Ispahbudhan Hanedanı

Ispahbudhan Hanedanı veya Aspahbadh Hanedanı, İran'ın Yedi Büyük Hanedanı'ndan birisidi. Sâsânî Hanedanı gibi, Ahameniş Hanedanı'ndan geldiklerini iddia ediyorlardı. Ayrıca, Zerdüşt kaynaklarına göre Zerdüşt'ün ilk takipçilerinden biri olan Vishtaspa'nın oğlu olan efsanevi Keyânî figürü İsfendiyâr'dan da geldiklerini iddia ediyorlardı.

 Kökeni ve ataları 
Ailenin kökeni askeri mareşallere (spahbedler) dayanıyordu ve ülkede önemli görevlerde bulunuyorlardı. Kökenleri hakkında romantik bir efsaneye göre, Part/Arşak kralı IV. Fraates'in () Koshm adlı bir kızı "tüm İranlıların generali" ile evlendi; onların çocukları "Aspahpet Pehlevi" unvanını taşıdı ve daha sonra Ispahbudhan klanını oluşturdu. Ispahbudhan, Arsak soyları aracılığıyla Keyânî kralları II. Dara ve İsfendiyâr'ın soyundan geldiklerini iddia ettiler.

 Tarih 
Sasaniler döneminde, Ispahbudhan o kadar yüksek bir statüye sahipti ki, "Sasanilerin akrabası ve ortakları" olarak kabul ediliyorlardı. Gerçekten de, Rüstem'in babası Ferruh Hürmüz, Sasani Kralların kralı (şahinşah) II. Hüsrev'in () birinci dereceden kuzeniydi, büyük büyükbabası Şapur ise Şahinşah I. Hüsrev'in () kuzeniydi. Ispahbudhan'ın kalıtsal vatanının Horasan olduğu görünse de, aile zamanla Adurbadagan'ın kuzeybatı bölgesini (kust) yönetmeye başladı (adını aldığı Adurbadagan eyaletiyle karıştırılmamalıdır). Aile Ferruh Hürmüz, Ferruhzâd, Rüstem Ferruhzâd, Bistâm, Isfandyadh vb. gibi Sasani İmparatorluğu'ndaki Sasani Hanedanı ile yakın akraba olan birçok güçlü adamı içeriyordu.

 Araplara karşı direniş 
651'de Müslümanlar, İsfandyadh ve Behrâm adlı Ispahbudhan kardeşlerin toprakları olan Adurbadagan'ı işgal ettiler. Isfandyadh, Araplara karşı bir direniş gösterdi ve burada bir muharebe yaşandı. Ancak Araplar tarafından yenildi ve esir alındı. Isfandyadh esaret altındayken, Arap generali Bukayr ibn Abdullah'a, Adurbadagan'ı hızlı ve barışçıl bir şekilde fethetmek isterse kendisiyle barış yapması gerektiğini söyledi. Belamî'ye göre, Isfandyadh'ın şöyle dediği bilinmektedir: "Eğer beni öldürürseniz, Adurbadagan'ın tamamı kanımın intikamını almak için ayaklanacak ve size karşı savaş açacaktır." Arap generali Isfandyadh'ın tavsiyesini kabul etti ve onunla barış yaptı. Ancak, Isfandyadh'ın kardeşi Behrâm, Arap güçlerine boyun eğmeyi reddetti ve onlara direnmeye devam etti. Ancak, hızla mağlup oldu ve Adurbadagan'dan kaçmak zorunda kaldı. Böylece Adurbadagan Arap egemenliği altına girdi.

 Kaynakça 
Özel

Genel








Kategori:İranlı hanedanlar