I. Nektanebo

I. Nektanebo (Mısırca: Nḫt-nb.f;   (ö. MÖ 361/60'), Mısır'ın son yerli hanedanlığının, Otuzuncu Hanedan'ın kurucusu olan Antik Mısır firavunudur.

 İsim 
Nektanebo'nun Mısır'daki kişisel adı "efendisinin güçlüsü" anlamına gelen Nḫt-nb.f (Nakhtnebef) idi. Yunan kaynaklarında ise bu isim  () olarak geçmektedir. Georgios Sinkellos tarafından korunmuş olan Manetho'nun yazılarında bu kelime  () olarak yazılmıştır, ancak bu muhtemelen sadece iotasizm nedeniyle fonetik bir yaklaşıma dayanmaktadır. İngilizcede gelenek ona ve torunu II. Nektanebo'ya aynı isimleri atfetse de, ikisinin aslında farklı isimleri vardır.

 Hükümdarlığı 

 Tahta çıkışı ve ailesi 
Nektanebo, Sebennytos'tan bir ordu generalidir; Djedhor adında önemli bir askeri subayın ve adı kısmen kaydedilmiş bir kadının oğludur. Hermopolis'te bulunan bir stel Yirmi Dokuzuncu Hanedan'ın son firavunu II. Nepherites'i devirerek ve muhtemelen öldürerek iktidara geldiğine dair bazı kanıtlar sunmaktadır. Nektanebo'nun darbede Atinalı general Chabrias tarafından desteklendiği öne sürülmüştür. Nektanebo, taç giyme törenini MÖ 379/8 civarında hem Sais'te hem de Memfis'te gerçekleştirdi ve başkenti Mendes'ten Sebennytos'a taşıdı.

Nektanebo ile önceki hanedanın firavunları arasındaki ilişkiler tam olarak açık değildir. Hem II. Nepherites'e hem de babası Hakor'a pek saygı göstermemiş, ilkini beceriksiz, ikincisini ise gaspçı olarak nitelendirmiştir. Daha önce Nektanebo'nun babası veya büyükbabası olduğuna inanılan Nepherites I'e daha fazla saygı duyduğu görülmektedir, ancak şimdi bu görüşün Demotik Kroniğin yanlış yorumlanmasından kaynaklandığına inanılmaktadır. Bununla birlikte, hem Achoris hem de Nektanebo'nun bir şekilde I. Nepherites'in akrabaları olabileceği öne sürülmüştür.

Nektanebo'nun bilinen iki oğlu vardı: halefi olarak atanan Teos ve Tjahapimu.

 Mısır'daki faaliyetleri 
küçükresim|Philae'deki İsis Tapınağı'nın giriş holü
Nektanebo, yüzyıllardır Mısır'da görülmemiş ölçüde büyük bir inşaatçı ve restoratördür. Ülke genelindeki birçok tapınakta çalışma yapılmasını emretti.

Asvan yakınlarındaki kutsal Filai adasında, Antik Mısır'ın en önemli dini mekanlarından biri haline gelecek olan İsis tapınağının giriş holünü inşa ederek bu tapınağın yapımına başlamıştır. Nektanebo ayrıca Karnak'taki Amon-Ra Tapınağı'nda Birinci Pilon'un yapımına başlamış ve Dendera'da bulunan bilinen en eski mammisi'nin onun tarafından inşa edildiğine inanılmaktadır. İki Pers işgal dönemi (sırasıyla 27. ve 31. hanedanlar) arasında öne çıkan kutsal hayvan kültü, Hermopolis, Hermopolis Parva, Saft el-Hinna ve Mendes'teki arkeolojik bulgularla kanıtlandığı üzere Nektanebo tarafından desteklenmiştir. Firavun tarafından yaptırılan diğer eserler Memphis, Tanis ve El Kab'daki dini yapılarda bulunmuştur.
küçükresim|Karnak'taki Birinci Pilon

Nektanebo, dine karşı da cömertti. Naucratis'te bulunan bir stelde keşfedilen ve ilk yılına ait bir ferman, bu şehirdeki ithalat ve yerel üretimden toplanan vergilerin yüzde 10'unun Sais'teki Neith tapınağı için kullanılmasını şart koşuyordu. Bu stelin bir ikizi yakın zamanda sular altında kalmış Heracleion şehrinde keşfedilmiştir. Hermopolis'ten gelen ve II. Ramses'in bir pilonunun önüne yerleştirilen söz konusu stel, Nektanebo'nun yerel tanrılara yaptığı bağışları listelemektedir ve Edfu'daki Horus rahipliğine de başka faydalar sağlanmıştır. Nektanebo'nun savurganlığı, tanrılara olan bağlılığını gösterirken aynı zamanda ülkenin en büyük servet sahiplerini ve ülkenin savunmasına yapılan harcamaları da finansal olarak destekliyordu.

 Pers istilasını püskürtmesi 
MÖ 374/3'te Nektanebo, Ahameniş kralı II. Artaserhas tarafından hâlâ isyancı bir satraplıktan başka bir şey olarak görülmeyen Mısır'ı geri almak için yapılan bir Pers saldırısı ile karşı karşıya kalmıştır. Altı yıllık bir hazırlıktan sonra ve Atina'ya Yunan generali Habrias'ı geri çağırması için baskı uyguladıktan sonra Artakserhas, Atinalı general İfikratis ve Persli Farnabazos'un önderliğinde büyük bir ordu gönderdi. Ordunun, Pers askerleri ve Yunan paralı askerleri de dahil olmak üzere 200.000'den fazla asker ve yaklaşık 500 gemiden oluştuğu kaydedilmiştir. Nektanebo, Nil'in Pelusium kolu boyunca tahkimatlar inşa edilmesini emretmiş ve düşman filosunu daha az savunulan Mendesian koluna doğru yol bulmaya zorlamıştır.

Bu noktada, İfikratis ve Farnabazos arasında ortaya çıkan karşılıklı güvensizlik, düşmanın Memfis'e ulaşmasını engellemiştir. Ardından yıllık Nil taşkını ve Mısırlı savunmacıların topraklarını savunma kararlılığı, başlangıçta I. Nektanebo ve birlikleri için kesin bir yenilgi gibi görünen şeyi tam bir zafere dönüştürmüştür.

MÖ 368'den itibaren Ahameniş İmparatorluğu'nun birçok batı satraplığı II. Artakserhas karşı isyan etmeye başlamıştır, bu yüzden Nektanebo isyan eden satraplara mali destek sağlamış ve hem Sparta hem de Atina ile bağlarını yeniden kurmuştur.

 Halefiyet 
Nektanebo hükümdarlığının 19. yılında ölmüştür. Mezarı, lahiti ve mumyası hiçbir zaman bulunamamıştır. Hükümdarlığının sonlarına doğru (MÖ 16. Yıl – 364/3), muhtemelen seleflerini rahatsız eden hanedan sorunlarını gidermek için, Nektanebo, oğlu Teos'u tahta bağlayarak, uzun zamandır kullanılmayan ortak hükümdarlık uygulamasını yeniden başlatmıştır. Ancak Teos'un tahta çıkışından kısa bir süre sonra, kardeşi Tjahapimu ona ihanet etmiş ve kendi oğlu Nakhthorheb'i (II. Nektanebo) Mısır tahtına geçirmeyi başarmıştır.

 Kaynakça 
Özel

Genel





 Konuyla ilgili yayınlar 

Kategori:Doğum yılı bilinmeyenler
Kategori:MÖ 4. yüzyıl firavunları
Kategori:MÖ 360'larda ölenler
Kategori:Mısır'ın otuzuncu hanedanı Firavunları