Aydınlanma dönemi entelektüelleri listesi

Aydınlanma Çağı, 17. yüzyılın sonlarından 19. yüzyılın başlarına kadar Avrupa'da gerçekleşen entelektüel ve felsefi bir harekettir. Rasyonalizm ve emprizm yoluyla elde edilen bilgiye değer veren Aydınlanma, doğal hukuk, özgürlük ve ilerleme, hoşgörü ve kardeşlik, anayasal hükümet ve resmi olarak din ile devlet işlerinin ayrılması gibi bir dizi sosyal fikir ve politik ideallerle ilgilenmiştir.Jacob, Margaret C. The Secular Enlightenment. Princeton: Princeton University Press 2019 1

Soyadlarına göre alfabetik olarak sıralanmış bu entelektüeller listesi, büyük ölçüde Batı Avrupa ve Britanya Kuzey Amerikası'ndan şahsiyetleri içermektedir. Bu entelektüellerin büyük çoğunluğu erkektir, ancak katkı sağlayan kadın filozofların ortaya çıkmış olması da dikkate değerdir.

 Kişi Tarihler Milliyet Notlar Resim Thomas Abbt  1738–1766  Alman  "Vom Tode für das Vaterland" (On dying for one's nation; Bir ulus için ölmek üzerine) adlı eserin yazarı.  80px Jean le Rond d'Alembert  1717–1783  Fransız  Matematik ve fizikçi, Encyclopédienin editörlerinden biri."The Encyclopedia of Diderot & D'Alembert Collaborative Translation Project." The Encyclopedia of Diderot & D'Alembert Collaborative Translation Project. N.p., n.d. Web. 17 Nov. 2014.  80px Francis Bacon  1561–1626  İngiliz  Aydınlanma döneminin büyük bölümünü şekillendiren ampirik düşünce devrimini başlatan filozof.  80px Pierre Bayle  1647–1706  Fransız  Dictionnaire historique et critique ve Nouvelles de la république des lettres adlı Latince değil Fransızca yazılmış, geniş çaplı ve etkili eserlerin yazarıdır; Spinoza ve diğerlerini takip ederek farklı dini inançlar arasında hoşgörünün savunucusu olmuştur.  80px James Beattie  1735–1803  İskoç  Şair, ahlâkçı ve filozof.  80px Cesare Beccaria  1738–1794  İtalyan  Ceza hukuku reformcusu, en çok On Crimes and Punishments (1764) adlı eseriyle tanınır.  80px Balthasar Bekker  1634–1698  Hollandalı Hollandalı Reform teologu ve erken Aydınlanma döneminin önemli isimlerinden biri. De Philosophia Cartesiana (1668) adlı kitabında Bekker, teoloji ve felsefenin her birinin ayrı alanları olduğunu ve Doğa'nın Kutsal Kitap'tan açıklanamayacağı gibi teolojik hakikatin de Doğa'dan çıkarılamayacağını savunmuştur. Büyülenmiş Dünya (The World Bewitched) adlı kitabını Latince değil Felemenkçe yazmıştır. (1692-93)Israel, Radical Enlightenment, 781  80px George Berkeley  1685–1753  İrlandalı  Öznel idealizm teorisini geliştirmesiyle ünlü filozof ve matematikçi.Downing, Lisa. "George Berkeley." Stanford University. Stanford University, 10 Sept. 2004. Web. 16 Nov. 2014.  80px Justus Henning Boehmer  1674–1749  Alman  Kilise hukukçusu, kilise hukukunun ve medeni hukukun ilk reformcularından biri olup, daha sonraki reformlar için temel oluşturmuş ve 20. yüzyıla kadar sürdürülmüştür.  80px Ruđer Josip Bošković(Roger Joseph Boscovich)  1711–1787  Ragusan (Sırp)  Ragusa Cumhuriyeti'nden (bugün Dubrovnik, Hırvatistan) bir fizikçi, astronom, matematikçi, filozof, diplomat, şair, ilahiyatçı, Cizvit rahibi ve bir polimat, İtalya ve Fransa'da eğitim görmüş ve yaşamış, aynı zamanda birçok eserini yayınlamıştır. Atom teorisinin bir öncüsünü üretmiş ve astronomiye, dönen bir gezegenin ekvatorunu bir yüzey özelliğinin üç gözleminden belirlemek ve bir gezegenin yörüngesini konumunun üç gözleminden hesaplamak için ilk geometrik prosedür de dahil olmak üzere birçok katkıda bulunmuştur. Ayrıca 1753 yılında Ay'da atmosfer olmadığını keşfetti.  80px James Boswell  1740–1795  İskoç  Samuel Johnson'ın biyografi yazarı, genel olarak biyografi yazımı için normların oluşturulmasına yardımcı oldu.  80px G.L. Buffon  1707–1788  Fransız  Biyolog, L'Histoire Naturelle kitabının yazarı, Doğal Seçilim ve insanlar ile maymunlar arasındaki benzerlikleri değerlendirdi.  80px Edmund Burke  1729–1797  İrlandalı  En çok pragmatizm ile tanınan parlamenter ve siyaset filozofu, hem Aydınlanma hem de muhafazakâr düşünce için önemli kabul edilir.  80px Joseph Butler  1692–1752  İngiliz  Piskopos, ilahiyatçı, Hristiyan apolojetist ve filozof. Aynı zamanda on sekizinci yüzyıl ekonomik söyleminin gelişiminde takdir edilmese de önemli bir rol oynamıştır.  80px George Campbell  1719-1796  İskoç  Filozof, papaz ve ilahiyat profesörü olarak bilinen İskoç Aydınlanması figürü. Campbell öncelikle retorik ve fakülte psikolojisi ile ilgilenmiştir. 80px Dimitrie Cantemir  1673–1723  Moldavyalı (Romanyalı)  Filozof, tarihçi, besteci, müzikolog, dilbilimci, etnograf ve coğrafyacı.  80px Émilie du Châtelet  1706–1749  Fransız  Matematikçi, fizikçi ve yazar. Newton'un Principia'sını yorumlarıyla birlikte çevirmiştir.  80px Anders Chydenius  1729–1803  Fin-İsveçli Rahip ve Riksdag'ın dini üyesi, çağdaş İskandinav tarihinin önde gelen klasik liberali olarak bilinir.  80px Francisco Javier Clavijero  1731–1787  Meksikalı  En çok Antique History of Mexico adlı çalışmasıyla tanınan tarihçi.  80px Étienne Bonnot de Condillac  1714–1780  Fransız  Filozof.  80px Marquis de Condorcet  1743–1794  Fransız  Condorcet yöntemi kavramını geliştiren filozof, matematikçi ve erken dönem siyaset bilimci.  80pxAnne Conway  1631-1679 İngiliz  İngiliz rasyonalist filozof, Gottfried Leibniz'i etkilemiş, İngiltere'nin en önemli kadın filozofu olarak kabul edilmiştir.Trevor-Roper, Hugh. One Hundred Letters from Hugh Trevor-Roper, Oxford 2014, 73Israel, Jonathan I. Spinoza, Life and Legacy. Oxford: Oxford University Press 2023, 1127-28 1690'da Latince, 1692'de İngilizce yayımlanan The Principles of the Most Ancient and Modern Philosophy adlı eserin yazarı.  Mihály Csokonai Vitéz 1773-1805  Macar  Macar şair, Aydınlanma döneminin Macar edebi uyanışının başlıca kişisi.  80px Ekaterina Dashkova  1743–1810  Rus  İmparatorluk Sanat ve Bilimler Akademisi (günümüzde Rus Bilimler Akademisi olarak bilinmektedir) Direktörü.  80px Denis Diderot  1713–1784  Fransız  Encyclopédienin kurucusu, özgür irade ve maddi nesnelere bağlılık üzerine spekülasyonlar yaptı, sanat eleştirmeni, edebiyat teorisine katkıda bulundu.  80pxLeonhard Euler1707–1783İsviçreliMatematikçi, fizikçi, astronom, coğrafyacı, mantıkçı ve mühendis.100x100px Benito Jerónimo Feijóo y Montenegro  1676–1764  İspanyol  İspanyol Aydınlanmasının şafağında eleştirel ampirist tutumun en önde gelen destekçisi. Ayrıca bakınız İspanyol Martín Sarmiento (1695-1772)  80px Adam Ferguson  1723-1816  İskoç  Filozof ve tarihçi.  80px Gaetano Filangieri  1753–1788  İtalyan  Filozof ve hukukçu.  80px Bernard le Bovier de Fontenelle  1657–1757  Fransız  Yazar.  80px Denis Fonvizin  1744–1792  Rus  Yazar ve oyun yazarı.  80px José Gaspar Rodríguez de Francia  1766–1840  Paraguaylı  Paraguay'ın ilk devlet başkanı. Paraguay'ı radikal siyasi fikirlerle tanıştırdı.  80px Benjamin Franklin  1706–1790  Amerikalı  Devlet adamı, bilim adamı, siyaset filozofu, yazar. Bir filozof olarak milliyet, ekonomik konular, Poor Richard's Almanack dergisinde yayınlanan aforizmalar ve Amerikan Bağımsızlığı lehine polemikler üzerine yazılarıyla tanınır. Birleşik Devletler Bağımsızlık Bildirgesi ve 1787 Anayasası'nın yazılmasında rol oynamıştır.  80px Ferdinando Galiani  1728-1787  İtalyan  Ekonomist.  80px Luigi Galvani  1737–1798  İtalyan  Hekim, fizikçi ve Biyoelektrik çalışmalarında öncü olan filozof.Sabbatini, Renato. "The Discovery of Bioelectricity. Galvani and Volta." Sabbatini, R.M.E.: The Discovery of Bioelectricity. Galvani and Volta. The State University of Campinas, 1998. Web. 17 Nov. 2014.  80px Antonio Genovesi  1712–1769  İtalyan  Felsefe ve politik ekonomi üzerine yazar.  80px Edward Gibbon  1737–1794  İngiliz  En çok Decline and Fall of the Roman Empire adlı eseriyle tanınan tarihçi.  80px Johann Wolfgang Goethe  1749–1832  Alman  Aydınlanma değerleriyle yakından özdeşleşmiş, Sturm und Drang ("Fırtına ve Coşku"; "Storm and Stress")'den ilerleyen; Weimar Klasisizmi'nin lideri.  80px Olympe de Gouges  1748–1793  Fransız  Feminist politikaları savunan oyun yazarı ve aktivist, Declaration of the Rights of Woman and the Female Citizen'in yazarı. Fransız Devrimi sırasında başı kesilerek öldürülmüştür.  80px Hugo Grotius  1583–1645  Hollandalı  Doğal hukuka dayalı uluslararası hukukun temellerini atan hukuk filozofu ve hukukçu. De jure belli ac pacisi yazmıştır.  80px Alexander Hamilton  1755–1804  Amerikalı  Ekonomist, siyaset kuramcısı ve siyasetçi. Amerika Birleşik Devletleri Anayasası'nın başlıca savunucularından biri ve The Federalist Papers'a en büyük katkıyı yapan kişi olarak, anayasanın yapısı, felsefi ve ahlaki temeli ve amacına ilişkin ayrıntılı incelemeler yoluyla anayasanın onaylanmasını savunmuştur.  80px Joseph Haydn  1732–1809  Avusturyalı  Dönemin önde gelen bestecilerinden biri; senfonik formda devrim yarattı.  80px Claude Adrien Helvétius  1715–1771  Fransız  Filozof ve yazar. De l'esprit ("On Mind"; "Akıl üzerine") adlı çalışmasıyla ünlüdür.  80px Johann Gottfried Herder  1744–1803  Alman  Teolog ve dilbilimci. Dilin düşünceyi belirlediğini öne sürmüş, etnik çalışma ve milliyetçilik kavramlarını ortaya atmış, daha sonraki Romantik düşünürler üzerinde etkili olmuştur. Demokrasinin ve cumhuriyetçi özyönetimin ilk destekçilerindendir.  80px Thomas Hobbes  1588–1679  İngiliz  Siyaset felsefesinde önemli bir metin olan Leviathanı yazan filozof. Hobbes mutlak monarşiyi meşrulaştırırken, bu eser bir hükümdarın geçici gücünün, Tanrı hükümdar olmasını emrettiği için değil, tebaası kendi güç ve özgürlüklerini özgürce ona teslim ettiği için ortaya çıktığını öne süren ilk eserdir - başka bir deyişle, Hobbes, kralların ilahi hakkı yerine toplumsal sözleşmenin erken bir formülasyonunu koyar. Hobbes'un çalışması, mutlakiyetçiliği savunduğu için reformcular ve hükûmetin gücünün Tanrı'nın iradesinden ziyade tebaasının gücünden kaynaklandığı iddiası nedeniyle gelenekçiler tarafından kınanmıştır.  80px Baron d'Holbach  1723–1789  Fransız  Yazar, Ansiklopedist ve Avrupa'nın ilk açık sözlü ateisti. The System of Nature adlı eserinde bir bütün olarak dini eleştirmesi büyük tartışmalara yol açmıştır.  80px Ludvig Holberg  1684–1754  Norveçli  Yazar, denemeci, tarihçi ve oyun yazarı.  80px Henry Home, Lord Kames  1696–1782  İskoç  Hukukçu ve filozof. Adam Smith ve David Hume'un hamisi. Bkz İskoç Aydınlanması.  80px Robert Hooke  1635–1703  İngiliz  Muhtemelen çağının önde gelen deneycisi, Royal Society Deney Küratörü. Mikroskopi biliminin babası olan Boyle Yasası ve yerçekiminin ters-kare doğası gibi kavramları nicelleştiren çalışmaları gerçekleştirdi.  80px Wilhelm von Humboldt  1767–1835  Alman  Dilbilimci, diplomat, modern eğitim sisteminin kurucusu, filozof.  80px David Hume  1711–1776  İskoç  Filozof, tarihçi ve deneme yazarı. En çok ampirizmi ve rasyonel şüpheciliği ile tanınır, natüralizm ve maddi nedenler doktrinlerini geliştirmiştir. Kant ve Adam Smith'i etkilemiştir.Fieser, James. "David Hume." Internet Encyclopedia of Philosophy. N.p., n.d. Web. 17 Nov. 2014.  80px Francis Hutcheson  1694–1746  İskoç  Filozof.  80px Christiaan Huygens  1629–1695  Hollandalı  Optik ve mekanik alanlarında çığır açan katkılarda bulunan ve fiziğin matematikselleştirilmesinden sorumlu olan fizikçi ve matematikçi. Horologium Oscillatorium ve Treatise on Light kitaplarının yazarıdır.  80px Thomas Jefferson  1743–1826  Amerikalı  Devlet adamı, siyaset filozofu, eğitimci. Bir filozof olarak en çok Birleşik Devletler Bağımsızlık Bildirgesi (1776), özellikle de "Bütün insanlar eşit yaratılmıştır" ve teori ve pratikte demokrasiyi desteklemesiyle tanınır. Bir polimat olarak, tüm ulusu yükseltmenin bir yolu olarak yüksek eğitimi teşvik etmiştir.  80px Gaspar Melchor de Jovellanos  1744–1811  İspanyol  İspanyol Aydınlanmasının ana figürü. Önde gelen devlet adamı.  80px Immanuel Kant  1724–1804  Alman  Filozof ve fizikçi. Eleştirel felsefeyi sistematik bir temele oturtmuş, Güneş Sisteminin kökeni için maddi bir teori önermiş, etik ve ahlak üzerine yazmıştır. What is Enlightenment? ("Aydınlanma Nedir?"; 1784) adlı eserinde bir Aydınlanma siyaseti önermiştir. David Hume ve Rousseau'dan etkilenmiştir. Alman İdealizminde önemli bir şahsiyettir ve Fichte ve Hegel'in çalışmalarını önemli ölçüde etkilemiştir.  80px Vasyl Karazin  1773–1842  Rus ve Ukraynalı  Aydınlanma figürü, entelektüel, mucit, Rus İmparatorluğu'nda Milli Eğitim Bakanlığı'nın kurucusu ve Ukrayna'da bilimsel yayıncı. Şu anda kendi adını taşıyan Kharkiv Üniversitesi'nin kurucusu. Kendisi etnik olarak Sırp olmasına rağmen, Ukrayna'nın Rus İmparatorluğu tarafından sömürülmesine karşı çıkmasıyla da tanınır.  80px Adriaan Koerbagh  1633–1669  Hollnadalı  Bir Spinoza takipçisi Koerbagh, dini otoriteleri ve devleti güvenilmez kurumlar olarak reddedip yeren ve teologların ve hukukçuların dilini kendi iktidarlarını sürdürmek için halkı körleştirmeye yönelik belirsiz ve opak araçlar olarak ifşa eden Aydınlanma Çağı'nın en radikal şahsiyetleri arasındaydı. Een Bloemhof adlı eserini 1668'de Latince yerine Hollandaca yazmış, bu da eserini bastıran yetkililerin hemen dikkatini çekmiştir. Tutuklandı, yargılandı ve hapsedildi, kısa süre sonra da öldü. Hapsedilmesi ve ölümü, daha sonra sadece anonim olarak yayın yapan Spinoza da dahil olmak üzere radikal filozoflar için uyarıcı bir hikâye oldu.Israel, Radical Enlightenment, 794 80px Hugo Kołłątaj  1750–1812  Polonyalı  Milli Eğitim Komisyonu ve İlköğretim Ders Kitapları Derneği'nde (Commission for National Education and the Society for Elementary Textbooks) aktif görev almış ve 1783-86 yılları arasında rektörlüğünü yaptığı Kraków Akademisi'nde reformlar gerçekleştirmiştir. Polonya-Litvanya Topluluğu'nun (Polish-Lithuanian Commonwealth's Constitution) 3 Mayıs 1791 tarihli Anayasası'nın yazarlarından biri oldu ve belgenin uygulanmasına yardımcı olmak için Hükûmet Anayasası Dostları Meclisi'ni (Assembly of Friends of the Government Constitution) kurdu.  80px Adamantios Korais  1748–1833  Yunan  Yunan dili, Yunan kültürü ve Yunan hukuk sistemi üzerinde büyük etkisi olan Neo-Helenik Aydınlanma'nın önde gelen filozofu ve bilgini.  80px Ignacy Krasicki  1735–1801  Polonyalı  Polonya Aydınlanmasının önde gelen şairi.  80px Joseph-Louis Lagrange  1736–1813  İtalyan-Fransız  Analiz, sayı teorisi ve mekaniğe yaptığı katkılarla ünlü büyük matematikçi.  80px Antoine Lavoisier  1743–1794  Fransız  Modern kimyanın kurucusu; Fransız Devrimi'nde politikaları nedeniyle idam edildi.  80px Antonie van Leeuwenhoek  1632–1723  Hollandalı  Mikrobiyolojinin babasıdır ve mikroskopi alanındaki öncü çalışmaları ve mikrobiyolojinin bilimsel bir disiplin olarak yerleşmesine yaptığı katkılarla tanınır. Van Leeuwenhoek canlı hücreleri, bakterileri, spermatozoayı ve kırmızı kan hücrelerini ilk keşfeden kişidir.  80px Gottfried Leibniz  1646–1716  Alman  Polimat-filozof, matematikçi, diplomat, hukukçu, tarihçi; Newton'un rakibi.  80px Giacomo Leopardi  1798–1837  İtalyan  Şair, deneme yazarı, filozof ve filolog.  80px Gotthold Ephraim Lessing  1729–1781  Alman  Tiyatro yazarı, eleştirmen, siyaset filozofu. Alman dilinde tiyatroyu yarattı. Çalışmalarını desteklediği Moses Mendelssohn'un arkadaşı.  80px Georg Christoph Lichtenberg  1742–1799  Alman  Fizikçi, hicivci ve aforist.  80px Carl von Linné(Carl Linnaeus)  1707–1778  İsveçli  Modern binom isimlendirme şemasının temellerini atan botanikçi, hekim ve zoolog. Modern taksonominin babası olarak bilinir.  80px John Locke  1632–1704  İngiliz  Filozof. Francis Bacon ve Thomas Hobbes'un çalışmalarını genişleten ve yaygınlaştıran önemli ampirist. Devlet ve birey arasındaki ilişki, devletin sözleşmeye dayalı temeli ve hukukun üstünlüğü konularında çığır açan düşünür. Mülkiyet haklarını vurgulayarak kişisel özgürlüğü savunmuştur.  80px Mikhail Lomonosov  1711–1765  Rus  Edebiyat, eğitim ve bilime önemli katkılarda bulunan polimat, bilim insanı ve yazar.  80px Gabriel Bonnot de Mably  1709-1785  Fransız  Filozof ve tarihçi.  80px James Madison  1751–1836  Amerikalı  Devlet adamı ve siyaset filozofu. The Federalist Papers'a yaptığı katkılarla Amerika Birleşik Devletleri Anayasası'nın yazılmasında ve bu anayasaya teorik bir gerekçe sağlanmasında kilit bir rol oynamıştır; Amerikan Haklar Bildirgesi'nin (American Bill of Rights) yazarıdır.  80px Sylvain Maréchal  1750–1803  Fransız  Deneme yazarı, şair ve filozof.  80px George Mason  1725–1792  Amerikalı  Devlet adamı, Virginia Haklar Bildirgesi'ni yazdı; Madison ile birlikte "Birleşik Devletler Haklar Bildirgesi'nin Babası" olarak anılır.  80px Moses Mendelssohn  1729–1786  Alman Yahudisi  Prusya'daki Yahudi Aydınlanması'nın (Haskalah) filozofu, arkadaşı Lessing tarafından dramasında Bilge Nathan olarak onurlandırıldı. Mendelssohn, Spinoza'nın Teolojik-Politik İnceleme ("Theological-Political Treatise"; 1670) adlı eserinden Yahudiliğin vahyedilmiş bir din değil, hukuka dayalı bir inanç olduğunu ve dini hoşgörü ve vicdan özgürlüğünün temel hedefler olduğunu almıştır.Altmann, Alexander. Moses Mendelssohn: A Biographical Study. Tuscaloosa: University of Alabama Press 1973Smith, Steven B. Spinoza, Liberalism, and the Question of Jewish Identity. New Haven: Yale University Press 1997, 170 80px Jean Meslier  1664–1729  Fransız  Roma Katolik rahibi, filozof ve antik çağlardan beri ilk ateist yazar. Denis Diderot, Baron d'Holbach ve Voltaire gibi diğer aydınlanma yazarları tarafından kullanılan argümanları ve retoriği sağlayan kitap uzunluğunda bir deneme olan Ahit ("Testament")'in yazarı.  80px La Mettrie  1709–1751  Fransız  Hekim ve erken dönem Fransız materyalist filozof. En çok L'homme machine ("Makine İnsan"; "Man a Machine") kitabının yazarı olarak bilinir.  80px John Millar  1735–1801  İskoç  Filozof ve tarihçi.  80px Teodor Janković-Mirijevski  1741–1814  Sırp ve Rus  Eğitim reformcusu, akademisyen, bilgin ve pedagoji yazarı.  80px James Burnett, Lord Monboddo  1714–1799  İskoç  Filozof, hukukçu, evrim öncesi düşünür ve dilsel evrime katkıda bulunan kişi. Bkz: İskoç Aydınlanması  80px Josef Vratislav Monse  1733–1793  Çek  Olomouc Üniversitesi'nde Hukuk Profesörü, Habsburg monarşisinde Aydınlanmanın önde gelen figürü.  Montesquieu  1689–1755  Fransız  Siyasi düşünür. Modern hükûmet tartışmalarında kabul gören ve tüm dünyada birçok anayasada uygulanan kuvvetler ayrılığı teorisini dile getirmesiyle ünlüdür. Siyaset bilimci Donald Lutz, Montesquieu'nun kolonyal Amerika'da hükûmet konusunda en sık alıntı yapılan otorite olduğunu tespit etmiştir."The Relative Influence of European Writers on Late Eighteenth-Century American Political Thought", American Political Science Review 78,1 (March 1984), 189–197.  80px Leandro Fernández de Moratín  1760–1828  İspanyol  Tiyatro yazarı ve çevirmen, cumhuriyetçiliği ve özgür düşünceyi destekledi. Romantizme geçiş figürü.  80px Henry More  1614-1687 İngiliz  Cambridge Platonist ekolden filozof ve teolog. Anne Conway'in öğretmeni ve muhabiri; İlahi Diyaloglar ("Divine Dialogues"; 1688) ve Ateizme Karşı Bir Panzehir ya da Bir Tanrı Olup Olmadığına Dair İnsan Aklının Doğal Yetilerine Bir Çağrı ("An Antidote against Atheism, or an Appeal to the Natural Faculties of the Minde of Man, whether there be not a God"; 1653) dahil olmak üzere çok sayıda eserin yazarı.  80px Wolfgang Amadeus Mozart  1756–1791  Avusturyalı  Dönemin önde gelen bestecilerinden. Haydn'dan etkilenen Mozart, Salzburg'da doğmuş dahi bir çocuktu. Yaşadığı dönemde Avrupa çapında oldukça popülerdi. Henüz 35 yaşındayken ölmüştür. 80px José Celestino Mutis  1755–1808  İspanyol  Botanikçi; Güney Amerika'ya yapılan ilk botanik keşif gezilerine öncülük etti ve büyük bir bitki koleksiyonu oluşturdu.  80px Isaac Newton  1642–1727  İngiliz Cambridge Üniversitesi'nde Lucasian matematik profesörü; Philosophiae Naturalis Principia Mathematica ve Opticks kitaplarının yazarı.  80px Nikolay Novikov  1744–1818  Rus  Rus okuyucuların kültürünü yükseltmeye çalışan ve İmparatoriçe ile alenen tartışan hayırsever ve gazeteci. Bkz Rus Aydınlanması.  80px Dositej Obradović  1739–1811  Sırp  Yazar, dilbilimci, eğitimci, Sırp kültürel milliyetçiliğinin etkili savunucusu ve Karađorđe Sırbistan'ında Milli Eğitim Bakanlığı'nın kurucusu ve Belgrad Üniversitesi'nin kurucusu.  80px Zaharije Orfelin  1726–1785  Sırp  Polimat-şair, yazar, tarihçi, çevirmen, gravürcü, editör, yayıncı, vb.  80px Francesco Mario Pagano  1748–1799  İtalyan  Hukukçu ve filozof, modern ceza hukukunun öncülerinden biri.  80px Thomas Paine  1737–1809  İngiliz-Amerikalı  En çok Common Sense (1776) ile ünlü olan broşür yazarı, en akılcı çözüm olarak Amerikan bağımsızlığı çağrısında bulunmuştur.  80px Pombal Markisi  1699–1782  Portekizli  Devlet adamı, 1755 Lizbon depremi sonrasındaki hızlı ve yetkin liderliğiyle dikkat çekmiştir. Ayrıca ticari faaliyetleri düzenlemek ve ülke genelinde kaliteyi standartlaştırmak için kapsamlı ekonomik politikalar uyguladı.  80px Stanisław August Poniatowski  1732–1798  Polonyalı  Bağımsız Polonya'nın son kralı, Polonya-Litvanya Topluluğu'nda Aydınlanma'nın öncüsü ve dünyanın ilk modern anayasalarından biri olan 3 Mayıs 1791 Anayasası'nın ortak yazarı. 80px Richard Price  1723–1791  Galli  Filozof, vaiz ve matematikçi.  80px Joseph Priestley  1733–1804  İngiliz  Filozof, teolog ve kimyager.  80px François Quesnay  1694–1774  Fransız  Fizyokratik okulun ekonomisti.  80px Alexander Radishchev  1749–1802  Rus  Yazar ve filozof. Rus edebiyatında Radikalizm geleneğini ön plana çıkarmıştır.  80px Jovan Rajić  1726–1801  Sırp  Yazar, tarihçi, gezgin ve pedagog, 18. yüzyılın en büyük Sırp akademisyenlerinden biri olarak kabul edilir.  80px Guillaume Thomas François Raynal  1713–1796  Fransız  Tarihçi ve kölelik karşıtı.  80px Thomas Reid  1710–1796  İskoç  Sağduyulu Gerçekçiliği geliştiren filozof.  80px Jean-Jacques Rousseau  1712–1778  İsviçreli  Siyaset filozofu, eğitim reformcusu, besteci; birçok Aydınlanma figürünü etkileyen ancak kendisi aklın önceliğine inanmayan ve Romantizm'in öncüsü olan ansiklopedist.  80px  Giovanni Salvemini  1708-1791  İtalyan  Matematikçi ve astronom.  80px Friedrich Schiller  1759–1805  Alman  Filozof, şair ve oyun yazarı.  80px Adam Smith  1723–1790  İskoç  Ekonomist ve filozof. Ulusların Zenginliği ("The Wealth of Nations") adlı eserinde zenginliğin tek başına para olmadığını, zenginliğin hem yatırılan sermaye hem de emek tarafından üretilen mamul maddelerdeki katma değerden elde edildiğini savunmuştur. Bazen laissez-faire ekonomi teorisinin kurucu babası olarak kabul edilir, ancak aslında eşitliği korumak için bir dereceye kadar hükûmet kontrolünü savunur. Bundan hemen önce Ahlaki Duygular Teorisi ("The Theory of Moral Sentiments") adlı eserini yazarak insanların sempati adını verdiği duyguları aracılığıyla nasıl işlediğini ve etkileşimde bulunduğunu açıklamış ve Ulusların Zenginliği için önemli bir bağlam oluşturmuştur.  80px Jan Śniadecki  1756–1830  Polonyalı  Matematikçi, filozof ve astronom.  80px Jędrzej Śniadecki  1768–1838  Polonyalı  Yazar, hekim, kimyager ve biyolog.  80px Baruch Spinoza  1632–1677  Hollandalı  Filozof ve Etika'nın ("Ethics") yazarı, burada Tanrı'nın aşkınlığını reddetmiş ve Tanrı'nın varlığını doğa ile karşılaştırmıştır ('deus sive natura').  80px Alexander Sumarokov  1717–1777  Rus  Rusya'da klasik tiyatroyu yaratan şair ve oyun yazarı.  80px Emanuel Swedenborg  1688–1772  İsveçli  Ruhun bedendeki işleyişini araştıran doğa filozofu ve teolog, ruhsal-doğal nedensellik için ayrıntılı bir metafizik model inşa etmesine yol açmıştır.  80px Matthew Tindal  1657–1733  İngiliz  Deist. Aydınlanmanın şafağında oldukça etkili olan eserleri büyük tartışmalara neden olmuş ve zamanının Hristiyan uzlaşısına meydan okumuştur. John Toland  1670–1722  İrlandalı  Filozof ve hiciv yazarı.  80px Josiah Tucker  1713–1799  Galli  Ekonomist ve siyasi yazar olarak bilinen Galli kilise adamı. Çalışmalarında serbest ticaret, Yahudi özgürleşmesi ve Amerikan bağımsızlığı ile ilgilenmiştir. 1758'de Gloucester Dekanı oldu.  80px Pietro Verri  1728-1797  İtalyan  Filozof, ekonomist ve tarihçi.  80px Giambattista Vico  1668–1744  İtalyan  Siyaset filozofu, retorikçi, tarihçi ve hukukçu.  80px Voltaire(François-Marie Arouet)  1694–1778  Fransız  Oldukça etkili bir yazar, tarihçi ve filozoftur. Newtonculuğu desteklemiş ve örgütlü dini zararlı olarak kınamıştır.  80px Adam Weishaupt  1748–1830  Alman  Order of the Illuminati'nin kurucusu.  80px Christoph Martin Wieland  1733–1813  Alman  Filozof ve şair.  80px Christian Wolff  1679–1754  Alman  Filozof ve matematikçi.  80px Mary Wollstonecraft  1759–1797  İngiliz  Yazar ve öncü feminist.  80px

Ayrıca bakınız
 Aydınlanma Çağı

Kaynakça

Kategori:Dönemlerine göre kişi listeleri
Kategori:Aydınlanma felsefesi
Kategori:Aydınlanma Çağı
Kategori:Felsefe listeleri
Kategori:Bilimsel devrim
Kategori:Düşünce