Arşak Hanedanı (İberya)

Arşak hanedanı veya Arshakiani, Partların Arsakid hanedanlığının bir kolu olup yaklaşık 189'dan 284'e kadar antik İber Krallığı'nı (Kartli, Doğu Gürcistan ) yönetmiştir. İberya'daki Arşak hanedanlığının yerini Hüsrevî Hanedan'ı almıştır.

 Tarih 
Arşaklar, V. Vologases () şahsında 180 yılına kadar Ermeni tahtındaki hakimiyetlerini sağlamlaştırdıktan sonra, İber Yarımadası'na müdahale etme konusunda ivme kazandılar. Orta Çağ Gürcü kroniklerine göre, Profesör Cyril Toumanoff'un II. Vologases ile özdeşleştirdiği Ermenistan kralı, İber Yarımadası'ndaki isyankar soylulara, karısının kardeşi İber Yarımadası'nın son Pharnabazid'i olan II. Amazaspus'u devirmelerine ve Amazaspus'un yerine oğlu I. Rev'i geçirmelerine yardım etti; Rev'in hükümdarlığı (189-216) İber Yarımadası'nda Arşak Hanedanı'nı başlattı.Rapp, Stephen H. (2003), Studies In Medieval Georgian Historiography: Early Texts And Eurasian Contexts, pp. 292-294. Peeters Bvba .

Arşaklar, Ermenistan, İberya ve Albanya olmak üzere üç Kafkas krallığının tahtlarına yerleşirken bile, hanedan 226 yılında asıl vatanında iktidardan düşürüldü ve daha güçlü ve dinamik Sâsânî Hanedanı, İran İmparatorluğu'nun yeni efendisi olarak ortaya çıktı. Daha sonraki Gürcü kronikleri bu iktidar değişikliğini belgelese de, o döneme ilişkin anlatımı anakronizmler ve yarı efsanevi göndermelerle doludur ve İran'ın yeniden yükselişinin Arşak İberya'sı üzerindeki etkisi hakkında çok az veya hiç ayrıntı vermezler. O döneme dair bildiklerimiz Klasik kaynaklardan ve Sasani yazıtlarından gelmektedir.

Zayıf Part İmparatorluğu'nun yerini güçlü, merkezi bir devletle değiştirerek, Sasaniler Roma yanlısı İberya'nın siyasi yönelimini değiştirdiler ve onu haraç ödeyen bir devlete indirgediler. I. Şâpûr (), İberya tahtına muhtemelen II. Mihrdat'ın rakibi veya karşı kralı olan bir vasal olan III. Amazaspus'u () yerleştirdi. 284'te Aspagur I'in ölümüyle İberya Arşak Hanedanı sona erdi ve Sasaniler, Roma İmparatorluğu'ndaki iç karışıklıktan yararlanarak, kendi adayları olan Hüsrevî Hanedanı'ndan III. Mirian'ı İberya tahtına oturttular.Suny, Ronald Grigor (1994), The Making of the Georgian Nation: 2nd edition, p. 15. Indiana University Press, 

 İberya'nın Arşak kralları 
 I. Rev, 189-216
 Vache (oğlu), 216-234
 I. Bacurius (oğlu), 234-249
 II. Mihrdat (oğlu), 249-265 (III. Amazaspus, 260–265 yılları arasında onun karşı kralıydı )
 I. Aspacures (oğlu), 265-284

 Kaynakça 

 Konuyla ilgili yayınlar 
 Melikishvili, Giorgi et al.. (1970), საქართველოს ისტორიის ნარკვევები (Studies in the History of Georgia), Vol. 1. Tbilisi: Sabch'ota Sakartvelo.