Erzincan'ın Zaptı (1514)

Erzincan'ın Zaptı, 1514 yılında gerçekleşen Çaldıran Seferi sırasında Osmanlı ordusunun, doğu ilerleyişi esnasında Safevî topraklarına ilk büyük girişi olarak kabul edilir.

 Öncesi 
Çaldıran Muharebesi, 23 Ağustos 1514'te Osmanlı padişahı Yavuz Sultan Selim ile Safevî hükümdarı Şah İsmail arasında Van'ın kuzeydoğusundaki Çaldıran Ovası'nda gerçekleşti. Muharebe Osmanlı galibiyetiyle sonuçlandı. Muharebe sonucunda Şah İsmail savaş meydanından kaçmak zorunda kaldı, bu olay Şah İsmail'in prestijini sarstı. Savaş meydanından kaçan Şah İsmail'in geride bıraktığı hazinesi, eşyaları ve haremi Taçlı Hanım Vidin, Osmanlı askerleri tarafından ele geçirildi.

Savaş sonrasında galip Osmanlı askerleri daha çok toprak ele geçirmek istediler ve 6 Eylül 1514'te Safevi başkenti olan Tebriz'e girdiler. Osmanlı ordusu Tebriz'den Karabağ'a yöneldi, fakat bazı devlet adamlarının kışkırtmaları ile yeniçerilerin isyan etmesi üzerine Sultan Selim, Amasya'ya geri döndü.

 Zapt 
Osmanlı ordusu, 1514 yazında Erzincan'a ulaştığında Safevî kuvvetleri bölgeden çekilmişti. Böylece şehir, bir çatışma yaşanmadan Osmanlı denetimine geçti.

 Osmanlı kontrolünde Erzincan 
Osmanlı idaresi döneminde, 17. yüzyılda yaşanan bazı isyanlar dışında Erzincan'da önemli bir olay meydana gelmemiştir. Şehrin sınırlara uzak konumu nedeniyle 19. yüzyıla kadar genellikle ordu birlikleri için bir konaklama noktası olarak kullanılmıştır. Ancak 19. yüzyılda meydana gelen Rus istilalarıyla birlikte Erzincan askerî açıdan yeniden önem kazanmış, bölgedeki hareketler için bir üs haline gelmiştir. Yüzyılın ikinci yarısında sınır hattının Erzurum'a yaklaşması üzerine Osmanlı dördüncü ordusunun müşirlik merkezi Erzincan'a taşınmıştır. Bu dönemde, Ermeni isyanlarının bazıları Erzincan ve çevresinde etkili olmuş, benzer olaylar I. Dünya Savaşı sırasında da tekrar yaşanmıştır. Erzincan, 24 Temmuz 1916 tarihinde Rus ordusu tarafından işgal edilmiş, 26 Şubat 1918'de Osmanlı kuvvetlerince geri alınmıştır.

Erzincan, Osmanlı idaresine girdikten sonra fizikî yapı ve nüfus açısından gelişme göstermiştir. 1516-1518 tahririne göre şehirde yedi Müslüman ve on üç Hristiyan mahallesi bulunmaktaydı. Mahalle sayısı sonraki tahrirlerde sabit kalmakla birlikte nüfus artışı gözlemlendi. 1530'da nüfus 5.000 civarına, 1591'de ise yaklaşık 6.500'e ulaştı. 16. yüzyıl başlarında nüfusun %55'ini Müslümanlar oluştururken, yüzyılın sonunda oran Hristiyanlar lehine değişmiştir. Şehirde bu dönemde üç cami, on medrese, sekiz zaviye ve çeşitli dini yapılar faaliyet göstermekteydi.

17. yüzyılda da Erzincan gelişmeye devam etti. Evliya Çelebi, 1647'de şehrin 2.000 civarında ev barındırdığını ve nüfusunun yaklaşık 10.000 olduğunu aktarmaktadır. 1784'te yaşanan büyük deprem sonrası şehir ağır hasar görmüş, ancak toparlanmıştır. 19. yüzyıl sonunda Erzincan'ın nüfusu 23.000 olup bunun 15.000'i Müslümandı.

 Ayrıca bakınız 
 Osmanlı-Safevi ilişkileri

 Kaynakça 

 Özel 

 Genel 



 Koç, Bekir. “1514 Çaldıran Seferi'nin Erzincan ve Çevresindeki Yansımaları.” *Erzincan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi*, cilt 5, sayı 2, 2012, ss. 1–22.



Kategori:1514'te çatışmalar
Kategori:Osmanlı-İran savaşları
Kategori:I. Selim
Kategori:Osmanlı İmparatorluğu'nun muharebeleri
Kategori:Erzincan ili tarihi