Pers İmparatorluğu ile Doğu Roma İmparatorluğu arasında Ermenistan'ın bölünmesinin ardından Kafkas Albanyası'na devredildi. Bölgenin büyük bir kısmı günümüz Azerbaycan'ında, Kura Nehri'nin hemen batısında yer alırken, bir kısmı da günümüz kuzeydoğu Ermenistan'ındaki Tavuş ilindebulunmaktadır.

 Adı 
Ermeni kaynaklarında Utik , ,  ('Utik halkının ülkesi'),  ('Utik halkının bölgesi'),  ve  ('Utilerin ülkesi/bölgesi') olarak da adlandırılmaktadır. Suren Yeremian'a göre bu isim başlangıçta Uti () kabilesinin yaşadığı Uti Arandznak ("Yaygın Uti") bölgesini ifade etmek için kullanılıyordu, ancak daha sonra daha büyük bir bölgeyi ifade etmek için de kullanılmaya başlandı. Batlamyus'un Coğrafya'sında , Latin Ravenna Kozmografisinde , Pliny'de Pliny, Natural History, VI, 42; XII, 28. Cited in  ve Arap literatüründe, el-Belâzürî'nin Futuh al-Buldan'ında Ūdh adlarıyla ifade edilmiştir. Ayrıca Strabon'un Ouitia olarak adlandırdığı toprakla da özdeşleştirilebilir, ancak bazı araştırmacılar Strabon'un Ouitia'sının Hazar Denizi'nin kuzeybatı veya güney kıyısınaAkopian 2022, p. 71-72: "Я. А. Манандян и С. Т. Еремян видят прямое упоминание армянской провинции Утик в следующем разделе Страбона в описании Армении: 'Передают также, что некоторая часть энианов поселилась в Уитии, другая же [emphasis Akopian's] – над армянами, за горами Абом и Нибаром'. Однако, как видим, данная фраза противопоставляет с одной стороны Армению, с другой же – Уитию на берегу Каспийского моря, следовательно, вторая не может являться частью первой. Уития в данном разделе не Утик, а та область обитания уитиев, которых Страбон в разделе XI, 7, 1 прямо помещает между амардами и анариаками [Y. A. Manandian and S. T. Yeremian see a direct mention of the Armenian province of Utik in the following section of Strabo in [his] description of Armenia: 'It is also reported that some of the Enians settled in Uitia, while the others settled above the Armenians, behind the mountains Abom and Nibar'. However, as we see, this phrase contrasts Armenia on the one hand, and Ouitia on the shores of the Caspian Sea on the other, therefore, the second cannot be part of the first. Ouitia in this section is not Utik, but the area inhabited by the Ouitians, whom Strabo in section XI, 7, 1 explicitly places between the Amardians and Anariacae]." denk geldiğini öne sürmektedir. Robert H. Hewsen'e göre, Utik adı muhtemelen Herodot'un bahsettiği , Strabon'un bahsettiği  ve Pliny'nin bahsettiği  etnonimleriyle bağlantılıdır. Pliny ayrıca  adlı bir gruptan da bahseder ki bu, Utiklerin Udinlerden ayrı bir grup olduğunu ve  adının  ve başka bir grup olan 'nin birleşimi olduğunu düşündürmektedir.Akopian 2022, p. 70. Wolfgang Schulze,  ve Uti(k)'nin mutlaka ilişkili olmadığını ve iki ayrı bölgeye atıfta bulunabileceğini yazmaktadır. Udi-/Uti-, Kura ve Aras nehirleri ile Karabağ dağları arasındaki ovalara atıfta bulunan eski bir yer adı da olabilir. Yer adı, modern Güney Kafkasya'da Kura'nın kuzeyinde, özellikle Azerbaycan'daki Nij köyündeSchulze 2018, pp. 289–290. yaşayan Udin halkının adıyla da ilişkili olabilir.  Bölge daha sonra Utik ve komşusunun adından dolayı Artsakh, Karabağ olarak bilinmeye başlandı. Utik toprakları Karabağ'ın ova veya bozkır kısmını ifade etmeye başladı.Hewsen 1992, p. 195. Utik toprakları ayrıca, dar anlamda Kura ve Aras nehirleri arasındaki alanı, daha geniş anlamda ise doğu Güney Kafkasya'yı kapsayan Arran olarak bilinen bölgeyle de örtüşüyordu.

Notlar

Kaynakça

Kategori:MÖ 2. yüzyılda kurulan bölgeler ve ülkeler
Kategori:Antik Azerbaycan
Kategori:Azerbaycan'ın tarihteki bölgeleri