1866 Bingöl depremi

1866 Bingöl depremi, 12 Mayıs 1866'da Osmanlı İmparatorluğu'nun Bingöl sancağında meydana geldi. Deprem tahmini 7.2 büyüklüğünde bir yüzey dalgasına sahipti ve Doğu Anadolu Fay Hattında oluştu. Deprem, Bingöl bölgesinde 680'den fazla can kaybına ve binlerce evin yıkılmasına neden oldu. DAF hattının Karlıova segmentinde en son kırılma bu depremle yaşandı. Türkiye'deki jeologlar bu segmentte büyük bir kırılma zamanının dolduğunu ve Karlıova segmentinde büyük bir deprem beklendiğini belirtmektedir.

Tektonik durum
700 kilometre uzunluğunda kuzeydoğu-güneybatı yönlü sol yanal transform fay olan Doğu Anadolu Fay Hattı, Anadolu ve Arap levhaları arasındaki sınırı belirler. Fay hattında kayma hızları doğudan batıya doğru yılda 10 mm'den başlayarak 1–4 mm'e kadar azalmaktadır. DAF'nın Bingöl kesiminde, 1789 (M 7.2), 1795 (M 7.0), 1872 (M 7.2), 1874 (M 7.1), 1875 (M 6.7), 1893 (M 7.1) ve 2020 (M 6.8) yıllarında büyük depremler meydana gelmiştir. Bu depremler fay hattının ayrı ayrı segmentlerini kırmıştır. DAF kıta içi transform fay hattı, Türkiye'deki ikinci en büyük doğrultu atımlı fay hattıdır. Kuzeydoğu kesimi, 1866'dan beri büyük bir depreme sahne olmayan Karlıova segmenti olarak bilinir. Güneybatıdaki bitişik bir kesim ise 1971 Bingöl depremi'nde kırılmıştır.

Deprem
Tahmini yüzey dalgası büyüklüğü 7.2 olup, ağır hasar ve yüzey kırılması olan bölgelerde şiddeti IX (Yıkıcı) olarak belirlenmiştir. Göynük Vadisi'nde, Halipan köyünden güneyde Varto ilçesine kadar kuzeyde yaklaşık 45 km boyunca uzanan yüzey kırıkları gözlemlendi. Deprem, Doğu Anadolu Fay Hattı'nın kuzeydoğu kesimindeki kırılmayla ilişkiliydi ve Kuzey Anadolu Fay Hattı ile kesiştiği Karlıova kavşağında meydana geldi. Karlıova segmentinin 34 km'lik  ve Ilıca segmentinin 10 km'lik kısmı depremle ilişkilidir. Yüzey yer değiştirmeleri 3.5 ± 0.1 metre olarak tahmin edildi.

Etkileri
Erzurum'daki Rus konsolosu depremin etkilerini belgeleyerek, güneybatıdaki Çobantaşı'ndan kuzeydoğudaki Karlıova'ya kadar uzanan Göynük Vadisi boyunca ağır hasar olduğunu bildirdi. Erzurum'daki Fransız konsolosu da bölgeyi ziyaret ederek, Kiğı, Çapakçur ve daha güneydeki bölgelerde ciddi hasar olduğunu belgeledi.Kığı ilçesinin doğu kesiminde, köylerin çoğu neredeyse yerle bir oldu.

Kığı ilçesinin Göynük beldesinde en az 1.106 ev yıkıldı ve 470 kişi hayatını kaybetti. Kurtyüzü beldesinde 100 kişi öldü ve 448 ev yerle bir oldu. Çapakçur ilçesinde 20 ölüm ve 200 ev yıkım yaşandı. Varto ilçesinin Hıromek beldesinde 483 ev yıkıldı veya ağır hasar gördü. Aşağı Varto'da 90 kişi öldü ve 136 ev kısmen veya tamamen yıkıldı. Simsor bölgesinde de belirsiz sayıda insan hayatını kaybetti.

Muş ve Hınıs'ta sarsıntılar hissedildi. Erzurum'da bazı bacalar yıkıldı ve bir ev çöktü. Yamaç boyunca bazı evler hasar gördü ve kasaba genelinde yaygın bir paniğe neden oldu. Sarsıntı, yüzlerce kilometre uzaklıktaki Erzincan, Ordu ve Diyarbakır'da da hissedildi. Diyarbakır'da duvarlarda küçük hasarlar ve çatlaklar gözlemlendi.

Ayrıca
 Türkiye'deki depremler listesi

Kaynaklar

Kategori:Türkiye'deki depremler
Kategori:Bingöl ili tarihi