Rusya hapishaneleri

Rusya'daki hapishaneler dört tür tesisten oluşmaktadır: tutuklu yargılama kurumları; eğitim veya çocuk işçi kolonileri; ıslah kolonileri; ve hapishaneler.

En yaygın olanı ıslah kolonisidir. 2019 yılı itibarıyla (ömür boyu hapis cezası alan mahkûmlara yönelik 7 özel ıslah kolonisinin dışında) toplam 705 kurum bulunmaktaydı. Ayrıca 8 hapishane, 23 çocuk tesisi ve 211 tutuklu yargılama tesisi mevcuttu.

Rusya'daki hapishaneler Federal Cezaevi Servisi (FSIN) tarafından yönetilmektedir. FSIN'in başlıca görevleri, hüküm giymiş kişilerin cezalarının infazını sağlamak ve suçla itham edilen tutukluları barındırmaktır. FSIN ayrıca mahkûmların fiziksel refahı ve haklarından da Rusya hükûmeti adına sorumludur.

Ocak 2023 itibarıyla FSIN'in toplam mahkûm nüfusu 433.006'dır; bu sayıya tüm tutuklu yargılamadakiler de dâhildir. Bu rakam ülke nüfusunun %0,3'üne denk gelmektedir. Mahkûmların yalnızca %8,9'u kadındır, gençler ise %0,2'lik bir orana sahiptir. Hapsetme oranı, 2018'de 100.000 kişi başına 416 idi. 2015 yılında FSIN bünyesinde toplam 947 kurum faaliyet göstermekteydi ve bu kurumların toplam kapasitesi 812.804 kişiye ulaşabiliyordu. Bu kapasitenin sadece %79'u kullanılıyordu. Dikkat çekici biçimde, 2000–2020 yılları arasında hapishane nüfusu 536.476 kişi azalmıştır.

1998 yılına kadar Rusya'daki ceza sistemi Rusya İçişleri Bakanlığı’na bağlıydı. Bu dönemde hapishaneler birçok açıdan son derece kötü durumdaydı. Cezaevlerine ait ekipman, binalar, iletişim sistemleri ve kullanılan silahlar bakım ve yenilemeden yoksundu. Bunun nedeni ceza sisteminin ciddi biçimde yetersiz finanse edilmesiydi. İçişleri Bakanlığı yönetiminde hapishane yönetimi gerekli ödeneğin hiçbir zaman %60’ından fazlasını alamadı. Rusya Adalet Bakanlığı’nın ceza sistemi sorumluluğunu devralmasından önceki üç ayda ise fonlar tamamen kesildi.Levina, P. (2013). Links between Criminal Justice Procedure and Torture: Learning from Russia. SSRN Electronic Journal, 16(1), 104-142. doi:10.2139/ssrn.2669156

küçükresim|Sıkı rejimli bir ıslah kolonisinde mahkûmlar

 Islah işçi kolonileri 
küçükresim|İvanovo Oblastı’nda Kokhma’daki sıkı rejimli ıslah kolonisi
Islah kolonisi rejimleri çok sıkı/özel, sıkı, genel ve açık olarak sınıflandırılmaktadır. Müfreze ( veya ), hapishanenin temel birimidir. Müfrezenin dışında olduklarında mahkûmların cezaevi işçiliğine katılmaları zorunludur. Bu, koloninin üretim bölgelerinde işçi tugayları şeklinde olur. Mahkûmlar ücret kazanır ancak bunun büyük kısmı kolonideki geçim masrafları için kesilir.

 Tarih 
küçükresim|upright=1.14|Ülkelere göre hapsetme oranlarını gösteren haritaEn yüksekten en düşüğe . World Prison Brief (WPB).
2011 yılında, Dmitri Medvedev’in başkanlığı döneminde, birçok suç için asgari hapis cezalarını iki aya indiren bir ceza hukuku reformu uygulanmıştır.

2013 yılında Pussy Riot aktivisti Nadezhda Tolokonnikova Rusya’daki hapishane koşullarına dikkat çeken bir açık mektup yazdı. Başkanlık insan hakları konseyinin üyesi olan İlya Shablinsky, onun hapishanesinde yaptığı denetimde koşulları “köle emeğine” yakın buldu. Denetçiler kadın mahkûmların ayda yalnızca bir gün izinle günde 14 saat çalıştırıldığını ortaya koydu.

Hapishaneler “kırmızı” (hapishane yetkilileri tarafından yönetilen) ve “siyah” (mahkûmlar tarafından idare edilen) olarak ikiye ayrılıyordu. The Economist (2013) raporuna göre değişim, polis ve mahkemelerde daha derin bir reform gerektiriyordu.Köle emeği ve suç kültürü. The Economist, 19 Ekim 2013

2022'de başlayan kapsamlı Rusya'nın Ukrayna'yı işgali sırasında, Rusya hapishanelerinden önemli sayıda mahkûmu Rusya'nın cezaevi askerî birliklerine katmak üzere seferber etti. Bu süreç hem Wagner Grubu aracılığıyla hem de Storm-Z ve Storm-V gibi resmi hükûmet birimleri aracılığıyla yürütüldü.
 Hapishaneler listesi 

 Tutuklular için gözaltı merkezleri 
 Butırka Hapishanesi, Moskova
 Matrosskaya Tişina, Moskova
 Kresty Hapishanesi, Sankt-Peterburg
 Kresty-2 Hapishanesi, Sankt-Peterburg
 Oryol Hapishanesi, Oryol, Oryol Oblastı
 Lefortovo Hapishanesi, Moskova
 SIZO-2, Taganrog

 Eski siyasi hapishaneler 
 Lubyanka Binası, Moskova
 Bolşoy Dom, Sankt-Peterburg
 Solovetski Manastırı, Solovetsky Adaları, Beyaz Deniz
 Taganka Hapishanesi, Moskova 
 Sukhanovo Hapishanesi, Moskova

 Hükümlüler için ıslah kolonileri 
 Islah kolonisi No. 2, Mordovya
 Islah kolonisi No. 2, Vladimir Oblastı
 Islah kolonisi No. 6, Vladimir Oblastı
 FKU IK-3, Kharp, Yamalo-Nenets Özerk Okrugu
 Lgov Hapishanesi, Lgov, Kursk Oblastı
 Çernokozovo Gözaltı Merkezi, Çernokozovo, Çeçenistan

 Müebbet hapis cezasına çarptırılanlar için koloniler 
 Kara Yunus Hapishanesi, Sol-İletsk, Orenburg Oblastı
 Beyaz Kuğu hapishanesi, Solikamsk, Perm Krayı
 Kutup Baykuşu, Kharp, Yamalo-Nenets Özerk Okrugu
 Kar Tanesi, Elban, Habarovsk Krayı
 Kara Kartal, İvdel, Sverdlovsk Oblastı
 Mordovya Bölgesi, Mordovya
 [Vologda'nın beşlisi, Novozero Gölü, Vologda Oblastı

 Hükümlüler için hapishaneler 
 Vladimir Merkez Hapishanesi, Vladimir Oblastı

 Tüberküloz 

 Genel Bakış 

Tüberküloz Rusya hapishane sisteminde daima var olan bir sorun olmuş, son yıllarda ise yeni bir bulaşıcı tehdit ortaya çıkmıştır: çok ilaca dirençli tüberküloz (MDR-TB). Enfeksiyon hastalıkları araştırmacıları Nachega & Chaisson'a göre, aktif TB'si olan Rus mahkûmların %10'u (yaklaşık 100.000 kişi) arasında yeni vakaların %40'ı çok ilaca dirençlidir.Nachega, J., & Chaisson, R. (2003). Tuberculosis Drug Resistance: A Global Threat. Clinical Infectious Diseases, 36(1), S24-S30. Bu yaygınlık, 1997'de tüm Rus hapishanelerindeki ölümlerin yaklaşık %50'sinin TB nedeniyle olduğunu bildiren Bobrik ve diğerlerinin araştırması gibi çalışmalarla birlikte, halk sağlığı uzmanlarını alarma geçirmiştir.Bobrik, A., Danishevski, K., Eroshina, K., & McKee, M. (2005) Prison Health in Russia: The Larger Picture. Journal of Public Health Policy, 26(1), 30-59. MDR-TB ve dirençsiz TB her ne kadar tedavi edilebilir olsa da, Paul Farmer gibi uzmanların belirttiği üzere MDR-TB tedavisinde kullanılan ikinci basamak ilaçlar standart TB rejimine göre daha pahalıdır ve bu da hastaların tedaviye erişimini sınırlandırabilmektedir.Farmer, P. (1999). Pathologies of power: rethinking health and human rights. American Journal of Public Health, 89(10), 1486-1496.

 Rus hapishanelerinde yaşam koşulları ve TB’nin yayılması 

Rusya hapishane sisteminde MDR-TB'nin ciddiyetine ve yayılmasına katkıda bulunan çeşitli faktörler vardır. Aşırı kalabalık özellikle tüberkülozun yayılmasına elverişlidir; Bobrik ve diğerlerine göre, hapishane hastanelerinde her mahkûmun 3 metrekarelik, ıslah kolonilerinde ise sadece 2 metrekarelik alanı vardır. Bulaşmayı önlemek amacıyla enfekte mahkûmların izole edilmesi için TB kolonileri kurulmuş olsa da, Ruddy ve diğerlerinin gösterdiği üzere bu tesisler yetersizdir ve personeli ile diğer mahkûmları korumaya yetmemektedir.Ruddy, M., Balabanova, Y., Graham, C., Fedorin, I., Malomanova, N., Elisarova, E., Kuznetznov, S., Gusarova, G., Zakharova, S., Melentyev, A., Krukova, E., Golishevskaya, V., Erokhin, V., Dorozhkova, I., & Drobniewski, F. (2005). Rates of drug resistance and risk factor analysis in civilian and prison patients with tuberculosis in Samar Region, Russia. Thorax, 60(2), 130-135. Ayrıca Kimerling ve diğerlerine göre, tutuklanan kişiler mahkûm edilene kadar TB kolonilerine sevk edilememektedir; bu durum, hüküm giymeden önce hücre arkadaşlarını enfekte etme riskini artırmaktadır.Kimerling, M.E., Kluge, H., Vezhnina, N., Iacovazzi, T., Demeulenaere, T., Portaels, F., & Matthys, F. (1999). Inadequacy of the current WHO re-treatment regimen in a central Siberian prison: treatment failure and MDR-TB. The International Journal of Tuberculosis and Lung Disease, 3(5), 451-453. Fry ve diğerleri, St. Petersburg hapishane sisteminde 8 TB kolonisi olmasına rağmen izolasyon sistemleri, teşhis ve laboratuvar ekipmanlarının yetersiz kaldığını vurgulamaktadır.Fry, R., Khoshnood, K., Vdovichenko, E., Granskaya, J., Sazhin, V., Shpakovskaya, L, Zhemkov, V., Zhemkova, M., Rowhani-Rahbar, A., Funk, M., & Kozlov, A. (2005). Barriers to completion of tuberculosis treatment among prisoners and former prisoners in St. Petersburg, Russia. The International Journal of Tuberculosis and Lung Disease, 9(9), 1027-1033. Ayrıca, birçok hapishanede yetersiz havalandırma olması bulaşma olasılığını artırmaktadır. Stern'in raporunda belirtildiği gibi, hapishanelerdeki ahşap ya da çelik kepenkler çoğu havayı ve ışığı engellemekte, bu nedenle “akıllıca bir politika bunların kaldırılması olacaktır.”Stern, V. (2001). Problems in Prisons Worldwide, with a Particular Focus on Russia. Annals of the New York Academy of Sciences, 953b, 113-119. Bobrik ve diğerleri ayrıca hapishanelerdeki gıda yetersizliklerinin, mahkûmları sağlıklı işlev için gerekli beslenmeden mahrum bıraktığını vurgulamaktadır.

Fiziksel koşulların yanı sıra, Nachega & Chaisson ve Shin ve diğerlerinin çalışmaları, mahkûmlar arasında HIV'in eşlik eden varlığının ve alkol ile uyuşturucu kullanımının TB sonuçlarını kötüleştirdiğini göstermektedir.Shin, S. S., Pasechnikov, A., Gelmanova, I., Peremitin, G., Strelis, A., Andreev, Y., Golubchikova, V., Tonkel, T., Yanova, G., Nikiforov, M., Yedilbayev, A., Mukherjee, J., Furin, J., Barry, D., Farmer, P., Rich, M., & Keshavjee, S. (2006). Treatment outcomes in an integrated civilian and prison MDR-TB treatment program in Russia. The International Journal of Tuberculosis and Lung Disease, 10(4), 402-407. Ayrıca tedavi rejimlerine uyumsuzluk, ilaç direncinin artmasına katkıda bulunmaktadır. Fry ve diğerlerinin çalışmasında, St. Petersburg hapishanelerinde enfekte mahkûmların %74'ünün tahliye sonrası bir TB tedavi merkezine gitmediği tahmin edilmektedir. Gelmanova ve diğerleri, uyumsuzluğun doğrudan direnç geliştirmese de, tedavi edilmeyen hastaların yüksek bakteri yükünün bakterinin mutasyona uğrayarak dirençli bir tür haline gelme olasılığını artırdığını vurgulamaktadır.Gelmanova, I., Keshavjee, S., Golubchikova, V., Berezina, V., Strelis, A., Yanova, G., Atwood, S., & Murray, M. (2007). Barriers to successful tuberculosis treatment in Tomsk, Russian Federation: non-adherence, default and the acquisition of multidrug resistance. Bulletin of the World Health Organization, 85(9).

 Tarihsel bağlam 
Uluslararası Tüberküloz ve Akciğer Hastalıkları Dergisi dergisinde yayımlanan Kimerling'in makalesinde, Rusya'da TB ve MDR-TB artışının yakın dönemli bir olgu olduğu belirtilmektedir. Sovyetler Birliği'nin dağılmasından önce “Rusya’daki tüberküloz oranları, günümüzde olduğundan çok daha düşüktü”.Kimerling, M. (2000). The Russian equation: an evolving paradigm in tuberculosis control. International Journal of Tuberculosis and Lung Disease, 4(12), S160-167. Önceki TB kontrol programı; Rus nüfusunun taranması amacıyla yıllık göğüs röntgeni, hastaların uzun süreli hastane ortamlarında izolasyonuna ağırlık verilmesi ve zorunlu BCG aşılaması gibi uygulamalarla şekillenmişti. Ancak bu sistem, Sovyetler Birliği'nin dağılmasıyla birlikte çöktü; zayıflayan Rus ekonomisi, yeterli TB ilacı, sağlık personeli, laboratuvar ve tanı testleri üretimi ve alımı için gerekli sanayiyi sağlayamadı ve yeterli düzeyde koordineli bir TB kontrol sistemi oluşturulamadı. Ayrıca Kimerling, Rusya'daki uygun TB yönetimi anlayışı ile uluslararası düzeyde önerilen standart TB tedavisi (DOTS tedavisi) arasındaki uyumsuzluğun kontrol çabalarını zayıflattığını tartışmaktadır. Kısa süreli standart tedavi çözümleriyle ilgili olarak, Rus TB protokolüne göre “kısa” teriminin olumsuz bir çağrışım taşıdığı ve uygun bulunmadığı, ayrıca “standart” teriminin Rusçada kural veya düzenleme olarak yorumlanabildiği ve bunun da hekimin hasta bakımında bireysel yaklaşım hakkını sınırladığı için olumsuz algılandığı belirtilmektedir.

 Ayrıca bakınız 
 Rus suçlu dövmeleri
 Gulag – SSCB'nin toplama kampı sistemi
 Rusya'daki siyasi mahkûmlar

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar