İşpuini

İşpuini, Sarduri I'in (MÖ 834–828) oğlu, Urartu tahtına geçen ikinci kral. Saltanatını 828–810 yılları arasında sürdürdü. Başkent Tushpa’yı (Van) somut bir krallık merkezi haline getirdi; babasının başlattığı yerleşimi geliştirdi. Musasir’i fethedip bölgeyi doğuya genişletti ve Urartuca ilk yazılı kayıtları bırakan kral olma özelliğini taşır ; bu kayıtlarda İspuini hem “Biainili” (Urartu dili) hem de “Nairi” (Asurca) ünvanlarını kullandı. Kelishin dikilitaşında, kral halefi oğlu Menua ile birlikte tanrı Ḫaldi'yi daha merkezi bir pozisyona taşıdı.

 Musasir'in fethi 
 MÖ 810 civarında düzenlenen Kel-i Şin (Kelashin) steli, İşpuini ile oğlu Menua'nın Musasir'e (Akadca Muṣaṣir) yaptıkları seferi belgeleyen ilk çift dilde (Urartu‑Akadca) anıttır. Kel-i Şin steli, Uratuca Ardini ismi verilen tapınak‑kent Musasir'in fethinin siyasi içerikli bir kutsal sefer olduğunu ve günümüzde kuzey Irak'ta olan bu bölgenin İşpuini döneminde Urartu hakimiyetine girdiğini belgeler. (86) Ayrıca Qalatgah bölgesinde bulunan yaklaşık aynı döneme ait bir diğer Urartuca yazıt hem İşpuini soyunu hem de ana tanrı Haldi adına şehir inşasını anlatır.

 Yönetim ve diplomasi 
 Asur ile diplomatik ilişkiler ve çatışmalar devam etti; dış politikada asıl baskın gücü urya yaptı. Krallığını, farklı etnik ve kültürel grupları ("Bianini" halkı) kapsayan örgütlü bir devlet haline getirdi.

 Mirası 
 İşpuini'nin saltanatı, sonradan Babası Sarduri I başlattığı yürüyüşü oğlu Menua ile sürdürerek Urartu'nun gerçek imparatorluk haline gelmesinin zeminini hazırladı. Onun yazıtları, Urartu tarihinin ilk nüfus sayımı, fetih taahhüdü, tanrı kültüleri gibi alanlarda önemli veriler sağlamaktadır.

 Kaynakça 

Kategori:Urartu kralları