Altach

küçükresim
Altach, Avusturya'nın en batısında bulunan, Vorarlberg eyaletindeki Feldkirch ilçesinde yer alan küçük ama hareketli bir belediyedir. Deniz seviyesinden 412 m yükseklikte olup, kuzeyde Hohenems, doğuda Götzis ve Mäder, güneyde ise İsviçre'nin St. Gallen kantonuna bağlı Oberriet ve Diepoldsau ile komşudur. Tarihsel olarak Habsburg egemenliğinde olan Altach, Napolyon Savaşları sırasında kısa süreliğine (1805–1814) Bavyera kontrolüne geçmiştir; 1861’den itibaren Vorarlberg eyaletine bağlı hale gelmiştir ve 1945–1955 yılları arasında Fransız işgali altında kalmıştır. Eyaleti bölgesel merkezlere ve komşu ülkelere bağlayan demiryolu ağının bir parçası olan Altach tren istasyonu, Vorarlberg banliyö hattı S1 tarafından Bregenz–Feldkirch güzergâhında işletilmekte olup, Feldkirch, Dornbirn ve Innsbruck gibi şehirlere doğrudan erişim sunmaktadır. Ayrıca, Altach’ın futbol kulübü SC Rheindorf Altach, Avusturya Futbol Birinci Ligi’ne (Bundesliga) yükselmiş olup, bölgenin spor yaşamına önemli katkıda bulunmaktadır.

 Tarihi 
Altach’ın en eski izleri, Keltler ve Romalıların bölgeyi yerleşime açtığı MÖ 6.–MÖ 1. yüzyıla dek uzanır; bu bölgede yaşamın çok eskilere dayandığını gösterir. İlk yazılı belge, 1249 yılına ait olup bu isimle anılması anlamlı bir yapılaşmanın varlığını işaret eder. 1260’ta “Althabruggi” adıyla Alte Ach üzerindeki köprü, kuzey–güney ulaşımdaki önemini göstermiş; 1311’de Montfort-Feldkirch kontlarına bağlanmış, 1375’te ise Habsburg hakimiyetine dâhil edilmiştir. Yaklaşık 1400’lerde Rheintal’e gelen Walser yerleşimleriyle etnik mozaik zenginleşmiş; 1500’lerde mısır gibi tahıl ürünlerinin nakliyesiyle Altach-Bauern bir yük limanı hâline gelmiştir. Modern anlamda siyasi bir kimlik kazanmaya 1801’de komşu Götzis'ten resmî olarak ayrılarak başlamış, ardından 1805–1814 arasında Bavyera’ya bağlanmış, Habsburg – Vorarlberg yönetimine 1861’den itibaren tam olarak dâhil olmuştur. 1872’de demiryolu istasyonu açılmış; köy, gün geçtikçe küçük yerleşimden hareketli bir topluluğa dönüşmüştür. Resmî dernekleşme süreci de 19. yüzyılda hızlanmış; 1870’te kurulan Viehversicherungsverein hayvancılık, 1872’de kurulan kilise korosu gibi ilk sivil örgütler, bir arada yaşamı desteklemiş ve kültürel bağları güçlendirmiştir.

 Kültür 
küçükresim|Altach'da düzenlenen bir müzik festivali
Altach kültür açısından oldukça zengin ve çeşitliliğe sahip bir ilçedir. Burada sanatın farklı kollarını günlük yaşamın bir parçası haline getiren dinamik bir yapı bulunur. 2019’dan bu yana çalışan Galerie Vor-Ort, sıradan bir yerleşim bölgesinin ortasındaki konteyner içinde, yerel ve çağdaş sanat eserlerine hayat veriyor; sanat meraklılarını 7/24 sergilere davet ediyor. Ayrıca radikal eğitim tarzıyla öne çıkan Freie Montessori Schule, 1981’de kurulmuş, 2019’dan itibaren Avusturya’nın ilk Budist-okullu Montessori modeli olarak dikkat çekiyor.

Tiyatro meraklıları için 1978’den beri aktif olan Theaterkreis Altach, “Kultober” adlı yıllık festival kapsamında tiyatro, müzik ve kabare sunumlarıyla yerel sahneyi besliyor. Konserler ise klasik, kilise ve organ dinletileriyle renkleniyor; özellikle Nikolaus Kilisesi’nde düzenlenen “Soireen”, alt saatlerin atmosferinde ruhani ve müzikal deneyimler sunuyor. 1972 yapımı Rieger orgu, 2011’den beri bu konserlere eşlik ediyor. Geleneksel ve çağdaş el sanatları, yerel üretim ve gastronomi de Altach kültüründe büyük yer tutuyor. Kasım–Aralık aylarında düzenlenen bölgede oldukça ün kazanmış Krömlemarkt’ta (Advent pazarı) onlarca el yapımı ürün, yereli çağıran yöresel tatlar ve caz müziği eşliğinde bambaşka bir atmosfer yaşanıyor. Yine yerel üreticiler kış pazarı dışında Dorfmarkt gibi yaz mevsimi etkinliklerinde kendini gösteriyor; günlük el işi, gençlik aktiviteleri ve canlı müzikle dolu bir ortam yaratıyor. Son olarak, Altach’ta 50’den fazla aktif kulüp ve dernek (müzik toplulukları, kilise korosu, spor takımları, gönüllü itfaiye vb.) bulunuyor. Bu sivil toplum ağları, yıllık Vereinsmesse gibi organizasyonlarla toplumsal bağlılığı güçlendiriyor.

 Dil 
Altach’ta konuşulan dil, Avusturya’nın resmî dili olan Almanca’dır; ancak bu bölgede kullanılan Almanca, özellikle Vorarlberg Alman Lehçesi (Vorarlbergerisch) adı verilen, İsviçre Almancası’na (Schweizerdeutsch) oldukça yakın bir Alemanca (Alemannik) ağız grubuna aittir. Bu lehçe, kelime hazinesi, telaffuz ve dil yapısı bakımından Almanya’nın kuzey ve doğusundaki Standart Almanca’dan belirgin şekilde farklılık gösterir. Örneğin, “ben geliyorum” anlamına gelen Hochdeutsch “ich komme” ifadesi, yerel ağızda “i kum” şeklinde söylenebilir. Bölge halkı arasında günlük yaşamda ağırlıklı olarak bu yerel lehçe kullanılırken; eğitim, resmi yazışmalar ve medyada Standart Almanca tercih edilir. Sınır komşusu olan İsviçre ve Lihtenştayn’la kültürel ve dilsel benzerlikler de çoktur; bu da Altach’ın çokkültürlü ama aynı zamanda yerel bağlılıkları güçlü bir dil ortamına sahip olmasını sağlar. Genç nüfus arasında internet ve eğitim yoluyla Standart Almancaya hâkimiyet yaygınlaşsa da, yaşlı kuşak hâlâ yoğun biçimde bölgesel ifadeleri kullanmayı sürdürmektedir.

 Din 
Altach’ta dinî yapı, büyük ölçüde bölgesel ve göçmen kökenli nüfusla şekillenmiştir. Geleneksel olarak hâkim olan Roma Katolik inancı, Altach’taki Nikolaus Kilisesi çevresinde yoğunlaşır; bu yapı, Feldkirch piskoposluğuna bağlıdır ve hâlâ aktif bir cemaat yaşamının merkezini oluşturur. Vorarlberg genelinde nüfusun yaklaşık %61’i Katolik, %7,6’sı diğer Hristiyan mezheplerine mensuptur; ikinci büyük dinî grup ise yaklaşık %13 ile İslam’dır. Bu çeşitliliği temsil eden en somut simge ise 2 Haziran 2012 tarihinde açılan Altach İslâmî Mezarlığıdır (Islamischer Friedhof Altach). Yaklaşık 700 mezar kapasiteli bu mezarlık, bölgedeki Müslümanların ritüellerine uygun cenaze törenlerine olanak tanımak üzere inşa edilmiş ve mimarı Bernardo Bader tarafından tasarlanmıştır; 2013’te Aga Khan Mimarlık Ödülü’ne layık görülmüştür. İslâmî mezarlığın, katılımcı bir toplum inşâsının sonucu olarak Katolik kilise, yerel yönetimler ve Müslüman cemaat arasındaki iş birliğiyle hayata geçirilmiş olması, Altach’ın dinler arası diyalog ve uyum açısından model teşkil eden bir yer olduğunu gösteriyor. Böylece Altach, Katolik geleneğe sadık kalırken aynı zamanda Müslüman nüfusun dinsel ihtiyaçlarına da resmi ve saygılı bir yer sağlamakta, çok dinli ve dahil edici bir toplum dokusunu yansıtmaktadır.

 Eğitim 
Altach, Avusturya’nın genel eğitim yapısına uygun olarak organize edilmiş kapsamlı bir yerel eğitim altyapısına sahiptir. Belediyede hem ilkokul (Volksschule) hem de ortaokul (Mittelschule) düzeyinde devlet okulları aktif şekilde hizmet vermekte; bu okullarda eğitim dili Standart Almancadır ancak yerel Vorarlberg lehçesi gündelik iletişimde etkisini korur. Ayrıca 1981’de kurulan Freie Montessori Schule Altach, bölgenin alternatif pedagojik yaklaşımlara açık olduğunun göstergesidir. Bu okul, özellikle bireysel öğrenme hızını esas alan yapısıyla dikkat çekerken, 2019’dan itibaren Avusturya’nın ilk Budist temelli Montessori okulu unvanını alarak hem ulusal hem de uluslararası düzeyde tanınmıştır. Öğrenciler genellikle Feldkirch veya Dornbirn gibi daha büyük merkezlerdeki liselere veya meslek okullarına devam ederken; Altach’taki eğitim kurumları, özellikle temel eğitimde güçlü bir sosyal aidiyet ve topluluk temelli yaklaşım sunar. Ayrıca belediye, okul dışı öğrenme süreçlerini destekleyen kütüphane, müzik okulu, gençlik kulüpleri ve çevresel eğitim programları gibi etkinliklerle eğitimi toplumsal yaşama entegre etmeyi hedefler. Bu yönüyle Altach, sadece geleneksel eğitimi değil, aynı zamanda bireyin bütüncül gelişimini önemseyen çağdaş bir eğitim vizyonuna sahiptir. Altach, küçük bir belediye olması nedeniyle kendi sınırları içinde herhangi bir üniversiteye sahip değildir. Ancak yerleşim yerinin konumu, çevresindeki önemli eğitim merkezlerine yakınlığı sayesinde yükseköğretime erişimi oldukça kolay kılar. Altach’ın doğrudan komşusu olan Dornbirn şehri, Vorarlberg Uygulamalı Bilimler Üniversitesi’ne (Fachhochschule Vorarlberg – FHV) ev sahipliği yapar. Bu üniversite özellikle mühendislik, işletme, sosyal bilimler ve dijital teknoloji alanlarında uygulamalı eğitim sunan prestijli bir kurumdur. Altach’tan Dornbirn’e tren veya araçla ulaşım sadece 15–20 dakika sürmektedir.

 Ekonomi 
Altach’ın ekonomisi, güçlü yerel yapı, düşük işsizlik ve aktif kamu yatırımlarıyla dikkat çeker. 2020 itibarıyla 450 işletme ve 482 işyeri faaliyet göstermekte olup, yaklaşık 2.059 kişinin istihdam edildiği bu yapının %81,6’sı komşu belediyelere iş için göç etmektedir . Çalışma çağındaki nüfusun %77,9’u aktif çalışmakta olup, işsizlik oranı sadece %3,0 ile oldukça düşük seviyelerdedir . Bölgede öne çıkan firmalardan biri olan “STEURER Trocknungs‑ und Aufbewahrungssysteme GmbH” yaklaşık 40 kişi istihdam etmekte ve yıllık 8,4 milyon € ciroya sahiptir, bu da Altach’ın orta ölçekli sanayi yetkinliğini göstermektedir. Belediye bütçesi yıllardır sürekli olarak rekor seviyelere çıkarak altyapı, enerji verimliliği ve konut projeleri için önemli harcamalar yapmaktadır; örneğin 2024 yılı bütçesi 31,4 milyon €, 2022 ise 35,1 milyon € olarak gerçekleşmiş, finansmanın bir kısmı kredi yoluyla sağlanmıştır. Ayrıca Altach, ENERGIEINSTITUT Vorarlberg’in e5 programı kapsamında aktif rol alarak, pasif‑haus standartlı KOM etkinlik salonu, biyokütle ısıtma ağı, LED sokak aydınlatması ve fotovoltaik gibi sürdürülebilir enerji projeleriyle öncü bir “yeşil ekonomi” profili çizmektedir. Bu yönleriyle Altach, hem canlı özel sektör faaliyetleri hem de güçlü kamu yatırımlarıyla dengeli, sürdürülebilir ve modern bir ekonomi sunmaktadır.

 Spor 
küçükresim|SC Rheindorf Altach Logo
Altach, spor açısından özellikle futbol başta olmak üzere birçok branşta aktif bir yerleşimdir ve bölgesel kimliğini sportif başarılarla pekiştirmiştir. En dikkat çekici kulüp, 1929’da kurulan ve 2006’dan bu yana zaman zaman Avusturya Bundesliga’da (Birinci Lig) mücadele eden SC Rheindorf Altach (SCR Altach) futbol takımıdır. Takım, Altach’ta bulunan Cashpoint Arena adlı 8.500 kapasiteli modern stadyumda maçlarını oynar ve küçük bir belediyenin üst düzey profesyonel futbol arenasında temsil edilmesi açısından dikkat çeker. Altach halkı bu takıma büyük ilgi gösterir; özellikle gençler için düzenlenen altyapı programları, kulübün sosyal etkisini artırır. Futbol dışında, Altach’ta basketbol ve voleybol gibi salon sporları da yaygındır. Belediye destekli spor salonlarında amatör düzeyde takımlar antrenman yapar ve yerel liglerde mücadele eder. Ayrıca Turnerschaft Altach (TS Altach) çatısı altında cimnastik, hentbol, atletizm ve masa tenisi gibi dallarda faaliyet gösteren birçok amatör spor grubu bulunur. Yaz ve kış aylarında düzenlenen spor kampları, çocuk ve gençlere yönelik bisiklet, koşu ve yüzme etkinlikleriyle birlikte Altach, sporun yalnızca rekabet değil aynı zamanda sağlıklı yaşam kültürünün bir parçası olarak benimsendiği bir topluluk örneği sunar. Tüm bu branşlar ve kulüpler, belediyenin desteklediği etkinliklerle güçlendirilerek sporu sadece rekabet değil, dayanışma ve toplumsal bağ kurma aracı olarak yaşatır.

 Kaynakça 

Kategori:Vorarlberg'in şehirleri