İokaste kompleksi

Psikanalitik teoride İokaste kompleksi, bir annenin oğluna karşı duyduğu ensest cinsel arzu olarak tanımlanır.Jon E. Roeckelein. Elsevier's dictionary of psychological theories. Elsevier, 2006. . Page 112

Raymond de Saussure, bu terimi psikanalizdeki mantıksal karşılığı olan Oidipus kompleksine benzetme yoluyla 1920'de ortaya attı. Kavram, özellikle babanın olmadığı durumlarda yaygın olan, baskıcı ama cinsel olmayan anne sevgisi de dâhil olmak üzere farklı bağlanma derecelerini kapsamak için kullanılabilir.R. J. Campbell, Campbell's Psychiatric Dictionary (2009) s. 534

 Kökenleri 
İokaste kompleksi adını, oğlu Oidipus ile bilmeyerek evlenen ve sonunda intihar eden Thebai Kraliçesi İokaste'den alır. İokaste kompleksi, bir çocuğun ebeveynine/ebeveynlerine karşı cinsel arzu duyduğu Oidipus kompleksine benzemektedir.

Kavram genelleme niteliğindedir, çünkü orijinal hikâyede Oidipus ve İokaste evlendiklerinde anne-oğul olduklarının farkında değillerdi. Modern bağlamlardaki kullanımda ise, anne-oğul olduğunu kesin olarak bilen kişiler kastedilir.

 Analitik tartışma 
Theodor Reik, çocukluğunda ebeveynlerinden yeterli ilgiyi görmeyen ve bunun yerine çocuğuna aşırı ilgi gösteren "İokaste'yi", nevrozun başlıca kaynağı olarak görmüştür.Stuart Sutherland, Breakdown (Oxford 1998) s. 156

George Devereux ise çocuğun Oidipus kompleksinin, önceden var olan ebeveyn kompleksi (İokaste/Laius) tarafından tetiklendiğini öne sürmüştür.George Devereux, Dreams in Greek Tragedy (1976) ss. 209–10

Eric Berne, Oidipus kompleksinin diğer (ebeveyn) yönünü de inceleyerek, "annesinin İokaste rolünü oynayabileceği bir oğlu olmadığında, annenin kızının erkek arkadaşıyla birlikte olması" gibi ilgili aile dramlarına dikkat çekmiştir.Eric Berne, What Do You Say After You Say Hello? (1974) s. 52

Bracha L. Ettinger, İokaste kompleksiAntigone with(out) Jocaste. In: Interrogating Antigone. (2010) ss. 212–228 ve Laius kompleksiLaius Complex and Shocks of Maternality. Reading Franz Kafka and Sylvia Plath. Interdisciplinary Handbook of Trauma and Culture. (2016) ss. 279-301 kavramlarını feminist bir biçimde dile getirerek, İokaste'ye, anneliğe, kadınlığa ve anne-çocuk ilişkileri bağlamında Oidipus/kastrasyon modeline dair klasik psikanalitik algıyı eleştirmektedir.

 Kültürel benzerlikler 

 Yunan trajedisi The Persians'ta Atossa'nın rüyalarında İokaste kompleksiyle mücadele ettiği tasvir edilmiştir.George Devereux, Dreams in Greek Tragedy (1976) s. 17
 Bazı Amerikan halk masallarında, İokaste gibi, oğullarına karşı annelik arzusunu dile getiren figürler sıklıkla yer alır.L. Edmunds/A. Dundes, Oedipus: A Folklore Casebook (1995) s. 255

 Kaynakça 

 İleri okuma 

 ‬
 ‬
Kategori:Ensest
Kategori:Kompleksler
Kategori:Psikanaliz terimleri