Highland sığırı

Highland sığırı (İskoçça: Bò Ghàidhealach, İngilizce: Highland cattle veya Highland coo) İskoçya'nın Highland bölgesine özgün sığır türüdür. Uzun boynuzları ve uzun tüyleri ayırt edici özelliklerindendir. İskoçya'nın kuzey bölgesinin çetin kış koşullarına dayanıklı güçlü bir sığır türüdür. Highland sığırına dair ilk resmî kayıtlar 1885 yılına kadar dayanır. Çoğunlukla eti için yetiştirilen bu tür, benzer iklim koşullarının bulunduğu farklı bölgelere de ihraç edilmiştir. Son dönemlerde İskoçya'nın kültürel sembolü olarak önem kazanmış, hobi çiftliklerinin ve halka açık hayvanat bahçelerinin aranan türleri haline gelmiştir.

Tarihçesi
Highland sığırı İskoçya'ya özgü bir sığır türüdür. Ayırt edici özellikleri olan iki ana gruba ayrılır. Bunlardan Kyloe türü, Batı adalarında ve Hebridler takım adalarında görülür. Kyloe, küçük ve siyahtır. Adalar arasındaki kyle adı verilen boğazlarda yüzerek adalar arasında geçen sığır türü adını bu boğaz yapısından alır. İskoçya anakarasında yaşayan diğer tür ise daha büyük, kahverengi veya kızıl renktedir.

Highland sığırı İskoçya ekonomisi için 18. yüzyılda çok önemli yer tutardı. Falkirk ve Crieff kentlerindeki pazarlardan alınan sığırlar İngiltere'ye Pennine Dağlarına götürülürdü. Highland sığırları 1884 yılında yayınlanan ilk resmî kayıtlarda Highland olarak adlandırılmış ve tescil edilmiştir.

2002 yılında Birleşik Krallık genelinde Highland sığırı sayısı 2500 iken, bu sayı 2012 yılında 6000 seviyesine ulaşmıştır. 2021 yılınad sayı 3161 olmuş ve sığır resmî olarak koruma altına alınmıştır.

Highland sığır 19. yüzyıldan başlayarak başta Arjantin, Avustralya olmak üzere ABD, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği, Falkland Adaları ve Kanada gibi sert iklime sahip ülkelere ihraç edilmiştir. Günümüzde 23 ülkede bulunan Highland sığırının toplam nüfusu 40 bin civarında tahmin edilmektedir, Fransa ve Finlandiya'da hatrı sayılır sayıda sığır nüfusu mevcuttur.

Özellikleri
Highland sığırı geniş ve uzun boynuzlara sahip olup, dalgalı, uzun kürke sahiptir. Rengi genellikle kırmızıya çalan kahverengidir. Bazıları sarıya çalan gümüş rengi olurken, siyah renk de görülmektedir. Kürkleri çift kat tüye sahiptir, bu sayede sert iklim koşullarına karşı koruma sağlanır. Highland bölgesinde görülen yoğun yağmur ve sert rüzgarlar sığırı etkilemez. Erkek sığırlar yaklaşık 800 kg ağırlığa ulaşırken, dişiler 500 kg civarındadır. Çiftleşme yıl boyu gerçekleşebilirken hamilelik yaklaşık 277-290 gün sürer. Genellikle tek buzağı doğar ancak ikiz doğumları da görülmüştür. Yeni doğanlar 18 ayda çiftleşmeye elverişli hale gelirken Highland sığırının görece yüksek 20 yıllık ömür beklentisi mevcuttur.

Dayanıklılığı
Genel olarak Avrupa menşeli sığırlar soğuğa dayanıklı olurken, Highland sığırı adeta kutup koşullarına uyum sağlayan ren geyikleriyle karşılaştırılabilecek şekilde soğuğa dayanıklıdır. Yoğun kürklerinden dolayı sıcak iklimlere uygun değildir. Norveç veya Kanada gibi İskoçya ikliminin benzeri coğrafyalara çok rahat uyum sağlamıştır.

Sürü içinde davranış özellikleri
Bir Highland sığır sürüsünde yapılan ve 4 yıl süren bilimsel gözlem sonucunda sürü içinde çok net belirlenmiş bir hiyerarşi olduğu anlaşılmıştır.Applied Animal Behaviour Science dergisi Mayıs 1986 sayısında yayınlanan makale  Social behaviour and reproductive performance in semi-wild Scottish Highland cattle, Catherine Reinhardt , 16 Temmuz 2025 tarihinde erişilmiştir Bu yapı sayesinde sürü içinde huzursuzluk ve gerilim engellenir. Toplumsal hiyerarşideki konum sığırın cinsiyetine ve yaşına bağlıdır, yaşlı sığırlar gençlere göre baskın olurken, erkekler kadınlara göre daha belirgendir. Genç boğalar yaklaşık 2 yaşına gelince yetişkin erkeklere meydan okumaya başlarken, hiyerarşide yüksek konumdaki erkeğin buzağıları da hiyerarşide yüksek konumda yer alır. Çiftleşme genellikle Mayıs-Haziran döneminde olurken, dişiler 2-3 yaşlarında gebe kalabilmektedir.

Kültürel etkileri
Highland sığırları, özgün görünüşleri sebebiyle İskoçya'nın önemli bir turist cazibe simgelerindendir. Sığırın resmedildiği her türlü sanat eseri büyük ilgi çekmektedir. Bu sayede İskoçya'nın simgelerinden birisi haline gelmiştir. Ayrıca etinin tüketilmesinin ötesinde hobi çiftliklerinde ve halka açık hayvanat bahçelerinde aranan türler haline gelmiştir.İlgili makale  , 16 Temmuz 2025 tarihinde erişilmiştir

Kaynakça

Ayrıca bakınız
Sığır ırkları listesi

Kategori:Sığır ırkları
Kategori:İskoçya menşeli hayvan ırkları
Kategori:Highland