Kuraş

Kuraş (ayrıca kuresh, koresh, küreş, güreş ve benzeri varyantlarla) Orta Asya'da yapılan çeşitli halk güreşi türlerini ifade eder.

Kuraş güreşçileri (Türkçe: güreşçiler, Tatarca: köräşçelär; , küreščiler) rakiplerini tutmak için havlu kullanır ve amaç rakibi ayakta dengeden düşürüp yere sermektir. Bu güreş türü özellikle halk festivali olan Sabantuy’da ana yarışma olarak düzenlenir.

Sporun adı farklı Türk ve akraba halkların dillerinde değişiklik göstermektedir:  










Bu adların tamamı Eski Türkçe küreş kelimesinden türetilmiştir.

küçükresim|upright=0.9|Tatar tarzı kuraş

Tarihçe
İlk resmî Tüm SSCB Kuraş Şampiyonası 1928 yılında Kazan’da düzenlendi ve bunu 1949’daki ilk TASSR (Tatar Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti) ulusal şampiyonası izledi. 1956 yılından itibaren, millî kahraman ve şair Musa Cälil’in anısına düzenli olarak Tatar Kuraş müsabakaları yapılmaya başlandı.

1950’li ve 1960’lı yılların başında, Sovyetler Birliği’nin Serbest güreş, Grekoromen güreş ve sambo federasyonu Tatar Kuraş’ını geliştirmeye başladı. Başkurdistan, Mordovya ve Ulyanovsk gibi komşu bölgelerden sporcular 1959’da ilk kez Kazan’a gelerek müsabakalara katıldılar. 1960 yılında Tataristan’ın başkenti, ilk RSFSC (Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti) ulusal kuraş şampiyonasına ev sahipliği yaptı. Bu gelenek her yıl tekrarlandı. Şampiyona yaklaşık 15 kez Kazan’da düzenlenmiş olup, Salavat, Orenburg, Oktyabrski, Tuymazı, Çelyabinsk, Çeboksarı, Elmet, Samara, Ulyanovsk ve Yarçallı gibi şehirlerde de yapıldı. Son yıllarda Rusya’nın 36 farklı bölgesinden sporcular bu şampiyonalara katılmıştır.

Etkinlikler
1998 yılında kurulan Uluslararası Kuraş Birliği (IKA), 1999’dan itibaren dünya şampiyonaları düzenlemektedir. Büyükler Dünya Şampiyonaları şu şehirlerde yapılmıştır: Taşkent (Özbekistan, 1999), Antalya (Türkiye, 2000), Budapeşte (Macaristan, 2001), Erivan (Ermenistan, 2002), Taşkent (2005), Ulanbatur (Moğolistan, 2007), Aluşta (Ukrayna, 2009), Tirmiz (Özbekistan, 2011), İstanbul (Türkiye, 2013), ve Hürremabad (İran, 2015). XI. Dünya Büyükler Şampiyonası ise 2017’de İstanbul’da düzenlenmiştir.

Uluslararası Tatar Kuşak Güreşi Kuraş Birliği 9 Eylül 2009’da Tatar geleneklerini yurt dışında tanıtmak ve tüm sporculara kıta ve dünya çapında yarışma imkânı sunmak amacıyla kuruldu. 2009’da FILA’nın (Uluslararası Amatör Güreş Federasyonu) Dünya Geleneksel Güreş Komitesi’ne üye oldu ve aynı yıl Šiauliai’de düzenlenen Dünya Güreş Oyunları’nda ikinci Dünya Şampiyonasını gerçekleştirdi. Üçüncü Dünya Şampiyonası ise Mayıs 2010’da Kazan’da yapıldı ve 17 ülkeden yaklaşık 100 sporcuyu bir araya getirdi.

Kuraş, ilk kez 2018 Asya Oyunları’nda (Cakarta ve Palembang, Endonezya) resmi branş olarak yer aldı. Ayrıca 2019’da Filipinler’in ev sahipliği yaptığı 30. Güneydoğu Asya Oyunları’nda da programa dahil edildi.

 Dünya Kuraş Şampiyonaları 

 No Yıl Ev sahibi şehir Ülke Müsabaka sayısı Kaynak 1  1999  Taşkent   3  2  2000  Antalya   4  3  2001  Budapeşte   2  4  2002  Erivan   7  5  2005  Taşkent   13  6  2007  Ulan Batur   11  7  2009  Aluşta   14   8  2011  Tirmiz   14  9  2013  İstanbul   15  10  2015  Hürremabad   8  11  2017  İstanbul   15  12  2019  Chungju   15  13  2021  (COVID-19 nedeniyle iptal edildi)  —  —  14  2023  Aşkabat   15  

Kuraş kuralları

Sporcular yüksek amplitüdlü fırlatmalarla puan almaya (ve maçı bitirmeye) çalışırlar. Pantolon veya bacaklardan tutmak yasaktır.

Kuraşta üç puan türü vardır: Halal, Yonbosh ve Chala  
 Halal alan sporcu maçı kazanır. Halal almak için rakibinizi tam kontrol, kuvvet ve hız ile sırt üstü yere fırlatmanız gerekir.  
 Halal’e yakın bir atışa Yonbosh denir. İki Yonbosh bir Halal eder.  
 Yonbosh’a yakın olan atış Chala olarak adlandırılır. Ne kadar çok olursa olsun Chala, Yonbosh yerine geçmez.

Kuraşta üç ceza vardır:  
 İlk ceza Tanbekh,  
 İkinci ceza Dakki,  
 Üçüncü ceza ise diskalifiye anlamına gelen Gʻirrom’dur.

Müsabaka selamlaşma ile başlar, buna Ta'zim denir. Maçı durdurmak için Tokhta, puanı iptal etmek için ise Bekar komutları kullanılır.

Ayrıca bakınız
Alış
Moğol güreşi
Türkiye'de güreş
Yağlı güreş
Karakucak
Ssireum
Sumo
Sambo
Zorhane sporu

Kaynakça

Dış bağlantılar
 Tatar geleneksel güreşi
 Rusya Federasyonu «Tatarcha Koresh» Ulusal Güreş Federasyonu
 Uluslararası Kuraş Birliği
 Kanada Kuraş Web sitesi
 Gennady Saakov, Timur Tamaschunk, Peter Ben Rozen - Kurash Uzbek Bukhara Wrestling Style,  Timur Tanaschuk, 2005.


Kategori:Özbekistan'da spor
Kategori:Halk güreşi stilleri
Kategori:Tatar kültürü
Kategori:Başkurt kültürü