Şuaeklesia

Şuaeklesia (Gürcüce: შუაეკლესია), tarihi Artani bölgesinde, günümüzde Ardahan ilinin merkez ilçesine bağlı Açıkyazı köyünün sınırları içinde ortadan kalkmış bir köydür.2014 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო–კლარჯეთის ძეგლების 2014 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2015, s. 184, 191.  ISBN 978-9941-0-7362-5

Tarihçe

Şuaeklesia (შუაეკლესია), Gürcüce bir yer adı olup "orta kilise" anlamına gelir."შუა" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5"ეკლესია" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Şuay Kilisa (شوای كلیسا) şeklinde geçer. Bu yazılışta “orta” anlamındaki “şua” veya “şuay” (შუაჲ) kelimesi korunmuş, “eklesia” kelimesi ise “kilisa” şeklinde yazılmıştır.

Şuaeklesia köyünün bulunduğu Artani, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biriydi. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılda, 1549 tarihli Gürcistan seferini izleyen dönemde Gürcülerden ele geçirmiştir.

Şuaeklesia köyü, 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Ardahan-i Büzürg livasının Güney nahiyesine bağlıydı. Nüfusu 38 Hristiyan haneden oluşuyor ve hane reisleri Gürcü adlarını taşıyordu. Köyde buğday ve arpa tarımı ile arıcılık yapılıyor, koyun ve domuz besleniyordu. İki adet su değirmeni bulunuyordu.

Şuaeklesia köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde de Şuay Kilisa (شوای كلیسا) olarak geçer. Bu tarihte de aynı idari konuma sahip olan köyün hasılası Hicri 1116 (1704-1705) tarihinde  6.000 akçe idi ve köy İsmail adında birine tahsis edilmişti.

Osmanlı mufassal defterini yayımlayan Gürcü Türkolog Sergi Cikia'nın verdiği bilgiye göre, köyün adı geç dönemde Rusça haritada Şuakilisa (Шуакилиса) adıyla Alabala köyünün yakınında işaretlenmişti. Ancak 1886 tarihli Rus nüfus sayımında Ardahan sancağının Ardahan kazasında adının geçmemiş olması, bu yerleşimin bu tarihten önce köy olmaktan çıktığını göstermektedir.

Kaynakça

Kategori:Ardahan merkez belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti
Kategori:Ardahan ili tarihi