Domus de Janas

Domus de Janas (Sardunya dilinde 'Periler Evi' veya alternatif olarak 'Cadılar Evi' anlamına gelir), Sardunya'da bulunan Nuragik öncesi kaya oyması mezar odası türüdür. San Ciriaco halkı tarafından Ozieri kültürleriDomus de Janas, Portale Sardo  ve sonraki kültürler aracılığıyla oyulmuş, düzenleri evlere benzeyen birkaç odadan oluşurlar.
küçükresim|Domus de Janas, Anghelu Ruju Nekropolü
Çoğunlukla MÖ 3400 ile 2700 yılları arasında inşa edilmiş olan bu yapılar, Çan Tipi Çömlek Dönemi de dahil olmak üzere Geç Neolitik, Kalkolitik ve Erken Tunç Çağı'na tarihlenmektedir. Alghero yakınlarındaki Anghelu Ruju bölgesinde bulunan bir nekropolde 38 mezar bulunmaktadır. Diğer büyük yapılar arasında Villaperuccio yakınlarındaki Montessu ve Bonorva'daki Sant'Andrea Priu bulunmaktadır. Gallura hariç (burada ölenler genellikle Li Muri gibi megalitik çemberlere gömülürdü), adanın her yerinde birçok başka domus de janas bulunabilir.

İç odaların şekli, konik veya üçgen tavanlı yuvarlak bir kulübeden farklılık gösterebilir. Duvarlar genellikle spiraller, zikzak motifler ve boğa boynuzları gibi büyülü ve dini sembolleri tasvir eden kabartmalar veya gravürlerle süslenmiştir.

Oyulmuş veya boyanmış sahte kapılar, çoğunlukla Sardunya'nın kuzeybatısında bulunan yaklaşık 20 mezarda görülmektedir, Anghelu Ruju nekropolündeki bazı mezarlar, Ozieri kültüründen Bonnanaro kültürüne (MÖ 3200 – 1600) kadar çeşitli tarihlerde inşa edilmiş olup, bu mezarlar bu tür kapıların bir örneğidir. En eski örnekler, Eski Mısır mezarlarında sahte kapıların ortaya çıkışından öncesine aittir. Bu sahte kapılar genellikle ana odanın arka duvarında bulunur ve yatay ve dikey çerçeveler ile çıkıntılı bir lento ile temsil edilir. Bazen kapının üst kısmında, iç içe geçmiş ve sayısı değişken olan, boyalı veya oyulmuş U şeklinde boğa boynuzları bulunur.
küçükresim|Domus de Janas Sos Furrighesos, Anela
Mezarın duvarları gibi kırmızı aşı boyasıyla boyanmış cesetler, günlük yaşam eşyaları, mücevherler ve aletlerle birlikte gömülmüştü. Arkeolog Giovanni Lilliu'ya göre, yumuşakça kabuklarının altına gömülmüşlerdi; diğer teorilere göre ise, cesetler mezarın dışında bırakılmış ve iskelet haline geldikten sonra mezara konulmuştu.

2021 yılında Domus de Janas, Dünya Mirası Listesi'ne aday gösterildi. Temmuz 2025'te "Sardunya'nın Tarih Öncesi Döneminde Cenaze Gelenekleri - Domus de Janas" adı altında UNESCO Dünya Mirası Alanı olarak listelendi.

 Galeri 

 Kaynakça 

Kategori:İtalya'daki Dünya Mirasları
Kategori:Ölüm arkeolojisi
Kategori:Mezar anıtları ve yapıları