Abbâsî mimarisi

Abbâsî mimarisi, Abbâsî Halifeliği döneminde, özellikle Mezopotamya'daki (Irak) ana vatanında gelişen bir mimari akımdır. Abbâsî döneminin büyük değişimleri aynı zamanda siyasi, jeopolitik ve kültürel olarak nitelendirilebilir. Abbâsî dönemi, Emevîler'in yıkılması ve yerine Abbâsîlerin geçmesiyle başlar ve iktidar Mezopotamya bölgesine kayar. Sonuç olarak, klasik ve Bizans sanatsal ve kültürel standartlarının etkisi, yerel Mezopotamya modelleri ve Fars modelleri lehine yer değiştirmiştir. Abbâsîler, özellikle dekorasyonda kendilerine özgü stiller geliştirmişlerdir. Bu, esas olarak MS 750 ile 932 yılları arasındaki güç ve refah dönemlerinde gerçekleşmiştir.

Abbâsî mimarisi, daha geniş İslam mimarisinde önemli bir biçimlendirici aşama olmuştur. Erken halifeliğin büyük gücü ve birliği, minareler ve oyma alçı motifleri gibi mimari özelliklerin ve yeniliklerin, kontrolü altındaki geniş topraklara hızla yayılmasına olanak sağladı. Bu dönemdeki en önemli mimari faaliyetlerden biri, MS 762'de kurulan Bağdat'ın yuvarlak şehri ve 836'da kurulan Samarra gibi yeni başkentlerin veya idari merkezlerin inşasıydı (bu gelenek daha önceki Mezopotamya ve Pers hükümdarlarından da devam etti). Abbâsîler, inşaat için kerpiç ve fırınlanmış tuğlayı tercih ederek, yaklaşık 40 km alana yayılmış devasa saraylar ve anıtsal camilerden oluşan Samarra'da en açık şekilde görüldüğü gibi, nispeten düşük maliyetle devasa mimari komplekslerin inşa edilmesine olanak sağladı.

Abbâsî ler 870'ten sonra imparatorluklarının büyük bir bölümünün kontrolünü kaybetmiş olsalar da, mimarileri Irak, İran, Mısır ve Kuzey Afrika'daki halef devletler tarafından kopyalanmaya devam etti. Daha sonraki Abbâsî halifeleri Bağdat'la sınırlı kaldılar ve kamu mimari himayesinde daha az yer aldılar ve bunun yerine fiili siyasi gücü elinde bulunduran Selçuklular ve diğer yöneticiler bu alanda egemen oldular. Sonuç olarak, 11. ila 13. yüzyıllar arasında Abbâsîlerle ilişkilendirilen mimari biçimleri diğer hanedanlarla ilişkilendirilenlerden ayırt etmek zordu ve 12. ve 13. yüzyılların Abbâsî mimarisi esasen yerel Irak işçiliğiyle inşa edilmiş Selçuklu mimarisiydi. Kullanılan malzemelerin kırılganlığı ve çatışmaların yol açtığı yıkım nedeniyle Abbâsî sanatının ve mimarisinin büyük bir kısmı zamanla kayboldu. Halifeliğin kentsel kalbi olan Abbâsî dönemi Bağdatı'ndan çok az şey günümüze kadar ulaşmıştır.

 Kaynakça 

Bibliyografi