Manava (Pamfilya)

Manava veya Manaua, antik Pamfilya bölgesinde yer almış ve Bizans döneminde de iskân görmüş bir yerleşimdir. Yerinin, günümüzde Antalya ilinin Manavgat ilçesi merkezinde bulunduğu kabul edilmektedir.

Resmi Roma imparatorluk dokümanı Notitia Dignitatum'larda bir piskoposluk makamı olarak geçen Manaua VI. yüzyıldan itibaren epigrafik kayıtlarda zikredilmiş ve son olarak 1199 yılında Manavgat (Ermenice) ifade biçimiyle görülmüştür. Ayrıca Pamfilya Prima eyaletinin başkenti ve metropolitlik merkezi olan Side'ye bağlı bir sufragan piskoposluk olan Cotenna piskoposluk bölgesinin 680 yılında piskoposu olan Kosmas'ın ünvanı 'Kotenna ve Manaua' Piskoposu olarak geçmektedir.

 Adlandırma 
Manaua (ayrıca Manauna, Manavva, Manaua tamnoa biçimlerinde) Antik Anadolu kaynaklarında ve geç antik coğrafya geleneğinde yer alan, konumu kesinleşmemiş bir yerleşim veya etnik/toplumsal adlandırmadır. Terim, geç Hitit yazıtlarında muhtemel bir topluluk adı olarak geçmekte, Roma–Bizans dönemi coğrafi listelerinde ise belirsiz bir bölge/yerleşim olarak yeniden yorumlanmaktadır.William Smith (ed.), Dictionary of Greek and Roman Geography, London 1873.

 Terminoloji 
Manaua adına ilişkin farklı transkripsiyonlar, çoğunlukla metinlerdeki bozulma, yazıcı hataları veya yerel fonetik yansımalarla ilişkilendirilir. En eski biçimlerin Luvi–Neo-Hitit kökenli olabileceği, ancak geç dönemde Yunanca metinlerde Helenize edildiği düşünülmektedir.

 Tarihsel Tanıklıkların Kronolojisi 

 MÖ 9.–8. yüzyıllar: Geç Hitit/Demir Çağı Yazıtları 

 **Kululu Yazıtı (MÖ 8. yüzyıl)**: Manaua benzeri bir topluluk adına yapılan en eski gönderme olarak değerlendirilir. Okunuş tartışmalıdır; ancak “Manawa/Manaua halkı” ifadesinin siyasi bağlılık bağlamında geçtiği belirtilir.J. D. Hawkins, Corpus of Hieroglyphic Luwian Inscriptions, Vol. I–II, 2000.

 Hellenistik Dönem (MÖ 3.–1. yüzyıl) 

 Bu dönemde ad doğrudan belgelenmez; ancak Hellenistik coğrafya geleneklerinde Orta Anadolu içlerinde kaybolmuş eski etnonimlerden biri olarak anıldığı kabul edilir.

 Roma İmparatorluk Dönemi (MS 1.–3. yüzyıllar) 

 **Romalı coğrafyacılar** Manaua adını belirgin biçimde anmaz; buna rağmen Plinius ve Ptolemaios'un bozulmuş listelerinde yer aldığı iddiası modern literatürde tartışmalıdır.

 Geç Antik Dönem (MS 4.–7. yüzyıllar) 

 **Bizans kronikleri**: Ad, çoğunlukla “unutulmuş halklar/yerler” bağlamında, kökeni bilinmeyen bir coğrafi terim olarak anılır. Kimliğine dair yorumsal açıklamalar bu dönemden itibaren çoğalır.F. Dölger, Byzantinische Studien, 1954.

 Etimoloji 
Luvi kökenli Mana-wa/Mana-wa-a biçiminden türediği düşünülmektedir. Bazı araştırmacılar “Manna” (Urmiye Havzası) ile benzerliği dile getirmiş olsa da coğrafi ve kültürel uyuşmazlık nedeniyle bağlantı kabul görmez.

 Kaynakça 

Kategori:Antalya ili tarihi
Kategori:Bizans İmparatorluğu kentleri
Kategori:Türkiye'deki eski yerleşim birimleri
Kategori:Antalya ilindeki arkeolojik sitler