İkinci Silezya Savaşı

İkinci Silezya Savaşı (1744–1745), Prusya Krallığı ile Habsburg Monarşisi arasında gerçekleşen ve Prusya'nın 1742'de elde ettiği Silezya üzerindeki hâkimiyetini yeniden güvence altına aldığı bir çatışmadır. Savaş, geniş kapsamlı Avusturya Veraset Savaşı'nın bir cephesi niteliğinde olup, Silezya Savaşları'nın ikincisini oluşturur.

 Arka plan 
1742'de imzalanan Breslau ve Berlin Antlaşmaları ile Avusturya, Silezya'nın büyük bölümünü Prusya'ya bırakmak zorunda kalmıştı. Bu kayıp, Habsburg hanedanı içinde hem ekonomik hem de siyasi anlamda ağır bir darbe olarak görülüyordu. Maria Theresa, 1740'ların başından itibaren yürüttüğü kapsamlı idari, mali ve askerî reformlarla devleti yeniden güçlendirmeye başlamış ve Avusturya ordusunu önceki yenilgilerin ardından modernleştirmişti.T. C. W. Blanning (2007). The Pursuit of Glory: Europe 1648–1815, Penguin Books.

Fransa ve Bavyera'nın 1743 sonunda geri çekilmesiyle Avusturya, savaşın batı cephesinde görece üstünlük sağlamış ve ilgisini yeniden Prusya'ya çevirmişti. Avusturya'nın güçlenmesi ve Maria Theresa'nın Silezya'yı geri alma konusundaki açık kararlılığı, II. Friedrich'i tedirgin etti. Prusya kralı, Silezya'yı Avusturya'dan korumanın ancak Avusturya'nın Bohemya'daki konumunu zayıflatarak mümkün olabileceğine inanıyordu.

Bu ortamda Prusya, 1744 yılında yeniden savaşa girmeye karar verdi. II. Friedrich, Avusturya'nın güçlenmesine izin verildiği takdirde Silezya üzerindeki hâkimiyetinin tehlikeye düşeceğini düşünüyordu. Savaşın patlak vermesinde, Prusya'nın kendi çıkarlarını Avrupa güç dengesi içinde güvence altına alma isteği belirleyici oldu.

 Savaşın gelişimi 

 Prusya'nın Bohemya Seferi (1744) 
II. Friedrich, Ağustos 1744'te Bohemya'ya ani bir harekât başlattı. Prusya ordusu hızlı bir şekilde Elbe vadisine ilerledi, Prag'a yaklaştı ve şehrin çevresindeki Avusturya kuvvetlerini geri çekilmeye zorladı. Seferin ilk aşaması başarıyla sonuçlansa da, Avusturya ordusu güneyden ve batıdan yeniden toparlanarak Prusya'nın ikmal hatlarına baskı uyguladı.
küçükresim|upright=1.14|III. August
Prusya birlikleri Bohemya içlerinde ikmal güçlükleri yaşamaya başladı. Avusturya ordusunun bölgedeki direncinin kırılmaması ve iklim koşullarının zorluğu nedeniyle Friedrich, Prag yakınlarındaki ilerleyişini durdurmak zorunda kaldı. 1744 yılının sonuna gelindiğinde Prusya ordusu Bohemya'dan tamamen çekilerek Silezya'ya döndü.

 Avusturya'nın karşı taarruzu (1745) 
Maria Theresa, 1745 yılında Prens Karl Alexander von Lothringen komutasındaki Avusturya ordusunu Silezya'ya sevk etti. Avusturya'nın amacı Prusya'yı Silezya içlerinde kuşatmak ve 1742'de kaybedilen eyaleti geri almaktı. Aynı dönemde Saksonya da Avusturya'nın yanında savaşa katıldı.

Prusya, 22 Mayıs 1745'te Hohenfriedberg'de Avusturya-Sakson ordusuna karşı kesin bir zafer kazandı. Bu muharebe, II. Friedrich'in en parlak askerî başarılarından biri olarak kabul edilir. Prusya ordusu disiplinli piyade düzeni ve hızlı süvari manevralarıyla birleşik Avusturya-Sakson kuvvetlerini bozguna uğrattı.Dennis Showalter, The Wars of Frederick the Great, Longman, 1996, s. 88–90.
sol|küçükresim|Hohenfriedberg Muharebesi'nde Prusya grenadiyelerinin Sakson birliklerini aşarak ilerleyişi, Carl Röchling
Aynı yılın Kasım ayında gerçekleşen Soor Muharebesi (Burkersdorf) de Prusya zaferiyle sonuçlandı. Friedrich, bu muharebede beklenmedik bir biçimde kuşatılmış olmasına rağmen ordusunu hızla yeniden düzenleyerek Avusturya kuvvetlerini geri püskürtmeyi başardı.

Savaşın üçüncü ve son büyük çatışması 15 Aralık 1745'te Kesselsdorf Muharebesi oldu. Prusya Mareşali Leopold von Anhalt-Dessau komutasında, Saksonya ordusuna karşı kazanılan bu zafer, Saksonya'nın savaş dışı kalmasına yol açtı.

 Dresden Barışı 
Aralık 1745'te Avusturya ve Saksonya barış talep etti. 25 Aralık'ta Dresden Antlaşması imzalandı. Bu anlaşmayla Avusturya, Silezya'nın Prusya'ya ait olduğunu bir kez daha tanımak zorunda kaldı. II. Friedrich de karşılığında Maria Theresa'nın eşi Franz Stephan'ın imparator olarak seçilmesini kabul etti.

 Sonuçlar ve etkiler 
küçükresim|Aix-la-Chapelle Antlaşması'nın (1748) ardından Avrupa'daki güç dağılımı. Brandenburg-Prusya mor, Habsburg Monarşisi altın renkleriyle belirtilmiştir.
İkinci Silezya Savaşı, 1742'de elde edilen Prusya hâkimiyetini kesin biçimde pekiştirmiştir. Silezya'nın Avusturya tarafından geri alınamayacağı ortaya konmuş ve Prusya'nın Orta Avrupa'daki güç konumu sağlamlaşmıştır. Bu süreç, Prusya'nın Alman devletleri içindeki nüfuzunu artırdığı gibi, Avusturya ile Prusya arasındaki rekabetin derinleşmesine de yol açmıştır.

Savaşın ardından Maria Theresa, reformlarını hızlandırarak Avusturya'nın askerî kapasitesini yükseltmeye devam etti. Bu rekabet, 1756'da patlak veren Yedi Yıl Savaşı sırasında iki devletin yeniden karşı karşıya gelmesine zemin hazırladı.

 Kaynakça