Yenimahalle, Borçka

Yenimahalle, Artvin ilinin Borçka ilçesine bağlı Çavuşlu köyünün bir mahallesidir.

Tarihçe

Eskiden ayrı bir köy olan Yenimahalle'nin eski adı Gabriela’dır. Gürcü tarihçi Zakaria Çiçinadze'nin tespitiyle bir Laz köyü olan Gabriela'nın (გაბრიელა) adı, kişi adından gelir.Eter Beridze, Nigali (ნიგალი), Tiflis, 2009, s. 116   ISBN 978-9941-409-02-8 Bu yer adı Türkçeye Gabrela şeklinde girmiştir. Bu yerleşim eş zamanlı olarak Yeni Mahalle (یكی محلە) adıyla da biliniyordu.Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 380, ISBN 9789157871117.

Gabriela veya Yenimahalle köyü, tarihsel Gürcistan’ı oluşturan bölgelerden biri olan Klarceti’de yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılda Gürcülerden ele geçirmiştir.

Yenimahalle köyü, 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde “Yeni Mahalle” (یكی محلە)  adıyla, Trabzon Vilayeti'nin Lazistan sancağının Gönye kazasına bağlıydı. Köyün nüfusu 25 hanede yaşayan 70 kişiden oluşuyordu. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 5 keçi, 1 at, 12 inek ve 5 öküz tespit edilmiştir.Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 380-381, ISBN 9789157871117.

Gabriela veya Yenimahalle köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nın ardından Osmanlı Devleti tarafından Rusya’ya savaş tazminatının bir parçası olarak bırakılmıştır. Rus idaresi tarafından 1886 nüfus sayımında Enimagle veya Enimehle (Энимагла veya Енимеле)şeklinde yazılan yerleşim, Batum sancağının Gonio kazasına bağlı Kataphia nahiyesinin 13 köyünden biriydi. Nüfusu, 8’i erkek ve 6’sı kadın olmak üzere, 5 hanede yaşayan 14 kişiden oluşuyordu. Halkın tamamı, Müslüman Gürcü anlamında “Acaralı” olarak kaydedilmiştir.Свод статистических данных о населении Закавказскаго края, извлеченных из посемейных списков 1886 г. (Transkafkasya Bölgesinin Nüfusuna Dair 1886 Yılı Aile Listelerinden Edinilmiş istatistik Verilerin Özeti), Tiflis, 1893, "Batum oblastı" - 1236. Rus idaresi sırasında bu bölgede araştırma gezisi yapmış olan Gürcü tarihçi Zakaria Çiçinadze Gabriela (გაბრიელა) adıyla kaydettiği köyü Laz köyleri arasında saymış ve 5 hanenin yaşadığını belirtmiştir.

Gabriela veya Yenimahalle köyünün Türkiye'ye bırakılmasının ardından 1922 yılında Artvin livasında yapılan nüfus tespitinde, köydeki 4 hanede, 12'si kadın ve 14'ü erkek olmak üzere, 26 kişi yaşıyor ve bu nüfusun tamamı Gürcülerden oluşuyordu. Bu sırada bu yerleşim, Artvin livasının Borçka kazasına bağlı Maradid nahiyesinin 16 köyünden biriydi. Artvin vilayeti üzerine çalışmasıyla tanınan Muvahhid Zeki, 1927 yılında basılan kitabında köyün adını “Yeni Mahalle” (یكی محلە) şeklinde yazmıştır. 1926 yılında yapılan nüfus tespitinde köydeki 4 hanede, 16'sı erkek ve 11'i kadın olmak üzere, 27 kişi kaydedilmiştir. Bu sırada Borçka kazası nahiyeye dönüşmüştü. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de Yeni Mahalle ayrı bir köy olarak geçer.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 79. 1935 genel nüfus sayımında bir köy olarak yer almamış olması, Yenimahalle'nin bağlı Çavuşlu köyüne bir mahalle olarak bağlandığını göstermektedir.

Yenimahalle'de, bu yerleşimin eski adına istinaden Gabrela Şelalesi olarak bilinen bir şelale bulunmaktadır.

Kaynakça

Kategori:Borçka belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti