Vilnius Muharebesi (1655)

Vilnius Muharebesi, 1702 yılında Büyük Kuzey Savaşı sırasında Litvanya Büyük Dükalığı'nın başkenti Vilnius yakınlarında gerçekleşen önemli bir askeri çatışmadır. Bu muharebe, İsveç Krallığı'nın Lehistan-Litvanya Birliği toprakları üzerindeki ilerleyişini gösteren ve bölgedeki güç dengesini etkileyen bir dönüm noktası olarak kabul edilir.

 Arka plan 
Büyük Kuzey Savaşı (1700-1721), İsveç'in Avrupa'daki hegemonyasına meydan okuyan Rus Çarlığı, Danimarka-Norveç ve Saksonya liderliğindeki bir koalisyon ile İsveç arasında gerçekleşti. Savaşın ilk yıllarında İsveç Kralı XII. Karl, kararlı askeri stratejileriyle rakiplerine karşı önemli zaferler kazandı. 1701 yılında Dvina Muharebesi'nde Rusları yenilgiye uğrattıktan ve Riga'yı ele geçirdikten sonra, Karl'ın dikkati güneydeki Lehistan-Litvanya Birliği'ne çevrildi. Birliğin nominal hükümdarı II. Augustus, aynı zamanda Saksonya Elektörü idi ve İsveç karşıtı koalisyonun bir parçasıydı. Karl'ın amacı, II. Augustus'u tahttan indirmek ve yerine İsveç yanlısı bir hükümdar geçirmekti. Litvanya Büyük Dükalığı, bu dönemde iç karışıklıklarla boğuşuyordu. Güçlü soylu aileler arasında (özellikle Sapiega ailesi ve Oginski ailesi gibi) siyasi ve askeri çekişmeler yaşanmaktaydı. Bu durum, İsveç'in Litvanya topraklarına müdahalesini kolaylaştırdı. XII. Karl, Litvanya'daki bu iç çatışmalardan faydalanarak, bazı yerel soyluları kendi safına çekmeyi başardı. Özellikle Kazimierz Jan Sapieha, İsveç kuvvetleriyle işbirliği yaparak II. Augustus'a karşı mücadele etti.

 Muharebe 
1702 yılının ilk aylarında, İsveç ordusu, General Carl Gustaf Rehnskiöld komutasında Litvanya'ya doğru ilerledi. Rehnskiöld'un amacı, Litvanya Büyük Dükalığı'nın başkenti Vilnius'u ele geçirmek ve böylece II. Augustus'a karşı stratejik bir avantaj elde etmekti. Şehir, önemli bir askeri garnizona sahip değildi ve Litvanya kuvvetleri iç çekişmeler nedeniyle dağınıktı. Şubat 1702'de, İsveç kuvvetleri Vilnius yakınlarında Litvanya-Sakson birleşik kuvvetleriyle karşılaştı. Litvanya kuvvetlerinin başında, Oginski ailesine mensup generaller ve Hetman Michał Kazimierz Pac gibi isimler bulunuyordu. Ancak, Litvanya kuvvetlerinin sayısı İsveçlilere kıyasla azdı ve disiplinleri düşüktü. Ayrıca, Sakson birliklerinin tam desteğini alamamışlardı. Muharebe, Vilnius'un güneybatısındaki açık arazide gerçekleşti. İsveç süvarileri, Litvanya piyadeleri ve süvarileri üzerinde üstünlük kurdu. İsveç'in iyi eğitilmiş ve disiplinli ordusu, Litvanya-Sakson güçlerini kısa sürede bozguna uğrattı. Litvanya kuvvetleri önemli kayıplar vererek geri çekilmek zorunda kaldı. Muharebenin kesin tarihi ve ayrıntıları konusunda farklı kaynaklarda küçük farklılıklar bulunsa da, İsveç'in kesin bir zafer kazandığı ve Vilnius'u ele geçirdiği genel kabul görmektedir.Roberts, M. (1968). The Great Northern War 1700-1721. Longman. S. 125.

 Sonuç ve önemi 
Vilnius Muharebesi'nin ardından İsveç kuvvetleri, 1702 Şubat'ının sonlarında veya Mart ayının başlarında Vilnius'a girdi. Şehrin ele geçirilmesi, Lehistan-Litvanya Birliği için büyük bir darbe oldu ve XII. Karl'ın Polonya üzerindeki baskısını artırdı. Vilnius, İsveç'in kontrolüne geçtikten sonra bir süre İsveç askeri üssü olarak kullanıldı ve şehirdeki önemli yapılar yağmalandı.Frost, R. I. (2000). The Northern Wars: War, State and Society in Northeastern Europe, 1558-1721. Longman. S. 268-269. Bu zafer, XII. Karl'ın II. Augustus'u Polonya tahtından indirme ve yerine Stanisław Leszczyński'yi geçirme çabalarına ivme kazandırdı. Nitekim, 1704 yılında Stanisław Leszczyński, İsveç'in desteğiyle Polonya Kralı seçildi. Vilnius Muharebesi, aynı zamanda Litvanya'daki iç çekişmeleri daha da derinleştirdi ve bölgenin savaşın yükünü daha fazla hissetmesine neden oldu. Vilnius, İsveç kontrolünde uzun süre kalmadı. Savaşın ilerleyen yıllarında, özellikle 1708 yılında Rus ordusu tarafından yeniden ele geçirilse de, Vilnius Muharebesi, İsveç'in Büyük Kuzey Savaşı'nın ilk safhalarındaki askeri üstünlüğünü ve Baltık Bölgesi üzerindeki etkisini gösteren önemli bir olay olarak tarihe geçti.

 Kaynakça 

Kategori:Savaşlar
Kategori:Avrupa tarihi