II. Inaros

Inaros (II), ayrıca Inarus olarak da bilinir (fl. ), muhtemelen eski Saite soyundan gelen Psamtik adlı bir Mısır prensinin oğlu ve III. Psamtik'in torunu olan Mısırlı bir isyancı hükümdardır. MÖ 460'ta Amiral Charitimides komutasındaki Atinalı müttefiklerinin yardımıyla Perslere karşı ayaklandı ve satrap Ahameniş komutasındaki Pers ordusunu yenmiştir. Persler Memfis'e geri çekilmiş, ancak Atinalılar sonunda MÖ 454'te Suriye satrabı Megabizos ve Frigya satrabı Artabazos liderliğindeki Pers ordusu tarafından iki yıllık bir kuşatmanın ardından yenilmiştir. Inaros yakalanarak Susa'ya götürülmüş ve bildirildiğine göre MÖ 454'te çarmıha gerilmiştir.

 İsyan ve sonrası 
Mareia'dan (Faros'un yukarısında) ve Sais çevresindeki Nil Deltası'nın bir kısmından Libyalılar üzerinde bir krallık kurmuştur. Kuzey bataklıklarını ele geçiren yine Sais'li Amyrtaeus'un yardımıyla Inarus, paralı asker toplarken vergi tahsildarlarını kovmuştur. Bu eylemler, Pers Kralı I. Artaserhas'in saltanatının başlangıcında, Kral I. Serhas'ın suikastının ardından Mısır'da bir isyan başlatmıştır. Kendisine 100 trier ödenen Atinalı müttefikler, MÖ 460'ta ona yardım etmek için Charitimides liderliğindeki 200'den fazla gemiden oluşan bir ordu ve birlikler göndermiştir.

 Papremis Muharebesi (MÖ 460) 
sol|küçükresim|Libya askeri, MÖ 470 civarı. I. Serhas mezar kabartması.
Diodoros, Atinalılar vardığında, Mısırlılarla birlikte Perslerden savaş teklifini kabul ettiklerini anlatır. İsyancı ordu, Artakserkses'in kardeşi satrap Ahameniş liderliğindeki yaklaşık 400.000 piyade ve seksen gemiden oluşan Pers ordusuyla karşı karşıya gelmiştir. Başlangıçta Perslerin sayıca üstün olması onlara avantaj sağladı, ancak sonunda Atinalılar Pers hattını yarıp Pers ordusunu bozguna uğratıp kaçtı. Ancak Pers ordusunun bir kısmı Memfis kalesine ('Beyaz Kale' olarak adlandırılır) sığındı ve oradan çıkarılamadı.Diodorus XI, 74 Thukididis'in bu olayların oldukça özetlenmiş versiyonu şöyledir: "Kendilerini nehrin ve Memfis'in üçte ikisinin efendisi ilan ederek, Beyaz Kale adı verilen kalan üçte birlik kısma saldırmaya başladılar".Thukididis I, 104 Satrap Ahameniş, 400.000 kişilik ordusundan 100.000'i ile birlikte Papremis'te yenilip öldürüldü ve Persler Memfis'e çekildi. Atina donanmasının komutanları Haritimid ve Kimon, Perslerle bir deniz savaşı yaptı. Bu savaşta kırk Yunan gemisi, elli Pers gemisiyle çarpıştı. Pers gemilerinden yirmisi mürettebatıyla birlikte ele geçirilip kalan otuzu batırıldı. Zaferlerinin tamamlandığını göstermek için isyancılar, satrap Ahameniş'in cansız bedenini Pers kralına gönderdiler.

 Memfis Kuşatması (MÖ 459-455) 
küçükresim|Egyptian soldier, circa 470 BCE. Xerxes I tomb relief.
Atinalılar ve Mısırlılar, Beyaz Kale'yi kuşatmak için yerleştiler. Kuşatma açıkça iyi ilerlemedi ve muhtemelen en az dört yıl sürdü, zira Thukididis, seferlerinin tamamının 6 yıl sürdüğünüThukididis I, 110 ve bu sürenin son 18 ayının Prosoptis Kuşatması ile geçtiğini yazmıştır.Thukididis I, 109

Thukididis'e göre, Artaserhas ilk olarak Megabazos'u Spartalılara rüşvet vererek Atina kuvvetlerini Attika'dan çekmelerini sağlamaya çalışması için gönderdi. Bu başarısız olunca, (kafa karıştırıcı bir şekilde) Megabizos komutasında büyük bir ordu kurdu ve Mısır'a gönderdi. Diodoros'un da aşağı yukarı aynı hikayesi var, ancak daha ayrıntılı; rüşvet girişimi başarısız olduktan sonra Artaserhas, Megabizos ve Artabazos'u 300.000 kişilik bir ordunun başına getirdi ve isyanı bastırma talimatı verdi. Önce Perslerden Kilikya'ya gittiler ve Kilikyalılar, Fenikeliler ve Kıbrıslılardan 300 triremden oluşan bir filo topladılar ve bir yıl boyunca adamlarını eğittiler. Sonunda Mısır'a yöneldiler.Diodorus XI, 74–75 Ancak modern tahminler, zaten zor durumda olan satraplıklardan daha fazla adam gücünden mahrum bırakmanın son derece pratik olmayacağı göz önüne alındığında, Pers birliklerinin sayısını 25.000 kişilik oldukça düşük bir rakam olarak ortaya koyuyor. Thukididis, Herodot tarafından ikinci Pers istilasına katıldığı bildirilen Artabazos'tan bahsetmez; Diodoros, bu seferdeki varlığı konusunda yanılıyor olabilir.Herodotus VIII, 126  Pers kuvvetlerinin Papremis'teki Mısır zaferine karşılık vermeleri dört yıl sürdüğü için, eğitimde uzun süre geçirmiş olmaları açıkça mümkündür. Her iki yazar da çok fazla ayrıntı vermese de, Megabizos sonunda Mısır'a vardığında, Memfis Kuşatması'nı hızla kaldırabildiği, Mısırlıları savaşta yendiği ve Atinalıları Memfis'ten sürdüğü açıktır.Diodorus XI, 77

 Prosopitis Kuşatması (MÖ 455) 
Atinalılar, gemilerinin bağlı olduğu Nil deltasındaki Prosopitis adasına çekildiler. Megabizos, sonunda kanallar kazarak adanın etrafındaki nehri boşaltmayı başarana ve böylece "adayı anakaraya bağlayana" kadar 18 ay boyunca onları kuşatma altında tuttu. Thukididis'in anlatımına göre Persler daha sonra eski adaya geçtiler ve onu ele geçirdiler. Libya'dan Kirene'ye yürüyen Atinalı kuvvetlerden yalnızca birkaçı Atina'ya dönmek için hayatta kalmıştır. Ancak Diodoros'un versiyonunda, nehrin boşaltılması Mısırlıları (Thukididis'in bahsetmediği) kaçmaya ve Perslere teslim olmaya yöneltti. Atinalılara saldırırken ağır kayıplar vermek istemeyen Persler, Atinalıların Kirene'ye serbestçe gitmelerine ve oradan Atina'ya dönmelerine izin verdi. Mısır seferinin yenilgisi Atina'da gerçek bir paniğe yol açtığından ve Delos hazinesinin Atina'ya taşınması da dahil olduğundan, Thukididis'in versiyonunun doğru olma olasılığı daha yüksektir.Holland, p. 363.

 Mendesium Muharebesi 
Seferin felaketl ile biten sonu olarak Thukididis, Prosopitis Kuşatması'nı kurtarmak için gönderilen elli triremden oluşan bir filonun kaderinden bahseder. Atinalıların sonunda teslim olduğunun farkında olmayan donanma, Nil'in Mendes ağzına yanaştı ve burada hem karadan hem de denizden Fenike donanması tarafından saldırıya uğradı. Gemilerin çoğu yok oldu ve sadece bir avuç gemi kaçıp Atina'ya dönmeyi başardı. Seferdeki Atinalıların toplam kaybı yaklaşık 50.000 adam ve 250 gemi olmuştur.

 Byblos'a geri çekilme ve ele geçirilme 
küçükresim|Zvenigorodsky mührünün tam baskısı. İsimlerden yoksun olduğundan, kişilerin kimlikleri tahmine dayalıdır. 1940 yılında Richard Arthur Martin, mührün Artaxerxes I'in Inaros'u ele geçirmesini temsil ettiğini öne sürmüştür. Birkaç alternatif kimlik önerilmiştir.
Charitimides savaşta öldürüldü; Inarus Pers kuvvetleri tarafından uyluğundan yaralandı ve Megabizos'a boyun eğmeyen tek Mısır şehri olan kalesi Byblos'a geri çekildi. Bataklıklarda bir buçuk yıl savaştıktan sonra Inaros, Megabizos tarafından mağlup edildi. Geriye kalan Yunanlılarla birlikte Susa'ya esir alındı.

 İdamı 
Megabizos, Inaros ve isyancı Yunanlılara Susa'ya vardıklarında idam edilmeyeceklerine söz verdi. Kraliçe, oğlu satrap Ahameniş'in ölümünden sorumlu oldukları için cezalandırılıp öldürülmelerini istedi ve onun ölümünü istedi. I. Artaserhas başlangıçta bu sözünü tuttu, ancak beş yıl süren yalvarmaların ardından Inaros ve elli Yunanlıyı, Ana Kraliçe Amestris'e teslim etti.

Ölümüne dair iki versiyon mevcuttur. Birincisine göre çarmıha gerilmiş, diğerine göre ise kazığa oturtulmuştur. Konstantinopolis Patriği I. Fotios tarafından muhafaza edilen bir Ktesias parçası, "Inaros üç kazıkta idam edildi, elli Yunanlı, yani eline geçirebildiği herkes başı kesilerek öldürüldü" diye aktarır.Photius' excerpt of Ctesias' Persica (§ 14.37-39) https://www.livius.org/ct-cz/ctesias/photius_persica2.html  Metinlerde idam yöntemini tanımlamak ve adlandırmak için kullanılan Yunanca "anestaurothe " kelimesi, tek bir kazığa saplama veya çarmıha germe ya da gerçek bir çarmıha germe anlamına gelebilir, ancak tarihsel kayıtlarda kesin bir cevap vermek için yeterli kanıt ve bilgi bulunmamaktadır.

Thukididis biraz farklı bir hikaye anlatır. Hiçbir ateşkesten bahsetmez ve Profesör J. M. Bigwood, Thukididis'in Inaros'un hem yakalanıp hem de idam edildiği yıl olan MÖ 454'te söylediği şeklinde yorumlanması gerektiğini savunur.

 Mirası 
Inaros'un isyanı, sonunda başarısız olsa da, Mısır tarihinde önemli bir iz bırakmıştır. Herodot ayrıca Inaros'un Perslere kendisinden önce gelen herkesten daha fazla zarar verdiğini yazmıştır.

 I. ve II. Inaros 
II. Inaros, hem antik hem de modern literatürde, ondan yaklaşık iki yüzyıl önce Asurlulara karşı isyan eden Libya prensi Athribis'li I. Inaros ile sıklıkla karıştırılır.Ryholt, K. 'The Assyrian Invasion of Egypt in Egyptian Literary Tradition', Assyria and Beyond: Studies Presented to Mogens Trolle Larsen, edited by J.G. Dercksen, Leiden, Nederlands Instituut voor het Nabije Oosten, 2004, pp. 384–511.

 Ayrıca bakınız 
 III. Petubastis – Ahameniş yönetimine karşı isyan eden eski Mısır prensi.

 Kaynakça 

 Konuyla ilgili yayınlar 

Kategori:İdam edilen hükümdarlar
Kategori:Mısır'ın yirmiyedinci hanedanı
Kategori:Doğum yılı bilinmeyenler
Kategori:Nil Deltası
Kategori:İdam edilmiş Antik Mısırlılar
Kategori:Kazığa oturtularak idam edilen kişiler