Sanda (spor)

Sanda (), önceki adıyla Sanshou (), Çin'in resmi kickboks ve tam temaslı dövüş sporudur. Çince'de "Sanda" aslen Taolu (önceden belirlenmiş formlar) ile karşıt olarak, bağımsız teknik ve dövüş uygulamalarını ifade eder.

Sanda, başlangıçta Çin Halk Kurtuluş Ordusu tarafından geliştirilen ve geleneksel Çin savaş sanatları ile modern dövüş tekniklerinin sentezine dayanan bir dövüş sistemidir. Sanda; boks, tam temas kickboks (yakın mesafe hızlı yumruk ve tekmeler), güreş, takedown, fırlatma, süpürme, tekme yakalamaları ve bazı müsabakalarda dirsek ve diz vuruşlarını da içerebilir.

Wushunun gelişiminin bir parçası olarak, Çin hükûmeti tarafından Sanda için standart bir müfredat hazırlanmıştır. "Wushu Sanda" terimi genellikle bu standart müfredata uygulanır. Sanda, eğitmenin yöntemine göre başka dövüş disiplinlerinden de teknikler içerebilir.

 Tarihçe 
Sanda'nın kökeni, kuralı olmayan geleneksel Lei Tai arenalarındaki çıplak elle dövüşlere dayanır. Modern anlamda Sanda, Çin askeri eğitiminde askerlerin tekniklerini test ettiği müsabakalarda şekillenmiştir. 1920'lerde Kuomintang tarafından askeri akademilerde kullanılmaya başlanmış, 1928'de ise Merkezi Guoshu Akademisi tarafından tam temaslı turnuvalar düzenlenmiştir. Kuomintang'ın Tayvan'a taşınmasıyla 1950'lerde burada da benzer organizasyonlar yapılmıştır. Sanda ayrıca Çin Halk Kurtuluş Ordusu'nun eğitim sistemi olarak da benimsenmiştir.

 Müfredat 
Modern Sanda müfredatı, Çin ve Batı dövüş sanatlarının sentezi olarak bilimsel verimlilik temelinde oluşturulmuştur. Wushu Sanda, Çin savaş sanatlarının uygulamalarını (vuruş, fırlatma, tutuş) kapsar; ancak spor olarak geliştirildiğinde güvenlik ve şiddetsizliği öne çıkaracak şekilde bazı tekniklere (başın arkasına, boğaza, omurgaya, kasıklara vurmak yasak, yere düşüldüğünde dövüş durur) kısıtlamalar getirilmiştir. Sanda turnuvaları, Uluslararası Wushu Federasyonu tarafından tanınan iki ana branştan biridir.

Yumruk teknikleri
 Direkt (Jab)
 Direkt çapraz (Cross)
 Kanca (Hook)
 Aparkat (Uppercut)
 Arkadan yumruk (Back-fist)

Dirsek ve Diz Teknikleri
 Yatay, dikey, çapraz

Tekme Teknikleri
 Ön tekme
 Yan tekme
 Süpürme tekmeleri
 Döner tekme
 Daire tekme
 Balta tekme

Fırlatma ve Alçaltma (Takedown) Teknikleri
 Kalça atışı (hip throw)
 Omuz atışı
 Süpürme
 Çift bacak dalışı
 Tek bacak dalışı
 Vücut kilidiyle fırlatma
 Tekme yakalama ve atışlar
 Makas alma (scissor takedown)

Sanda, geleneksel tekniklerin serbest stil dövüş sisteminde bütünleştirildiği bir sentezdir ve çoğunlukla geleneksel stillerle beraber öğretilir. Vurgu, formlardan ziyade uygulamaya ve etkinliğe yöneliktir.

 Spor Sanda 
Yundong Sanda (运动散打) veya Jingzheng Sanda (竞争散打): Modern dövüş sporu olarak, müsabakalarda fırlatma ve atışların yasal olduğu bir dövüş yöntemidir.

Sanda dövüşü, kickboksu andırsa da birçok güreş tekniğini de barındırır. Yarışmalarda puan, rakibi yere atma veya platformdan çıkarma, kafaya/gövdeye etkili vuruş ile alınır. Kısa süreli tutuşlar serbesttir; tutuş kırılmazsa veya atış yapılamazsa hakem ayırır. ABD'de müsabakalar boks ringi veya yükseltilmiş "lei tai" platformunda yapılır.

Amatör Sandada tekme, yumruk, diz (başa diz yok), fırlatma serbesttir; Profesyonel Sandada başa diz de dahil tüm dizler ve fırlatmalar serbesttir. Sporcularda amatörde koruyucu ekipman, profesyonelde ise sadece eldiven, kasık koruyucu ve ağızlık bulunur.

Sanda sporcuları, K-1, Shoot Boxing gibi uluslararası turnuvalarda ve MMA'da (ör. UFC, Strikeforce) başarıyla yarışmıştır.

 Askeri Sanda 
Junshi Sanda (军事散打): Çin ordusunun özel kuvvetleri için geliştirilmiş, geleneksel kung fu ve modern dövüşün sentezi ile tasarlanmış sistem. Dört ana teknik:
 Da – Üst vücut vuruşları (yumruk, dirsek, baş, omuz vb.)
 Ti – Alt vücut vuruşları (tekme, diz, basma)
 Shuai – Atışlar, güreş teknikleri
 Chin-Na – Kilit ve boğma teknikleri

 Yarışmalar 
Uluslararası Wushu Federasyonu (IWUF), wushu ve sanda'nın dünyadaki en üst düzey idari organıdır.

 Dünya Wushu Şampiyonası 

 Sıra  Yıl  Ev sahibi şehir, ülke1 1991   Pekin, Çin2 1993   Kuala Lumpur, Malezya3 1995   Baltimore, ABD4 1997   Roma, İtalya5 1999   Hong Kong6 2001   Erivan, Ermenistan7 2003   Makao8 2005   Hanoi, Vietnam9 2007   Pekin, Çin10 2009   Toronto, Kanada11 2011   Ankara, Türkiye12 2013   Kuala Lumpur, Malezya13 2015   Cakarta, Endonezya14 2017   Kazan, Rusya15 2019   Şanghay, Çin16 2023   Fort Worth, ABD17 2025   Brasília, Brezilya

 Sanda Dünya Kupası 

 No.  Yıl  Ev sahibi şehir, ülke 1  2002   Şanghay, Çin 2  2004   Guangzhou, Çin 3  2006   Xi'an, Çin 4  2008   Harbin, Çin 5  2010   Chongqing, Çin 6  2012   Wuyishan, Çin 7  2014   Cakarta, Endonezya 8  2016   Xi'an, Çin 9  2018   Hangzhou, Çin 10  2025   Jiangyin, Çin

 Tanınmış uygulayıcılar 

 Liu Hailong
 Kong Hongxing
 Bao Ligao
 Zhang Kaiyin
 Hossein Ojaghi
 Hamid Reza Gholipour
 Mohsen Mohammadseifi
 Erfan Ahangarian
 Khadijeh Azadpour
 Shahrbanoo Mansourian
 Elaheh Mansourian
 Hüseyin Dündar
 Gülşah Kıyak
 Mohammed Al-Ashwal

 Kickboks 

 Fang Bian
 Wei Rui
 Daniel Ghiță
 Cătălin Zmărăndescu
 Andrei Stoica
 Bogdan Stoica
 Dong Wenfei
 Jia Aoqi
 Yang Zhuo
 Bai Jinbin
 Zhu Shuai
 Xu Yan
 Xie Lei
 Jin Ying
 Qiu Jianliang
 Wang Cong
 Zheng Junfeng
 E Meidie
 Wang Kehan
 Liu Ce
 Ouyang Feng
 Kiew Parunchai

 Karma dövüş sanatları (MMA) 

 Zhang Weili
 Cung Le 
 Glenn Kaisler
 Eduard Folayang
 Joshua Pacio
 Tom Woods
 Kevin Belingon
 Priscilla Hertati
 Lumban Gaol
 Muslim Salikhov
 Zabit Magomedsharipov
 Khasan Magomedsharipov
 Shamil Musaev
 Bozigit Ataev
 Karimula Barkalaev
 Karl Albrektsson
 Shamil Abdurakhimov
 Song Yadong    
 Pat Barry
 K.J. Noons
 Alessio Sakara
 Mark Eddiva
 Song Kenan
 Li Jingliang 
 Yan Xiaonan 
 Su Mudaerji
 Zhang Mingyang
 Tofiq Musayev
 Timur Khizriev
 Arkadiusz Wrzosek

Lethwei
 Dave Leduc

Profesyonel boks
 Alessandro Riguccini

 Ayrıca bakınız 
 Kickboks
 Kumite
 Sambo
 Muay Thai
 Lethwei

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
 Uluslararası Wushu Federasyonu resmi sitesi
 ICMAC - Dünya çapında ISKA onaylı Sanda ve Kung Fu Turnuvaları
 Uluslararası Kickboks Federasyonu - Sanshou Yarışma Kuralları

Kategori:Çin savaş sanatları
Kategori:Karma dövüş sanatları stilleri
Kategori:Wushu müsabakaları