Balaş Azeroğlu

Balaş Azeroğlu veya Balaş Abızade (11 Kasım 1921, Bakü – 24 Nisan 2011, Bakü) — Azerbaycan'ın halk şairi, edebiyat bilimci, 21 Azer hareketinin katılımcısıdır.

Azerbaycan Milli Hükûmeti döneminde Azerbaycan Milli Meclisi'nin milletvekili, "Cövdət" gazetesinin editörü, Azerbaycan Devlet Radyo Yayınları Komitesi başkan yardımcısı ve "Yazarlar ve Şairler Derneği" yönetim kurulu üyesi olmuştur. AMH dağıldıktan sonra Bakü'ye taşınmıştır.

Farklı yıllarda "Azerbaycan Yazarlar Derneği" başkanı, "Azerbaycan" gazetesinin editörü, Azerbaycan Yazarlar Birliği sekreteri, Azerbaycan Yazarlar Birliği'nde Güney Azerbaycan edebiyatı baş danışmanı olmuştur. Eserleri İngilizce, Rusça, Farsça, Özbekçe, Fransızca, Gürcüce, Ukraynaca ve Letonca dillerine çevrilmiştir. Faaliyetlerinden dolayı iki kez Azerbaycan SSC Yüksek Sovyeti Prezidyumu'nun Onur Belgesi ile, "Şeref Nişanı", "Halklar Dostluğu", "Şöhret" nişanlarıyla, "21 Azer", "Vladimir İlyiç Lenin'in doğumunun 100. yılı" anı madalyasıyla ödüllendirilmiştir.

 Hayatı 
Balaş Allahbakış oğlu Abızade, 11 Kasım 1921 tarihinde Bakü'de doğmuştur. Ortaöğrenimini Bakü'de 21 numaralı okulda almıştır. Öğrencilik yıllarında Cumhuriyet Pionerler Evi'nde edebiyat kulübüne üye olmuştur. "Dnepr" adlı ilk şiiri 1936 yılında "Pioner" dergisinde yayımlanmıştır.

Stalin baskıları döneminde, 1938 yılının Şubat ayında önce babası, ardından kendisi tutuklanmıştır. İki ay hapiste kaldıktan sonra Erdebil'e sürgün edilmiştir. Daha önce sürgün edilen aile üyeleriyle birlikte Selim Kışlağı köyüne yerleşmiştir. Burada Farsça öğrenmek için gece kurslarına gitmeye başlamıştır.

 21 Azer Harekatında 
1942 yılında Tudeh Partisi'ne üye olmuştur. 1943 yılında "Antifaşist" Derneği'nin Erdebil il şubesi başkanı seçilmiştir.  Derneğin yayın organı olan "YumruK" gazetesinin  ve derneğin "Antifaşist" adlı edebiyat sayfasının editörü olmuştur. İlk şiir kitabı "İlk Şiirlər" adıyla 1943 yılında Erdebil'de Azerbaycan "Antifaşist" Derneği tarafından yayımlanmıştır. 1945 yılında "Vətən yolunda" gazetesinin redaksiyonunda "Şairlər Məclisi" derneği kurulduktan sonra, Balaş Azeroğlu da aynı derneği Erdebil'de kurmuştur.

1945 yılında Azerbaycan Demokrat Partisi kurulduktan sonra partiye üye olmuş ve Erdebil il komitesinde faaliyet göstermiştir. Partinin Erdebil'de resmî yayın organı olarak "Cövdət" gazetesi seçildikten sonra Balaş Azeroğlu gazetenin editörü olarak atanmıştır. 1945 yılının 27 Kasım – 2 Aralık tarihleri arasında İran tarihinde ilk defa kadınların da katıldığı özgür seçimler düzenlenmiştir. Yapılan seçimler sonucunda Balaş Azeroğlu oy alarak Germi'den Azerbaycan Milli Meclisi'ne milletvekili seçilmiştir. Azerbaycan Milli Hükûmeti kurulduktan sonra Azerbaycan Devlet Radyo Yayınları Komitesi başkan yardımcısı olarak atanmıştır.  İkinci kitabı 1946 yılında "Şeirlər" adıyla Tebriz'de "Vətən yolunda" yayınevinde basılmıştır.  1946 yılında "Şairlər Məclisi" derneği temelinde kurulan "Yazarlar ve Şairler Derneği"nin yönetim kurulu üyesi seçilmiştir.

5 Aralık 1946 tarihinde Miyane yönünde saldırıya keçen şah ordusu, Qulam Yahya'nın liderlik ettiği fedailer tarafından durduruldu. Azerbaycan'ın çeşitli bölgelerinden insanlar silahlanmak ve şah ordusuna karşı mücadele etmek için Milli Hükûmet'e başvuruyorlardı. Bunun ardından Mir Cefer Pișeveri'nin liderliğinde Savunma Komitesi kuruldu. Komitenin ilk işi Tebriz'de sıkıyönetim ilan etmek ve "Babek" adlı gönüllü birlikler oluşturmak oldu. Gönüllü birliklere ilk aşamada 600 kişi katıldı. Bundan sonra Pișeveri yeniden askerî destek için Sovyetler Birliği'ne başvurdu.  Ancak bu talep de yanıtsız kaldı.

11 Aralık 1946 tarihinde Azerbaycan Eyalet Meclisi, kan dökülmesini önlemek amacıyla Kızılbaş Halk Ordusu'na ve fedai birliklerine şah ordusuna karşı direnmemeleri ve savaş alanlarını terk etmeleri yönünde emir verdi.  Aynı günden itibaren, İran ordusu büyük şehirlere girmeden önce bu şehirlerde toprak sahiplerinin çete grupları ile sivil kıyafetli jandarmalar katliamlar yapmaya başladılar. Bu gruplar Tahran Radyosu tarafından "İran vatanseverleri" olarak adlandırılıyordu.  Bu grupların temel amacı demokratları yok etmek ve şah ordusunun şehirlere girişini sağlamak idi. Tebriz ve Azerbaycan'ın diğer şehirleri yağma ve katliama uğradı. Azerbaycan Milli Hükûmeti yıkıldı.  14 Aralık 1946'da ABD ve Birleşik Krallık tarafından desteklenen İran ordusu Tebriz'e girdi.  Bundan sonra da katliamlar ve yağmalar devam etti.  Binlerce insan tutuklandı, sürgün edildi. Gerçekleşen katliamlarda ADF üyeleri, fedailer ve tanınmış şairlerden Ali Fitret, Sedi Yüzbendi, Cefer Kaşif ve Mehmedbagır Niknam öldürüldü.

 Azerbaycan Milli Hükûmeti dağıldıktan sonra 
Azerbaycan Milli Hükûmeti dağıldıktan sonra Balaş Azeroğlu bir süre Tebriz'de saklanmıştır. 15 Nisan 1947 tarihinde Güney Azerbaycan'da saklanan demokratları kurtarmak için kurulmuş "Nicat Derneği" tarafından gizli yollarla Tebriz'den çıkarılarak Bakü'ye götürülmüştür. 17 Nisan'da Bakü'ye ulaşmış ve Merdakan'da bulunan Yaşıl bağ'da yerleştirilmiştir.  AMH döneminde Tebriz'de faaliyet gösteren "Şairlər və Yazıçılar Cəmiyyəti", 1947 yılından itibaren Bakü'de "Azerbaycan Yazarlar Derneği" adıyla faaliyet göstermeye başlamıştır. Balaş Azeroğlu ise bu derneğin başkanı seçilmiştir.

1947–1952 yıllarında Azerbaycan Devlet Üniversitesi Filoloji Fakültesi'nde öğrenim görmüştür.  1948–1953 yıllarında ADF MK'nın yayın organı olan "Azerbaycan" gazetesinin edebî-sanat bölümü müdürü, 1953–1956 yıllarında ise sorumlu editörü olmuştur. 1956–1958 yıllarında ADF MK'da propaganda bölümü müdürü, 1958–1959 yıllarında Bakü Yüksek Parti Okulu'nda özel fakülte dekanı, 1959–1963 yıllarında ise ADF MK başkan yardımcısı olmuştur. 1966 yılında "Mehemmed Emani'nin yaratıcılığı" konulu bilimsel çalışmasını savunarak filoloji bilimleri adayı unvanını almıştır.

14 Ekim 1958 tarihinde Azerbaycan Yazarlar Birliği üyeliğine, aynı yılın Aralık ayında ise yönetim kurulu üyeliğine seçilmiştir. 1981 yılında 60. yaş günü münasebetiyle "Halk Şairi" unvanını almıştır.  1981–1991 yıllarında Azerbaycan Yazarlar Birliği sekreteri görevinde çalışmıştır. 1991 yılında Azerbaycan Yazarlar Birliği Ak Sakallar Kurulu üyeliğine seçilmiştir.  1991'den 2011 yılına kadar Azerbaycan Yazarlar Birliği'nde Güney Azerbaycan edebiyatı baş danışmanı olmuştur. Nizami'nin "Yeddi gözəl" mesnevisini, Fuzuli'nin gazellerini, Şehriyar'ın şiirlerini Farsçadan Azerbaycanca'ya çevirmiştir.  Farklı yıllarda "Şeirlər", "Savalan", "Mübarizə yollarında", "Gənclik dostlarım", "Mənim nəğmələrim", "Səhər şəfəqləri", "Sənətin qüdrəti", "Hafizin qəbri üstündə", "Elə oğul istəyir Vətən", "Dünənim, bu günüm, sabahım", "Gəl, ay bahar", "Sinəm Savalan dağıdır", "Bir kürsü istəyirəm" adlı kitapları yayımlanmıştır. Eserleri İngilizce, Rusça, Farsça, Özbekçe, Fransızca, Gürcüce, Ukraynaca ve Letonca dillerine çevrilmiştir. Faaliyetlerinden dolayı iki kez Azerbaycan SSC Yüksek Sovyeti Prezidyumu'nun Onur Belgesi ile, "Şeref Nişanı", "Halklar Dostluğu", "Şöhrət" nişanlarıyla, "21 Azer", "Vladimir İliç Lenin'in doğumunun 100. yılı" anı madalyasıyla ödüllendirilmiştir.

Balaş Azeroğlu, 24 Nisan 2011 tarihinde Bakü'de vefat etmiştir.  II. Fahri Hiyaban'da defnedilmiştir.

 Ailesi 
Balaş Azeroğlu'nun ebeveynleri aslen Erdebil'in Selim Kışlağı köyündendir. Babası Allahbaxış Abızade çalışmak için Bakü'ye taşınmıştır. 1938 yılında ailesiyle birlikte Bakü'den sürgün edilmiştir.

1950 yılında Medine Gülgün ile evlenmiştir. Bu evlilikten Araz ve Etibar adında iki oğlu dünyaya gelmiştir.

 Kaynakça 

 Bibliografi






















Kategori:Azerbaycan edebiyatı
Kategori:Şöhret Nişanı sahipleri
Kategori:Bakü Devlet Üniversitesinde öğrenim görenler
Kategori:1921 doğumlular
Kategori:2011'de ölenler