Yakın geçiş

Yakın geçiş veya üst geçiş, bir uzay aracının genellikle uzay keşif görevinin bir hedefi ve/veya onu başka bir hedefe doğru iten bir yerçekimi yardımı kaynağı (ayrıca salınım olarak da adlandırılır) olan başka bir astronomik cismin yakınından geçtiği bir uzay uçuşu operasyonudur. Özellikle bu amaç için tasarlanmış uzay araçlarına yakın geçiş uzay aracı denir, ancak bu terim örneğin Dünya'nın yakınından geçen asteroit geçişleri için de kullanılmıştır. Yakın geçiş için önemli parametreler arasında en yakın yaklaşmanın zamanı ve mesafesi bulunmaktadır.

 Uzay aracının yakın geçişi 
Yakın geçiş manevraları bir gezegen, doğal bir uydu veya gezegensel olmayan küçük Güneş Sistemi cisimleri gibi nesnelere yönelik olarak da gerçekleştirilebilir.

Örneğin Mars veya Dünya ile gezegen yakın geçişleri gerçekleştirilmiştir:

 Dünya yakın geçişleri listesi
 Mars'ın yakın geçişleri listesi

Kuyrukluyıldız yakın geçişine bir örnek olarak International Cometary Explorer (Uluslararası Kuyrukluyıldız Gezgini)'nin (eski adıyla ISEE-3) Eylül 1985'te Giacobini-Zinner Kuyrukluyıldızı'nın çekirdeğinden yaklaşık  uzaklıktan yakın geçişi gösterilebilir.

Bir diğer yakın geçiş uygulaması da Ay'a yapılan uçuştur ve buna genellikle ay yakın geçişi adı verili. Oksijen tankı patlayan Apollo 13 uzay aracının Ay'ın etrafında geçiş zorunluluğu buna bir örnektir. Artemis 2  görevi de bir ay yakın geçişi içerecektir.küçükresim| Galileo uzay aracının 243 Ida asteroitiyle karşılaşması|sol
 Mars 
küçükresim| MarCO 6U küp uydu röle uçuş sondaları ve Mars InSight iniş aracı için teknoloji göstericilerinin çizimi; uçuşlar 2018'deki iniş sırasında bükülmüş boru iletişim desteği sağladı
Mars'a yakın geçişlerle ilgili diğer bir kavram ise bir uzay aracının gezegenin yörüngesine girmediği, ancak gezegene yaptığı yakın geçiş öncesi veya sonrasında başka bir uzay aracıyla buluştuğu Mars yakın geçiş randevusudur. Mars yakın geçiş randevusu 1960'larda NASA'nın İnsanlı Uzay Aracı Merkezi'nde değerlendirilmiştir. O dönemde NASA, Mars iniş aracı, kısa süreli yüzey yaşam alanı ve Mars Excursion Module (MEM) adı verilen bir çıkış aracının birleşimi için tasarımlar geliştirmiştir. Uzay aracı, yükseliş aşamasında Mars yörüngesine girmeden veya iniş yapmadan Mars'a yakın geçiş halinde bulunan farklı bir uzay aracıyla bir buluşma gerçekleştirmiştir. MOR ile karşılaştırıldığında, bir uçuş buluşması, bir uzay aracının Mars yörüngesinde dönmesi gerekmediği anlamına gelmektedir ki bu nedenle örneğin Dünya'ya dönüş yolculuğunda ihtiyaç duyulan kaynaklarla Mars yörüngesine girip çıkılmamaktadır. (Ayrıca bkz. Mars döngüsü)

Mariner IV'ün Temmuz 1965'te Mars'a gerçekleştirdiği yakın geçiş, Mars hakkında daha doğru atmosfer verilerinin ve daha önce olduğundan çok daha yakın yüzey görüntülerinin elde edilmesini sağlamıştır.

Mariner 6 ve Mariner 7'nin 1969'da Mars'ın üzerinden uçması gezegen hakkında bilinenler açısından başka boyut kazandırmıştır. Mariner 6 ve 7 kızılötesi radyometresinin yakın uçuş sonuçları, Mars atmosferinin çoğunlukla karbondioksitten (CO2 ) oluştuğunu göstermiş ve ayrıca Mars yüzeyinde eser miktarda su tespit edebilmiştir.

Rosetta'nın Mars'a 250 km uzaklıktan gerçekleştirdiği geçişi ve ardından kütleçekimsel sapan ile yörüngesine girmesi Mars'a yönelik yapılan en yakın uçuştur.

2018 yılında, ikiz Mars Cube One, InSight iniş aracı EDL için iletişim aktarımı yapmak üzere bir uçuş gerçekleştirdi (InSight iniş aracını taşıyan seyir aşaması ile Mars'a doğru fırlatıldılar). Her iki MarCO da Mars'a ulaştı ve 26 Kasım 2018'de Insight'ın Giriş, İniş ve Konuşma fazı sırasında verileri başarıyla aktardı.

Bu arada, Tianwen-1'in yerleşik kamerası, Eylül 2020'de uzay aracının Mars'a gerçekleştirdiği yakın geçişin görüntülerini çekti ve Mars'a yönelik yörüngesine göre 10 Şubat 2021 civarında Mars'ın yanından geçti, ardından derin uzaya veya güneş yörüngesine girdi.

 Kuiper kuşağı 
31 Aralık 2018 gecesi ile 1 Ocak 2019 sabahı arasında New Horizons, bugüne kadarki en uzak yakın geçiş olan Kuiper Kuşağı nesnesi Arrokoth geçişini gerçekleştirdi. New Horizons daha önce Temmuz 2015'te Plüton'a bir yakın geçiş gerçekleştirmişti ve bu uçuş Güneş'ten yaklaşık 32,9 AU (astronomik birim) uzaklıktaydı, Kuiper kuşağı nesnesi Arrokoth'un yanından geçişi ise 43,6 AU uzaklıkta gerçekleştirilmiştir.
sol|küçükresim|500x500pik| New Horizons'ın Plüton'un yanından geçişi sırasındaki yörüngesinin diyagramı
 Cassini 
küçükresim| Cassini'nin 1 Mayıs 2004'ten 15 Eylül 2017'ye kadar Satürn etrafındaki yörüngesinin bir animasyonu
1997'de fırlatılan ve 2004-2017 yılları arasında Satürn'ün yörüngesinde dönen Cassini-Huygens uzay aracı, Satürn'ün uydusu Titan da dahil olmak üzere Satürn'ün birçok uydusuna yönelik yakın geçişler gerçekleştirmiştir. Cassini-Huygens'in Titan yakın uçuşu ilk olarak Ekim 2004'te gerçekleştirilmiştir.

Cassini, Satürn'ün uydularına çeşitli mesafelerinde birçok yakın uçuş gerçekleştirdi. Titan'a 126 adet yakın geçiş gerçekleştirmiş ve görev sonlandırılmadan önce son yakın uçuşunu 22 Nisan 2017'de Titan'a gerçekleştirmiştir.

 Kuyrukluyıldızlar 

küçükresim| 4 Kasım 2010'da Hartley 2 kuyruklu yıldızının geçişi ( EPOXI görevi)
Uluslararası Kuyrukluyıldız Gezgini (ISEE-3 ) 11 Eylül 1985 tarihinde Giacobini-Zinner kuyrukluyıldızının plazma kuyruğundan geçerek çekirdeğe  metre mesafede bir uçuş gerçekleştirmiştir.

2010 yılında, EPOXI görevi kapsamında Deep Impact uzay aracı Hartley 2 kuyruklu yıldızına bir yakın geçiş gerçekleştirmiştir.

 Doğal yakın geçiş 
küçükresim|Bir asteroitin Dünya'nın yakınından geçişi sırasında bazen radarla görüntüleri alınır. 2017'de Dünya'nın yanından geçen 'in bir animasyonu
Yakın geçiş terimi bazen, örneğin bir asteroidin Dünya'ya yaklaşıp yanından geçmesini tanımlamak için de kullanılır.

Bu terim, 2014 yılında bir kuyruklu yıldızın Mars'ın yakınından geçmesi için de kullanılmıştır.

P/2016 BA14, 2016 yılında yakın geçişi sırasında Dünya'dan  uzaklıkta radar görüntüsüyle tespit edildi. Bu sayede çekirdeğin çapının yaklaşık 3.300 fit (1 km) olduğu hesaplandı.

16 Aralık 2018'de kısa dönemli kuyruklu yıldız 46P/Wirtanen, Dünya'ya en yakın yaklaşımını gerçekleştirdi ve  mesafeye geldi (Dünya'ya en yakın yaklaşımlarından biri).

 Ayrıca bakınız 

 Aerofrenleme
 Aerogravity yardımı
 Apsis
 Dünya dışı cisimlere kasıtlı olarak yapılan acil inişler ('fly in')
 Uçuş dinamikleri
 Dünya'ya yaklaşan asteroitler listesi
 Yörüngesel uzay uçuşu
 Uzay buluşması

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 

 Smithsonian Hava ve Uzay-Sondalar ve Uçuşlu Uzay Araçları
 Ay uçuşları

Kategori:Yakın geçiş
Kategori:Uzay uçuşu kavramları