Japon silah ihracatı yasağı

Üç Silah İhracatı Yasağı olarak bilinen Japon silah ihracatı yasağı,数研出版編集部 『新課程 4ステージ演習ノート 現代社会 解答編』 数研出版、2012年、18頁。 Japonya'nın askeri teçhizat ihracatını düzenleyen fiili bir yasa idi. İhracat yasağı, Shinzo Abe'nin ikinci başbakanlık döneminde 1 Nisan 2014 tarihinde hafifletildi.

Yasağın dayanağı, 1967 yılında Japonya Ulusal Meclisi tarafından kabul edilen ve Japonya'dan silah ihracatı yapılamayacak durumları ele alan Silah İhracatı Üç İlkesi () idi. Üç ilke, silah ihracatının aşağıdaki ülkelere yapılmasının yasak olduğu yönündeydi:
 Komünist blok ülkeleri
 Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararı uyarınca silah ambargosu altında bulunan ülkeler
 Uluslararası çatışmalara karışmış veya karışması muhtemel ülkeler

Tarihçe

II. Dünya Savaşından Sonra
İkinci Dünya Savaşı'nın sona ermesinden sonra Japonya, Filipinler'e bazı Mitsubishi Type 73 hafif kamyon (Kyū) cipini ihraç etti ve Güney Vietnam'a gönderdi. Bu araçlar çoğunlukla ABD'nin dış yardımıyla temin edildi.

Vietnam Savaşı

1960'lardaki Vietnam Savaşı sırasında, 1950'lerdeki Kore Savaşı'nda olduğu gibi, Japonya Amerikan kuvvetlerine önemli miktarda malzeme tedarik etti. 1966 yılında Xinhua Haber Ajansı'nın bir raporunda, Vietnam'da kullanılan napalm'ın %92'sinin Japonya'da üretildiği ve Aichi Prefecture merkezli Nippon Yushi Corporation'ın muhtemel üretici olduğu iddia edildi. Şirket napalm ürettiğini reddetti, ancak fabrikanın sendika genel sekreteri, şirketin ürettiği kimyasalları kullanarak "hemen hemen herkesin" napalm üretebileceğini belirtti.

Mainichi Shimbun Japonya'da napalm bombalarının üretildiğine dair herhangi bir kanıt bulamadı, ancak 1966 yılında Amerika Birleşik Devletleri, eski bir ABD Hava Kuvvetleri üssünde bulunan 4.000 adet Kore Savaşı döneminden kalma napalm bombasının iade edilmesini talep etti.

 Kısıtlamaların sıkılaştırılması 
1976 yılında Japonya hükûmeti, üç ilkeyle kısıtlanmayan silah ihracatının da kısıtlanacağını duyurdu. Amerika Birleşik Devletleri'ne yapılan bazı teknoloji transferleri dışında, Japonya tüm silah ihracatını yasakladı. Ancak, Japon Hava Öz Savunma Kuvvetleri Lockheed F-104J/DJ Starfighter uçaklarını emekliye ayırdıktan sonra, bunlardan otuz altısı Tayvan Hava Kuvvetleri'ne verildi.

İstisnalar

Deniz Devriye Botu İhracatı
Tokyo, Japon yapımı devriye botlarının ihracatı için istisnalar tanımıştır. Japonya Dışişleri Bakanlığı, 2003 yılının Haziran ve 2004 yılının Şubat aylarında Malakka Boğazı'nın güvenliğini sağlamak için Endonezya'ya ODA yardımı sağladığını gerekçe göstererek bu kararı haklı çıkarmıştır. Bu tekneler kurşun geçirmez malzemeden üretildiğinden, İhracat Ticaret Kontrol Yönetmeliği kapsamında askeri gemiler kategorisine girer. Teknelerin başka bir ülkeye ihraç edilmeyeceği ve korsanlıkla mücadele ve kanun uygulama amaçlı kullanılacağına dair Jakarta ile bir anlaşma yapılması gerekliydi. Sumidagawa Tersanesi, Endonezya Ulusal Polisi'nin Ulusal Polis Su Birimi için üç devriye botu üretti. 2009 yılında, bir deniz radarı sistemi ve ek devriye botları Cakarta'ya satıldı.

Diğer ODA hibeleri de Sumidagawa Tersanesi tarafından Cibuti, Malezya ve Sri Lanka için yapılan devriye botlarının inşası ile gerçekleştirildi.

Soryu Denizaltısı
Ekim 2012'de Japonya, Avustralya'ya Sōryū sınıfı denizaltıları satmak için harekete geçti. Anlaşma hiçbir zaman sonuçlandırılmadı.

2013 UNMISS Sudan Olayı
Bor, Güney Sudan'daki Güney Koreli askerler, 19-22 Aralık 2013 tarihleri arasında gerçekleşen bir saldırı sırasında mühimmat stokları tükenince, UNMISS kapsamında Güney Sudan'a gönderilen JGSDF askerleri tarafından yardım edildi. Ulusal Güvenlik Konseyi toplantısında, JGSDF güçlerinin Güney Koreli meslektaşlarına mühimmat sağlaması gerektiğine karar verdiler. Bu yardım, "Ayni Katkı" senaryosuydu, kullanılamadan iade edildi.

Abe Kısıtlamarı Hafifletiyor

1 Nisan 2014 tarihinde, Başbakan Shinzo Abe hükûmeti tarafından silah ihracatına getirilen toplam yasak kaldırıldı.

Azaltma Politikasının Etkisi
Bu azalmanın ardından, 2015 yılında Japonya, Kawasaki P-1 deniz devriye uçağını Birleşik Krallık ve Yeni Zelanda'ya satmak için adımlar attı. ancak bu girişimler başarılı olamadı.
6 Kasım 2022'de Tokyo'nun, dost ülkelere kullanılmış JSDF ana muharebe tankları (MBT'ler) ve füze sistemleri ihraç etmeyi düşündüğü bildirildi. ve 4 Ocak 2023'te, hükûmetin dost ülkelere radarlar veya çift kullanımlı limanlar gibi çift kullanımlı askeri donanımların ihracatına izin vermeyi değerlendirdiği ve BM barış gücü veya insani yardım operasyonları için ihracatı bir olasılık olarak dahil ettiği bildirildi.

2017 yılında, JSDF ekipmanlarının JSDF'nin orijinal satın alma fiyatından daha düşük fiyatlarla satılmasına izin vermek için SDF Yasası değiştirildi.

7 Aralık 2023'te, LDP'nin kılavuzlara dayalı olarak Ukrayna'ya askeri teçhizat sağlama kurallarını genişletmeyi kabul ettiği bildirildi. Ayrıca, tüm ölümcül olmayan teçhizatın ihracatına kalıcı olarak izin vermeyi de kabul ettiler.

Silah İhracatı

Avustralya
5 Ağustos 2025 tarihinde, Avustralya genel amaçlı fırkateyn programı kapsamında Anzac sınıfı fırkateyn'in yerini almak üzere Yeni FFM seçildi.

Hindistan
2014 yılından itibaren, ShinMaywa US-2 askeri uçan botlarının Hindistan'a satılması için çabalar sarf edilmektedir. 2021 itibarıyla, fiyat konusunda anlaşmazlıklar nedeniyle anlaşma askıya alındı.

15 Ekim 2022'de, İkinci Kishida Kabinesi Unicorn gizli anten teknolojisini Hindistan ordusuna satacaklarını açıkladı. 21 Ağustos 2024'te, Yeni Delhi'de Hindistan ve Japonya savunma/dışişleri bakanlarının katıldığı 2+2 toplantısında Unicorn anteninin transferi konusunda bir plan üzerinde anlaşmaya varıldı. 27 Ağustos 2024'te transferin devam edeceği doğrulandı.

Endonezya
Yasak hafifletilmeden önce, Haziran 2006'da Endonezya'ya devriye botları bağışlanmıştı.

2015 yılında Endonezya'nın ShinMaywa US-2'yi değerlendirdiği bildirilmiştir.

2020 yılının Kasım ayında, Japonya'nın Endonezya'ya dört adet Mogami sınıfı fırkateyn ihraç etmeyi planladığı ve 300 milyar yenlik bir sözleşme kapsamında Endonezya'da dört adet daha inşa edileceği bildirildi. Ağustos 2024 itibarıyla Endonezya Donanması iki adet Arrowhead 140 fırkateyni ve altı adet FREMM fırkateyni satın aldı.

Filipinler
In 2016, it was reported that the JMSDF planned to lease at least five TC-90 aircraft to the Philippines to conduct maritime patrols. From November 2016 to November 2017, six Philippine Navy pilots were trained to fly the aircraft at Tokushima Airport. Maintenance staff were also trained. Two aircraft were transferred free of charge in March 2017, and three more were to be transferred in 2018. The aircraft were ultimately donated rather than leased.
JGSDF, 2012 yılında Bell UH-1 helikopterlerini emekliye ayırdı. Filipinler, Kanada'dan 16 adet yeni Bell 412 EPI helikopteri satın almayı planlamıştı, ancak Trudeau hükûmeti helikopterlerin nasıl kullanılacağı konusunda endişeli olduğu için anlaşma bozuldu. 2017 yılında Japonya, Filipinler'e UH-1H uçakları için yaklaşık 40.000 yedek parça tedarik etmeyi teklif etti. 2018 yılında Japonya'nın Filipinler'e parçaları ücretsiz olarak tedarik edeceği açıklandı. Mart 2019'da, Filipin Hava Kuvvetleri'ne ilk parça teslimatının yapıldığı ve daha fazla parçanın Ağustos 2019'da ulaşacağı bildirildi.

Savunma Bakanı Delfin Lorenzana'ya göre, Filipinler Japonya'dan askeri teçhizat alan ilk ASEAN ülkesidir.

4 Ekim 2022'de, Mitsubishi Electric ile yapılan bir sözleşme kapsamında bir hava gözetleme radarının tamamlandığı ve teslim edileceği duyuruldu; Bu, Mart 2020'de FPS-3 ve TPS-P14 radar sistemini sağlamak için kazanılan bir ihaleye dayanmaktadır.

19 Aralık 2022'de, İkinci Kishida Kabinesi Japon yapımı UH-1J helikopterlerinin AFP'ye sağlanacağını duyurdu.

Yeni Zelanda
Ocak 2017'de Yeni Zelanda, Kawasaki C-2 uçağı ve Kawasaki P-1 deniz devriye uçağıyla ilgilendiğini açıkladı. Kawasaki P-1 yerine P-8 Poseidon seçildi.

Tayland
2016 yılında, Mitsubishi tarafından üretilen bir hava savunma radarının Tayland'a satılmasına yönelik çabalar başarısızlıkla sonuçlandı.

Birleşik Arap Emirlikleri
2017 yılında, C-2'yi Birleşik Arap Emirlikleri'ne satma girişimleri vardı.

Ukrayna
12 Mart 2023 tarihinde, İkinci Kishida Kabinesi'nin M270 MLRS'leri Kiev'e göndermeyi düşündüğü bildirildi. 7 Aralık 2023'te, LDP Ukrayna ordusuna savunma teçhizatı sağlama konusundaki kılavuzu revize etmeyi kabul etti.

Amerika Birleşik Devletleri
Japonya Deniz Öz Savunma Kuvvetleri'ne ait iki adet emekli MH-53E helikopteri, 2015 yılında parçaları için ABD Donanması'na satıldı. ABD, yaşlanan uçak filosu için parça sıkıntısı çekiyordu.

24 Aralık 2018'de, Tokyo'nun F-35'leri satın almak için fon elde etmek amacıyla F-15'lerini Washington'a satmayı ciddi olarak düşündüğü açıklandı. Washington, F-15'leri hava kuvvetleri zayıf olan dost ülkelere satmayı düşünecekti.

 Vietnam 
2016 yılında Vietnam, kullanılmış JMSDF P-3C uçaklarının satın alınması konusunda gayri resmi olarak bilgi aldı.

2020 yılında Japonya, Vietnam ile Japon askeri teçhizatının ihracatına izin veren bir ticaret anlaşması imzaladı.

 Ayrıca bakınız 
Japon militarizmi

 Kaynakça 

Kategori:İhracat ve ithalat kontrolü
Kategori:Silah ticareti