Türkiye Basın Yayın Matbaa Çalışanları Sendikası

Türkiye Basın Yayın Matbaa Çalışanları Sendikası (kısaca DİSK Basın-İş), 1947 yılında kurulmuş, 8 nolu Basın, Yayın ve Gazetecilik işkolunda faaliyet gösteren işçi sendikasıdır. 1967 yılında Türkiye Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu'nun 5 kurucu sendikasından biridir. Uluslararası Gazeteciler Federasyonu (IFJ) ve Avrupa Gazeteciler Federasyonu (EFJ) üyesidir. Genel merkezi İstanbul'un Şişli ilçesinde yer almaktadır.

 Tarihçe 
 Kuruluş 
DİSK Basın-İş'in tarihi, henüz 1908 yılında İstanbul'da kurulan Mürettibin-i Osmaniye Cemiyeti'ne dayanmaktadır. Cemiyet II. Meşrutiyet yıllarında basın çalışanlarının haklarıyla ilgili çalışmalar yapmış; dönemin gazetelerinden Tanin, bayram günlerinde Mürettibin-i Osmaniye Cemiyeti'nin kararı doğrultusunda işçilerin tatilleri nedeniyle yayınlanmamıştır.

Mürettibin-i Osmaniye Cemiyeti, 15 Mayıs 1938'de Türk Matbuat Teknisyenleri Birliği adını almış, daha sonra 7 Ağustos 1947'de İstanbul Basım Makinistleri Sendikası kurulmuştur. Sendika 15 Ağustos 1947'de İstanbul Basın Teknisyenleri Sendikası adını almıştır.
+İstanbul Basın Teknisyenleri Sendikası KurucularıAdıMesleğiAdıMesleğiŞeref HilveMürettipNihat AkçakınMücellitAli GöraliMürettipNazif TarkanMücellitEthem OnanMürettipSaim SertkoluerMürettipBaki MeteMürettipŞakir MühasipoğluOperatörİbrahim BilgeMürettipEkrem HakgörenOperatörTevfik İlemMürettipEnis ÇolpanMürettipRecep AkakçaMürettipİzzet SeslikayaMürettip
5 Mayıs 1951'de Darphane ve Damga Matbaası İşçileri Sendikası, İstanbul Basın Teknisyenleri Sendikası'na katılma kararı almıştır. Sendikanın faaliyetleri 6-7 Eylül olayları sonrasında kesintiye uğrarken, 25 Mayıs 1957'de düzenlenen kongrede Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu'na üyelik kararı alınmıştır.

 Basın-İş ismini alması ve DİSK'in kuruluşu 
1958 yılında üye sayısı 1.293'e ulaşan sendika, 2 Kasım 1963'te gerçekleştirilen Genel Kurul toplantısında Türkiye Basın Yayın Matbaa Çalışanları (kısaca Basın-İş) adını almıştır. Basın-İş, 1966 yılının Mart ayında yapılan Türk-İş 6. Genel Kurulu'nda iktidardaki Adalet Partisi'ni destekleyen sendikacıların konfederasyon yönetiminde çoğunluğu elde etmesinin ardından başlayan ve DİSK'in kuruluşuna giden süreçte rol oynayan sendikalardan biri olmuştur. Sendika, aynı yıl Paşabahçe grevine destek oldukları gerekçesiyle 24 Kasım 1966 tarihli Türk-İş Onur Kurulu kararıyla, Kristal-İş, Petrol-İş, Lastik-İş ve Maden-İş ile birlikte konfederasyondan geçici olarak ihraç edilmiştir.

Aynı yılın Temmuz ayında Basın-İş Genel Merkezi'nde Maden-İş Genel Başkanı Kemal Türkler, Basın-İş Genel Başkanı İbrahim Güzelce, Lastik-İş Genel Sekreteri Kemal Ayav ve Gıda-İş Genel Başkanı Kemal Nebioğlu tarafından imzalanan Sendikalar Arası Dayanışma Anlaşması, DİSK'in kuruluşuna giden ilk adımlardan biri olarak değerlendirilmektedir.

14 Ocak 1967'da aralarında Basın-İş'in de bulunduğu 17 sendika bir araya gelerek Türkiye Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu'nun kuruluşunu resmen gerçekleştirmiştir. Aynı ayın sonunda tüzük ve kuruluş beyannamesini düzenlemek üzere bir araya gelen sendikalar, aralarında yaptıkları oylama sonucunda Lastik-İş, Zonguldak Maden-İş, Maden-İş, Basın-İş ve Gıda-İş'ten oluşan beş sendikanın DİSK kurucu sendikaları olarak kayda geçirilmesine karar vermiştir.

Basın-İş, 1971 yılında 6.718 üyeye ulaşırken, 1978 yılında gerçekleştirilen kongrede Dünya Sendikalar Federasyonu'na üyelik kararı almıştır. Bir yıl sonra, Ofset-İş Sendikası kendini feshederek Basın-İş'e katılmıştır.

 12 Eylül ve sonrası 
DİSK Yürütme Kurulu'nun kararıyla DİSK üyesi sendikalar 30 Nisan 1980'de genel grev ilan ederek 1 Mayıs'ı kutlarken Basın-İş de greve destek vermiştir. 30 Nisan grevinin ardından gözaltılar ve soruşturmalarla sendikalar üzerindeki baskı artarken 22 Temmuz 1980'de DİSK Genel Başkanı Kemal Türkler, İstanbul Merter'de bulunan evinin önünde suikastle öldürülmüş; 12 Eylül 1980'de gerçekleşen askeri darbeyle tüm sendikaların faaliyetleri durdurulmuştur.

12 Eylül darbesinin ardından Basın-İş'in hakkındaki davaların kaldırılması ve sendikanın faaliyetlerine yeniden başlaması 1991 yılını bulmuştur.

DİSK Basın-İş, 2000 yılında uygulanan %10'luk ülke barajının altına düşmüştür. 2001 yılında Çağdaş Matbaacılık'ta 141 gün boyunca sürdürülen grev, işten atılan işçilerin iade edilmesi ve toplu iş sözleşmesinin imzalanmasıyla son bulmuştur.

2012 yılında çıkarılan 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu ve 19 Aralık 2012'de yürürlüğe giren İşkolları Yönetmeliği'yle DİSK Basın-İş'in faaliyetlerini yürüttüğü 8 nolu iş kolu Basın, Yayın ve Gazetecilik alanlarını kapsayacak şekilde yeniden tanımlanmıştır. Bu değişiklikle birlikte toplu iş sözleşmesi yetkisi bulunmayan sendika, 2023 yılında gerçekleştirilen 71. Olağan Genel Kurul'un ardından 2025 yılının Ocak ayında %1 iş kolu barajını aşarak yeniden toplu iş sözleşme yetkisini kazanmıştır.

 Üye sayısı 
+2003-2025 yılları arasında DİSK Basın-İş Sendikası üye sayılarıYılOcakTemmuz20033.2143.2022004 -3.20320053.2023.87220063.9253.98120074.0594.05520084.0553.91320093.9103.909Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, 2010 ile 2012 yılları arasında veri yayınlamamıştır.20135465052014496483201548149520164834562017419436201840039820193793702020332356202134735420223493932023411422202439785620251.0041.071

 Yönetim 
Türkiye Basın Yayın Matbaa Çalışanları Sendikası'nın Genel Merkezi; 5 üyeden oluşan Genel Yönetim Kurulu, 3 üyeden oluşan Genel Denetim Kurulu ve 3 üyeden oluşan Genel Disiplin Kurulu'ndan oluşmaktadır. Sendika yönetimi, dört yılda bir toplanan Genel Kurul tarafından seçilmektedir.
+DİSK Basın-İş YönetimiKurulÜyelerGörevGenel Yönetim KuruluTurgut DedeoğluGenel BaşkanBilir KayaGenel Sekreterİzel SezerMali İşler Daire BaşkanıÖzlem KaraÜyeMustafa TekinÜyeGenel Denetim KuruluAlparslan AydınEren GüvendikDisiplin KuruluDerya OkatanSeda ÖzDiren Yurtsever

 Kaynakça 
Özel

Genel




Dış bağlantılar

Kategori:Türkiye Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu
Kategori:1947'de kurulan kuruluşlar