Gardman

Gardman (), Girdman, Gardmank' veya Gardmanadzor olarak da bilinir), Ermenistan Krallığı'ndaki eski Utik eyailinin sekiz kantonundan biriydi ve aynı zamanda Tuçkatak kantonu ile birlikte bir Ermeni prensliğiydi. Kabaca modern Azerbaycan'ın Kazak, Şemkir, Ağhstafa, Daşkesen, Gökgöl, Tovuz, Gebedey rayonlarına ve Ermenistan'ın Tavuş iline karşılık geliyordu. Gardman aynı zamanda kantonun merkez kalesinin de adıydı.

 Tarihi 
Tarihçi Robert H. Hewsen'in görüşüne göre, Gardman adı Gürcü kökenli olabilir, ancak Pehlevice, Partça, Avestaca ve hatta modern Farsça gibi birçok eski Hint-İran dilinde gard kelimesinin "kale" veya "konut" anlamına gelmesi ve Parisos teriminin de İranlı bir kabile olan Parrasioi'den (Yunanca : Παρράσιοι) türemiş olması nedeniyle Hint-İran kökenli olduğuna dair başka bir iddia da vardır. Birçok çağdaş Ermeni yazar, Gardman'ı Artsah'ın ( ('vilayet, toprak')) bir parçası olarak anmıştır. Ermenistan'ın Arşak krallarının (MS 66-428) hükümdarlığı sırasında Gardman, Utik'in  merkeziydi. Bu nedenle Utik' bazen  veya Gardmanlıların prensliği olarak da anılırdı. Gardman, Ermenistan'ın bölünmesinin ardından 387 yılında Kafkas Albanyası tarafından ele geçirildi. Yedinci yüzyılda, yerel Gardman hanedanının yerini (Pers veya Part kökenli) Mihranî ailesi aldı. Bu aile daha sonra Arran bölgesinde hüküm süren hanedan haline geldi. Mihranîlerin yönetimi sırasında (7.-8. yüzyıllar), Utik' bölgesi Gardman olarak anılmaya başlandı.

Bölge 855 yılında Araplar tarafından fethedildi. Çağdaş Ermeni tarihçiler, Gardman'da iki bilinen yerin varlığını tekrar kaydettiler: Getabakk' adlı bir kale (modern Azerbaycan'ın Gebedey rayonunda) ve bir bakır madeni.

982 yılında, Artsah'ın kuzey bölgesi olan Gardman ve Parisos, 1017 yılına kadar süren ve daha sonra Lori Krallığı'nın bir parçası haline gelen küçük Ermeni Parisos Krallığı haline geldi. 1601 yılında, Melik-Şahnazaryan prens ailesi Gardman melikliğini kurdu. Hüküm süren aile, Haçen Hanedanı'nın bir koluna mensuptu ve ikametgâhları Voskanapat köyündeydi (ve bu nedenle, küçük devlet bazen Voskanapat melikliği olarak da anılırdı). Meliklerin toprak hakları, Rus İmparatorluğu'nun on dokuzuncu yüzyılın başlarında bölgeyi kontrol altına almasından sonra teyit edildi.

 Kaynakça 

Bibliyografya





Kategori:Azerbaycan'ın tarihteki bölgeleri
Kategori:Albanya
Kategori:Antik Ermenistan
Kategori:Antik Azerbaycan