Öğreterek öğrenme

Pedagoji alanında öğreterek öğrenme () öğrencilerin bir konuyu öğrenip ders için sunum ve etkinlikler hazırlayarak sınıf arkadaşlarına öğretmesi temeline dayanan bir öğretim yöntemidir. Yöntem, konu bilgisinin yanında yaşam becerilerinin kazanımını da amaçlar. Almancada Lernen durch Lehren adıyla kısaltılmış biçimiyle LdL olarak da anılır.

 Arka plan 
küçükresim|upright=1.14|Öğrenciler kelime öğretirken
Öğrencilerin birbirini öğretmesi fikri antik çağdan beri görülür.Seneca, Epistulae morales ad Lucilium, Kitap I, Mektup 7, Bölüm 8. Çoğu tarihsel örnekte bu yaklaşım, kısıtlı kaynaklara yanıt olarak geliştirilmiştir. Örneğin 19. yüzyıl başlarında küresel ölçekte yaygınlaşan Monitorial System adı verilen modelde Andrew Bell ve Joseph Lancaster daha büyük yaş gruplarını küçükleri eğitmek üzere kullanarak az kaynakla çok sayıda yoksul çocuğa eğitim vermeyi hedeflemiştir.

Öğrencinin öğretirken öğrenmesini bilinçli biçimde geliştirmeyi konu alan sistematik araştırmalar 20. yüzyılın ortasında belirginleşti.

1980’lerin başında Jean-Pol Martin özellikle yabancı dil olarak Fransızca öğretiminde öğrencilerin birbirine öğretmesini sistemli bir çerçeveye oturtmuş ve çok sayıda yayında kuramsallaştırmıştır. Bu yaklaşım Almancada Lernen durch Lehren ya da kısaca LdL olarak anılır. Yöntem başlangıçta Almanya’daki disiplin ve ezbere dayalı öğretim geleneği nedeniyle dirençle karşılandı. Bununla birlikte LdL kısa sürede ortaöğretimde yaygınlaştı ve 1990’larda yükseköğretimde de kurumsal bir çerçeve kazandı. 2008’de Martin emekli olduktan sonra yöntemin geliştirilmesi ve yaygınlaştırılmasında Joachim Grzega daha görünür bir rol üstlendi.

 LdL yöntemi 
Martin’in LdL kuramında etkileşim hâlindeki ana kavramlar arasında düşünme süreçleri (kavramsallaştırma), kontrol, antinomiler, diyalektik düşünme, keşifçi davranış, bilişsel harita, akış etkisi, yukarıdan-aşağıya/aşağıdan-yukarıya süreçler, merkezcil/merkezkaç güçler, sinirsel davranış, doğrusallık/doğrusal olmama, homeostaz, bütünleşme/ayrışma, merkezileşme/merkezsizleşme, öz-dönüşlülük ve tutarlılık sayılır.Lernen durch Lehren: Konzeptualisierung als Glücksquelle. In: Olaf-Axel Burow, Stefan Bornemann (haz.), Das große Handbuch Unterricht & Erziehung in der Schule. Carl Link Verlag, 2018, s. 345–360. ISBN 978-3-556-07336-0

küçükresim|left|Martin’e göre beynin yapısından esinlenen LdL modeli
Öğretmenin hazırlığı sonrasında öğrenciler hem kendi öğrenmelerinden hem de öğretme sürecinden sorumlu olur. Yeni içerik küçük birimlere bölünür ve en fazla üç kişilik öğrenci grupları oluşturulur. Öğrenciler, akranlarına öğretmek için farklı yöntemler denemeye teşvik edilir. Amaç yalnızca içeriğin öğrenilmesi değildir. Yöntem aynı zamanda saygı, planlama, problem çözme, topluluk önünde konuşma ve iletişim gibi yaşam becerilerinin gelişimini destekler. Öğretmen süreç boyunca etkin kalır, gerektiğinde ek açıklama yapar ve hem öğreten hem öğrenen öğrencileri destekler.

LdL, özel ders bağlamındaki tutorlüktan farklıdır çünkü sınıf içinde ve öğretmen desteğiyle yürütülür. Öğretmenlik uygulaması olarak anlaşılan öğretmen eğitimi kapsamındaki student teachingten de ayrılır.

 “Plastik ornitorenk” yöntemi 
küçükresim|Sınıfta “plastik ornitorenk” yaklaşımı
Yakın bir teknik, cansız bir nesneye anlatımı merkeze alan plastik ornitorenk öğrenmesi yaklaşımıdır. Araştırmalar, bir konuyu bir nesneye öğretiyormuş gibi açıklamanın anlama ve kalıcılığı artırabildiğini göstermiştir. Benzer bir uygulama, yazılım geliştirmede kodu satır satır bir nesneye açıklayarak hataları bulmayı amaçlayan rubber duck debugging tekniğidir.

küçükresim|upright|Richard Feynman’dan esinlenen Feynman tekniği
Buna akraba bir süreç olan Feynman tekniğinde kişi bilgiyi bir çocuğun anlayacağı yalınlıkta yazar ve açıklayamadığı kısımları yeniden çalışır.

 Ters yüz öğrenme ve öğretme 
Geleneksel ders anlatımı, ters-yüz sınıf yaklaşımıyla harmanlanabilir ya da buna dönüştürülebilir. Her ders öncesi ve sonrası öğrencilerden Likert ölçeği ile anonim geri bildirimler toplanarak sürekli izleme yapılabilir. Planlı derslerde öğretmen materyali bir hafta önceden paylaşır. Küçük gruplar konuları ev ödevi yerine hazırlar ve sınıfta sunar. Uzman öğretim elemanı oturum sonunda tartışır, tamamlar ve geri bildirim verir. Bu düzende öğretmen bir koç olarak hazırlık ve performans sürecini destekler.

 İnsan–robot etkileşiminde LdL’nin uygulanması 
LdL ilkeleri, insan–robot etkileşimi tasarımlarına da uyarlanabilir. Bir modelde robot, önce uzman gözetiminde beceriyi öğrenen bir “öğrenci” gibi çalışır. Ardından bu beceriyi acemilere öğretir, açıklar, gösterir ve değerlendirme yapar. Öğretme süreci robota kendi bilgisini sınama ve geliştirme olanağı sağlar. Roller arasında öğrenci, işbirlikçi ve öğretici olarak esnek geçiş yapabilen robotların uzun dönemli bilgi tutma ve uyum yetenekleri güçlenir.

 Ayrıca bakınız 
 Etkin öğrenme
 Öğrenme kuramı

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
Lernen durch Lehren resmî sitesi 12/2018 arşivi
 Learning by teaching, Nellie Deutsch, 2017
 Protege effect: Learning by teaching, Ontario, 2014
 Learning by teaching, Germany, 2004
 Learning by teaching, Teaching Methodology, 2022
 Jean-Pol Martin & Simon Kolbe söyleşisi, 2023

Kategori:Öğrenme yöntemleri
Kategori:Eğitim uygulamaları
Kategori:Pedagoji
Kategori:Alternatif eğitim
Kategori:İlerlemecilik
Kategori:Uygulamalı öğrenme