Papalık feragatı

Papalık feragatı (), aynı zamanda papalık tahttan çekilmesi olarak da adlandırılır, Katolik Kilisesi'nin mevcut papası görevinden gönüllü olarak istifa ettiğinde gerçekleşir. Bir papa geleneksel olarak görevi ömür boyu sürdürdüğü için, papalık feragatı nadir görülen bir olaydır. 21. yüzyıldan önce, sadece beş papa tarihsel kesinlikle açıkça istifa etti, hepsi 10. ve 15. yüzyıllar arasında. 3. ila 11. yüzyıllara dayanan dört papanın istifa ettiğine dair tartışmalı iddialar var; beşinci tartışmalı dava bir antipapa ile ilgili olabilir.

Ek olarak, saeculum obscurum sırasında birkaç papa "görevden alındı", yani zorla görevden alındı. Buradaki tarih ve kanonik soru karmaşıktır; genel olarak, resmi Vatikan papalar listesi, papa kabul ederse bu tür "görevden alınmaları" geçerli feragatler olarak kabul ediyor gibi görünüyor, ancak kabul etmezse kabul etmiyor. Kanon hukukunun daha sonraki gelişimi papalık üstünlüğünden yana olmuştur ve bir papanın istemsizce görevden alınmasına başvurulacak bir yol bırakmamıştır.

İstifa eden en son papa, 28 Şubat 2013'te, fiili istifasının tarihi olan 2013'te Kutsal Makam'ı boşaltan XVI. Benedictus'du. 1415'te XII. Gregorius'den bu yana bunu yapan ilk papaydı.

Papalık feragatlerinin tartışılmasında yaygın olarak kullanılmasına rağmen, kilise tarafından yapılan resmi belgelerde feragat terimi papanın feragati için kullanılmaz.

 Modern prosedür 
Katolik Kilisesi'nin Latin Kilisesi'nde, tüm konulardaki resmi yasalar 1983 Kilise Hukuku Kanunu'nun Latin baskısında kodifiye edilmiştir. Bu, papalık feragatlerini 332 §2 kanonunda düzenler ve burada şöyle der:

 Si contingat ut Romanus Pontifex muneri suo renuntiet, ad validitatem requiritur ut renuntiatio libere fiat et rite manifestetur, non vero ut a quopiam acceptetur. (Türkçe:Latince'de, vazgeçmek anlamına gelen "renuntiare" fiili kullanılır, ancak Türkçe'de "istifa" kullanılır. Ayrıca Latince "munus" kullanılırken, Türkçe'de "görev" kullanılır, bu da yakın bir eşanlamlıdır. Romalı Papa'nın görevinden istifa etmesi halinde, geçerlilik için istifanın serbestçe ve usulüne uygun olarak açıklanmış olması gerekir, ancak bunun kimse tarafından kabul edilmesi gerekmez.)

Bu, Latince'de şu şekilde olan 1917 tarihli Kilise Hukuku Kanunu'nun 221. maddesine karşılık gelmektedir:

 Si contingat ut Romanus Pontifex renuntiet, ad eiusdem renuntiationis validitatem non est necessaria Cardinalium aliorumve acceptatio. (Türkçe:Bu çeviride "istifa etmek" kelimesi kullanılmış ve sonuna "onun ofisi" sözcükleri eklenmiştir; ancak Latincede renuntiare ve renuntiatio kullanılmış ve "onun ofisi" sözcükleri atlanmıştır. Romalı Papa'nın görevinden istifa etmesi durumunda, geçerlilik için istifanın Kardinaller veya başkası tarafından kabul edilmesi gerekli değildir.)

Hem 1983 yasası hem de 1917 yasası, papanın feragatini belli bir birey veya topluluk için göstermesi gerektiğini açıkça ortaya koymaktadır. Bu, daha önceki yüzyıllarda, özellikle 18. yüzyıl kanonisti Lucius Ferraris tarafından gündeme getirilen bir endişeyi ele almaktadır. Ferraris, Kardinaller Koleji'nin veya en azından Dekanı'nın bilgilendirilmesi gerektiğini, çünkü kardinallerin bir halefi geçerli bir şekilde seçmeden önce papanın onurdan feragat ettiğinden kesinlikle emin olmaları gerektiğini ileri sürmüştür.

Papa II. Jean Paul, 1996 yılında Apostolik Anayasası Universi Dominici gregis'te, bu belgede belirttiği prosedürlerin "Apostolik Makamı'ndaki boşluğun Yüce Papa'nın istifası sonucu oluşması durumunda bile" uygulanması gerektiğini belirterek istifa olasılığını öngörmüştü.

 Tarihçe 
Katolik Ansiklopedisi, Pontian'ın (230–235) ve Marcellinus'un (296–308) tarihsel olarak belirsiz feragatlerini, Liberius'un (352–366) tarihsel olarak varsayılan feragatini not eder ve (belirtilmemiş) bir papalar kataloğunun John XVIII'i 1009'da görevinden istifa eden ve hayatını bir keşiş olarak sonlandıran biri olarak listelediğini belirtir.Richard P. McBrien, Lives of the Popes: The Pontiffs from St. Peter to Benedict XVI, (HarperCollins Publishers, 2000), 168.Herbermann, Charles, ed. (1913). "Pope John XVIII (XIX)" . Catholic Encyclopedia. New York: Robert Appleton Company.

 11. yüzyıl 
Tarihte ilk tartışmasız papalık feragati, 1045'te IX. Benedictus'un feragatidir. Benedict daha önce 1044'te III. Sylvester tarafından görevden alınmıştı ve ertesi yıl görevi tekrar üstlenmek üzere geri dönse de, Vatikan, Sylvester III'ün aradaki aylarda meşru bir papa olduğunu düşünmektedir (bu da Benedict IX'un 1044'teki görevden alınmaya razı olarak geçerli bir şekilde istifa ettiği anlamına gelir). Daha sonra, 1045'te papalık makamını birkaç aylığına geri aldıktan sonra, kiliseyi skandal Benedict'ten kurtarmak için Gregory VI , Benedict'e "değerli mallar" verdi ve papalık makamını kendi lehine devretti.Herbermann, Charles, ed. (1913). "Pope Benedict IX" . Catholic Encyclopedia. New York: Robert Appleton Company. Gregory'nin kendisi de 1046'da istifa etti çünkü Benedict ile girdiği anlaşma simony olarak değerlendirilebilirdi. Gregory'nin ardından II. Clemens geldi ve Clement öldüğünde, Benedict IX üçüncü kez papalık için seçilmek üzere geri döndü, ancak bir manastırda ölmeden önce bir kez daha istifa etti. Böylece üç ardışık olmayan dönem boyunca papa oldu ve üç kez istifa etti veya görevden alındı.

 V. Caelestinus 
Bir papanın iyi bilinen feragatlerinden biri, 1294'te V. Celestine'in feragatidir. Papa olarak sadece beş ay görev yaptıktan sonra, bir papanın istifa etmesinin caiz olduğunu ilan eden ciddi bir kararname yayınladı ve sonra kendisi istifa etti. İki yıl daha bir münzevi olarak yaşadı ve ardından halefi VIII. Boniface'in tutsağı oldu ve daha sonra kanonlaştırıldı. Celestine'in kararı ve Boniface'in de buna katılması (geri almaması), kanonistler arasında geçerli bir papalık feragati olasılığı hakkında herhangi bir şüpheyi sona erdirdi.

 Batı Bölünmesi 
XII. Gregorius (1406–1415) , papalık tahtına üç talip olduğu noktaya ulaşan Batı Bölünmesi'ni sona erdirmek için 1415'te istifa etti: Roma Papası XII. Gregorius, Avignon Antipapası XIII. Benedictus ve Pisa Antipapası XXIII. John. İstifa etmeden önce, halihazırda var olan Konstanz Konsili'ni resmen topladı ve halefini seçmesi için yetkilendirdi.

 XVI. Benedictus 

XVI. Benedict'in papalık makamından feragati, 11 Şubat sabahı Vatikan tarafından duyurulduktan sonra 28 Şubat 2013'te 20:00'de (CET 20:00 pm (19:00 UTC)) yürürlüğe girdi. Batı Bölünmesi'ni sona erdirmek için XII. Gregory'nin 1415'te istifa etmesinden bu yana görevinden istifa eden ilk papa oldu ve 1294'te V. Celestine'den bu yana kendi inisiyatifiyle bunu yapan ilk papa oldu. Bu hareketi beklenmedik bir hareketti çünkü modern çağ papaları bu görevi seçimden ölüme kadar sürdürdüler. Yaşlılıktan dolayı kötüleşen sağlığından kaynaklandığını söyledi. Halefini seçmek için yapılan konklav 12 Mart 2013'te başladı ve Franciscus adını alan Buenos Aires Başpiskoposu Kardinal Jorge Mario Bergoglio seçildi.

Papalık feragatları listesi 
Papalık dönemiPortre Saltanat adı Gerçek adı Feragat sebebi NotlarFeragat iddiaları 21 Temmuz 230– 28 Eylül 235() 70px St Pontian Pontianus Roma yetkilileri tarafından sürgün edildi Feragat sadece Liberya Kataloğu'nda belgelenmiştir ve feragat tarihi papalık tarihindeki en erken kesin tarih olan 28 Eylül 235 olarak kaydedilmiştir. 30 Haziran 296– 25 Ekim 304() 70px St Marcellinus Marcellinus Diocletianus zulmü sırasında pagan tanrılara yapılan adaklarla kirletildiği söyleniyor Feragat yalnızca Liberya Kataloğu'nda belgelenmiştir. 17 Mayıs 352– 24 Eylül 366() 70px Liberius Liberius İmparator Constantius II tarafından sürgün edildi Feragatın, Antipapa Felix II'nin halefi olarak açıklandığı tahmin edilmektedir, ancak Liber Pontificalis, Liberius'un sürgünde de görevi sürdürdüğünü ileri sürmektedir. 25 Aralık 1003– 18 Temmuz 1009() 70px John XVIII Giovanni Fasano Tahttan feragat etti ve bir manastıra çekildi Feragat yalnızca bir papa kataloğunda belgelenmiştir 13 Ocak 1045– 10 Mart 1045() 70px Sylvester III Giovanni dei Crescenzi-Ottaviani IX. Benedictus'un geri dönmesiyle görevden uzaklaştırıldı Bazıları onun asla papa olmadığını, bir antipapa olduğunu iddia ediyor. Ancak resmi Vatikan listesi onu içeriyor ve bu da Benedict IX'un ilk göreve başlamasına onay verdiğini ve yeni seçimin geçerli olduğunu varsayıyor. Sylvester eski piskoposluğuna geri döndü ve göreve başlamasını kabul etmiş gibi görünüyor.Güvenilir feragatler 22 Mayıs 964– 23 Haziran 964() 70px Benedict V Benedetto İmparator I. Otto tarafından tahttan indirildi Antipapa Leo VIII lehine tahttan indirildi, ardından Leo geçerli bir papa oldu. Benedict'in tahttan çekilmesi geçerli kabul edildi. Diyakoz rütbesini korudu. Hayatının geri kalanını Hamburg'da Hamburg-Bremen Başpiskoposu Adaldag'ın bakımı altında geçirdi.  Ekim 1032–Eylül 1044Nisan 1045–Mayıs 1045Kasım 1047–Temmuz 1048 70px Benedict IX Teofilatto di Tuscolo Papa olarak ilk döneminde kısa bir süreliğine görevden alındı, birkaç skandalın ardından ikinci döneminde istifa etmesi için rüşvet aldı ve üçüncü döneminde de istifa etti Papaların sıralanmasında tanınan en erken feragat. 1032 ile 1048 yılları arasında üç kez papa oldu.Coulombe, Charles A., Vicars of Christ: A History of the Popes, (Citadel Press, 2003), 198 En genç papalardan biri olan o, birden fazla kez papa olan tek adamdı ve papalığı satan tek adamdı. 1 Mayıs 1045– 20 Aralık 1046() 70px Gregory VI Giovanni Graziano Pierleoni IX. Benedictus'u istifası için rüşvet vererek zimmetine para geçirmekle suçlanıyor Sutri Konsili'nde tahttan indirildi. 5 Temmuz 1294– 13 Aralık 1294() 70px St Celestine V, O.S.B. Pietro Angelerio da Morrone Ofis için yeterlilik eksikliği Hiçbir idari deneyimi olmayan Celestine V, laik politikacıların kontrolü altına girdi. Kiliseyi korumak için istifa etti. Feragat için kanunlar koyan ilk papaydı. 30 Kasım 1406– 4 Temmuz 1415() 70px Gregory XII Angelo Correr Batı Bölünmesi'ni sona erdirmek için Rakibi Antipapa XXIII. Jean tarafından toplanan Konstanz Konseyi sırasında tahttan feragat etti. 19 Nisan 2005– 28 Şubat 2013() 70px Benedict XVI Joseph Alois Ratzinger 
İleri yaştan kaynaklanan fiziksel sakatlık (o sırada 85 yaşındaydı) Feragat ederek "pope emeritus" fahri papa oldu.

 Koşullu feragatler yürürlüğe girmiyor 
Papa VII. Pius (1800-1823), 1804'te Napolyon'u taçlandırmak için Paris'e gitmeden önce, Fransa'da hapsedilmesi halinde yürürlüğe girecek bir feragat belgesi imzaladı.

II. Dünya Savaşı sırasında Papa XII. Pius, Ağustos 1943'te muhtemel olduğu düşünülen Naziler tarafından kaçırılması durumunda istifasının derhal yürürlüğe girmesini emreden bir belge hazırladı. Kardinaller Koleji'nin tarafsız bir ülkeye, belki de Portekiz'e tahliye edileceği ve halefini seçeceği düşünülüyordu.

Uzun zamandır rahiplik görevi yapan Kardinal Giovanni Battista Re'ye göre, Papa VI. Paul, ölümünden çok önce, 1960'ların sonu veya 1970'te, sakatlayıcı bir hastalık beklentisiyle iki mektup yazdı. Mektuplardan biri Kardinaller Koleji'ne, diğeri ise adı belirtilmeyen Dışişleri Bakanı'na hitaben yazılmıştı. Papa II. John Paul, bunları Re'ye gösterdi ve mektuplar 2003 yılında Papa XVI. Benedict'e gösterildi. 2018'de, Paul'ün 2 Mayıs 1965 tarihli ve Kardinaller Koleji dekanına hitaben yazdığı mektup yayımlandı. "Tedavisi mümkün olmadığına inanılan veya uzun süreli olan ve apostolik hizmetimizin işlevlerini yeterli bir şekilde yerine getirmemizi engelleyen bir rahatsızlık durumunda; veya başka bir ciddi ve uzun süreli engel durumunda", "hem Roma piskoposu hem de aynı kutsal Katolik Kilisesi'nin başı olarak" görevinden istifa ettiğini yazmıştır.

Papa II. Jean Paul, 1989'da, eğer güçten düşerse istifa edeceğini bildiren bir mektup yazdı. Mektupta, eğer sağlık sorunları veya öngörülemeyen başka bir zorluk onu "apostolik görevimin işlevlerini yeterince yerine getirmekten alıkoyarsa... hem Roma piskoposu hem de kutsal Katolik Kilisesi'nin başı olarak kutsal ve kanonik görevimden vazgeçiyorum" yazıyordu. 1994'te, yüksek sesle okumayı planladığı anlaşılan bir belge yazdı ve bu belgede, diğer piskoposların yapması gerektiği gibi, sadece yaş nedeniyle istifa edemeyeceğini, ancak yalnızca "tedavisi olmayan bir hastalık veya engel" olması durumunda istifa edebileceğini ve bu nedenle görevine devam edeceğini açıklıyordu.Oder, Slawomir; Gaeta, Saverio (2010). Why He Is a Saint: The Life and Faith of Pope John Paul II and the Case for Canonization. Rizzoli International Publications. 2000'de yazdığı vasiyetinde, Tanrı'nın "bu hizmeti ne kadar süreyle sürdürmem gerektiğini anlamama yardım etmesi" için dua etti ve feragatin mümkün olduğunu ima etti. 2005'teki ölümünden önceki haftalarda, John Paul'un sağlık durumunun kötüleşmesi nedeniyle istifa edebileceği yönünde basında spekülasyonlar vardı.

Papa Francis, papalık görevinin ilk aylarında, papa olarak "çalışmalarını engelleyen" hastalık nedeniyle görevinden ayrılması gerekmesi durumunda istifa mektubu hazırladığını doğrulamıştı. Bu mektup hiçbir zaman yürürlüğe konulmadı ve 2025'te görevdeyken öldü.

 Yetersizlik 
Kilise hukuku, bir papanın sağlık nedeniyle geçici veya kalıcı olarak görev yapamaz hale gelmesine ilişkin bir hüküm koymaz; ayrıca papanın görev yapamaz hale geldiğini onaylama yetkisine sahip olan organı da belirtmez.The Code of Canon Law Annotated. Montréal: Wilson & Lafleur Limitée. 1993. s. note on canon 335. ISBN 2891272323. "Roma Tahtı boş olduğunda, evrensel Kilisenin yönetiminde hiçbir yenilik yapılmayacaktır."

 Kaynakça 

Kategori:Tahttan çekilme
Kategori:Katolik Kilisesi hukuk terminolojisi
Kategori:Kutsal Makam
Kategori:İstifa listeleri
Kategori:Görevinden çekilen papalar