Dünya Kros Şampiyonası

Dünya Atletizm Kros Şampiyonası, uluslararası kros koşusu alanındaki en önemli organizasyondur. İlk kez 1973 yılında düzenlenmiş ve Uluslararası Kros Şampiyonası’nın yerini almıştır. Başlangıçta her yıl yapılan şampiyona, Dünya Atletizm Birliği (eski adıyla IAAF) tarafından 2011 yılına kadar yıllık olarak organize edilmiş, bu tarihten itibaren ise iki yılda bir yapılmaya başlanmıştır.47. IAAF Kongresi – 1. Gün . IAAF (12 Ağustos 2009). 14 Ağustos 2009 tarihinde erişildi.

 Tarihçe 
Geleneksel olarak Dünya Kros Şampiyonası dört yarıştan oluşmaktaydı: erkekler için 12 km, kadınlar için 8 km; genç erkekler için 8 km ve genç kadınlar için 6 km. Bireysel ve takım sonuçları ayrı ayrı değerlendiriliyordu. Takım yarışlarında erkekler ve kadınlar için dokuz kişilik takımdan en iyi altı koşucunun dereceleri toplanıyor, en düşük toplamı elde eden takım şampiyon oluyordu. Gençler kategorisinde ise dört kişilik takımdan en iyi üçünün derecesi dikkate alınıyordu.

1998 yılında Dünya Kros Şampiyonası programına erkekler ve kadınlar için birer kısa mesafe yarışı (4 km) eklendi. Ancak bu yarışlar son olarak 2006’da düzenlendi ve tekrar programa alınacağına dair bir plan açıklanmadı.

1981’den 2017’ye kadar geçen sürede, büyük bir üstünlük sergileyen Etiyopya ve Kenya erkekler takım yarışlarını (hem uzun hem kısa mesafe) her yıl kazandı. Özellikle erkekler 12 km uzun parkurda Kenya 1986’dan 2003’e kadar aralıksız 18 kez dünya şampiyonu olarak uluslararası alanda eşine az rastlanır bir başarı elde etti. Benzer şekilde kadınlar kategorisinde de 1991’den bu yana sadece bir kez başka bir ülke şampiyon olabildi: Portekiz (1994). Kısa mesafe yarışlarında bu ülkeler mutlak üstünlük kuramasalar da, 1989’da başlayan genç kadınlar yarışında her yıl galip geldiler.

Birden fazla bireysel şampiyonluk kazanan atletler arasında şunlar öne çıkar: Dünya Kros Şampiyonası’nı kazanan tek Amerikalı Craig Virgin (iki kez); üç kez kazanan Carlos Lopes; beş kez şampiyon olarak bunu ilk başaran John Ngugi; art arda beş kez kazanan Paul Tergat; hem kısa hem uzun parkuru aynı yıl kazanmayı başaran ve bunu beş yıl üst üste tekrarlayan, toplamda altı uzun parkur şampiyonluğu ile tarihte en fazla kazanan atlet olan Kenenisa Bekele; hem uzun hem kısa parkuru aynı yıl kazanan ilk kadın atlet Sonia O'Sullivan; beş kez şampiyon olan Grete Waitz; üçer kez kazanan Lynn Jennings ve Derartu Tulu; uzun parkurda üç, kısa parkurda bir kez kazanan Tirunesh Dibaba; 1985’te en genç şampiyon unvanını alan ve ertesi yıl yine kazanan Zola Budd; uzun parkuru iki, kısa parkuru bir kez kazanan Gete Wami; kısa parkuru üç kez kazanan Edith Masai. Tirunesh Dibaba ayrıca genç kadınlar kategorisinde de bir kez şampiyon olmuştur.

Birçok uzman, Dünya Kros Şampiyonası’nı kazanmayı olimpiyat altınından daha zor görmektedir. Diğer büyük şampiyonalarda en iyi uzun mesafe koşucuları farklı yarışlara (3000 m engelli, 5000 m, 10.000 m) dağılırken, kros şampiyonasında (kısa parkurlar kaldırıldıktan sonra) tüm atletler tek bir yarışta karşılaşmaktadır. Bu nedenle mücadele son derece zorludur. Carlos Lopes (maraton, 1984), John Ngugi (5000 m, 1988), Khalid Skah (10.000 m, 1992) ve Kenenisa Bekele (10.000 m, 2004 ve 2008) gibi birçok olimpiyat şampiyonu kariyerlerine Dünya Kros Şampiyonası zaferleriyle başlamıştır.

2016 Yaz Olimpiyatları sonrasında yapılan 206. IAAF Konsey Toplantısı’nda, Dünya Kros Şampiyonası programına ilk kez karma cinsiyetli bir bayrak yarışı eklenmesine karar verilmiştir.Competitions Update . IAAF. 21 Ağustos 2016 tarihinde erişildi.

Turnuvalar
Edisyon  Yıl  Şehir  Ülke  Tarih  Mekân  Ülke sayısı  Sporcu sayısı1.1973Waregem17 MartHippodroom Waregem212862.1974Monza16 MartMirabello Hipodromu232693.1975Rabat16 MartSouissi Hipodromu263164.1976Chepstow28 ŞubatChepstow Hipodromu213065.1977Düsseldorf20 MartGalopprennbahn Düsseldorf-Grafenberg223456.1978Glasgow25 MartBellahouston Parkı273587.1979Limerick25 MartGreenpark Hipodromu273838.1980Paris9 MartLongchamp Hipodromu283819.1981Madrid28 MartLa Zarzuela Hipodromu3946010.1982Roma21 MartCapannelle Hipodromu3338211.1983Gateshead20 MartRiverside Park3543112.1984East Rutherford25 MartMeadowlands Hipodromu4044313.1985Lizbon24 MartJamor Spor Kompleksi5057014.1986Colombier23 MartPlaneyse Colombier5767015.1987Varşova22 MartSłużewiec Hipodromu4757616.1988Auckland26 MartEllerslie Hipodromu4144117.1989Stavanger19 MartScanvest Ring4156818.1990Aix-les-Bains25 MartMarlioz Hipodromu5961719.1991Anvers24 MartLinkeroever Hipodromu5163320.1992Boston21 MartFranklin Park5358021.1993Amorebieta28 MartJaureguibarría Parkuru5465322.1994Budapeşte26 MartKincsem Park6076023.1995Durham25 MartDurham Üniversitesi5861924.1996Stellenbosch23 MartDanie Craven Stadyumu6566925.1997Torino23 MartParco del Valentino7272526.1998Marakeş21-22 MartMenara Bölgesi6670727.1999Belfast27-28 MartBarnett Demesne Parkı6675928.2000Vilamoura18-19 MartVilamoura Spor Kompleksi7680529.2001Ostend24-25 MartWellington Hipodromu6779030.2002Dublin23-24 MartLeopardstown Hipodromu5966431.2003Lozan29-30 MartAvenches Ulusal Binicilik Enstitüsü6560532.2004Brüksel20-21 MartOssegem Parkı7267333.2005Saint-Galmier19-20 MartJoseph-Desjoyaux Hipodromu7269534.2006Fukuoka1-2 NisanUmi-no-nakamichi Seaside Park5957435.2007Mombasa24 MartMombasa Golf Sahası6347036.2008Edinburgh30 MartHolyrood Park2344837.2009Amman28 MartAl Bisharat Golf Sahası5745938.2010Bydgoszcz28 MartMyślęcinek Parkı5943739.2011Punta Umbría20 MartAntonio Gil Hernández Spor Kompleksi5142340.2013Bydgoszcz24 MartMyślęcinek Parkı4139841.2015Guiyang28 MartGuiyang Hipodromu5141042.2017Kampala26 MartKololo Bağımsızlık Alanı6055743.2019Aarhus30 MartMoesgaard Müzesi6352044.2023Bathurst18 ŞubatMount Panorama Pisti4845345.2024Belgrad30 MartDostluk Parkı5148546.2026Tallahassee10 OcakApalachee Bölgesel Parkı 

Doping
Diğer atletizm branşlarında olduğu gibi, Dünya Kros Şampiyonası’nda da sporcuların doping kullanmaları yasaktır ve şampiyona öncesinde ve sırasında testler yapılmaktadır. Bugüne kadar toplam on dört doping ihlali tespit edilmiştir. İlk vaka, 1988 Dünya Kros Şampiyonası - Genç erkekler yarışı’nda ikinci olan Cosmas Ndeti’ye aittir; madalyası doping nedeniyle geri alınan tek sporcudur. Faslı atletler yedi, Portekizli atletler ise üç ihlalle öne çıkmaktadır. 2010 ve 2011 edisyonları en fazla doping ihlalinin yaşandığı yıllar olmuş (sırasıyla dört ve beş vaka). En çok ihlal çıkan kategori ise sekiz vaka ile büyük erkekler uzun yarışıdır.2017 IAAF World Cross Country Championships Facts and Figures. . World Athletics. Erişim tarihi: 21 Mart 2020.

 Yıl Sporcu Ülke Yarış Orijinal derece1988  Cosmas Ndeti   Genç erkekler  2.2002  Hamid El Mouaziz   Erkekler uzun  44.2006  Yuliya Mochalova   Genç kadınlar  24.2007  Binnaz Uslu   Kadınlar  2008  Fethi Meftah   Erkekler  35.2010  Chakir Boujattaoui   Erkekler  12.2010  Ahmed Baday   Erkekler  29.2010  Hélder Ornelas   Erkekler  75.2010  Hanane Ouhaddou   Kadınlar  56.2011  Nuno Costa   Erkekler  34.2011  José Rocha   Erkekler  41.2011  Hafid Chani   Erkekler  2011  Najim El Gady   Erkekler  2011  Hanane Ouhaddou   Kadınlar  81.

 Ayrıca bakınız 
 Avrupa Kros Şampiyonası

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
 World Athletics (eski IAAF)
 IAAF Dünya Kros Şampiyonası tüm zamanlar sonuçları
 Dünya Kros Şampiyonası sonuçları 1973–2005 (arşiv)
 Uluslararası Kros Şampiyonaları 1903–1972


Kategori:1973'te kurulan yinelenen spor etkinlikleri
Kategori:Atletizm takım etkinlikleri
Kategori:Atletizmde dünya şampiyonaları
Kategori:Kros koşusu müsabakaları