Bua dilleri

Bua dilleri, Savana dillerinin Mbum-Day alt grubunun bir alt grubudur ve Güney Çad'da, Chari Nehri ile Guéra Masifi arasında uzanan bir bölgede, 30.000'den az kişi tarafından konuşulmaktadır. Joseph Greenberg'in Adamawa dil ailesi önerisinde "G13" olarak etiketlenmişlerdir. Nihayetinde Nijer-Kongo dil ailesinin bir parçasıdırlar ve Laal üzerinde önemli bir etkiye sahip olmuşlardır.

Bua dilleri Çad dilleriyle geniş bir temas içindeydi.

 Diller 
Bua dilleri şunlardır:

 Bua dili (1993'te 7.708 kişi tarafından konuşuluyordu), Chari Nehri'nin kuzeyinde, Korbol ve Gabil civarında (gruba bu dilden dolayı bu dil adı verilmiştir); Fania diliyle karşılıklı olarak anlaşılabilir.
 Fania, Mana veya Kobe (1997'de 1.100'den fazla konuşanı vardı), Iro Gölü'nün batısındaki Mouraye, Sengué, Malakonjo, Rim, Sisi, Karo köylerinde.
 Niellim veya Lua (1993'te 5.157 konuşan), Sarh'ın kuzeyindeki Chari Nehri boyunca Niellim ve Niou çevresinde konuşulur (nesli tükenmiş Chini lehçesi dahil)
 Tunia (1993'te 2.255 konuşan), Sarh çevresi (yok olmuş Perim lehçesi dahil)
 Noy veya Loo (1993'te 36 kişi tarafından konuşuluyordu), Sarh'ın güneyindeki Bedaya, Balimba, Djoli, Koumra ve Koumogo'da konuşuluyordu. Neredeyse nesli tükendi.
 Gula dilleri:
 Gula Iro veya Kulaal (1991'de 3.500 kişi konuşuyordu), Iro Gölü çevresi.
 Zan Gula (1997'de 4.000 kişi konuşuyordu), Zan ve Chinguil civarında.
 Bon Gula (1997'de 1.200'den fazla konuşanı vardı), Bon ve Ibir köylerinde.
 Koke (1993'te 600 konuşmacı), Daguela civarında
 Bolgo (1993'te 1.800 kişi konuşuyordu), Melfi yakınlarında, Koya, Boli, Gagne ve Bedi'de.

Boyeldieu ve diğerleri (2018:55-56) tarafından hazırlanan Bua dillerinin tam listesi aşağıda verilmiştir.Boyeldieu, Pascal, Raimund Kastenholz, Ulrich Kleinewillinghöfer & Florian Lionnet (2018). The Bua Group languages (Chad, Adamawa 13): A comparative perspective. In Kramer & Kießling (eds.), Current approaches to Adamawa and Gur languages. Cologne: 2018, 53-126.
Dil Alternatif isimler Endonimi Konumlar Konuşmacı sayısı LuaNiellim, Nielimluāà Niellim, Niou, Sarh 5.000Cinici᷅nī Niellim yok olmuş TunTounia, Tunyatǔn Sarh 2.000 Perimpèrìm Niellim çevresi yok olmuş LɔɔNoylɔ́ɔ̄ Bédaya, Djoli, Balimba, Koumogo Koumra yok olmuş KulaalGoula d'Iro, Gula Iroglossonym: kùláál Masidjanga, Boum Kabir, Tiéou, Tiolé Kabir 3.500 Bon Gula (Goula de Bon)Eeni Bon, Ibir 1.200 Zan Gula (Goula de Zan)Morajglossonym: More or Morre [mɔrrɛ] Zan, Chinguil 3.200 ƁaBoua, Boa, Buaɓà Korbol, Lagouaye, Nyamko, Tigli, Tim, Bar, Sakre Deleb, Malbom, Ladon ve daha kuzeyde, Gabil'de izole bir grup 8.000 Korom/Kawãwãy Bar, Sarabara, Sakré Deleb, Tilé Nougar 60 FanyaFanianfãỹa Karo, Ataway, Tilé Nougar, Timan, Sisi, Jant 1.000 TereuBolgo Dugagtērēù, glossonym: tērēùnī Aloa (IGN Alouna?), Niagara (IGN Niakra?), Koya, Boli 1.000 Bolgo yaygınBolgo Kubarbólgò, glossonym: bólgònî Agrap, Gagne, Bedi, Moulouk, Hari, Kodbo 1.800 (yaygın Bolgo ve Bormo) BormoBolgo Kubarbòrmó, glossonym: bòrmónì Agrap, Gagne, Bedi, Moulouk, Hari, Kodbo 1.800 (yaygın Bolgo ve Bormo) KokeKhoke Daguéla, Chobo 600

 Kaynakça 

Kategori:Çad'daki diller