İlyâsîler

Benî İlyâs () veya İlyâsîler, 932'den 968'e kadar Kirman'ı yöneten Soğdya kökenli bir İran hanedanıdır. Başkentleri Berdsir'dir.

 Muhammed b. İlyâs 
Ebu Ali Muhammed b. İlyas, Sâmânî ordusunun bir üyesiydi ve Soğdya kökenliydi. 929'da Samanî emiri II. Nasr'a karşı yapılan başarısız darbeyi destekledi. İsyanın başarısız olmasının ardından güneye kaçtı ve sonunda 932'de Kirman'a ulaştı. Eyaletin kuzey kesiminde kontrolünü genişletmeyi başardı, güney ve doğu dağlık bölgeleri ise yerel Koç ve Beluçların kontrolünde kaldı. Samanî ve daha sonra Büveyhîler onu Kirman'dan kovma girişimlerine rağmen, otuz yıldan fazla bir süre orada yönetimini sürdürmeyi başardı. Ya Sâmânîleri ya da Büveyhileri efendisi olarak kabul etti, ancak fiilen bağımsızdı. 967'de felç geçirdi ve sonunda oğlu İlyâsa lehine tahttan feragat etmek zorunda kaldı.

 İlyâsa b. Muhammed 
İlyâsa b. Muhammed, Kirman ve Fars sınırındaki bazı topraklar konusunda Adudüddevle önderliğindeki komşu Büveyhileri hızla kızdırdı. Adudüddevle, Kirman'ı işgal etmeden önce İlyâsa'nın ordusunun üyelerini kendi safına çekmeyi başardı. Bu strateji etkili oldu; işgal edip Berdsir'i ele geçirdiğinde, İlyasa'nın ordusunun büyük bir kısmı onu terk etti. Kirman'ın kontrolü nominal olarak Adudüddevle'nin oğlu Ebu'l-Favaris-Şirzil'e devredilirken, gerçek kontrol Adudüddevle'nin generali Gorgir'e (Kurkir) verildi. İlyâsa Buhara'ya kaçtı ve orada Sâmânîler onu karşıladı, ancak Kirman'ı geri almasına yardım etmeyeceklerinden şikayet ederek onların düşmanlığını kazandı. Buhara'dan Harezm'e sürüldü, Horasan valisi ise İlyâsa'nın Kuhistan'da bıraktığı mallarına el koydu. Harezm'de İlyâsa sempatik oftalmiye yakalandı ve kısa süre sonra öldü.

 Süleyman b. Muhammed 
969 veya 970 yılında, babasıyla yaşadığı bir anlaşmazlık nedeniyle Büveyhî fetihlerinden önce Sâmânîlere kaçan İlyâsa'nın kardeşi Süleyman, Kirman'ı yeniden fethetmek için kendisine bir ordu sağlaması konusunda Sâmânî emiri Mansur b. Nuh'u ikna etti. Umudu, Koç ve Beluçların desteğini kazanmaktı. Gorgir onları durdurmak için harekete geçti ve Ciruft ile Bem arasında çıkan savaşta Süleyman, İlyâsa'nın iki oğlu Bekir ve Hüseyin ve Horasan birliklerinin büyük bir kısmı öldürüldü.

 Hüseyin 
İlyâsîlerin Kirman'ı geri alma girişimlerinden bir diğeri de 975 yılında Muhammed'in yeğeni veya muhtemelen oğlu olan Hüseyin tarafından gerçekleştirildi. Kirman'da bir isyan olduğunu öğrenen Hüseyin, Horasan'dan gelerek isyancı güçlerin bir kısmının kontrolünü ele geçirdi. Adudüddevle'nin veziri Ebu'l-Kasım el-Mutahhar b. Abdullah, eyalette düzeni sağlamak için gönderildi; Ciruft'ta Hüseyin'i yenerek onu esir aldı. Ondan sonra hiçbir kayıt yoktur ve yakalanması, İlyâsîlerin Kirman'daki kesin sonunu işaret etti.

 Kaynakça 
Özel

Gnel
Bosworth, C. E. "The Banu Ilyas of Kirman." Iran and Islam. Edited by C. E. Bosworth. Edinburgh: Edinburgh University Press, 1971. 
Kabir, Mazifullah. The Buwayhid dynasty of Baghdad, 334/946-447/1055. Calcutta: Iran Society, 1964.

 Konuyla ilgili yayınlar 


Kategori:10. yüzyılda İran
Kategori:960'larda feshedilmiş oluşumlar
Kategori:İranlı hanedanlar