Fisher prensibi

Fisher prensibi veya Fisher ilkesi, eşeyli üreme yoluyla döl üreten türlerin çoğunda, erkekler ve dişiler arasındaki cinsiyet oranının neden 1:1 oranında olduğunu açıklayan bir evrimsel modeldir. A. W. F. Edwards'e göre bu, "muhtemelen evrimsel biyolojideki en ünlü argümandır.

Fisher ilkesinin ana hatları Ronald Fisher tarafından 1930 yılında yayımladığı The Genetical Theory of Natural Selection kitabında çizilmiştir (ancak yanlışlıkla Fisher'a ait olduğu düşünülmüştür). ​Fisher, savını ebeveyn yatırımı açısından ifade etmiş ve her iki cinsiyete yönelik ebeveyn yatırımının eşit olması gerektiğini öngörmüştür. 1:1 cinsiyet oranları bundan ötürü "Fisherci" ("Fisherian") olarak bilinir ve bu orana uymayanlara "Fisherci olmayan" ("non-Fisherian") veya "olağanüstü" ("extraordinary") denir çünkü Fisher'in modelindeki varsayımlara uymazlar.Charnov, E., and Bull, J. (1989). "Non-fisherian sex ratios with sex change and environmental sex determination ", Nature 338, pp. 148–150. https://doi.org/10.1038/338148a0 Retrieved 29 March 2022.

 Temel açıklama 
W. D. Hamilton, 1967 tarihli "Extraordinary sex ratios" başlıklı makalesinde, dişi ve erkeklerin üretim maliyetinin eşit olduğu koşuluyla, şu basit açıklamayı getirmiştir:

 Diyelim ki erkek doğumları dişi doğumlara nazaran daha az.
 Yeni doğan erkeğin üreme şansı, yeni doğan dişiden daha fazladır ve haliyle daha fazla yavruya sahip olması beklenir.
 Böylece genetik olarak erkek yavru verme ihtimali daha fazla olan ebeveynlerin ortalamadan daha fazla torun sahibi olma eğilimi vardır.
 Haliyle erkek üretme eğilimlerine yönelik genler yayılır ve erkek doğumları daha yaygın hale gelir.
 1:1 oranına yaklaşıldığında, erkek doğumlarının getirdiği avantaj ortadan kalkar
 Aynı mantık, dişilerin erkeklerle yer değiştirmesi durumunda da geçerlidir. Bu nedenle 1:1 denge oranıdır.

Modern terminolojiyle ifade edilecek olursa, 1:1 oranı evrimsel kararlı stratejidir.

 Ebeveyn yatırımı 
Fisher, Eric Charnov ve James J. Bull tarafından "tipik biçimde kısa" ve "gizemli" olarak tanımlanan açıklamayı 6. Bölüm olan "Sexual Reproduction and Sexual Selection"da yazmıştır.

 Kaynakça 

 Ek okuma 
"Evrimsel biyolojideki en ünlü argüman" olarak, (Edwards, 1998, s. 564–569) Fisher ilkesi, evrim üzerine popüler bilim kitaplarının temel unsurudur. Örneğin, bkz.:




Daha ileri seviye bir eseri okumak isteyenler için:



Kategori:1930 tanıtımları
Kategori:Evrimsel oyun teorisi
Kategori:Evrimsel biyoloji