Ohri-Debre Ayaklanması

Ohrid-Debre veya Debar Ayaklanması (; ; ), Eylül 1913'te Sırbistan Krallığı'na bağlı Vardar Makedonyası'nın batısında yaşayan Bulgarlar ve Arnavutlar tarafından gerçekleştirilen bir ayaklanmadır. Ayaklanma, Balkan Savaşları (1912-13) sonrasında Ohrid, Debar ve Struga bölgelerinin Sırp kontrolüne geçmesine tepki olarak Dahili Makedon Devrimci Örgütü (DMDO) ve Arnavutluk tarafından organize edilmiştir.

 Arka plan 
küçükresim|250px|1903 İlinden Ayaklanması'nda Ohridli Bulgar isyancıların bayrağı

Balkan Savaşları'nın ardından imzalanan Bükreş Antlaşması ile Vardar Makedonyası bölgesi Sırbistan'a bırakılmıştı. Bölgedeki Bulgar ve Arnavut nüfus, Sırp yönetimine karşı hoşnutsuzluk duyuyordu. DMDO, 12-17 Ağustos 1913 tarihleri arasında Elbasan'da Arnavut devrimci komitesi lideri Sefedin Pustina ile görüşmeler yaptı ve Sırbistan'a karşı bir ayaklanma başlatma konusunda anlaşmaya vardı. 21 Ağustos'ta yayınlanan bir direktifle Vardar Makedonyası ve Ege Makedonyası'nda Sırbistan ve Yunanistan'a karşı yeni bir mücadele planlandı.

DMDO liderliği, Manastır, Ohrid ve Debar'da bir isyan başlatmaya karar verdi ve bu bölgelerde Petar Chaulev, Pavel Hristov, Milan Matov, Hristo Atanasov, Nestor Georgiev, Anton Shibakov ve Ismail Strazimiri gibi isimleri görevlendirdi.

 Ayaklanma 
Ayaklanma, İkinci Balkan Savaşı'nın bitiminden sadece iki ay sonra, 23 Eylül 1913'te başladı. İsyancılar, bölgedeki Sırp kontrolüne meydan okumayı amaçlıyordu. Arnavutluk Savaş Bakanı Isa Boletini komutasındaki 6.000 Arnavut askeri sınırı geçerek ayaklanmaya destek verdi. İsyancılar kısa sürede Debar, Gostivar, Struga ve Ohrid'i ele geçirerek Sırp birliklerini bölgeden çıkardılar. Ohrid'de yerel bir hükümet kurdular ve Resen yönünde dört gün boyunca mevzilerini korudular.

Ancak Sırp ordusu, Yunanistan'ın da desteğiyle ayaklanmayı bastırmak için büyük bir güç gönderdi. Carnegie Uluslararası Barış Vakfı'nın raporuna göre, 100.000 kişilik Sırp ordusu ayaklanmayı şiddetle bastırdı. Binlerce kişi öldürüldü, birçok Bulgar ve Arnavut köyü yakıldı. Ayaklanmanın bastırılmasının ardından 30.000 Bulgar Bulgaristan'a, 25.000 Arnavut ise Arnavutluk'a kaçmak zorunda kaldı.

Tarihçi Edvin Pezo, Sırp milliyetçilerinin Arnavutları 'kültürsüz' ve 'ilkel' olarak tasvir etmesinin, Birinci Balkan Savaşı sırasında ve sonrasında Ohrid-Debar Ayaklanması'nda Arnavutlara yönelik şiddetin yaygınlaşmasının olası bir nedeni olduğunu belirtmektedir.

 Miras 
2001 yılında Makedonya'daki çatışmaların ardından Makedon ve Arnavut tarihçiler, iki etnik grup arasındaki tarihi işbirliğini ve Sırp hükümeti gibi ortak düşmanlara karşı verilen mücadeleyi tartışmaya başladılar. 1913 ayaklanması, 2013 yılında düzenlenen bir konferansın konusu oldu.

 Ayrıca bakınız 
 Tikveş Ayaklanması
 İlinden Ayaklanması

 Kaynakça 

 Konuyla ilgili yayınlar 



Kategori:Vardar Makedonyası (1912-1918)
Kategori:20. yüzyıl isyanları
Kategori:Kuzey Makedonya'nın askeri tarihi
Kategori:Bulgar isyanları
Kategori:1913'te Bulgaristan
Kategori:1913'te Sırbistan
Kategori:1913'teki çatışmalar
Kategori:Dahili Makedon Devrimci Örgütü
Kategori:Ohrid tarihi
Kategori:Eylül 1913 olayları
Kategori:Ekim 1913 olayları
Kategori:Arnavut isyanları
Kategori:Makedonya Sorunu
Kategori:İkinci Balkan Savaşı
Kategori:Balkan Savaşları'nda savaş suçları