Herat Kuşatması (1749-1750)

Herat Kuşatması, Nadir Şah’ın ölümünü izleyen iktidar mücadelesi sırasında, 1749 yılının baharı ile 1750 yılının sonları arasında gerçekleşen bir askerî çatışmadır. Horasan’da stratejik öneme sahip olan Herat şehri, resmî olarak Nadir Şah’ın torunu Şahruh Afşar’ın otoritesi altında bulunmakla birlikte, yerelde bir Arap beyinin yönetimindeydi.
İran’daki siyasî istikrarsızlıktan yararlanan Dürrânî İmparatorluğu’nun kurucusu Ahmed Şah Dürrânî, Herat’ı Afgan hâkimiyetine katmak için askerî bir sefer başlattı. 1749’da şehri kuşatan ordusu, bölgede Afgan nüfuzunu yeniden tesis etmeyi amaçlıyordu.

 Arka plan 
Kuşatma, İran’da Süleyman Şah ile Şahruh arasında Horasan’ın kontrolü için süren mücadele esnasında gerçekleşti. Bu istikrarsızlıktan faydalanmak isteyen Herat’taki yerel liderler Emir Han ve Bahbud Han, Ahmed Şah’a Kandehar’da mektup göndererek müdahale etmesini istediler. Topraklarını genişletme fırsatını değerlendiren Ahmed Şah, 25.000 kişilik olduğu bildirilen bir ordu topladı ve 1749 baharında Herat üzerine yürüdü.

 Kuşatma 
Ahmed Şah, şehre ulaştığında Emir Han ve Bahbud Han’ı görüşmeye davet etti. Başlangıçta olumlu yaklaşan Herat liderleri, şehir eşrafının muhalefetiyle karşılaştı ve tutuklandılar. Bu gelişme üzerine Emir Han, şehrin savunmasını güçlendirdi ve Şah’ın davetine topçu ateşiyle karşılık verdi. Dürrânî ordusu doğrudan hücum girişiminde bulundu ancak ağır kayıplarla püskürtüldü. Bunun üzerine Ahmed Şah uzun süreli bir kuşatma başlattı. Mücmilü’t-Tevârîh’e göre kuşatma dokuz ay sürerken, Ferrier bunu on dört ay olarak belirtir; diğer kaynaklarda ise daha kısa süreler geçmektedir. Emir Han, Meşhed’deki Şahruh’tan yardım istedi ancak alamadı. Yusuf Ali adlı bir komutan gönderilmişse de, Şahruh’un Süleyman tarafından esir alınması nedeniyle Herat’a hiç ulaşamadı.

 Son Hücum 
Şehirde erzak tükendikçe ve yardım gelmeyince Ahmed Şah, 1750 yılının sonlarında kesin bir saldırı hazırlığına girişti. Fatiha duası ve Kelime-i Şehadetin ardından sabah vakti büyük bir hücum başlatıldı. Topçu ateşi ve barut yangınlarının ağır kayıplarına rağmen Afganlar sonunda surları yarmayı başardı. Barış görüşmeleriyle oyalandığını düşünen savunmacılar gafil avlandı. Gece karanlığında Afgan askerleri surlara tırmanarak şehre girdiler ve kapıları açtılar. Dürrânî ordusu şehre topluca girerek Herat’ı yağmaladı. Emir Han kaleden karşı saldırı denediyse de yenildi. Direnişin sonuçsuz kaldığını gören Emir Han ve Bahbud Han teslim olup Ahmed Şah’tan merhamet dilediler.

 Sonuçları 
Şehrin ele geçirilmesinden sonra Herat resmen Dürrânî İmparatorluğu’na ilhak edildi. Ahmed Şah, Şahruh’u Afgan üstünlüğünü kabul eden nominal hükümdar olarak yeniden tahta çıkardı. Daha sonra şehri yönetmesi için bir Hazara aşiret lideri olan Ali Han’ı vali tayin etti.

 Kaynakça 
 Alıntılar 

 Kaynaklar 

Kategori:Dürraniler
Kategori:Kuşatmalar