Kvakatsa

Kvakatsa veya Kvakatsi (Gürcüce: ქვაკაცა veya ქვაკაცი). Gürcü kültürüne özgü bir geleneğin ve inancın sembol olarak bir kayanın oyulması veya taşların üst üste dizilmesiyle ortaya çıkan insan figürüdür.„ქართველი ხალხის ეთნოლოგიური ლექსიკონი: აჭარა" (Gürcü Halkının Etnografya Sözlüğü: Acara), Batum, 2018, s. 457  ISBN 9789941802737 Gürcüce taş anlamındaki “kva” (ქვა) ve adam/insan anlamındaki “katsi/katsa” (კაცი/კაცა) kelimelerinden oluşan "kvakatsa" veya "kvakatsi", “kaya adam” veya “taş adam” olarak çevrilebilir."ქვა" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5"კაცი" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5

Tarihsel Gürcistan'ın bölgelerinden olan Tao-Klarceti, Cavaheti ve Acara bölgelerinde, asıl olarak Alp bölgesi olarak adlandırılan yüksek yerlerde, yaylalarda bu tür figürlere rastlanıyordu. Kvakatsa, yol gösterici işaretler sayılıyordu. Taşların üst üste dizilmesiyle oluşturulan bir tür stela, uzaktan insana benzetiliyordu. Kvakatsanın insanları afetlerden ve kötülüklerden kuruduğuna da inanılıyordu. Şavşat bölgesinde Hohlevi ve Çakvelta sınırındaki yaylada iki adet Kvakatsi olduğu yakın dönemde ifade edilmiştir. Şavşat bölgesinde Bazgireti, Hevtzvrili gibi bazı köylerin yaylalarında veya yüksek mevkiilerinde günümüzde de Kvakatsalar bulunmaktadır. Eski geleneğe göre, Kvakatsayı oluşturan taşlardan birini bile alıp atmak günah sayılıyordu. İnanca göre hava durumunu ve suyu Kvakatsalar idare ediyordu. Kvakatsa önünde buna atfen ritüellerin düzenlendiği bilinmektedir. Bu durum, Kvakatsa denilen figürlere kutsallık atfedildiğini göstermektedir. Kvakatsa’nın eski inanç sisteminde ilah kabul edildiği ve tapıldığı tahmin edilmektedir.Şavşeti (შავშეთი), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Şota Mamuladze, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikidze, Cemal Karalidze, Batum, 2016, s. 211-212.  ISBN 978-9941-407-11-6.

Kvakatsa kelimesi, tarihsel Gürcü coğrafyasında yer adlarına da yansımıştır. 1561-1587 arasındaki olayları konu alan Meshuri Davitnis Kronika (მესხური დავითნის ქრონიკა) adlı Gürcüce eserde, “Kvakatsi”  (ქვაკაცი) veya “Kvakatsa” (ქვაკაცა) adından türemiş Kvakatsni (ქვაკაცნი) Kvakatsta (ქვაკაცთა) adlı köy geçer. Ancak 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde bu adı taşıyan iki köy kaydedilmiştir. Bunlardan biri, adı sonradan Saymalı olarak değiştirilmiş olan Çıldır ilçesindeki Kvakatsni veya Kvakatsta köyüdür. Bu köy bu defterde Çıldır livasının Canbaz nahiyesine bağlıydı. Aynı adı taşıyan diğer köyse, aynı livanın Kanarbel (Kanarbili) nahiyesine bağlıydı. Bu yer adlarının burada dikili Kvakatsa figürlerine bağlı olarak ortaya çıktığı anlaşılmaktadır.

Kaynakça

Kategori:Gürcüler
Kategori:Tao-Klarceti
Kategori:Gürcistan