Amazonit

Amazonit ya da amazontaşı olarak da bilinen, yeşil bir tektosilikat mineralidir ve mikroklin adı verilen potasyum feldspatın bir çeşididir. Kimyasal formülü, 'dir ve ortoklaz ile polimorfiktir.

Adını, eskiden yeşil taşların çıkarıldığı Amazon Nehri'nden almıştır, ancak bu taşların amazonit olup olmadığı bilinmemektedir. Orta ve Yeni Krallık Mısırı'ndaHarrell and Osman 2007 ve Mezopotamya'da yapılan arkeolojik kazılarda ortaya çıkan buluntuların da kanıtladığı gibi, üç bin yıldan fazla bir süredir mücevher yapımında kullanılsa da, hiçbir antik veya ortaçağ kaynağında bahsedilmemektedir. İlk kez 18. yüzyılda ayrı bir mineral olarak tanımlanmıştır.Mikhail Ostrooumov, Amazonite: Mineralogy, Crystal Chemistry, and Typomorphism (Elsevier, 2016), p. 1–12.

Ağırlıklı olarak triklinik olan yeşil ve yeşilimsi mavi potasyum feldspat çeşitleri amazonit olarak adlandırılır. "Parlak yeşilimsi mavi-yeşil renkli, güzel kristalize bir çeşit" ve "canlı yeşil renge sahip" olarak tanımlanmıştır. Bazen kesilip mücevher taşı olarak kullanılır.

 Oluşumu 
Amazonit, sınırlı miktarda bulunan bir mineraldir. Bronz Çağı Mısır'ında, Gebel Migif'teki Doğu Çölü'nün güneyinde çıkarılırdı. Erken modern dönemde, neredeyse tamamen Rusya'nın Chelyabinsk kentinin  güneybatısındaki İlmen Dağları'ndaki Miass bölgesinden elde ediliyordu. Bu bölgede granitik kayalarda bulunur.

Avustralya:

 Eyre Yarımadası, Koppio, Baila Hill Madeni (Koppio Amazonit Madeni)

Çin:
 Baishitouquan granit intrüzyonu, Hami Prefecture, Xinjiang: granit içinde bulunur.

Libya:
 Jabal Eghei, Tibesti Dağları: granitik kayalarda bulunur.

Moğolistan:
 Avdar Massif, Töv İli: alkali granitte bulunur.

Etiyopya:
 Konso Bölgesi

Güney Afrika:
 Mogalakwena, Limpopo İli
 Khâi-Ma, Kuzey Cape
 Kakamas, Kuzey Cape
 Ceres Vadisi, Batı Cape

İsveç:
Skuleboda Madeni, Västra Götaland County: pegmatitte bulunur.

Amerika Birleşik Devletleri:
 Colorado:
 Deer Trail, Arapahoe County:233
 Custer County:234
 Devils Head, Douglas County:234
 Pine Creek, Douglas County:234
 Crystal Park, El Paso County:234
 Pikes Peak, El Paso County: kaba granitlerde veya pegmatitte bulunur.
 St. Peter's Dome, El Paso County:234
 Tarryall Dağları, Park County:235
 Crystal Peak, Teller County:235
 Wyoming
 Virginia:
 Morefield Madeni, Amelia County: pegmatitte bulunur.
 Rutherford Madeni, Amelia County
 Pennsylvania:
 Media, Delaware County:244
 Middletown, Delaware County:244

Renk
Uzun yıllar boyunca, amazonitin renginin kaynağı bir gizemdi. Bazı insanlar, bakır bileşiklerinin genellikle mavi ve yeşil renklere sahip olması nedeniyle bu rengin bakırdan kaynaklandığını varsayıyordu. 1985 yılında yapılan bir araştırma, mavi-yeşil rengin feldspattaki kurşun ve su miktarından kaynaklandığını öne sürüyor. A. Julg tarafından 1998 yılında yapılan teorik araştırmalar, mikroklinin renginde aliovalent kurşunun potansiyel rolünü daha ayrıntılı olarak ele alıyor.

Diğer çalışmalar, renklerin feldspatlardaki 0,00X ile 0,0X arasında değişen kurşun, rubidyum ve talyum içeriğinin artmasıyla ilişkili olduğunu ve literatürde bilinen aşırı yüksek PbO, kurşun monoksit içeriği (%1 veya daha fazla) olduğunu öne sürmektedir. 2010 yılında yapılan bir çalışma da yeşil renklenmede iki değerli demirin rolünü ortaya koymuştur. Bu çalışmalar ve ilgili hipotezler, amazonitin renginin karmaşık doğasını göstermektedir; başka bir deyişle, renk, birbirini içeren ve gerekli olan birkaç faktörün toplam etkisi olabilir.

Sağlık
Alman Institut für Edelsteinprüfung (EPI) tarafından 2021 yılında yapılan bir araştırma,  amazonit örneğinden tükürüğü simüle eden asidik bir çözeltiye sızan kurşun miktarının, Avrupa Birliği standardı DIN EN 71-3:2013'ün önerdiği miktarın beş katını aştığını ortaya koydu. Bu deney, bir çocuğun amazoniti yutmasını simüle etmek amacıyla yapılmış olup, mineralin yağlara veya içme suyuna günlerce eklenmesi gibi yeni alternatif tıp uygulamalarına da uygulanabilir.

 Kaynakça 

 Konuyla ilgili okumalar 

 Dış bağlantılar 

Kategori:Feldspat
Kategori:Değerli taşlar