Necid Seferi (1836)

Necid Seferi (1836), Mehmet Ali Paşa komutasındaki Osmanlı-Mısır kuvvetlerinin Necid Emirliği’ne karşı düzenlediği askerî harekâttır. Seferin nedeni, Necid Emiri Faysal bin Türki bin Suud’un Osmanlılara bağlılığını reddetmesi ve vergi ödememesidir.

 Arka plan 
Osmanlı güçlerinin 1824 yılında Necid’den çekilmesiyle, Suudi-Vahhabi ittifakı bölgedeki kontrolünü yeniden tesis etme fırsatı buldu.Dillon, Michael R. Wahhabism: Is it a Factor in the Spread of Global Terrorism? , NAVAL POSTGRADUATE SCHOOL, 2009. Türki bin Abdullah Riyad, Arid, Harc, Mahmel, Sudayr ve Aflac gibi bölgeleri denetim altına aldı.Sheikh, N.S. (2002). The New Politics of Islam, Routledge. 1830’da el-Hasa'yı da kontrol etti ancak Kasım ve Hail üzerindeki denetimi sınırlıydı. 1831 yılında ailesi içindeki çatışmalar nedeniyle suikaste kurban gitti. Yerine geçen oğlu Faysal, 1834'te yönetimi devraldı. 1837 yılına gelindiğinde ise Osmanlılara vergi ödemeyi reddetmesi üzerine bir sefer kararı alındı.

 Sefer 
Faysal bin Türki, bir yandan Osmanlılara itaatini sunarken diğer yandan Asirli müttefiklerine destek verdi.Mohammad Ameen, A Study of Egyptian Rule in Eastern Arabia (1814–1841) , McGill University, 1981. Buna rağmen Mehmet Ali Paşa, 1836’da Yenbu üzerinden Necid’e bir sefer düzenledi. Yanında Halid bin Suud adlı bir Suudi hanedan mensubu da bulunuyordu.Safran, Nadav. Saudi Arabia: The Ceaseless Quest for Security, Cornell University Press, 2018.

Faysal ordusunu toplayarak saldırıya geçti ancak düşman kuvvetlerinin üstünlüğü karşısında askerleri dağıldı. Riyad halkı da savaşmaktan kaçındı. Faysal birkaç yandaşla kaçarken, Halid 1837'de Riyad’a girdi. Bir süreliğine Faysal ve Halid birlikte bölgeyi yönetti. Ancak 1838’de Mehmet Ali’nin komutanı Hürşid Paşa, Faysal’a karşı bir sefer daha düzenleyerek onu mağlup etti ve esir alarak Kahire’ye gönderdi.Şimşek, K. "Mehmet Ali Paşa ve Vehhâbîler ", Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, 2021.

 Sonrası 
1839'dan itibaren İngiliz baskıları sonucu Osmanlı-Mısır ordusu Necid ve doğu Arabistan'dan çekilmeye başladı. 1841 yılı sonunda bölge üzerindeki kontrol sona erdi. Faysal, 1843'te Kahire’den kaçarak Abdullah bin Sünayan’ı devirdi ve ikinci kez Necid üzerinde hâkimiyet kurdu. Bu kez Osmanlı egemenliğini tanıdı ve yıllık vergi ödemeyi kabul etti.

 Kaynakça 

Kategori:Osmanlı İmparatorluğu'nun muharebeleri
Kategori:Suudi Arabistan tarihi
Kategori:19. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu