Para tekvando

Para tekvando, tekvando sporunun engelli sporcular için uyarlanmış bir branşıdır. Sporun en üst düzey yönetim organı Dünya Tekvando Federasyonu'dur (WT). Para sporcular için kyorugi ve poomsae gibi yeni disiplinler geliştirilmiştir; her ikisi de dövüş sanatları formu niteliğindedir. 31 Ocak 2017'de Para Tekvando, Uluslararası Paralimpik Komitesi (IPC) Genel Kurulunda 2020 Yaz Paralimpik Oyunları programına resmen alınmıştır. Aynı yıl WT, IPC'nin tam üyesi olmuştur.

 Tarihçe 

 Kökenler 
Dünya Tekvando Federasyonu (WT), engelli sporcular için taekwondonun gelişimini desteklemek ve yaygınlaştırmak amacıyla 2006 yılında Para Tekvando Komitesi'ni kurdu. İlk aşamada para tekvando, kol ampute ve uzuv eksikliği olan sporcular için kyorugi (müsabaka) branşı üzerinde yoğunlaştı. İlk Para Tekvando Şampiyonası, 2009 yılında Bakü, Azerbaycan'da düzenlendi.

Para tekvandonun 2016 Rio Paralimpik Oyunları programına dahil edilememesi sonrasında, 2013 yılında WT Dünya Para Tekvando Şampiyonası sırasında bir çalışma grubu oluşturuldu ve branşın gelişimi tartışıldı. Para Tekvando Komitesi, Serebral Palsili Sporcular Uluslararası Derneği (CPISRA) ve Zihinsel Engelliler Uluslararası Spor Federasyonu (INAS) temsilcilerini de toplantılara davet etti. Çalışma grubunun önerileriyle para tekvandonun kapsamı genişletildi ve tüm engel gruplarından sporcular için uluslararası yarışmalara katılım imkânı sağlandı.

Poomsae branşı, nörolojik, zihinsel veya görme engelli sporcuların da yarışabilmesi için programa eklendi. Para Tekvando Poomsae branşı ilk kez beşinci WT Dünya Para Tekvando Şampiyonası'nda (Moskova) zihinsel engelli sporcular için düzenlendi. Ayrıca, Para Tekvando Poomsae 2015 INAS Global Oyunları ve 2015 CPISRA Dünya Oyunları'nda gösteri branşı olarak yer aldı.

 Paralimpik Oyunları başvuru süreci 
Dünya Tekvando Federasyonu (WT), Ekim 2013'te Uluslararası Paralimpik Komitesi (IPC) tarafından tanınan uluslararası federasyon statüsüne kavuştu. WT, 2020 Tokyo Paralimpik Oyunları programına dahil olmak için Ocak 2014'te IPC'ye resmi niyet mektubu sundu. Başvuru sürecinin ikinci aşaması Temmuz 2014'te tamamlandı. Ekim 2014'te Almanya'nın Berlin kentinde düzenlenen IPC Yürütme Kurulu toplantısında, WT, Para Tekvando'nun 2020 Tokyo Paralimpik Oyunları'na alınması için adaylık sunumunu yaptı. Toplantı sonrası bazı spor dallarının Tokyo 2020 programına kesin olarak dahil edilmesine karar verildi; ancak Para Tekvando bu dallar arasında yer almadı.
Ocak 2015'te ise IPC, Abu Dabi'de düzenlenen Yürütme Kurulu toplantısında 2020 Tokyo Paralimpik Oyunları'nın spor programına son halini verdi ve nihai karar açıklandı.

 Yönetim 
Para tekvandonun yönetim organı Dünya Tekvando Federasyonu'dur (WT) ve branşın tüm kural ve düzenlemelerini belirler. 2013 yılında WT, IPC tarafından resmen tanınmıştır ve 2015 yılında WT, IPC'nin tam üyesi olmuştur.

 Müsabaka disiplinleri 
Para tekvandoda, tüm engel gruplarındaki sporcuların katılımını sağlamak amacıyla WT tarafından iki ana disiplin müsabaka formatında düzenlenmektedir: kyorugi (müsabaka) ve poomsae (hareket serileri). Para kyorugi kuralları, Olimpik kyorugiden farklıdır; başa yapılan tüm teknikler yasaktır ve yumruklara puan verilmez.

 Para Tekvando Kyorugi 
küçükresim|Para Tekvando Kyorugi

 Müsabaka sistemi 
Para Tekvando Kyorugi müsabakaları, tekli eleme turnuva sistemi, lig usulü (round robin) veya tekli eleme turnuva ile repesaj sisteminde yapılabilir.

 Süre 
Para Tekvando Kyorugi karşılaşmaları, her biri iki dakikalık üç raunttan oluşur ve her raund arasında bir dakikalık dinlenme süresi verilir. Üçüncü raunt sonunda skor eşitliği varsa, bir dakikalık dinlenmeden sonra dördüncü raunt olan Altın Puan (Golden Point) raundu yapılır. Karşılaşmanın süresi, teknik delege tarafından değiştirilebilir. Süre değişikliğine karar verilirken sporcu sınıfları dikkate alınır.

 Geçerli puanlar 
Göğüs koruyucuya yapılan geçerli ayak teknikleri için iki puan, dönüşlü (spinning) ayak teknikleri için üç puan, çift dönüşlü (spinning kick) teknikler için ise dört puan verilir. Rakibe verilen her bir gam-jeom (ceza) için ise bir puan eklenir.

 Sıkletler 
Para Tekvando Kyorugi'de sıkletler, cinsiyet ve ağırlığa göre aşağıdaki şekilde belirlenmiştir:

 Erkekler sıkletleri Kadınlar sıkletleri61 kg altı61 kg'yı geçmeyenler49 kg altı49 kg'yı geçmeyenler75 kg altı61 kg'dan fazla ve 75 kg'yı geçmeyenler58 kg altı49 kg'dan fazla ve 58 kg'yı geçmeyenler75 kg üzeri75 kg'dan fazla58 kg üzeri58 kg'dan fazla

 Para Tekvando Poomsae 
küçükresim|Para Tekvando Poomsae

 Müsabaka sistemi 
Para Tekvando Poomsae müsabakaları, tekli eleme veya çift eleme turnuva sistemiyle düzenlenir.

 Süre 
Bir Para Tekvando Poomsae müsabakasının süresi 20 ila 120 saniye arasında değişir ve sporcular bu süre zarfında her bir poomsaeyi ritmik ve doğru şekilde icra etmelidir. Yarışmacılar karşılaşmada sırayla poomsaelerini sergiler. Bir yarışmacı poomsaesini erken tamamlarsa, rakibine bir sonraki poomsaesi öncesi en az bir dakika dinlenme süresi tanınır.

 Puanlama kriterleri 
Para Tekvando Poomsae müsabakalarında toplam puan 10,0'dır. P20 sporcu sınıfında, yapılan poomsaenin zorluk derecesine göre ek puan verilir. Puanlama iki ana başlıkta değerlendirilir: teknik ve sunum. Teknik için en fazla 4,0; sunum için en fazla 6,0 puan verilir.

 Kategoriler 
Para Tekvando Poomsae müsabakalarında kategoriler yaş ve cinsiyete göre belirlenmiştir.

 Erkekler kategorileri Kadınlar kategorileriGençler12–15 yaşGençler12–15 yaş30 yaş altı16–29 yaş30 yaş altı16–29 yaş30 yaş üstü30 yaş ve üzeri30 yaş üstü30 yaş ve üzeri

 Para Tekvando sporcu değerlendirmesi 
Sporcu değerlendirmesi, sınıflandırma panelinin sporcunun Asgari Engel Kriterleri'ni (MIC) karşılayıp karşılamadığını belirlediği ve sporcunun ilgili Spor Sınıfı'na atandığı süreçtir. Değerlendirme; fiziksel değerlendirme, teknik değerlendirme ve gözlem değerlendirmesi olmak üzere üç aşamadan oluşur.

 Sporcu sınıfları 
Para Kyorugi ve Para Poomsae'deki sporcu sınıfları sırasıyla "K" ve "P" öneki ile gösterilir.

Para KyorugiEngel türüSporcu SınıflarıPara PoomsaeEngel türüSporcu SınıflarıLD / PromK40Görme engeliP10Zihinsel engelP20Fiziksel engellerP30İşitme engeliK60Tekerlekli sandalye sınıflarıP50İşitme engeliP60Kısa boyP70

 Başlıca şampiyona ve turnuvalar 
 Etkinlik DereceParalimpik OyunlarıYokDünya Para Tekvando ŞampiyonasıG-10IWAS Dünya OyunlarıG-6Asya Para Tekvando AçıkG-4/G-2Afrika Para Tekvando AçıkG-4/G-2Okyanusya Para Tekvando AçıkG-4/G-2Pan Amerika Para Tekvando AçıkG-4/G-2Avrupa Para Tekvando AçıkG-4/G-2Kyorugi ve/veya Poomsae'de Para Tekvando için G-1 Açık TurnuvalarıG-1

 Üyelik 
Ağustos 2017 itibarıyla, Dünya Tekvando Federasyonu'nun (WT) beş kıtadan 208 üye ulusal federasyonu bulunmaktadır. 
Beş kıtasal federasyon bulunmaktadır: Avrupa Tekvando Birliği (ETU), Afrika Tekvando Birliği (AFTU), Asya Tekvando Birliği (ATU), Okyanusya Tekvando Birliği (OTU) ve Pan-Amerikan Tekvando Birliği (PATU). Her kıtasal federasyon, kendi kıtasında para tekvandonun idaresinden, tanıtımından ve geliştirilmesinden sorumludur.

 Dünya sıralaması 
Para tekvando dünya sıralamaları, WT Sıralama Yönergesi'nde belirtilen kurallara göre oluşturulmaktadır. Para Kyorugi'de sıralamalar sınıflandırma ve sıklet kategorilerine göre, Para Poomsae'de ise sporcu sınıfı ve yaş kategorisine göre ayrılır. Hem Kyorugi hem de Poomsae'de şampiyona veya turnuvaların G derecesine göre tüm katılımcılara puan verilir.

 Sıra G1 G2 G4 G6 G101. sporcu10,0020,0040,0060,00100,002. sporcu6,0012,0024,0036,0060,003. sporcular3,607,2014,4021,6036,005. sporcular2,164,328,6412,9621,609. sporcular1,513,026,059,0715,1217. sporcular1,062,124,236,3510,5833. sporcular0,741,482,964,457,4165. sporcular0,521,042,073,115,19

 Ayrıca bakınız 
 Dünya Tekvando Federasyonu

 Kaynakça 

Kategori:Tekvando
Kategori:Paralimpik sporlar