Kalkedon Muharebesi (MÖ 74)

Kalkedon Muharebesi, MÖ 74 yılında Roma Cumhuriyeti ile Pontus Kralı VI. Mithridatis arasında Kalkedon şehri yakınlarında gerçekleşen kara ve deniz muharebesidir. Üçüncü Mithridatis Savaşı'nın ilk büyük çatışmasıdır. Roma kuvvetlerine MÖ 74 konsüllerinden Marcus Aurelius Cotta komuta ederken, Pontus kuvvetlerinin genel komutası Mithridatis'teydi. Mithridatis kuvvetleri hem karada hem de denizde zafer kazandı.

 Arka plan 
Kral Mithridatis, Birinci Mithridatis Savaşı'nda (MÖ 89-85) Lucius Cornelius Sulla'ya yenilmesinin ardından gücünü ve ordularını yeniden inşa etmişti. İkinci Mithridatis Savaşı (MÖ 83-81) ise kazananı belirsiz sona ermişti. MÖ 74'te, Bitinya kralı IV. Nikomidis öldü ve Romalılar, krallığını Roma'ya miras bıraktığını iddia ettiler. Roma'nın Asya eyaleti ile Pontus İmparatorluğu arasında yer alan Bitinya, Roma ile Mithridatis arasında bir tampon devlet işlevi görüyordu. İlhak, Mithridatis'i kışkırttı ve yeni Roma topraklarını işgal etti.

 Başlangıç 
Üçüncü Mithridatis Savaşı'nın başlangıcında, Romalı konsül Marcus Aurelius Cotta, donanmasını İstanbul Boğazı'na götürdü; karargâhını Bitinya'daki önemli bir liman kenti olan Kalkedon'a kurdu. Mithridatis ordusunu Bithynia'ya yürütürken, donanması Boğaz'a doğru yelken açtı. Roma sömürüsünden öfkelenen Bitinya'nın çoğu Mithridatis'i memnuniyetle karşıladı ve Mithridatis çok hızlı bir şekilde ilerleyebildi. Cotta, arkasında Roma/müttefik donanmasıyla Kalkedon'da mevzilenmeye karar verdi. Ayrıca, ordusunu Asya eyaletinde hazırlayan meslektaşı Lucius Licinius Lucullus'a, Pontus istilasının başladığını ve yardıma ihtiyacı olduğunu bildiren acil mesajlar gönderdi.Plutarch Life of Lucullus, 8.

Cotta'nın donanma valisi Nudus, konsülü Mithridatis'e karşı savaşa girmesine izin vermeye ikna etti. Şehrin dışında müstahkem bir mevzi aldı ve Pontus ordusunun ilk hamleyi yapmasını bekledi.Plutarch Life of Lucullus, 8.

 Kara savaşı 
Mithridatis, Bastarnae paralı askerlerinin komutasındaki kuvvetlerini, Kalkedon dışındaki Roma mevzilerine gönderdi. Nudus ve adamları, sayıca üstün Pontus ordusunun hızı ve profesyonelliği karşısında şaşkına döndü. Romalılar ve müttefikleri şehre geri çekildiler, ancak kapılardan geçmeye çalışırken yakalandılar. Önce Pontus okçuları ve sapancıları şehre girmeye çalışan sıkışık Romalılara ateş açtı, ardından Pontus piyadeleri saldırdı. Şehir savunucularının, Mithridatis'in adamlarının içeri girmesini engellemek için kale kapılarını düşürmekten başka seçeneği yoktu. Bu, Roma kuvvetlerinin büyük bir kısmını surların dışında bıraktı. Nudus ve bazı subayları iplerle surların üzerinden çekildiler, ancak çoğu adam katledildi; yaklaşık 3.000 Roma müttefik askeri Kalkedon surlarının önünde öldürüldü.

 Liman baskını 
Mithridatis, limana kara ve denizden ortak bir saldırı düzenleyerek başarısını sürdürdü. Bastarnae'nin öncü birlikleri, limana girişi engelleyen bronz zinciri kırmayı başardı ve Pontus filosu limana girdi. Dört gemi batırıldı ve Cotta'nın filosunun geri kalanı olan altmış gemi ele geçirilerek götürüldü. Şehrin kendisi Romalıların elinde kaldı, ancak Cotta'nın yapabileceği pek bir şey yoktu.

 Kayıplar 
Romalılar karada 4.000-5.300 kayıp verdi, liman için yapılan savaşta 3.000-8.000 kişi öldü ve 4.500 kişi esir alındı. Mithridatis ise sadece 30 Bastarnae ve 700 kişi daha kaybetti.Plutarch Life of Lucullus, 8; Memnon History of Heracleia, 27.

 Sonrası 
Cotta ordusundan ve donanmasından yoksun kalınca, yerel desteği de eridi. Bölgedeki büyük şehirler olan Nikaia, Lampsakos, Nikomedia ve Apameia, Mithridatis'in eline geçti veya kapılarını ona açtı. Roma kampında yalnızca yakındaki Kizikos kaldı; muhtemelen vatandaşlarının çoğu (Cotta'nın ordusunda Auxilia olarak görev yapanlar) Kalkedon'da Mithridates'e karşı savaşırken ölmüştü. Pontus ordusu Kizikos'a yürüdü ve Lucullus gelmeden önce şehri ele geçirmeyi umarak bir kuşatma başlattı. Kizikos Kuşatması sırasında Lucullus bir karşı kuşatma kurmayı başardı; Mithridatis'in ordusu kıtlık ve veba tarafından yok edildi ve kral Pontus'a geri kaçtı. Ancak savaş henüz bitmemişti ve on yıl daha devam edecekti.Plutarch Life of Lucullus, 8.

 Kaynakça 
Özel

Genel

Kategori:MÖ 74
Kategori:MÖ 70'lerde çatışmalar
Kategori:Roma Cumhuriyeti'nin deniz muharebeleri
Kategori:MÖ 1. yüzyılda Roma Cumhuriyeti
Kategori:Pontus'un muharebeleri
Kategori:Roma Cumhuriyeti'nin muharebeleri
Kategori:Mithridatis savaşları