Tezonisi

Tezonisi (Gürcüce: ტეზონისი), tarihsel Tao bölgesinde ortadan kalkmış bir köydür. Yerleşim alanı Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı Sarısaz mahallesinin sınırları içinde bulunmaktadır.

Tarihçe

Tezonisi köyünün bulunduğu Tao bölgesi, Orta Çağ'da Gürcistan'ın sınırları içinde yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir. Günümüze yıkık halde ulaşan Tezonisi Kilisesi de bu dönemden kalmış olmalıdır.2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2017, s. 238  ISBN 978-9941-9470-8-7

Tezonisi köyü, 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterinde "Tezonis" veya "Tazonis" olarak geçer. Bu tarihte köy, Oltu sancağının Güney nahiyesine bağlıydı. Köyde sadece Müslüman olmuş 4 hane bulunuyordu.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 76.  ISBN 978-9941-25-828-2

Tezonisi köyü, sonraki Osmanlı tahrir defterlerinde yer almamıştır. Nitekim, günümüzde Tezonisi Kilisesi'nin sınırları içinde yer aldığı Zardenisi (Sarısaz) köyü Osmanlı cebe defterinde (1694-1732) bir köy olarak kaydedilmiş olduğu halde Tezonisi bu defterde geçmemektdedir. 

Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili, Oltu bölgesine 1907 yılında yaptığı araştırma gezisinin notlarında, Cucurusi köyünün güneyinde ve Zardenisi köyünün yakınında yıkık kilisenin bulunduğu yerden "Tezonisi" (ტეზონისი) olarak söz etmiştir. Takaişvili'nin sadece kiliseden söz edip bir yerleşimden söz etmemiş olması, Tezonisi köyünün daha önce boşalmış olduğunu göstermektedir.

Tezonisi köyünün  Sarısaz mahallesinin 2 kilometre kuzeybatısında bulunduğu Tezonisi Kilisesi'nin yerinden dolayı bilinmektedir. Bu köyden geriye, Hristiyan nüfusun yaşadığı dönemdeki ibadet yeri olan Tezonisi Kilisesi kalmıştır.2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2017, s. 238  ISBN 978-9941-9470-8-7

 Kaynakça 

Kategori:Oltu'nun mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti