Harosmani

Harosmani (Gürcüce: ხაროსმანი), tarihî Artani bölgesinde, Ardahan ilinin merkez ilçesine bağlı Balıkçılar (Duduna) köyünün yakınlarında ortadan kalkmış bir köydür.

Tarihçe

Harosmani (ხაროსმანი), Gürcüce bir yer adı olup Harosubani'den (ხაროსუბანი) değişime uğramıştır. “Haro” (ხარო) kelimesi kuyu, çukur anlamına gelir."ხარო" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5 Gürcü Türkolog Sergi Cikia, Cakismani (ჯაყისმანი) adının Cakisubani'den (ჯაყისუბანი) değişime uğradığını, “man” veya “mani” kelimesinin Gürcüce köy veya mahalle anlamındaki “ubani”den (uბანი) geldiğini yazar. Buna bağlı olarak Harosmani veya Harosubani adının “derin köy” veya “çukur köy” anlamı taşıdığı söylenebilir.

Harosmani köyünün bulunduğu Artani bölgesi, tarihsel Gürcistan'ın bir parçasıydı. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortasında Gürcülerden ele geçirmişlerdir. İçinde kilisenin de bulunduğu ve adını bu köyden alan Harosmani Mağaraları bu dönemden kalmıştır.2014 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო–კლარჯეთის ძეგლების 2014 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2015, s. 20.  ISBN 978-9941-0-7362-5

Harosmani köyü, 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterine,  Gürcistan Vilayeti içinde, Ardahan-i Büzürg livasının Meşe nahiyesine bağlıydı. Harosman (خاروسمان) ve Harosman-i Büzürg (خاروسمان بزرك) olmak üzere, iki ayrı yerleşim olarak kaydedilmişti. Harosman köyünde 14 Hristiyan hane, Harosman-i Büzürg (Büyük Harosmani) köyünde ise 4 Hristiyan hane bulunuyor ve hane reislerinin çoğu Gürcü adlarını taşıyordu. Bu iki yerleşimde buğday ve arpa tarımı ile arıcılık yapılıyor, koyun ve domuz besleniyordu.

Harosmani köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde Harosman (خاروسمان) adıyla tek köy olarak kaydedilmiştir. Aynı idarî konuma sahip olan köy, Hicri 1126 (1714/1715) tarihinde 6.500 akçe vergi karşılığında Murtaza adında birine tahsis edilmişti.

Osmanlı mufassal defterini yayımlayan Gürcü Türkolog Sergi Cikia, Rusça haritada Harosman (Харъосман) şeklinde geçen Harosmani'nin Duduna köyünün yakınlarında olduğunu yazmıştır. Ancak, 1886 tarihli Rus nüfus sayımında Ardahan sancağının Ardahan kazasında Duduna (Дудуна) köyü yer aldığı halde, Harosman adında bir köy kaydedilmemiştir.  Harosmani köyünün bu tarihten önce ortadan kalkmış olduğu, bu kayıttan anlaşılmaktadır.

Kaynakça

Kategori:Ardahan merkez belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti
Kategori:Ardahan ili tarihi