Whipple ameliyatı

Whipple Ameliyatı (Pankreatikoduodenektomi) 
Pankreatikoduodenektomi, yaygın olarak bilinen adıyla Whipple ameliyatı, pankreas başı, onikiparmak bağırsağı (duodenum), safra kesesi ve ana safra kanalının (koledok) bir kısmının cerrahi olarak çıkarıldığı karmaşık bir operasyondur. Genellikle pankreas başı, duodenum veya safra yollarında yerleşmiş kötü huylu (malign) veya iyi huylu (benign) tümörlerin tedavisinde uygulanır. Operasyon, çıkarılan organların ardından sindirim sisteminin devamlılığını sağlamak amacıyla mide, pankreas ve safra kanalının ince bağırsağa (jejunum) yeniden bağlanması (anastomoz) ile tamamlanır.National Cancer Institute – Pancreatic Cancer 

Whipple ameliyatı, karın bölgesinde yapılan en büyük ve en zorlu cerrahi girişimlerden biri olarak kabul edilir. Yüksek cerrahi tecrübe, multidisipliner yaklaşım ve yoğun bakım desteği gerektirir. Son yıllarda cerrahi teknikler, anestezi ve ameliyat sonrası bakım alanındaki gelişmeler sayesinde mortalite ve morbidite oranları önemli ölçüde azalmıştır.American Cancer Society – Pancreatic Surgery 

 Tarihçe 

 İlk Gelişim 
Pankreatikoduodenektomi prosedürünün temelleri 19. yüzyılın başlarına dayanır. İlk başarılı pankreatikoduodenektomi, 1909 yılında Alman cerrah Walther Kausch tarafından ampulla vateri kanseri olan bir hasta üzerinde gerçekleştirilmiştir. Ancak yüksek ölüm oranları nedeniyle prosedür o dönemde yaygınlaşamamıştır.Schwartz’s Principles of Surgery, 11th Edition

 Allen Whipple’ın Katkısı 
Prosedürün standartlaşması ve popülerleşmesi, Amerikalı cerrah Allen Oldfather Whipple sayesinde olmuştur. Whipple, 1930’lu ve 1940’lı yıllarda prosedürü modifiye ederek iki aşamalı bir teknik geliştirmiş ve daha sonra tek aşamalı hâle getirmiştir. Günümüzde yüksek hacimli merkezlerde mortalite oranları %5’in altına düşmüştür.Schwartz’s Principles of Surgery, 11th Edition

 Endikasyonlar 
Whipple ameliyatı, pankreas başı ve çevresindeki anatomik yapılardan kaynaklanan çeşitli hastalıkların tedavisinde kullanılır. Temel koşul, hastalığın uzak bölgelere yayılmamış ve kritik yapıları sarmamış olmasıdır.

Başlıca endikasyonlar:

 Pankreas Başı Adenokarsinomu
 Ampulla Vateri Kanseri
 Distal Koledok Kanseri (Kolanjiyokarsinom)
 Duodenum Kanseri
 Nöroendokrin Tümörler
 İyi Huylu Durumlar (ör. tedaviye dirençli benign tümörler, kronik pankreatit)Karatepe Klinik – Pankreas Kanseri Tedavisi 

 Cerrahi Teknik ve Varyantlar 

 Rezeksiyon Aşaması 
Cerrah, pankreas başını, duodenumun tamamını, midenin bir kısmını (antrum), safra kesesini ve ana safra kanalının distal kısmını çıkarır. Ayrıca komşu lenf düğümleri de çıkarılır (lenfadenektomi).UpToDate – Pancreaticoduodenectomy (Whipple procedure)

 Rekonstrüksiyon Aşaması 
Kalan organlar ince bağırsağın jejunum kısmına yeniden bağlanır (anastomozlar):

 Pankreatikojejunostomi: Kalan pankreasın ince bağırsağa bağlanması.
 Hepatikojejunostomi / Koledokojejunostomi: Safra kanalının jejunuma bağlanması.
 Gastrojejunostomi: Kalan mideyi jejunuma bağlama.UpToDate – Pancreaticoduodenectomy (Whipple procedure)

 Cerrahi Varyantlar 

 Pilor Koruyucu Pankreatikoduodenektomi (PPPD): Pilor korunur, ameliyat sonrası mide fonksiyonları daha iyi korunur.
 Minimal İnvaziv Yöntemler: Laparoskopik veya robotik cerrahi, daha az ağrı ve hızlı iyileşme sağlar.UpToDate – Pancreaticoduodenectomy (Whipple procedure)

 Riskler ve Komplikasyonlar 
Erken dönem komplikasyonlar:

 Pankreas fistülü (kaçağı)
 Gecikmiş mide boşalması
 Kanama
 Enfeksiyon
 Safra kaçağıAmerican Cancer Society – Pancreatic Surgery 

Geç dönem komplikasyonlar:

 Ekzokrin pankreas yetersizliği (enzim eksikliği)
 Endokrin yetersizlik (diyabet)
 Kilo kaybı ve beslenme bozukluklarıAmerican Cancer Society – Pancreatic Surgery 

Komplikasyon oranı %30-50 arasında değişebilir.

 Prognostik Faktörler ve Sonuçlar 
Whipple ameliyatı sonrası sağkalım, hastalığın türüne bağlıdır. Önemli faktörler:

 Tümörün evresi
 Lenf nodu metastazı
 Cerrahi sınır (margin) durumu
 Tümörün derecesi (grade)

Pankreas başı kanseri için 5 yıllık sağkalım ortalama %20-25’tir; erken evre ve temiz cerrahi sınır durumunda %40’ı aşabilir. Adjuvan tedaviler prognozu iyileştirebilir.UpToDate – Pancreaticoduodenectomy (Whipple procedure)

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 

 National Cancer Institute – Pancreatic Cancer
 American Cancer Society – Pancreatic Surgery
 UpToDate – Pancreaticoduodenectomy (Whipple procedure)
 Karatepe Klinik – Pankreas Kanseri Tedavisi

Kategori:Sindirim sistemi
Kategori:Sindirim sistemi cerrahisi