Eirenis levantinus

Eirenis levantinus veya Levanten Yılanı olarak bilinen Colubridae familyasından Eirenis cinsine ait zehirsiz bir yılan türüdür. Levant bölgesine dağılmış olan bu tür, benzersiz ekolojik adaptasyonları, davranışları ve biyolojik çeşitliliğin korunmasına yönelik potansiyel etkileri nedeniyle bilimsel ilgi görmüştür.

 Etimoloji 
Latince adı Eirenis lavantinus olan türün Türkiye'de yaygın olarak bilinen adı "Levanten Yılanı"dır. Diğer yaygın adı ise "Levant Cüce Yılanı" dır.

 Tanımlanması 
Eirenis levantinus ilk kez 1993 yılında Alman herpetolog Josef Friedrich Schmidtler tarafından Adana'nın Karaisalı ilçesinin 6 km güneybatısında, deniz seviyesinden 240 metre yükseklikte keşfedilmiştir. E. levantinus'un taksonomisi yıllar içinde revizyonlardan geçmiş ve Eirenis cinsi içindeki sınıflandırması moleküler analizler ve morfolojik özelliklerle doğrulanmıştır.

 Anatomi ve fizyoloji 
Küçük ve ince yapılı bir yılan olan Eirenis levantinus, bir kalem çapındadır ve 35-40 cm uzunluğa ulaşabilir. Göz bebekleri yuvarlak olan bu türün vücudunu kaplayan pullar karinasız yapıdadır. Görünüş itibarıyla Eirenis Modestus'a benzer. Baş ince yapılıdır ve vücuttan belirgin şekilde ayrılmaz  İris siyahtır, bu nedenle göz bebeği zor seçilir. 

Başın üst kısmında ve gözler arasında koyu renkli bir bant bulunur. Bunun yanı sıra, parietal pulların çoğunu örten geniş bir bant daha vardır. Bu bant, genellikle ense bölgesindeki koyu renkteki geniş banttan sarı bir şerit ile ayrılır. Orta siyah bant bazı bireylerde enseye doğru uzanarak sarı bandı ortadan ayırabilir. Ense bandı öne doğru kıvrılarak arka supralabial pullara kadar ulaşır. Türkiye'de yaşayan bireylerde ense bandının arka kenarı düz bir hat izler ve boynun yanlarına doğru alçalır. Bu durum, Eirenis barani'de görülen desene benzerlik gösterir. Lübnan ve İsrail'deki bireylerde ise ense bandının arka kısmı, kenarlarda açık renkli şeritlerle ikiye ayrılır. Zaman zaman ense bandının arka kenarında küçük siyah beneklere rastlanabilir.  

Sırt rengi sarımsı kahverengiden kırmızımsı kahverengiye kadar değişiklik gösterir. Her sırt pulu üzerinde koyu kahverengi bir bant bulunur.  

 Habitat 
E. levantinus, dağlık bölgeler de dahil olmak üzere çoğunlukla kayalık habitatlarda bulunur ve karmaşık arazilerde olağanüstü bir gezinme yeteneği sergiler. Bu tür, Levant bölgesinin çeşitli yerlerinde tespit edilen belirli popülasyonlarla düzensiz bir dağılım gösterir. Çoğunlukla Doğu Akdeniz kıyı şeridinde, seyrek çalılık bitki örtüsüne sahip kuru taşlık yamaçlarda görülür. Bu tür, meşe ormanları gibi Akdeniz iklimi'nin uygun olduğu alanlarda bulunur. Bunun dışında, meyve bahçeleri ve zeytinliklerde de bulunabilir.

Araştırmalar, E. levantinus'un dağılımının rakım, iklim ve substrat bulunabilirliği gibi faktörlerden etkilendiğini ve kireç taşı oluşumlarıyla karakterize alanları tercih ettiğini göstermektedir. Kurak ve yarı kurak ortamlara çok uygundur ve günün sıcak saatlerinde kaya çatlaklarında ve oyuklarda barınabilir. Türe ait örnekler, deniz seviyesinden ortalama 1100 metre (3608 ft) ila 1800 m (5905 ft) rakımlarda görülebildiklerini göstermektedir.

Levanten Yılanı, Türkiye'nin güneyi (özellikle Hatay, Adana, Mersin, Osmaniye ve Gaziantep), Suriye'nin batı kıyıları ve Hermon Dağı bölgesi, Lübnan'ın tamamı ve İsrail'in kuzey kesimleri (Golan Tepeleri) uygun biyotop bulduğu yerlerde yayılmıştır. Nisan 2007'de, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin Girne kazasına bağlı Lapta yakınlarındaki Girne Dağları'nın batı kesiminde, Akdeniz dağlık ormanında üç Eirenis (Pediophis) levantinus saptandı. 

 Beslenme, üreme ve etoloji 
Eirenis levantinus, avını doğrudan yutan etobur bir türdür. Beslenme alışkanlığı genelde avlayabildiği böcekler, örümcekler ve küçük araknidler gibi çeşitli canlılar üzerinde yoğunlaşır. Ayrıca, kırkayaklar, akrepler ve ara ara küçük kertenkeleleri de avladığı düşünülmektedir. Beslenme davranışlarına dair gözlemler, E. levantinus'un kayalık çıkıntıların yakınında avını sabırla pusuya düşürerek otur-bekle stratejisini kullandığını göstermektedir. Beslenme alışkanlıkları, yerel omurgasız popülasyonlarının düzenlenmesine katkıda bulunarak onu ekosistemin ayrılmaz bir parçası haline getirir.

Levanten Yılanı yumurtlayarak çoğalan bir türdür. Üreme yönleri, devam eden araştırmaların konusu olmaya devam etmektedir. Mevcut sınırlı veriler,  dişilerin kayalık zeminlerde gizli yerlere küçük yumurtalar bıraktığını göstermektedir. Yavruların kuluçka dönemi ve gelişim aşamaları henüz kapsamlı bir şekilde belgelenmemiştir ve bu da E. levantinus'un üreme biyolojisinin daha fazla araştırılması gerektiğini vurgulamaktadır.

Uysal karakterli bir tür olan E. levantinus, kolay kolay ısırmaz ve nazik hareketler sergiler. Aşırı şekilde sıkıştırılmadığı veya kendini ciddi tehdit altında hissetmediği sürece ısırmaz. Zehirsiz bir tür olduğu için insan hayatı açısından tehlikeli değildir.

 Statüsü 
Nispeten geniş dağılımı, büyük popülasyonunun olduğunun tahmin edilmesi, çok sayıda korunan alanda bulunması, belirli bir habitat değişikliğine tolerans göstermesi ve daha fazla tehdit altındaki bir kategoriye dahil edilmeye hak kazanacak kadar hızlı bir şekilde azalmasının muhtemel olmaması nedeniyle Eirenis levantinus'a dönük belirli bir tehdit tespit edilmemiştir ve herhangi bir koruma önlemine ihtiyaç duyulmamaktadır. Bu nedenle Dünya Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği (IUCN) bu türü asgari endişe altındaki türler kategorisinde listelemiştir. 

E. levantinus şu anda nesli tükenme tehlikesi altında olan türler arasında listelenmemiş olsa da, habitat bozulması, kentleşme ve iklim değişikliği gibi sebeplerden dolayı potansiyel tehditlerle karşı karşıyadır. Türkiye, Lübnan ve İsrail'deki korunan alanlarda bulunan bu tür, tehdit altında olduğu düşünülen İsrail'de ise ulusal mevzuatla korunmaktadır.  

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 



Kategori:Eirenis
Kategori:Türkiye'deki sürüngenler
Kategori:Lübnan'daki sürüngenler
Kategori:Suriye'deki sürüngenler
Kategori:İsrail'deki sürüngenler
Kategori:Josef Friedrich Schmidtler tarafından adlandırılmış taksonlar
Kategori:1993'te tanımlanan sürüngenler