Folat metabolizması

Folat metabolizması, folat ve onun türevlerinin hücre içinde tek karbon (C1) birimlerinin taşınması, dönüştürülmesi ve yeniden kullanılması süreçlerini kapsar. Bu metabolik yolak, DNA sentezi, metiyonin üretimi, metilasyon tepkimeleri ve hücre bölünmesi gibi yaşamsal süreçlerde kritik rol oynar.

 Folatın biyolojik rolleri 
Folat, vücutta aktif formu olan 5-metiltetrahidrofolata (5-MTHF) dönüştürülür. Bu form, homosistein’in metiyonine dönüşümünde metil donörü olarak görev yapar.
Ayrıca timidin ve purin sentezinde rol alarak DNA sentezi için gereklidir.

 Folat metabolizması döngüsü 
Folat metabolizması, birbirine bağlı birkaç döngüden oluşur:

Folat döngüsü – Folatın dihidrofolat (DHF) ve tetrahidrofolat (THF) arasında dönüşümünü içerir.

Metiyonin döngüsü – Homosistein’in metiyonine dönüştüğü ve S-adenozilmetiyonin (SAM) üretiminin gerçekleştiği döngüdür.

Transsülfürasyon yolu – Homosistein’in sisteine dönüştüğü alternatif metabolik yoldur.

Bu döngüler, özellikle MTHFR (metilentetrahidrofolat redüktaz) enzimi aracılığıyla birbirine bağlanır.

 Bozukluklar 
Folat metabolizmasındaki bozukluklar, hem genetik mutasyonlardan hem de yetersiz folat alımından kaynaklanabilir.
Başlıca sonuçlar:

Hiperhomosisteinemi

Megaloblastik anemi

Nöral tüp defekti

Serebral folat eksikliği

Depresyon ve bilişsel bozukluklar

 Klinik önemi 
Folat metabolizması, B12 vitamini ve B6 vitamini ile yakın ilişkilidir. Bu vitaminlerin eksikliği, folat döngüsünün bozulmasına ve metilasyon süreçlerinin aksamasına neden olur.
Ayrıca, MTHFR geninde görülen C677T gibi polimorfizmler, metilasyon kapasitesini azaltarak çeşitli hastalıklara yatkınlık oluşturabilir.

 Tedavi ve destek 
Folat metabolizmasında bozukluk saptanan kişilerde, genellikle aktif folat formu olan Lökoverin () veya 5-MTHF desteği kullanılır.
Bazı durumlarda B12 vitamini ve B6 vitamini ile kombine tedavi önerilir.

 Ayrıca bakınız 

Folat

Serebral folat eksikliği

MTHFR

Metiyonin döngüsü

DNA metilasyonu

 Kaynakça 

Kategori:Biyokimya
Kategori:Metabolizma
Kategori:Vitaminler