Akkoyunlu Seferi (1438)

Akkoyunlu seferi (1438), Memlûk Sultanlığı'nın sürgündeki Akkoyunlu prensi Cihangir Mirza'yı desteklemek için Doğu Anadolu'ya düzenlediği bir askeri seferdir. Sefer, Ali Bey'in oğlu Hamza Bey Bayandur tarafından tahttan indirilmesinin ardından Akkoyunlular arasında yaşanan iç çatışma döneminde gerçekleşmiştir. Atabek Tağrıbirmiş gibi komutanların önderliğindeki Memlûk kuvvetleri Çemişgezek, Arapkir ve Erzincan gibi önemli şehirleri ele geçirerek bölgedeki Memlûk nüfuzunu kısa süreliğine genişletti. Sefer, birçok Akkoyunlu valisinin Sultan Barsbay'a itaat etmesinin ardından müzakere edilen bir barışla sona erdi.

Seferin arkaplanı
1435 ve 1437 yılları arasında Memlûk sultanı Barsbay'a karşı başarısız bir isyan ve Diyarbakır Muharebesi'ndeki (1436) yıkıcı bir yenilgiden sonra Ali Bey hem ününü hem de halk desteğini kaybetti. 1438'de oğlu ve Mardin valisi Hamza Bey Bayandur   Akkoyunlu başkenti Diyarbakır'ı ele geçirdi.

Ali Bey, oğulları Cihangir Mirza, Hüseyin ve Uzun Hasan ile birlikte Erzincan'a kaçtı ve bölge kardeşi Yakub Bey tarafından yönetildi. Direnmenin boşuna olduğunu anlayan Ali Bey, oğullarıyla birlikte Osmanlı İmparatorluğu'na göç etti.

Kısa bir süre sonra Cihangir Kahire'ye kaçtı ve destek için Sultan Barsbay'a başvurdu. Başlangıçta müdahale etmekte isteksiz olan Barsbay, Hamza'nın Canibek el-Sufi'ye sempati duyduğuna dair raporlar aldıktan sonra nihayetinde askeri bir seferi kabul etti. Atabek Tağrıbirmiş ile Şam ve Halep valilerinin önderliğinde 50,000 süvariden oluşan bir orduyu harekete geçirdi.

Barsbay daha önce Osmanlılara yazdığı mektuplarda (1435-1438) Hamza'yı övdüğü ve 1438 tarihli bir mektubunda onu Şam'a davet ettiği için Hamza'ya yönelik iddiaların doğru olup olmadığı belirsizliğini korumaktadır.

Sefer
1438 baharında Memlûk süvarileri Çemişgezek yakınlarında 40,000 Akkoyunlu askeriyle çarpıştı. Ağır çatışmalardan sonra Akkoyunlular 27,000 adam kaybederek geri çekildiler. Çemişgezek ve Arapkir ele geçirildi ve Halep vilayetine dahil edildi. Memlûkler daha sonra valisi İnak Hasan'ın kaybolması üzerine Akşehir'i ele geçirdiler. Bir başka Akkoyunlu valisi Sultan Ahmed, kuvvetleriyle birlikte Memlûklere iltica etti ve kendisine bir komutanlık verildi. Daha sonra birkaç kaleyi ele geçirdi (kesin yerleri bilinmiyor).

Bu sırada Memlûk ordusu Erzincan'a hareket etti ve kaleyi kuşattı. Kısa bir kuşatmadan sonra Erzincan ele geçirildi. Yakub Bey Kemah'a kaçarken, oğlu Cafer, karısı ve kalan tüm savunmacılar esir alındı. Yakub Bey barış görüşmeleri için asilzadelerini gönderdi. Barsbay kabul etti, Cihangir'i Erzincan valisi olarak atadı ve işgal edilen toprakları geri verdi. Diğer birkaç Akkoyunlu valisi de teslim oldu ve Memlûklere bağlılık yemini etti.

Sonrası
Seferin ardından Barsbay, Karakoyunlulara yönelik bir istila planlamaya başladı. Ancak Haziran 1438'deki ölümü seferi durdurdu ve Akkoyunlu valileri kısa süre sonra bağımsızlıklarını yeniden kazandılar.

Ayrıca bakınız
Canibek el-Sufi isyanı
Diyarbakır Muharebesi (1436)
Barsbay
Akkoyunlular

Kaynakça

Kategori:Memlûk Devleti'nin muharebeleri
Kategori:1438'de çatışmalar