Leble Emirliği

Leble Emirliği (; ), İber Yarımadası'nın güneyinde yer alan bir taifa devletiydi. Emirlik, üç taifa dönemi boyunca varlığını sürdürdü ve farkı zamanlarda üç kez kuruldu (1023-1053, 1145-1150, 1234-1262).

Tarihçe

Birinci Taifa Dönemi
 (1009-1091), Endülüs Emevî Devleti'nin yıkımına yol açan  (1009–1031) ile başlayıp Murâbıtlar'ın Endülüs'ü 1091 yılında fethetmesine kadar sürmüştür.

 Yahsubîler 
Hanedan, kurucusu Ebü’l-Abbâs Ahmed b. Yahyâ'nın Yahsub kabilesine mensup olmasından dolayı bu isimle anılmaktadır.
Yahsubîler, Yemen kökenli Araplar olup fetihlerin ardından Endülüs'ün güneyine, Leble  (vilayet) bağlı topraklara yerleşmişlerdir. Zamanla, Leble'de nüfuzları arttı.

Kurtuba Halifeliği,  (1009-1031) sırasında önce parçalandı, sonra yıkıldı. Bu dönemde, Ahmed b. Yahyâ liderliğinde Leble'de bir isyan hareketi başladı. Ahmed, şehir halkının desteğiyle; Leble, Cebelü'l-Uyûn (Gibraleón) ve çevresinde bağımsızlığını ilan ederek (h.414, 1023/24) hüküm sürmeye başladı. Tâcüddevle lakabını alan Ahmed'in yaklaşık yirmi yıl süren hükümdarlık dönemi sükûnet içinde geçti. Tâcüddevle Ahmed'in çocuğu yoktu. 434 yılında (1042/43) Leble'de vefat etmesi üzerine, vasiyeti doğrultusunda kardeşi Muhammed tahta geçti.

İzzüddevle lakabıyla tahta oturan Muhammed'in ilk yılları huzur içinde geçti; ancak batı yönünde sınırlarını genişletme girişiminde bulunan İşbilyeli Abbâdîlerin tehdidiyle karşılaştı. Leble küçük bir emirlikti ve İşbiliye'nin hemen batı sınırında bulunuyordu. İzzüddevle Muhammed, Abbâdî saldırılarına tek başına karşı koyamayınca, iyi ilişkiler içinde olduğu Batalyevs Emirliği'ni yöneten  hanedanına mensup Muhammed el-Muzaffer'den yardım istedi. Bunun üzerine Eftasî kuvvetleri Yahsubîlere destek verirken, el-Muzaffer bazı Berberi kabilelerinin de Abbâdî topraklarına saldırmasını sağladı. Abbâdî emîri , askerlerinin bir kısmını Eftasî topraklarına gönderdi; kendisi de Leble'ye saldırdı. Meydana gelen şiddetli savaşta Abbâdîler mağlup oldu ve ağır kayıplar verdi (1047). Yahsubîler ile Abbâdîler arasında başlayan bu mücadele, kısa süre içinde Eftasî-Abbâdî çatışmasına dönüştü. Bu mücadele, Kurtuba Emirliği'ni yöneten  hanedanına mensup 'in arabuluculuğu ile sona erdi.

Eftasî baskısından kurtulan İşbiliye emîri, yeniden Leble üzerine yürümeye başladı. Bunun üzerine İzzüddevle Muhammed barış istemek zorunda kaldı. Kurtuba emîri Ebü'l-Velid b. Cehver'in arabuluculuğunda yapılan anlaşmayla Leble, yıllık vergi vermeyi kabul etti. İzzüddevle Muhammed ise ailesiyle birlikte Kurtuba'ya yerleşmek şartıyla, saltanatı kardeşinin oğlu Feth b. Halef el-Yahsubî'ye devretti (h. 443, 1051/52).

Feth b. Halef, Nâsırüddevle lakabıyla tahta oturdu. Abbâdîler, İzzüddevle Muhammed döneminde belirlenen yıllık vergi miktarının az olduğu bahanesiyle, tekrar Leble topraklarına saldırmaya başladı. Meydana gelen savaşlarda her iki taraf, çok sayıda kayıp verdi. Küçük bir emirlik olan Leble, mücadeleyi daha fazla sürdüremedi. Nâsıruddevle Feth'in 1053 yılında Kurtuba'ya yerleşmesiyle Leble, İşbilye emirliğine dahil oldu. Böylece Yahsubîler'in 30 yıllık saltanatı sona ermiş oldu.

İkinci Taifa Dönemi
küçükresim|upright=1.18| İber Yarımadası, 
 (1143–1203), Endülüs'te Murâbıtlar'ın zayıflaması ve Muvahhidler'in bölgede güç kazanmaya başlaması sonucunda ortaya çıkan emirlikler dönemidir. Emirliklerin varlığı genellikle kısa sürmüştür.

Bu geçiş döneminde Yusuf b. Ahmed el-Bitrûcî, 1145 yılında Leble'de bağımsızlığını ilan etti. Daha sonra Muvahhidler'in Endülüs'te hâkimiyet kurmasıyla birlikte onlara bağlılığını bildirdi ve 1150 yılında emirliğini feshetti.

Üçüncü Taifa Dönemi
 (1212–1287), Endülüs'te Muvahhidler'in zayıflamasıyla ortaya çıkan emirlikler dönemidir. Bu dönemde, Nasrîler'in kurduğu Gırnata Emirliği dışındaki diğer taifalar Hristiyanlar tarafından fethedilmiş (Reconquista); sürecin sonunda en son Minorka (Menorca) ele geçirilmiştir.

küçükresim|upright=1.18| İber Yarımadası, 

Las Navas de Tolosa Savaşı (İkâb Savaşı) yenilgisinin ardından (1212) Muvahhidler, İber Yarımadası'nda zayıflamaya başladı ve bu durum, Endülüs'te Üçüncü Taifa Dönemi'nin ortaya çıkmasına zemin hazırladı.

Bu kargaşadan yararlanan , 1234 yılında yeniden Leble merkezli bir emirlik kurdu. Ancak bu emirliğin sınırları daha genişti; günümüz Portekiz'inin Algarve bölgesi ile İspanya'daki Huelva ilini kapsıyordu. Bu dönemde Leble Taifası, San Vicente Burnu’ndan Guadalquivir (Vâdî’l-Kebîr) Nehri’nin denize döküldüğü yere kadar, ’ndan denize kadar uzanan toprakları içine alıyordu. Leble’nin yanı sıra Moguer, Velbe (Huelva) ve Cebelü'l-Uyûn (Gibraleón) gibi önemli yerleşimler de bu emirliğe dahildi.

İbn Mahfûz, 1253 yılı itibariyle emirliği X. Alfonso’nun vasalı olarak yönetti. Bu statü, X. Alfonso’nun Şubat 1262’de emirliği fethetmesini engellemedi; ancak onun sağ bırakılmasını sağladı. İbn Mahfûz’un canı bağışlandı ve artık İslam hâkimiyetinde olmayan Sevilla’ya yerleşmesine izin verildi. Burada ölümüne kadar yaşadı.

Taifa Emirleri

 Birinci Taifa Dönemi 
Yahsubîler (Benî Yahyâ)
Ebü’l-Abbas Ahmed b. Yahyâ el-Yahsubî (Tâcüddevle): 1023/4–1042/3
Muhammed b. Yahyâ el-Yahsubî (İzzüddevle): 1042/3–1051/2
Feth b. Halef el-Yahsubî (Nâsırüddevle): 1051/2–1053/4
İşbiliye Emirliği: 1053/4–1091
Murabıtlar: 1091–y. 1145

 İkinci Taifa Dönemi 
Yusuf b. Ahmed el-Bitrûcî: 1145–1150, aynı zamanda Velbe (Tejada) emiri (1146-1150)
Muvahhidler: 1150–1234

 Üçüncü Taifa Dönemi 
: 1234–1262
Kastilya Krallığı

Mimari yapılar
Günümüze az sayıda eser ulaşabilmiştir. Şehir surları ve kapıları oldukça iyi durumdadır. Bir zamanlar Leble Ulu Camii’nin bulunduğu yerde günümüzde  yer almaktadır. Kıble duvarı ve mihrap orijinal hâliyle günümüze ulaşmıştır. Hristiyanların şehri geri almasından sonra cami, Müdeccen mimarisi tarzında bir kiliseye dönüştürülmüştür.

Galeri

Dış bağlantılar

TDV İslâm Ansiklopedisi:
Yahsubîler 
Cehverîler 
Eftasîler 
Muhammed el-Muzaffer 
: 
Ebü’l-Abbas Ahmed b. Yahyâ el-Leblî el-Yahsubî  
X. Alfonso  

 Ayrıca bakınız 
 İşbiliye Emirliği
 Kurtuba Emirliği (Tavaif-i Mülûk)

 Endülüs
 İspanya tarihi
 Sünni hanedanlar listesi

 Kaynakça 
Notlar

 Dipnotlar

 Kullanılan kaynaklar









Kategori:Tavâif-i Mülûk

Kategori:1023'te kurulan oluşumlar
Kategori:1262'de feshedilmiş oluşumlar
Kategori:13. yüzyılda Endülüs
Kategori:13. yüzyılda Endülüs'te kurulan oluşumlar
Kategori:Endülüs Özerk Bölgesi tarihi
Kategori:Tarihteki Avrupa'daki Müslüman devletleri
Kategori:Avrupa'daki eski monarşiler