Karate kata

Kata ( ya da daha geleneksel olarak 型; kelime anlamı: "biçim"), tek başına ya da ikili olarak uygulanan ayrıntılı hareket dizilerini tanımlayan bir Japonca sözcüktür. Karate katası, adım atma ve dönüşlerle birlikte çeşitli hareketlerden oluşan belirli bir dizi şeklinde icra edilir; bu sırada kusursuz formun korunmasına özen gösterilir. Kata, bir dövüşün bire bir tasviri olmayıp, bir duruştan diğerine geçişin ve akışın gösterimidir; öğrencinin doğru form ve pozisyonu öğrenmesini sağlar ve her hareketin olası kullanım senaryolarını hayal etmesini teşvik eder. Karateciler, hayali olayları açıklamak amacıyla katanın "okunması" uygulamasını yaparlar ki bu, bunkai olarak bilinir. Pek çok kata vardır ve her birinin birçok küçük varyasyonu bulunur.

Kökenler
Kata, eski Çinli dövüş sanatçıları tarafından uygulanan eşli saldırı ve savunma alıştırmalarından ortaya çıkmıştır. Bunlara, beş farklı hayvanın dövüş yöntemlerine göre adlandırılan "beş form yumruğu" ya da "beş kalıp" denirdi. Bu formlar Okinawa'ya getirilmiş ve yeni katanın geliştirilmesi için temel olarak kullanılmıştır.

Kata, alıştırmaların savunma bölümlerinden alınan hareket dizilerinin birleştirilmesiyle oluşturulmuş tekli formlar halinde ortaya çıkmıştır. Başlangıçtaki formlar yalnızca hareket zincirlerinden ibaretken, kata'nın eğitim alanlarına uygun şekilde icra edilebilmesi için çeşitli kurallar geliştirilmiştir.

Öğretim
Geleneksel olarak, kata aşamalar halinde öğretilir. Öğrenci bilgi ve deneyim kazandıkça, önceden öğrenilen kata'lar daha iyi teknik veya güç göstermek amacıyla tekrar edilir. Öğrenciler sınavlarda, öğrendikleri tüm kata'ları tekrarlamakla birlikte, bunları daha yüksek bir kalite düzeyinde icra etmeleri beklenir.

Bir teknikler kütüphanesi olarak kata'nın, düzenli tekrar yoluyla en iyi şekilde işlediği kabul edilir. En temel kata bile, karate uygulayıcıları tarafından antrenman boyunca sürekli icra edilir. Bu tekrarın tekniği mükemmelleştirdiğine, bedeni güçlendirdiğine ve nihayetinde karakter geliştiren bir hareketli meditasyon biçimi olarak işlev gördüğüne inanılır.

Karate'nin çeşitli ekolleri farklı kata'ları veya ortak bir çekirdeğin varyasyonlarını çalışır. Bu nedenle bazı kata'lar iki farklı adla bilinebilir; bunlardan biri Japonca, diğeri Okinawa veya Çince olabilir. Bunun nedeni, Gichin Funakoshi ve diğerlerinin, Karate'nin tüm Japonya'ya yayılmasına yardımcı olmak için birçok kata'yı yeniden adlandırmış olmasıdır.

Kata adları
Çin bağlantıları
108 sayısı Dharmî dinlerde mitolojik bir öneme sahiptir ve birçok geleneksel kata'da karşımıza çıkar. Bu sayı, özellikle kökeni Naha-te’ye dayanan ve Goju-ryu dahil olmak üzere çeşitli karate stillerinde kata adlarında önemli bir yer tutar. İleri düzey Gōjū-ryū kata’sı olan Suparinpei, Fuzhou lehçesinde kelime anlamı olarak “108” şeklinde çevrilir. Gojūshiho’daki gojushi ise Japonca’da “54”ün (108’in yarısı) okunuşudur. Diğer Gōjū-ryū kata’ları olan Sanseru (“36”) ve Seipai (“18”) ise 108'in çarpanlarıdır.

Ancak, Zen Budizmi ile karate arasındaki bu doğrudan bağ son dönemlerde hem modern bir Batılı yanlış yorumlama hem de 19. yüzyılın sonlarında birleşik Japonya'daki ulusal-dini homojenleştirme eğilimlerinin bir sonucu olarak geçerliliğini yitirmiştir.

108 sayısının kata'lardaki kökenine dair diğer görüşler arasında, Suikoden (Outlaws of the Marsh) efsanesinde geçen 108 kahraman ya da 12. yüzyılda yaşamış Çinli general Yue Fei’nin geliştirdiği Yibai Lingba Qinna (一百零八擒拿; “108 Kilitleme Tekniği”), Ying Sao (Kartal Eli) veya Ying Kuen (Kartal Yumruğu) sistemleri yer almaktadır. Bu teknikler daha sonra modern Çin boksuna, oradan da karateye etki etmiştir.

 Çeşitli stillerde icra edilen kata’lar 
Bazı kata'lar ve stiller burada yer almamaktadır; bunun sebebi yalnızca popülerlikleri, kata'larda yaygın kullanım durumları ya da farklı yönetim organları tarafından tanınıp tanınmamalarıdır.

 Kata  Gōjū-ryū Shitō-ryū Shōrin-ryū Shotokan Shuri-ryū Wadō-ryū Isshin-ryū Gensei-ryū Kyokushin Tōon-ryū Uechi-ryū Ryukyu Kempo Shindō jinen-ryū Shukokai Shōrinjiryū Kenkōkan Ananku     Evet  Evet    Evet      Evet      Evet  Bazı  Bazı Annan   Evet                  Evet  Evet  Annanko    Evet                  Evet  Evet  Ansan / Yantsu    Evet        Evet      Chinte    Evet  Bazı  Evet          Evet   Evet  Chintō / Iwa Ame / Gankaku    Evet  Evet  Evet    Evet  Evet  Evet       Evet  Bazı Evet Chinsu    Evet                     Fukyugata / Gekisai / Shinsei  Evet  Bazı  Bazı           Evet        Gojūshiho / Useishi    Evet  Evet  Evet        Evet  Evet     Evet Evet  Happiken                           Evet Jiin    Evet    Evet                   Evet  Jion    Evet    Evet    Evet             Evet  Evet Jitte    Evet  Bazı  Evet    Evet    Evet        Evet  Evet  Juroku    Evet                    Evet    Kururunfa  Evet  Evet                 Evet  Evet  Kusanku / Kanku / Bokanku   Evet  Evet  Evet  Evet  Evet  Evet  Evet  Evet    Evet    Evet Naihanchi / Tekki   Evet  Evet  Evet  Evet  Evet  Evet  Evet  Bazı      Evet    Evet Nipaipo / Neipai   Evet                      Evet  Evet  Niseishi / Nijushiho / NanDanSho   Evet  Bazı  Evet   Evet  Evet     Evet   Evet  Evet  Evet Bassai / Passai   Evet  Evet  Evet  Evet  Evet    Evet  Bazı      Evet  Evet  Bazı Enpi / Wansu / Wanshū   Evet  Evet  Evet  Evet  Evet  Evet  Evet  Bazı    Evet  Bazı  Evet Pinan / Heian   Evet  Evet  Evet   Evet  Evet  Evet    Evet Evet  Evet  Bazı Rōhai / Meikyo   Evet  Evet  Evet    Evet    Evet     Evet  Evet  Bazı Ryuko  Bazı     Bazı             Bazı     Saifā Evet  Evet            Evet   Evet  Evet Evet   Sanchin  Evet  Evet      Evet    Evet   Evet Evet  Evet  Evet  Evet  Evet   Evet Sankakutobi                            Evet Sanseiryu / Sanseryu  Evet  Evet                  Evet      Seichin                    Evet    Evet    Seipai  Evet  Evet            Evet  Evet        Evet  Evet   Seiryu                    Evet    Evet    Seisan / Hangetsu  Evet  Evet  Bazı  Evet    Evet  Evet  Evet      Evet  Evet  Evet   Bazı Seiyunchin / Seienchin  Evet  Evet          Evet  Evet  Evet    Evet  Evet    Shimpa   Evet                    Evet    Shisōchin  Evet  Evet                    Evet  Evet  Sōchin    Evet    Evet                Evet   Evet  Bazı Suparimpei / Pechurin  Evet  Evet    Bazı        Evet  Taikyoku / Kihon Bazı Evet  Bazı  Evet  Evet Bazı    Evet  Evet    Evet   Evet  Tenshin                       Evet        Tensho  Evet  Evet  Bazı    Evet        Evet         Evet  Ten No Kata    Evet  Bazı  Bazı                    Tsuki No Kata                  Evet          Unsu    Evet    Evet               Evet  Wanduan    Evet                    Wankan / Matsukaze    Evet  Evet  Evet        Evet           Evet  Bazı

 Kaynakça 

Kategori:Karate kata
Kategori:Japon savaş sanatları