Yaratılışçılık (ruh)

Yaratılışçılık, bazı Hristiyanlar tarafından benimsenen ve Tanrı'nın her yaratılan beden için bir ruh yarattığını savunan bir doktrindir. Ruhun kökenine ilişkin alternatif Hristiyan görüşleri arasında Tradusiyenizm ve ruhun önceden var olduğu fikri yer alır. Skolastik filozoflar Yaratılışçılık teorisini savunurlar.

 Kavram 
Yaratılışçılık, ruhun kökeninin ebeveynlerin ruhlarından ruhsal bir oluşumla olamayacağını savunur (Alman ilahiyatçı Jakob Frohschammer'ın (1821-1893) iddia ettiği gibi); çünkü insan ruhları özünde ve bütünüyle basit ve bölünemez olduklarından, ruhsal tohumlar veya üreme unsurları üretemezler. İkinci nedenler ilgili koşulları ortaya koyduğunda, ruhun Birinci Neden tarafından yaratılması, doğanın düzenine girer; bu, doğaya bir müdahale değil, sözde bir "doğa yasası"dır.

Bireysel ruhun yaratıldığı zamana ilişkin felsefi spekülasyonlar farklılık gösterir. Roma Katolik Kilisesi'nin geleneksel felsefesi, rasyonel ruhun yeni kişiye aşılandığı anda yaratıldığını savunur. Aristoteles'in embriyolojisini izleyen Thomas Aquinas, rasyonel ruhun, yaşamın önceki ilkelerinin fetüsü rasyonel yaşam için uygun bir organizma haline getirdiğinde yaratıldığını, ancak duyusal organların zekâ işlevlerine yardımcı olacak kadar gelişmesi için doğumdan sonra bir süre gerektiğini öğretti. Öte yandan, çoğu neo-Skolastik, rasyonel ruhun insana döllenme anında yaratıldığını ve aşılandığını savunur.

 Tarihçe 
küçükresim|Hieronymus, çalışırken (1480), Domenico Ghirlandaio.
Hippolu Augustinus yaratılışçılık ile tradusiyenizm arasında kararsız kalmışken, Hieronymus tradusiyenliği kınamış ve yaratılışçılığın Kilise'nin görüşü olduğunu savunmuştur. Augustinus, Yaratılış 2:2'deki "Tanrı yedinci günde yaptığı işi tamamladı; Yaptığı işten o gün dinlendi" ifadesini, Hieronymus'un Yuhanna 5:17'deki "Babam şimdiye kadar çalışıyor, ben de çalışıyorum" alıntısıyla uzlaştırmaya çalışmıştır.Eğer, derim ki, ... her birey için doğduğunda ayrı ayrı yeni bir ruh yarattığını iddia edersek, daha önce yapmadığı bir şeyi yaptığını iddia etmeyiz. Çünkü O, insanı altıncı günde kendi suretinde yaratmıştı; ve O'nun bu eseri, hiç şüphesiz insanın rasyonel ruhuyla ilgili olarak anlaşılmalıdır. O, aynı işi hâlâ yapmaktadır; var olmayanı yaratmakla değil, var olanı çoğaltmakla. Bu nedenle, bir yandan, daha önce var olmayan şeyleri yaratmaktan vazgeçtiği doğru olduğu gibi, diğer yandan, yalnızca yarattığını yönetmekle kalmayıp, aynı zamanda (daha önce var olmayan bir şeyi değil, fakat) daha önce yarattığı yaratıkların daha fazlasını yaratmakla da hâlâ çalışmaya devam ettiği de doğrudur. Bu nedenle, ya böyle bir açıklamayla ya da daha iyi görünen başka bir açıklamayla, Tanrı'nın işlerinden dinlenmesini, ilk ruhtan değil, onun yaratıldığı şekilde, her gün yeni ruhların yaratıldığına inanmamıza karşı kesin bir delil olarak ileri sürenlerin itirazından kurtuluruz. Filon ve bazı hahamlar, Tanrı'nın takdirinin etkin olduğunu, her şeyi var ettiğini, doğumda hayat verdiğini ve ölümde geri aldığını savundular. Diğer hahamlar ise Tanrı'nın yaratmaktan vazgeçtiğini, ancak yargılamaktan, yönetmekten veya idare etmekten vazgeçmediğini savundular.

Doğu Hristiyanlığında her zaman geçerli olan Yaratılışçılık, orta çağ ilahiyatçılarının genel görüşü haline geldi. Skolastikler arasında Tradusçuluğun savunucusu yoktu. Sadece Saint Victorlu Hugh ve Halesli Alexander, Yaratılışçılığı daha olası bir görüş olarak nitelendirirken; diğer tüm Skolastikler bunu kesin olarak kabul eder. Petros Lombardos'un "creando infundit animas Deus et infundendo creat" ("Tanrı yaratırken ruha döker ve dökerken yaratır") ifadesi kabul görmüş bir formüldü.

Martin Luther, Augustinus gibi kararsızdı, ancak Lutherciler kural olarak yaratılışçı oldular. Jean Calvin yaratılışçılığı destekledi.

Gottfried Wilhelm Leibniz, Yaratılışçılığın rasyonel ruhun onurunu ve maneviyatını koruduğunu ve Tanrı'nın suretinin uygun yeri olduğunu savundu.  Ancak, ilahi Varlığın içkinliğine inananları temsil ettiği düşünülebilecek Hermann Lotze, yaratılışçılığa çok benzeyen bir şey ortaya koyuyor - ancak "belirsiz bir varsayım" olarak.

Bu görüş, Roma Katolik Kilisesi'nin çağdaş öğretileri tarafından genel olarak benimsenmiştir; özellikle de Dignitas Personae öğretisinde. Katolik Kilisesi Kateşizmi, 366'da şöyle belirtilmektedir: "Kilise, her ruhun doğrudan Tanrı tarafından yaratıldığını öğretir; ebeveynler tarafından 'üretilmez'...".

 Ayrıca bakınız 

 Varoluş öncesi
 Hristiyan evrenselciliği
 Yaratılışçılık
 Ruhlandırma

 Kaynakça 
Özel

Genel

 Konuyla ilgili yayınlar 
 Heinrich Karpp: Probleme altchristlicher Anthropologie, Gütersloh 1950
 Ferdinand R. Gahbauer: Mensch V (Alte Kirche), in: Theologische Realenzyklopädie, Bd. 22, S. 493–501
 Raphael Schulte: Beseelung des Menschen, in: Lexikon für Theologie und Kirche, 3. Auflage, Bd. 2, Sp. 311f.
 Franz Lakner, Kreatianismus, in: LThK2 VI, 1961, 597f.
 Raphael Schulte: Kreatianismus, in: Lexikon für Theologie und Kirche, 3. Auflage, Bd. 6, Sp. 433f.
 John M. Rist: Augustine. Ancient thought baptized, Cambridge 1994, S. 317–320
 Wayne Grudem: Chapter 23 – The essential Nature of Man, in Systematic Theology, ivp 2007, S. 484–486

Kategori:Hristiyan antropolojisi
Kategori:Hristiyan terminolojisi
Kategori:Ruhlar