Euaza

Günümüz Türkiye sınırları içinde yer alan Euaza (aynı zamanda Augaza olarak da bilinir), Helenistik, Roma ve Bizans dönemlerinde iskan görmüş bir koloni yerleşimidir. Kent, Küçük Menderes (Cayster) Nehri vadisinin yukarı kısmında, Efes'in yaklaşık 100 km doğusunda konumlanmıştı.

Euaza'nın adı, 9. yüzyıla ait kilise kayıtları olan Notitiae Episcopatuum'da da geçmektedir. Bölge günümüzde de ağırlıklı olarak tarım faaliyetleriyle anılmaktadır.AHRWEILER Hélène, Byzance : les pays et les territoires, Londres, 1976, Variorum Reprints, chapitre IV, s. 2.

 Konum 
Euaza'nın tam yeri hâlâ bilinmemektedir. Bilinen tek şey, Küçük Menderes (Cayster) Nehri vadisinin yukarı kısımlarında yer aldığıdır. Bazı spekülasyonlar, kentin Dioshieron ve Kolophốn bölgelerinde olduğunu ve muhtemelen Tmolos Dağı (Bozdağlar) bölgesinde bulunduğunu ileri sürmektedir.ZGUSTA Ladislav, Kleinasiatische Ortsnamen, Heidelberg, Winter, 1984 (Beiträge zur Namenforschung. N. F. Beihefte 21). s. 175. .

Zgusta,ZGUSTA Ladislav, Kleinasiatische Ortsnamen, Heidelberg, Winter, 1984 (Beiträge zur Namenforschung. N. F. Beihefte 21) Euaza'nın Karya'daki Algizea şehrinde bulunduğunu savunur. Ancak Algizea'nın Asya eyaletinin dışında olması, bu tespitin sorunlu olduğunu gösterir.

Arnold Hugh Martin Jones, Euaza'yı "sefil küçük bir kasaba"JONES Arnold Hugh Martin, The later roman empire (284-602). A social economic and administrative survey, 2e éd., t. II, Oxford, 1973, Basil Clackwel, s. 1916. olarak adlandırmıştır. Jones'a göre bu yorumu, "Bassianos vakası"na dayanmaktadır; zira Jones, Bassianos'un metropol Efes'in arkasındaki tepelerde yer alan bu önemsiz yere sürgün edildiğini düşünmektedir.BATTIFOL Pierre, « L'Affaire Bassianos d'Ephèse », dans Échos d'Orient, no 136, 1924, s. 386.CULERRIER Pascal, « Les évêchés suffragants d'Éphèse aux 5e-13e siècles », Revue des études byzantines, t. XLV, année 1987, no 45, s. 161.

 İsim 
Antik Euaza kasabası, zaman içinde çeşitli isimlerle anılmıştır:

 Euaza ()
 Augaza ()Augaza isminin tek kullanımına Bizanslı gramerci İeroklis'in Sinekdimos adlı eserinde rastlanır.
 Eugaza
 Daha sonra ise Theodosioupolis () olarak biliniyordu.

 Piskoposluk 
Euaza Piskoposluğu (Dioecesis Euazsensis), Roma Katolik Kilisesi'nin bastırılmış ve unvanlı bir piskoposluğudur , Roma'nın Asya eyaletinin antik piskoposluk bölgesinde yer almaktadır  Konstantinopolis Patrikhanesi'nin bir parçasıydı ve Efes Başpiskoposluğu'nun yardımcı piskoposluğuydu. 

Euaza Diyakozluğu (Latince: Dioecesis Euazsensis), Roma Katolik Kilisesi'nce günümüzde lağvedilmiş ancak bir unvan piskoposluğu makamı olarak kalmıştır. Bu piskoposluk, antik Roma'nın Asya eyaletindeki eski piskoposluk merkezlerinden biriydi. Konstantinopolis Patrikhanesi'ne bağlı olup,Pius Bonifacius Gams, Series Episcoporum Ecclesiae Catholicae, Leipzig 1931, s. 444. Efes Başpiskoposluğu'nun suffraganı (yardımcı piskoposluğu) konumundaydı.G. Bardy, v. Augaza, in Dictionnaire d'Histoire et de Géographie ecclésiastiques, vol. V, 1931, col. 373Pascal Culerrier, Les Évêchés suffragants of Éphèse aux 5th to 13th siècles, (Revue des études Byzantines, Vol45, 1987), ss.144 ve 159.

Euaza'nın kayıtlara göre bilinen beş piskoposu vardır.

Euaza Diyakozluğu'nun tarihi boyunca görev yapmış piskoposlar ve onların katıldıkları önemli konsiller şunlardır:

 Eutropius, 431 yılında Efes Konsili'ne katıldı.ZGUSTA Ladislav, Kleinasiatische Ortsnamen, Heidelberg, Winter, 1984 (Beiträge zur Namenforschung. N. F. Beihefte 21). s. 109.
 Bassett'in, muhtemelen Eutropius'un ölümünden sonra piskopos seçildiği, ancak görevi üstlenmeyi reddettiği düşünülüyor. Daha sonra Efes başpiskoposu olmak için entrika çevirdi, ancak Kalkedon Konsili sırasında görevinden alındı.See: Raymond Janin, v. 5. Bassien, in Dictionnaire d'Histoire et de Géographie ecclésiastiques, vol. VI, 1932, coll. 1274–1275
 Olympius, 449 yılındaki İkinci Efes Konsili'nde yer aldı ve 451 yılındaki Kalkedon Konsili'nin imzacılarından biriydi.Michel Le Quien, Oriens Christianus in quatuor Patriarchatus digestus, Paris 1740, Volume I, coll. 712]Richard Price, Michael Gaddis, The Acts of the Council of Chalcedon, Volume 1 (Liverpool University Press, 2005) s. 146.
 Gregory, 692 yılında Trullo Konsili'nde bulundu.LE QUIEN Michael, « Theodosiopolis, Evaza, Eugaza », dans Oriens Christianus, t. I, Paris, Akademische Druck – U. Verlagsanstalt (Graz), 1958
 Nicodemus, 787 yılında İkinci İznik Konsili'ne katıldı.

Günümüzde Euaza, henüz hiçbir zaman atanmamış olan unvanlı piskoposluk olarak varlığını sürdürmektedir.

 Kaynakça 

Kategori:Kayıp antik kentler
Kategori:Bizans İmparatorluğu kentleri
Kategori:Türkiye kültür tarihi
Kategori:Türkiye'deki eski yerleşim birimleri