Cumali Birol

Cumali Birol (d. 1969, Adilcevaz, Bitlis), bastoncu.

Adilcevaz ilçesinde yetişen ceviz ağaçlarından el emeği ile baston yapıp zümrüt, yakut, sedefle süslemektedir. 2007'de ebru sanatını bastonculukla birleştirmiştir. Bastonculuk geleneği alanında 2024'te Türkiye'nin Yaşayan İnsan Hazinesi ünvanına layık görülmüştür.

 Yaşamı 
1969'de Bitlis'in Adilcevaz ilçesinde doğdu. 120 yıldır bastonculuk yapan bir aileye mensuptur. Bastonculuk mesleğini babasından öğrendi. Ailesinde bu mesleği sürdüren üçüncü kuşak bastoncu olarak yetişti.

Yörenin 600-700 yıllık ceviz ağaçları ile manda ve koç boynuzu kullanarak bastonlar üretti. Adilcevaz'da yapılmakta olan klasik baston modellerinin dışında modeller üretmek için çalıştı. Gövde işlemesi çok az olan geleneksel bastonlara Türk süsleme sanatı motiflerini zümrüt, yakut gibi taşlarla ve sedefle işleyerek 80 kadar yeni baston çeşidi üretti.

Bastonlarını Avrupa ve Ortadoğu ülkeleri ile Kanada'ya ihraç etti. Üretttiği bastonlar sinema filmleri ve dizi filmlerde kullanıldı. Payitaht Abdülhamid dizisinde Abülhamid Han karakterinin, kendisinin ürettiği zümrüt ve yakut taşları ile süslü bastonu kullanması ile ürünleri yurtdışında daha çok talep gördü

Altı ayda bir adet üretebildiği, taşlarla süslü, özel tasarımlı el yapımı bastonların yanı sıra seri üretimle hediyelik bastonlar yaptı. Üzerlerine ay yıldız ve Atatürk, Van kedisi, Sultan Alparslan gibi figürler işledi.  Baston yapımından artan ceviz kütüklerini farklı tasarımlarla birleştirerek sehpa, süs ve farklı eşyalara dönüştürdü.

Birol, iki yıllık çalışma sonunda 2007'de ebru sanatını bastona işleyerek bu iki sanatın uygulandığı hediyelik ve turistik eşyalar üretti; ilçedeki okullarda binlerce öğrenciye ebru kursu verdi. Yurt içi ve yurt dışında çeşitli etkinliklere katılarak sanatını ve kentini tanıttı.

2024 yılında UNESCO Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi kapsamında UNESCO Bilim Kurulu tarafından verilen Yaşayan İnsan Hazinesi unvanına layık görüldü. Ankara'da Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde gerçekleşen törenle ödülünü aldı.

 Ödüller 
 2024 Yaşayan İnsan Hazinesi Ödülü
Kaynakça

 Dış bağlantılar 

 Bitlis'in bastonları, Almanya ve Hollanda'daki fuarda tanıtılacak, Demirören Haber Ajansı, 10 Aralık 2019

Kategori:Türkiye'nin Yaşayan İnsan Hazineleri
Kategori:1969 doğumlular
Kategori:Geleneksel sanatçılar
Kategori:Adilcevaz doğumlular