Friedrich Nietzsche ve Max Stirner arasındaki ilişki

19. yüzyıl Alman filozofları Max Stirner (ö. 1856) ve Friedrich Nietzsche'nin (doğum 1844) fikirleri sıklıkla karşılaştırılmıştır. Birçok yazar, yazılarındaki belirgin benzerlikleri tartışmış, bazen de etkiler sorusunu gündeme getirmiştir."Nietzsche's possible reading, knowledge, and plagiarism of Max Stirner's The Ego and Its Own (1845) has been a contentious question and frequently discussed for more than a century now." Thomas H. Brobjer, "Philologica: A Possible Solution to the Stirner-Nietzsche Question", in The Journal of Nietzsche Studies, Issue 25, Spring 2003, pp. 109–114 Almanya'da, Nietzsche'nin tanınmış bir figür olarak ortaya çıktığı ilk yıllarda, fikirlerini Stirner'den daha sık tartışan tek düşünür Arthur Schopenhauer'dı.While discussion of possible influence has never ceased entirely, the period of most intense discussion occurred between c. 1892 and 1906 in the German-speaking world. During this time, the most comprehensive account of Nietzsche's reception in the German language, the 4 volume work of Richard Frank Krummel: Nietzsche und der deutsche Geist, indicates 83 entries discussing Stirner and Nietzsche. The only thinker more frequently discussed in connection with Nietzsche during this time is Schopenhauer, with about twice the number of entries. Discussion steadily declines thereafter, but is still significant. Nietzsche and Stirner show 58 entries between 1901 and 1918. From 1919 to 1945 there are 28 entries regarding Nietzsche and Stirner. Nietzsche'nin, Friedrich Albert Lange'nin Materyalizmin Tarihi ve Günümüzdeki Anlamının Eleştirisi (1866) ve Eduard von Hartmann'ın Philosophy of the Unconscious (1869) adlı eserlerinde bahsedilen Stirner'in Biricik ve Mülkiyeti (Der Einzige und sein Eigentum, 1845) adlı kitabını okuduğu kesindir; her ikisini de genç Nietzsche iyi biliyordu.Nietzsche discovered Lange's book immediately after its appearance and praised it as "the most important philosophical work in decades" (letter to Hermann Mushacke, mid November 1866); as to Hartmann, who was also developing the ideas of Schopenhauer, Nietzsche singled out his book in his second Untimely Meditation for a caustic criticism, and concentrated on precisely the chapter dealing with Stirner, though he did not once mention Stirner's name; Hartmann wrote: "Nietzsche does not mention at any place the name of Stirner or his writings. That he must have known my emphatic hint to Stirner's standpoint and its importance in the 'Philosophy of the Unconscious' arises from his polemic criticism of exactly that chapter which it contains. That he did not see himself prompted by this hint to get acquainted more closely with this thinker so congenial with himself is of little plausibility." Eduard von Hartmann, Ethische Studien, Leipzig: Haacke 1898, pp. 34–69 Ancak, Nietzsche'nin yayınlarında, makalelerinde veya yazışmalarında Stirner'den bahsedilmediği için, onun bunu gerçekten okuduğuna dair kesin bir gösterge yoktur.Albert Levy, Stirner and Nietzsche, Paris, 1904, p. 9

Ancak, Nietzsche'nin çalışmaları daha geniş bir kitleye ulaşmaya başlar başlamaz, Stirner'a bir etki borcu olup olmadığı sorusu gündeme geldi. 1891 gibi erken bir tarihte (Nietzsche akıl hastalığı nedeniyle hareket kabiliyetini kaybetmiş olsa da hâlâ hayattayken), Eduard von Hartmann, Stirner'dan intihal yaptığını iddia edecek kadar ileri gitti.Eduard von Hartmann, Nietzsches "neue Moral",  in Preussische Jahrbücher, 67. Jg., Heft 5, Mai 1891, S. 501–521; augmented version with more express reproach of plagiarism in: Ethische Studien, Leipzig, Haacke 1898, pp. 34–69 Yüzyılın başında, Nietzsche'nin Stirner'dan etkilendiği inancı o kadar yaygınlaştı ki, en azından Almanya'da neredeyse sıradan bir şey haline geldi. Bu durum, 1907'de bir gözlemcinin aralarındaki benzerlikleri fark etmesine neden oldu.This author believes that one should be careful in comparing the two men. However, he notes: "It is this intensive nuance of individualism that appeared to point from Nietzsche to Max Stirner, the author of the remarkable work Der Einzige und sein Eigentum. Stirner's influence in modern Germany has assumed astonishing proportions, and moves in general parallel with that of Nietzsche. The two thinkers are regarded as exponents of essentially the same philosophy." Oskar Ewald, "German Philosophy in 1907", in The Philosophical Review, Vol. 17, No. 4, Jul., 1908, pp. 400–426

Bununla birlikte, Stirner'in Nietzsche üzerindeki olası etkisine ilişkin "büyük tartışma"[in the last years of the 19th century] "The question of whether Nietzsche had read Stirner was the subject of great debate" R.A. Nicholls, "Beginnings of the Nietzsche Vogue in Germany", in Modern Philology, Vol. 56, No. 1, Aug., 1958, pp. 29–30 olarak nitelendirilen şeyin başlangıcından itibaren - olumlu ya da olumsuz - bu fikirle ilgili ciddi sorunlar belirgindi.Levy pointed out in 1904 that the similarities in the writing of the two men appeared superficial. Albert Levy, Stirner and Nietzsche, Paris, 1904 20. yüzyılın ortalarına gelindiğinde, Stirner'den Nietzsche üzerine yapılan çalışmalarda hiç bahsedilmiyorsa bile, etki fikri tekrar tekrar tamamen reddedildi ya da cevaplanamaz olarak terk edildi.R.A. Nicholls, "Beginnings of the Nietzsche Vogue in Germany", in Modern Philology, Vol. 56, No. 1, Aug., 1958, pp. 24–37

Ancak, Nietzsche'nin bir şekilde Stirner'den etkilendiği fikri önemli bir azınlığın ilgisini çekmeye devam ediyor. Belki de yazılarındaki sıkça belirtilen (ama tartışmalı bir şekilde yüzeysel) benzerlikleri makul bir şekilde açıklamak gerekli göründüğü için."Stirner, like Nietzsche, who was clearly influenced by him, has been interpreted in many different ways", Saul Newman, From Bakunin to Lacan: Anti-authoritarianism and the Dislocation of Power, Lexington Books, 2001, p. 56; "We do not even know for sure that Nietzsche had read Stirner. Yet, the similarities are too striking to be explained away." R. A. Samek, The Meta Phenomenon, p70, New York, 1981; Tom Goyens, (referring to Stirner's book The Ego and His Own) "The book influenced Friedrich Nietzsche, and even Marx and Engels devoted some attention to it." T. Goyens, Beer and Revolution: The German Anarchist Movement in New York City, p. 197, Illinois, 2007 Her halükarda, Stirner'in Nietzsche üzerindeki olası etkisine dair teorinin en belirgin sorunları, bir kişinin diğerini bilip bilmediğini veya okuyup okumadığını tespit etmenin zorluğuyla sınırlı değil. Aynı zamanda, özellikle Stirner'in, Nietzsche gibi geniş çapta okunan bir kişi üzerinde nasıl ve neden anlamlı bir etki yaratmış olabileceğini kesin olarak belirlemekten de ibaret."We have every reason to suppose that Nietzsche had a profound knowledge of the Hegelian movement, from Hegel to Stirner himself. The philosophical learning of an author is not assessed by the number of quotations, nor by the always fanciful and conjectural check lists of libraries, but by the apologetic or polemical directions of his work itself." Gilles Deleuze (translated by Hugh Tomlinson), Nietzsche and Philosophy, 1962 (2006 reprint, pp. 153–154)

 Kaynakça 

Kategori:Max Stirner
Kategori:19. yüzyıl felsefesi
Kategori:Friedrich Nietzsche
Kategori:Alman felsefesi