Hasanak Mîkâlî

Abû Ali Hasan bin Muhammed bin Abbâs (), daha çok Vezir Hasanak ( ), ayrıca Hasanak Mīkālī ()  olarak bilinir. Hasanak, Mîkâlî ailesinden İranlı bir devlet adamı ve 1024'ten 1030'a kadar Gazneli Sultanı Mahmud'un veziridir. Vezirlikten alındıktan sonra bile Gazneli Devleti'nde önemli ve etkili bir figür olmaya devam emiştir. Ancak daha sonra gözden düşmüş ve Mahmud'un oğlu I. Mesud döneminde asılarak idam edilmiştir. Hasanak'ın resmi suçlaması siyasi amaçlı bir suçlama olan küfürdü ve idamı Bağdat'taki Abbâsî halifesi tarafından emredilmiştir.

 Hayatı 
sağ|küçükresim|upright=1.14|Mahmud'un parası
Hasanak, Abbas adında birinin oğludur ve kökleri Soğdya kralı Divaştiç'e ve Sasanilere dayanan İranlı bir aile olan Mîkâlî ailesinin bir üyesidir. Hasanak'ın erken yaşamı hakkında, genç yaşta Horasan valisi olarak görev yaptığı dışında pek bir şey bilinmemektedir. Ayrıca memleketi Nişabur'un reisi olarak da görev yapmıştır. Daha sonra 1023'te Hasanak Mekke'ye hacca ve daha sonra Fatımi halifesi Zâhir tarafından onurlandırıldığı Fâtımî Mısır'ına gitmiştir.

Ancak Hasanak'ın Sünni Abbasiler ve diğer Sünni Müslümanlar tarafından sapkın bir inanç olarak görülen Şii İslam'a inanan Fatımilerle olan ilişkileri, Abbasi halifesi Kadir'in ona güvenmemesine yol açtı. Bu güvensizlik, Kadir'in Mahmud'u Hasanak'ın idam edilmesi için ikna etmeye çalışmasına neden oldu; ancak Mahmud bu talebi reddetti. Bir yıl sonra Mahmud, Hasanak'ı vezir olarak atadı ve böylece Hasanak'ın düşmanı olan itibarsız eski vezir Ahmed Meymendi'nin yerine geçti. Hasanak'ın vezirliği sırasında, önemli ve etkili bir isim haline geldi.

Mahmud daha sonra 1030'da öldü ve kısa bir süre sonra en küçüğü varis Muhammed (kısa süre sonra Hasanak'ı vezir olarak Ebu Sehl Hamduvi ile değiştirdi) ve en büyüğü I. Mesud olan iki oğlu arasında bir iç savaş çıktı. Hasanak, Ali bin İl-Arslan ile birlikte Muhammed'i destekledi ve her ikisi de Gazneli devleti üzerinde mutlak güce sahip olacaklarını, Muhammed'in ise sembolik bir lider olarak kalacağını umuyordu. Ancak Ali, bir başka Gazneli devlet adamıyla birlikte, Hasanak'tan uzaklaşmaya başladı ve I. Mesud'a bağlılıklarını değiştirdiler.

Hasanak, Muhammed'i desteklemeye devam etti, ancak I. Mesud kısa süre sonra Gaznelilerin başkenti Gazne'ye doğru yürüdü ve burada Muhammed'i yenerek hapsetti. Daha sonra Hasanak'ı Belh'te hapsetti ve Ahmed Maymendi'yi vezirlik makamına geri getirdi. Hasanak'ın rakibi Ebu Sehl Zawzani'nin çabalarıyla Mesud, Hasanak'ı sadakatsizlikle suçladı ve 14 Şubat 1032'de idam ettirdi. Mahkeme ve idam, Beyhakî tarafından Târîh-i Beyhakî adlı eserinde canlı bir şekilde anlatılmaktadır.

 Kaynakça 
Özel

Genel






Kategori:10. yüzyılda İranlılar
Kategori:11. yüzyılda İranlılar
Kategori:1032'de ölenler
Kategori:Doğum yılı bilinmeyenler
Kategori:İdam edilmiş İranlılar