Doğankent Hidroelektrik Santrali

Doğankent Hidroelektrik Santrali (HES), Türkiye'nin Karadeniz Bölgesi'nde, Giresun ilinin Doğankent ilçesi sınırları içerisinde, Harşit Çayı üzerinde kurulu önemli bir enerji üretim tesisidir. Yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik üretimi amacıyla hayata geçirilen bu santral, bölgenin hidroelektrik potansiyelini etkin bir şekilde değerlendirmektedir.

 Santralin Kuruluşu ve Konumu 
Doğankent HES, Harşit Çayı üzerinde enerji üretimi için projelendirilmiş ve inşa edilmiştir. Santral, Giresun'un Doğankent ilçesi sınırlarındaki dağlık arazide, Tirebolu sahiline yaklaşık 30 km uzaklıkta yer almaktadır. Coğrafi olarak Aslancık HES'in membasında (yukarı havzasında) ve Akköy 1-2 HES'in mansabında (aşağı havzasında) konumlanmıştır. Santralin faaliyete geçmesiyle birlikte, Türkiye'nin enerji portföyüne önemli bir yerli ve temiz enerji katkısı sağlanmıştır.
küçükresim|doğankent hes

 Teknik Özellikler ve Üretim Kapasitesi 
Doğankent HES, Türkiye'nin önemli hidroelektrik santrallerinden biridir ve işletmesi EÜAŞ (Elektrik Üretim A.Ş.) tarafından yapılmaktadır. Santralin toplam kurulu gücü 74,5 MW'tır ve bu kapasiteye 4 adet 8,2 MW ile 1 adet 41,7 MW gücünde toplam beş üniteden oluşur 

Santralin yıllık ortalama enerji üretim kapasitesi ise yaklaşık 314 milyon kilovat saat (kWh) olarak belirtilmektedir. Bu üretim miktarı, günlük olarak ortalama 900.000 kWh'a denk gelmektedir [1]. Üretilen elektrik enerjisi, 154 kV'lik (kilovolt) hatlar aracılığıyla Tirebolu Trafo Merkezine aktarılarak Türkiye enterkonnekte (ulusal) elektrik sistemine bağlanır.

Doğankent HES, "kanal tipi" bir santral olarak sınıflandırılmaktadır. Santralin çalışması için gerekli su, Harşit Çayı'ndan 39 m³/sn ve Kavraz Deresi'nden 6 m³/sn olmak üzere toplamda 45 m³/sn debiyle alınır. Santralin özgül su sarfiyatı ise 2.28 m³/kWh'dır

 Çalışma Prensibi 
Doğankent HES'in çalışma prensibi, diğer hidroelektrik santrallerle benzerlik gösterir ve suyun potansiyel enerjisini kinetik enerjiye, ardından mekanik enerjiye ve son olarak elektrik enerjisine dönüştürme esasına dayanır.

 Su Alma Tesisleri (Regülatörler) 
Santral, suyu Harşit Çayı ve Kavraz Dereleri üzerinde kurulu regülatörler vasıtasıyla alır. Harşit Regülatörü karşıdan su alma şeklinde inşa edilmiş olup, çakıl geçidi kapaklarına sahiptir. Kavraz Regülatörü ise tabandan su alma (Trol Tipi) şeklinde tasarlanmıştır.

 Tüneller ve Denge Bacası 
Regülatörlerden alınan su, uzun tüneller aracılığıyla santral binasına doğru taşınır. Harşit Tüneli, regülatör çökeltme havuzundan başlayıp denge bacasına kadar uzanan 7450 metre uzunluğunda, at nalı şeklinde ve 4.50x5.50 m² kesitli bir yapıdır. Kavraz Tüneli ise 458 metre uzunluğunda ve 3.10 m² kesitlidir. Denge bacası, suyun ani basınç değişimlerini dengeleyerek türbinleri korur.

 Cebri Borular ve Türbinler 
Yüksek bir düşüden (yükseklik farkından) düşürülen su, cebri borular aracılığıyla türbinlere yönlendirilir. Su, türbin kanatçıklarına çarparak onları döndürür. Doğankent HES'te genellikle Francis tipi türbinler kullanılmaktadır. Santralde 4 adet Francis tipi türbin bulunmaktadır ve bu türbinler 8.2 MW gücünde, 750 dev/dk hızında çalışarak 180 metre düşü ile suyun enerjisini elektrik enerjisine dönüştürür.https://openaccess.firat.edu.tr/xmlui/bitstream/handle/11508/16908/245664.pdf?sequence=1

 Jeneratörler ve Enerji İletimi 
Türbinlerin dönme hareketi, doğrudan bağlı oldukları jeneratörlere mekanik enerji olarak iletilir. Jeneratörler, bu mekanik enerjiyi elektrik enerjisine dönüştürür. Üretilen elektrik, trafolar aracılığıyla gerilimi yükseltilerek ulusal elektrik şebekesine aktarılır. Doğankent HES'te türbin ve türbin aksamları Voit, Oy stronberg, Elin ve Nohap firmaları tarafından, jeneratör tesisatı da aynı firmalar tarafından sağlanmıştır. Koruma ve kumanda sistemlerinde ise AEG ETİ firmasının trafoları kullanılmıştır.

 Ekonomik Katkılar 
Doğankent HES gibi hidroelektrik santraller, Türkiye'nin artan enerji talebini karşılamada önemli bir rol oynar. Yenilenebilir bir enerji kaynağı olan su gücünü kullanarak elektrik üretimi, dışa bağımlılığı azaltır ve yerli kaynakların kullanımını teşvik eder. Santralin yıllık ortalama 314 GWh'lık üretimi, tek başına 84 binden fazla kişinin günlük elektrik ihtiyacını karşılayabilecek kapasitededir. Bu durum, hem enerji arz güvenliğine katkı sağlar hem de fosil yakıt ithalatından kaynaklanan maliyetleri düşürerek ülke ekonomisine fayda sağlar. Ayrıca, inşaat ve işletme aşamalarında istihdam yaratarak yerel ekonomiye canlılık katmaktadır 

 Çevresel Etkiler 
Hidroelektrik santraller, fosil yakıtlı santrallerin aksine karbon emisyonu salımı yapmazlar, bu da iklim değişikliğiyle mücadele açısından önemli bir avantajdır. Ancak HES projeleri, bulundukları ekosistem üzerinde bazı çevresel etkilere de yol açabilir. Bu etkiler arasında:

 Su Rejiminde Değişiklikler: Nehirlerin doğal akış rejimlerinin değişmesi, mansap bölgelerdeki su seviyelerini ve akış hızlarını etkileyebilir.
 Biyoçeşitlilik Üzerindeki Etkiler: Özellikle balık göç yollarının kesilmesi ve sucul habitatların değişimi, yerel balık popülasyonları ve diğer su canlıları üzerinde olumsuz etkiler yaratabilir.
 Sedimantasyon ve Su Kalitesi: Barajlar, nehirlerin taşıdığı tortunun (sedimantasyon) birikmesine neden olabilir, bu da rezervuar ömrünü kısaltabilir ve su kalitesini etkileyebilir.

Doğankent HES özelinde, bu tür çevresel etkilerle ilgili olarak detaylı çevresel etki değerlendirme (ÇED) raporları veya bilimsel çalışmalar incelenmelidir. Bu raporlar, santralin çevresel ayak izini minimize etmek için alınan önlemleri ve izleme faaliyetlerini içerir.

 Kaynaklar 
[1] EÜAŞ-HES İşletme Müdürlüğü, Doğankent Kaymakamlığı Resmi Web Sitesi: Santralin teknik özellikleri, kurulu gücü, üretim kapasitesi, su alma tesisleri ve tünelleri hakkında detaylı bilgi sunar. http://www.dogankent.gov.tr/euas-hes-isletme-mudurlugu

[2] TKD Kuzey Enerji Üretim A.Ş.: Doğankent HES'in kurulu gücü ve konumu hakkında ek bilgiler sağlar. http://www.tkdkuzey.com/s-3-dogankent-hes.html

[3] Ultra Enerji Kaynakları: Doğankent Barajı ve Hidroelektrik Santrali'nin yıllık üretim ve kurulu güç bilgilerini içerir. https://www.ultraenerji.com/hidroelektrik/hidroelektrik-santraller/dogankent-baraji-ve-hidroelektrik-santrali.html

[4] EMO (Elektrik Mühendisleri Odası): Doğankent HES'in konut elektrik ihtiyacını karşılama kapasitesi gibi ekonomik katkıları hakkında bilgi sağlar. https://www.emo.org.tr/genel/bizden_detay.php?kod=113266&tipi=&sube=0

[5] Doğankent Belediyesi, Ekonomik Durum: Santralin ilçenin ekonomik yapısına katkıları, türbin tipi ve ekipman tedarikçileri hakkında bilgi içerir. https://www.dogankent.bel.tr/ekonomik-durum

[6] Fırat Üniversitesi, KÜÇÜK HİDROELEKTRİK SANTRALLERİN MODELLENMESİ VE BENZETİMİ: HES'lerde kullanılan türbin tipleri ve çalışma prensipleri hakkında genel akademik bilgi sunar. https://openaccess.firat.edu.tr/xmlui/bitstream/handle/11508/16908/245664.pdf?sequence=1

Kategori:Hidroelektrik santralleri