Gaia Enceladus

Gaia Enceladus ya da Gaia Sosisi (ayrıca Sosis Gökadası ve İngilizce: Gaia-Enceladus-Sausage veya Gaia-Sausage-Enceladus olarak da bilinir), yaklaşık 8 ila 11 milyar yıl önce Samanyolu ile birleşmiş olan bir cüce gökadanın kalıntılarıdır. Bu birleşmeyle Samanyolu'na en az sekiz küresel yıldız kümesinin yanı sıra 50 milyar Güneş kütlesinde yıldız, gaz ve karanlık madde eklenmiştir. Bu, Samanyolu'nun geçirdiği bilinen son büyük birleşmedir.

 Etimoloji 
"Gaia Sosisi" adı, Gaia Görevi'nden elde edilen veriler kullanılarak, yıldızların hız uzayındaki dağılımlarının grafiğe dökülmesiyle ortaya çıkan karakteristik sosis şeklinden dolayı verilmiştir. Özellikle, yıldızların radyal hızlarının () azimutal hızlarına () göre çizildiği grafikte (bkz. Küresel koordinat sistemi) bu şekil belirgindir. Samanyolu ile birleşmiş olan bu yıldızlar oldukça basık (veya yüksek derecede eliptik) yörüngelere sahiptir. Yörüngelerinin en dış noktaları Galaktik merkez'den yaklaşık 20 kiloparsek uzaklıkta, "hale kırılması" (İng. "halo break") olarak adlandırılan bölgededir. Bu yıldızlar daha önce Hipparcos verilerinde görülmüş ve Samanyolu ile birleşmiş bir gökadadan kaynaklandığı tespit edilmişti.

"Enceladus" adı ise Etna Yanardağı'nın altına gömülmüş olan ve depremlere neden olan mitolojik dev Enceladus'a atıfta bulunur. Benzer şekilde, bu eski gökada da Samanyolu'na gömülmüş ve (Samanyolu'nun) kalın diskinin şişmesine neden olmuştur.

 Bileşenler 
 Küresel yıldız kümeleri 
Gaia Sosisi'nin eski üyeleri olarak kesin bir şekilde tanımlanan küresel yıldız kümeleri şunlardır: Messier 2, Messier 56, Messier 75, Messier 79, NGC 1851, NGC 2298 ve NGC 5286.

 NGC 2808'in doğası 
küçükresim|250px|NGC 2808, Gaia Sosisi'nin olası eski çekirdeği
NGC 2808, Gaia Sosisi'ne ait, küresel kümeye benzeyen bir diğer kümedir. Küme, tamamı oluşumundan sonraki 200 milyon yıl içinde doğmuş üç farklı yıldız neslinden meydana gelmektedir.

Üç yıldız neslinin varlığını açıklayan teorilerden biri, NGC 2808'in Gaia Sosisi'nin eski çekirdeği olmasıdır. Bu durum aynı zamanda bir küresel yıldız kümesi için alışılmadık derecede büyük olan bir milyondan fazla yıldızdan oluşan popülasyonunu da açıklayabilir.

 Yıldızlar 
Bu cüce gökadadan gelen yıldızlar, Samanyolu çekirdeği etrafında oldukça basık (dışmerkezlikleri yaklaşık 0,9 mertebesinde) yörüngelerde dolanırlar. Bu yıldızların metallikleri de genellikle diğer hale yıldızlarından daha yüksektir ve çoğunun [Fe/H] değeri -1,7 dex'ten büyüktür (yani Güneş'teki oranın en az %2'sine karşılık gelir).

"Gaia Sosisi", Samanyolu'nun ince diskini şişirerek kalın disk haline getirmiş; Samanyolu'na taşıdığı gaz ise yeni bir yıldız oluşum dalgasını tetikleyerek ince diski beslemiştir. Bu cüce gökadanın enkazı galaktik halenin metalce zengin bölümünün büyük bir kısmını oluşturmaktadır.

 Ayrıca bakınız 
 Tekboynuz Halkası
 Omega Centauri
 M32p, Andromeda Gökadası ile birleşmiş, Andromeda'nın kalın diskinden ve hale yıldızlarının çoğundan sorumlu olan büyük bir gökada.
 J1124+4535
 FSR 1758, muhtemelen Samanyolu ile birleşmiş bir cüce gökadadan kaynaklanan küresel yıldız kümesi.

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 





Kategori:Samanyolu
Kategori:Cüce galaksiler
Kategori:Varsayımsal galaksiler