Eirenis eiselti

Eirenis eiselti, Eiselt cüce yarışçısı veya Şırnak Yılanı olarak bilinen Colubridae familyasından Eirenis cinsine ait zehirsiz bir yılan türüdür. E. eiselti, sadece Türkiye ve Suriye'ye özgü endemik bir türdür.

 Etimoloji 
Latince adı Eirenis eiseltis olan türün yaygın olarak bilinen adı "Şırnak Yılanı"dır. Diğer yaygın adları ise "Eiselt cüce yarışçısı" veya "Eiselt'in cüce yılanı"dır.

 Tanımlanması 
Eirenis eiselti ilk kez 1978 yılında Şanlıurfa'nın Viranşehir ilçesinde Schmidtler ve Schmidtler tarafından tanımlanmıştır. E. eiselti tanımlanmadan önce bu tür Clark ve Clarck (1973) ve İbrahim Baran (1976) tarafından Eirenis collaris olarak değerlendirilmiştir. Schmidtler ve Schmidtler Güneydoğu Anadolu Bölgesinden E. collaris olarak değerlendirilen örneklerin söz konusu taksondan renk ve desen bakımından farklılık gösterdiğine ve örneklerin yeni bir tür olan E. eiselti olarak değerlendirilmesi gerektiğine karar verdiler.

 Anatomi ve fizyoloji 
Küçük ve ince yapılı bir yılan olan Eirenis eiselti, bir kalem çapındadır. Toplam uzunluğu 30-36 cm, nadiren 40 cm'ye ulaşır. Sırt pulları gövdenin ortasında 15 sıra halinde uzanır ve pullar karinasız (çıkıntısız) yapıdadır. 140-180 arası ventral (karın altı bölgesi) plağa sahip olan tür, zeytin grisi, bej, sarı-kahverengi veya koyu kahverengi gövde rengine sahip olabilir. Yetişkinlerde sırt pullarının merkezi Eirenis collaris'te olduğu gibi yanlarda biraz daha siliktir. Karın kısmı soluk sarıdan kahveremgimsi beyaza kadar değişir.

Çoğu zaman işaretsiz, bazen vücudunun arkasında siyah çizgilerle biten ve kuyruk kısmında kaybolan iki veya dört uzunlamasına bant halinde hizalanmış küçük siyah noktalara sahiptir. Baş kısmında üç enine koyu bant bulunur. Biri burunda pek kontrast oluşturmayan, biri gözlerin arasında ve çevresinde hafifçe aşağıya doğru devam eder. Bir değeri ise yanlara doğru devam eden parietal pullarda, supralabial plakların hemen üzerinde veya üst kısmında aniden sonlanan bant olarak yer alırlar. Baş ve ensedeki siyah lekeler genç bireylerde barizken, yaşlı ergin bireylerde soluktur. Göz bebekleri yuvarlak olan bu türde iris çok koyu renklidir. Gözbebeğinin kenarı bazen gümüş grisi olur.

 Habitat 
Bu tür doğal yaşam alanı olarak genellikle kayalıklar, açık vadi yamaçları, bol miktarda taşla kaplı açık kuru kırsal alanlar ile tek tük ağaçlar ve bazen de meşe ormanları gibi biyotopları tercih eder. Çoğunlukla taşların altına gizlenirler. Yüksekliği deniz seviyesinden 400 ila 1900 metre arasındaki rakımlarda bulunabilirler. En erken 08:00'den en geç 18.30 saatlerine kadar arazide aktif bir şekilde gözlenmişlerdir.

Sadece Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu Bölgesindeki uygun biyotop bulduğu alanlarda yayılım göstermektedir. Batıda Adana'dan kuzeydoğudaki Van Gölüne kadar bir alanda görüldüğü tespit edilmiştir. Mardin, Muş, Şırnak, Kahramanmaraş, Malatya, Şanlıurfa ve Gaziantep dolaylarında araştırmacılar tarafından bu tür defalarca kayıt altına alınmıştır. Muhtemelen Suriye'nin kuzeydoğu kesimlerinde de bulunduğu varsayılmaktadır.

 Beslenme, üreme ve etoloji 
Eirenis eiselti, avını bütün olarak yiyen etobur bir türdür. Beslenme alışkanlığı genelde avlayabildiği küçük böcekler, bazı örümcek türleri, solucan ve benzeri canlılar üzerinde yoğunlaşır. Bazı küçük kertenkele türlerini de avlayabildiği gözlemlenmiştir.

Şubat sonundan Ekim ayına kadarki dönemlerde aktiftir. Dişi bir defada 4-8 kadar yumurta bırakabilir. Uysal karakterli bir tür olan E. eiselti, kolay kolay ısırmaz ve nazik hareketler sergiler. Aşırı şekilde sıkıştırılmadığı veya kendini ciddi tehdit altında hissetmediği sürece ısırmaz. Zehirsiz bir tür olduğu için insan hayatı açısından tehlike teşkil etmemektedir.

 Statüsü 
Popülasyonu çeşitli korunan alanlarda bulunmaktadır. Belirli habitat tiplerine uyum sağlayabilen endemik bir tür olarak görülmektedir ve belirli bir tehdit tespit edilmemiştir. Türe dönük herhangi bir koruma önlemine ihtiyaç duyulmamaktadır. Bu nedenle Dünya Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği (IUCN) bu türü asgari endişe altındaki türler kategorisinde listelemiştir. Fakat türün popülasyon durumunu ve yayılım alanını, özellikle de Suriye'de bulunup bulunmadığını belirlemek için daha fazla araştırma yapılması tavsiye edilmektedir.

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 



Kategori:Eirenis
Kategori:Türkiye'deki sürüngenler
Kategori:Suriye'deki sürüngenler
Kategori:1978'de tanımlanan sürüngenler
Kategori:Türkiye endemik hayvanları