Herakleia Muharebesi

Herakleia Muharebesi, MÖ 280 yılında Konsül Publius Valerius Laevinus komutasındaki Romalılar ile Epirus, Tarentum, Thurii, Metapontum ve Herakleia'dan gelen Yunanların birleşik kuvvetleri arasında Epirus Kralı Pirus komutasında gerçekleşti. Savaş Yunanlar için bir zafer olsa da, ciddi kayıplar verdiler.

 Arka Plan 
Tarentum, Magna Graecia'nın bir parçası olan bir Yunan kolonisiydi. Tarentum'daki önde gelen grup olan Philocharis veya Ainesias önderliğindeki demokratlar, Roma'ya karşıydı; çünkü Romalılar Tarentum'a girerse Yunanların bağımsızlıklarını kaybedeceklerini biliyorlardı. Tarentum'daki Yunanlar, Üçüncü Samnit Savaşı'ndan sonra Roma genişlemesinden korkmaya başlamıştı. MÖ 290'da Samnitlerin teslim olmasından sonra Romalılar Apulia ve Lucania'da birçok koloni kurdular; bunların en önemlisi Venusia'ydı. MÖ 282'de Samnitler, Lucanialılar, Bruttialılar ve Thuriilere karşı yapılan bir savaşın ardından Roma birlikleri, Croton, Lokroi ve Rhegium'daki İtalyan Yunan kolonilerine girdi. Tarentum'daki demokratlar, Roma'nın Galyalılar, Lucanialılar, Etrüskler, Samnitler ve Bruttialılarla savaşını bitirir bitirmez Tarentum'a gireceklerini biliyorlardı. Tarentinliler'i ilgilendiren bir diğer olay ise iktidarı ele geçiren Thurii aristokrat kesiminin kentlerine bir Roma garnizonu davet etmesiydi; Magna Graecia kolonilerinin tümünün temsilcisi olan Tarentinliler bu durumdan derin bir endişe duyuyorlardı.Tarentum'daki ikinci grup, Roma'ya teslim olmaya karşı çıkmayan Agis liderliğindeki aristokratlardı, çünkü bu, aristokrat grubunun iktidara geri dönmesine yol açacaktı. Ancak aristokratlar doğrudan teslim olamadılar ve halk arasında sevilmemeye başladılar. MÖ 282 sonbaharında Tarentum, Dionysos festivalini kutladı; denizin önündeki tiyatrolarında, Thurii'deki Roma garnizonu için asker ve erzak taşıyan on Roma gemisinin Taranto Körfezi'ne girdiğini gördüler. Kęciek'e göre, Tarentin aristokrasisi Roma komutanları Publius Cornelius ve Lucius Valerius'tan demokratları ve takipçilerini tutuklayıp idam etmelerini istedi, bu da aristokratların teslim olmasına izin verecekti. Tarentinler öfkeliydi, çünkü Romalılar Taranto Körfezi'ne yelken açmamak için bir anlaşma imzalamışlardı ve donanmalarını Roma gemilerine saldırmak üzere hazırladılar. Gemilerden birkaçı batırıldı ve biri ele geçirildi. Tarentinliler Roma'ya karşı zafer kazanma şanslarının az olduğunu biliyorlardı. Epirus Kralı Pyrrhus'tan yardım istemeye karar verdiler. Tarentum ordusu ve filosu Thurii'ye hareket etti ve oradaki demokratların aristokratları sürgün etmelerine yardım etti. Thurii'ye yerleştirilen Roma garnizonu geri çekildi. Romalılar meseleyi çözmek ve esirleri geri almak için diplomatik bir heyet gönderdiler ancak müzakereler aniden sona erdi, bu yüzden Roma Tarentum'a savaş açtı. MÖ 281'de Lucius Aemilius Barbula komutasındaki Roma lejyonları Tarentum'a girdi ve yağmaladı. Ardından Samnit ve Salentine takviyeleriyle Tarentum, Romalılara karşı bir savaşı kaybetti. Savaştan sonra Yunanlar Agis'i bir ateşkes imzalaması ve diplomatik görüşmelere başlaması için seçtiler. Bu görüşmeler de Milon komutasındaki Epirus'tan 3.000 askerin şehre girmesiyle kesildi. Roma konsülü geri çekildi ve Yunan gemilerinin saldırıları sonucu kayıplar verdi.Pirus, Tarentum'a yardım etmeye karar verdi çünkü onlara borçluydu — daha önce Korfu adasını fethetmesine yardım etmişlerdi. Ayrıca Samnitler, Lukanlar, Etrüskler, Umbrialılar ve Bruttialılar ile bazı İliryalı kabilelerin, hepsi Roma ile çatışma geçmişi olan halkların yardımına güvenebileceğine inanıyordu. Nihai hedefi, MÖ 285'te kaybettiği Makedonya'yı yeniden fethetmekti, ancak asker toplamak için yeterli parası bulunmuyordu. Tarentum'a yardım etmeyi, ardından Sicilya'ya gitmeyi ve Kartaca'ya saldırmayı planladı. Kartaca'ya karşı bir savaşı kazandıktan ve Güney İtalya'yı ele geçirdikten sonra güçlü bir ordu örgütlemek ve Makedonya'yı ele geçirmek için yeterli paraya sahip olacaktı.

 Hazırlık 
Epirus'tan ayrılmadan önce Pirus bir ittifak kurdu ve Makedonya tahtına talip olan Ptolemy Keraunos'tan asker ve para ödünç aldı. Uzun zamandır dostu ve müttefiki olan Ptolemaios Mısır'ının kralı Ptolemy Philadelphus da 9.000 asker ve 50 savaş fili gönderme sözü verdi. Ayrıca Teselya'dan süvari ve Rodos'tan okçular ve sapancılar topladı — çünkü yöneticileri Epirus ile bir savaştan kaçınmak istiyordu. MÖ 280 baharında Pirus İtalya'ya kayıp vermeden çıktı. Pyrrhus'un İtalya'ya vardığını duyan Romalılar, yardımcılarla birlikte sekiz lejyonu harekete geçirdiler, toplamda yaklaşık 80.000 asker. Bunu dört orduya böldüler:

 Barbula komutasındaki bir ordu, Samnitler ve Lucanlıların dikkatini dağıtıp Pyrrhus'un ordusuna katılmalarını engellemekle görevlendirildi. Venusia'ya yerleştirildiler.
 Roma'yı güvence altına almak için ikinci bir ordu bırakıldı.
 Konsül Tiberius Coruncanius komutasındaki üçüncü bir ordu, Etrüskler ile Pyrrhus arasında bir ittifak oluşmasını önlemek amacıyla Etrüskler'in üzerine yürüdü.
 Publius Valerius Laevinus komutasındaki dördüncü ordu Tarentum'a yürüdü. Ayrıca Lucania'yı da yağmaladılar.

Publius Laevinus, Tarentinler tarafından kurulan Heraklea şehrine doğru hareket etti. Amacı, Pyrrhus'u Yunan kolonileri Calabria'dan uzaklaştırmak ve böylece Roma'ya karşı bir ayaklanma yaşanmasını önlemekti.

 Savaş 
küçükresim|250px|"Roma'nın Hikâyesi"nde tasvir edilen Herakleia Muharebesi (yaklaşık 1912).

Pirus, müttefiklerinin takviyelerini beklerken Romalılara karşı yürüyüşe geçmedi. Takviyelerin gelmediğini anlayınca, Pandosia ve Heraklea arasında, Siris Nehri (modern Sinni) yakınlarındaki bir ovada Romalılarla savaşmaya karar verdi. Pirus ovada pozisyon aldı ve bekledi. Savaştan önce Roma konsülüne diplomatlar göndererek, Roma ile Güney İtalya halkı arasındaki anlaşmazlıkları hakemlik edebileceğini önerdi. Müttefiklerinin onu bir yargıç olarak tanıdıklarını ve Romalılardan da aynı tanınmayı talep ettiklerini ileri sürdü. Romalılar onun talebini reddettiler ve Siris Nehri'nin sağındaki ovaya girerek kamp kurdular. Pirus'un Tarentum'da kaç asker bıraktığı bilinmemekle birlikte, Heraklea'da yanında yaklaşık 25-35.000 asker olduğu tahmin ediliyor. Romalıların nehri geçmekte zorluk çekeceğini ve bu sayede saldırısını hazırlamak için daha fazla zaman kazanacağını umarak Siris'in sol yakasında mevzi aldı. Romalılar nehri geçmeye başladığında haber vermek için nehrin yakınlarına hafif piyade birlikleri yerleştirdi ve önce süvarileri ve filleriyle onlara saldırmayı planladı. Valerius Laevinus'un komutası altında süvariler, velitler ve mızrakçılar da dahil olmak üzere yaklaşık 42.000 asker vardı. Tarihte ilk kez iki çok farklı savaş devinin karşı karşıya gelmesi olacaktı: Şafak vakti Romalılar Siris nehrini geçmeye başladılar. Yanlarda Roma süvarileri keşif birliklerine ve hafif piyadelere saldırdı ve onlar kaçmak zorunda kaldılar. Pirus, Romalıların nehri geçmeye başladığını öğrendiğinde, Makedonya ve Teselya süvarilerini Roma süvarilerine saldırmak üzere yönetti. Peltastlar, okçular ve ağır piyadelerden oluşan piyadeleri de yürüyüşlerine başladı. Epirote süvarileri Roma savaş düzenini başarılı bir şekilde bozdu ve sonra geri çekildi. Pyrrhus'un peltastları, sapancıları ve okçuları atış yapmaya başladı ve sarissa kullanan falanksları saldırmaya başladı. Piyade hattı uzunluk olarak Romalılarınkine neredeyse eşitti, çünkü Pyrrhus sayıca küçük bir üstünlüğe sahip olsa da falanks tasarım gereği lejyondan daha derindi. Falankslar yedi saldırı yaptı, ancak lejyonu delemedi. Lejyon, daha önce karşılaştığı düşmanlardan daha güçlü bir düşmanla karşılaşmıştı. Romalılar yedi saldırı yaptı, ancak falanksı kıramadılar ve savaş havada asılı kaldı. Bir noktada, savaş o kadar kızıştı ki Pyrrhus, eğer savaşta düşerse askerlerinin cesaretini kaybedip kaçacağını anlayarak korumalarından biriyle zırh değiştirdi. Bu koruma daha sonra öldürüldü ve Pyrrhus'un düştüğü haberi saflar arasında yayıldı. Gücü sarsılmaya başladı ve Romalılar olayların gidişatına gür bir tezahürat yaptılar. Durumun büyüklüğünü kavrayan Pyrrhus, hala hayatta olduğunu göstermek için başı açık bir şekilde adamlarının hatları boyunca ilerledi. Bu cesaret gösterisi kararlılıklarını güçlendirdi. Yunan hattından büyük bir tezahürat yükseldi ve savaş devam etti. Eylemde önemli bir kazanım elde edemeyen Pyrrhus, şimdiye kadar yedekte tuttuğu savaş fillerini konuşlandırdı. Roma süvarileri onun yanlarını çok güçlü bir şekilde tehdit ediyordu. Daha önce hiç kimsenin görmediği bu garip yaratıkları görünce dehşete düşen atlar dörtnala uzaklaştı ve Roma lejyonunu bozguna uğrattı. (Romalılar daha sonra bu ilk karşılaşmanın gerçekleştiği yere ithafen fillere Lūca bōs, 'Lucanian öküzü' adını verdiler.) Pyrrhus daha sonra Teselya süvarilerini düzensiz lejyonların arasına gönderdi ve bu da Romalıların yenilgisini tamamladı. Romalılar nehrin karşısına doğru geri çekildiler ve Pirus alanı tuttu. Dionysius'un görüşüne göre, Romalılar 15.000 asker kaybetti ve binlercesini esir aldı; Hieronymus 7.000 asker olduğunu belirtir. Dionysius, Pirus'un kayıplarını toplamda 11.000 asker olarak hesapladı, Hieronymus'a göre 3.000. Her iki durumda da, bu onun Roma'ya karşı kazandığı en erken Pirus zaferi olarak düşünülebilir.

 Sonrası 
küçükresim||Gaius Fabricius Luscinus, Herakleia'dan sonra Pirus ile pazarlık ediyor (Ferdinand Bol, 1656 tablosu)

Savaştan sonra, Güney İtalya'dan gelen takviyeler Pirus'a katıldı. Kendisine katılmak isteyen Rhegiumlu Yunanlar, şehrin yöneticisi ilan edilen Decius Vibelius komutasındaki Roma askerleri tarafından katledildi. Pyrrhus daha sonra Roma'ya doğru yürümeye başladı. Campania'daki birçok küçük kasabayı ele geçirdi ve kuvvetleri Latium'u yağmaladı. Yürüyüşü, Roma'ya iki gün uzaklıktaki Anagni'de, Tiberius Coruncanius komutasındaki diğer Roma konsül ordusuyla karşılaştığında durduruldu. Pirus savaşmak için yeterli askeri olmadığından korkuyordu ve Laevinus ile Barbula'nın muhtemelen arkasından yürüdüğünü biliyordu. Bunun yerine geri çekildi ve Romalılar onu takip etmedi.

 Ayrıca bakınız 
 Asculum Muharebesi

 Kaynakça 

Kategori:Savaşlar
Kategori:Yunanistan tarihi
Kategori:Roma tarihi