Kotromanić Hanedanı

Kotromanić Hanedanlığı, 13. yüzyıl ortalarından 1463'teki Osmanlı fethine kadar Bosna Banlığı ve daha sonra Bosna Krallığı'nı yöneten en etkili Orta Çağ Güney Slav hanedanıdır. Hanedan özellikle 14. yüzyılda genişleyerek hem Dalmaçya kıyıları hem de bugünkü Bosna-Hersek toprakları üzerinde güçlü bir siyasi yapı kurmuştur.

Kotromanić hanedanının ilk önemli figürü, Bosna’nın Macaristan’a bağlı bir banlığı yönettiği dönemde öne çıkan I. Prijezda'dır. Hanedan, bu dönemde bölgesel soyluluk statüsünden çıkarak giderek özerkleşen bir yönetici aile hâline gelmiştir. Prijezda’nın soyundan gelen banlar, 13. ve 14. yüzyıllarda Bosna’yı siyasi, ekonomik ve dini açıdan güçlendirmiştir.

Hanedanın en parlak dönemi, 1353–1391 yılları arasında hüküm süren I. Tvrtko Kotromaniç ile başlamıştır. Tvrtko, Bosna'yı yalnızca bağımsız bir devlet hâline getirmekle kalmamış, aynı zamanda Sırp Nemanjić hanedanı ile olan akrabalığı sayesinde 1377'de kendisini "Sırp ve Bosna Kralı" olarak taçlandırmıştır. Tvrtko'nun hükümdarlığı sırasında Bosna, Adriyatik kıyısındaki önemli limanları (özellikle Dalmaçya şehirlerini) kontrol ederek bölgesel bir güç konumuna yükselmiştir.

Tvrtko'nun ölümünden sonra hanedan içinde iç çekişmeler baş göstermiş, bölgesel soyluların etkisi artmış ve Bosna tahtı zaman zaman istikrarsızlaşmıştır. Buna rağmen Kotromanić ailesi, 15. yüzyıl boyunca Bosna'nın siyasi kimliğini korumaya devam etmiştir. Hanedanın son hükümdarı, Osmanlı İmparatorluğu'nun Bosna'yı fethettiği 1463 yılında idam edilen Stjepan Tomaşeviç olmuştur. Bu olay, hem bağımsız Bosna Krallığı’nın hem de Kotromanić Hanedanlığının sonunu simgelemektedir.

Hanedanın kültürel önemi oldukça büyüktür. Bosna Orta Çağında kilise mimarisi, diplomatik yazışmalar, madeni para basımı ve devlet teşkilatı gibi alanlarda Kotromanić döneminde önemli gelişmeler yaşanmıştır. Ayrıca hanedanın geniş akrabalık bağları, Bosna'nın Sırbistan, Macaristan, Ragusa (Dubrovnik) ve Papalık gibi güçlerle siyasi ilişkilerini şekillendirmiştir.

 Kaynakça