İki Başkent Savaşı

İki Başkentin savaşı (), or the Tianli Olayı (), Yuan Hanedanı'nda 1328 yılında gerçekleşen bir veraset savaşıydı . Yuan İmparatoru Yesün Timur Han'ın Shangdu'da ölmesinin ardından Yuan'ın başkenti Hanbalık'ta (Dadu, modern Pekin) konuşlanan kuvvetler ile yaz başkenti Shangdu'da konuşlanan kuvvetler arasında çıkan bir veraset savaşıdır. İki grup arasındaki çatışma Yuan tarihinin en kanlı ve en yıkıcı savaşıydı. İki Başkent savaşı ideolojiyle ilgili olmaktan çok, siyasi ittifaklar ve askeri güç aracılığıyla bireysel aile çıkarlarını ilerletme mücadelesiydi.David M. Robinson, Empire's Twilight: Northeast Asia Under the Mongols, page 40. Sonuç Hanbalık grubunun zaferiyle sonuçlandı, ancak rakiplerinin son kalıntılarının pes etmesi birkaç yıl almıştır.

 Arka plan 
1323 yılında Kegen Han'ın (İmparator Yingzong) Büyük Censor Tegshi ve Esen Temur tarafından öldürülmesinin ardından isyancı grup Yesün Timur'u yeni hükümdar olarak karşıladılar. Beş yıl sonra Ağustos 1328'de Shangdu'da Yesün Timur Han'ın ölümü, Hayişan Külüg Han'ın (İmparator Wuzong) soyunun ortaya çıkmasına fırsat verdi. Belirlenen varis, Yesün Timur'un oğlu Arigiba Han, güçlü Müslüman subay ve Yesün Timur'un gözde hizmetkarı Devlet Şah tarafından ertesi ay Shangdu'daki yazlık saraya yerleştirildi. Ancak ana başkent Hanbalık'ta (Dadu, modern Pekin ), tahtın Hayişan'ın oğullarına, yani son Yuan hükümdarı Togon Temür'ün babası Kutuktu Han'a veya Güney Çin'de dinlenmekte olan Tuğ Timur'a iade edilmesi için cesurca bir adım atıldı.David M. Robinson, Empire's Twilight: Northeast Asia Under the Mongols, page 39. Fakat bu, esas olarak Kıpçak hanedanının Hayişan döneminde zirveye ulaştığı El Timur'un siyasi yaratıcılığından kaynaklanmıştır. Başkent Hanbalık'ta Shangdu'daki sarayı devirmek için bir komplo başlattı. Kendisi ve çevresi Yesün Timur taraftarlarına karşı coğrafi ve ekonomik açıdan büyük avantajlara sahipti. El Timur, Tuğ Temür'ü Hanbalık'a geri çağırdı çünkü o sırada kendisinden daha nüfuzlu olan kardeşi Kuşala uzak Orta Asya'da bulunuyordu. Ragibagh'ın Shangdu'da tahta çıkmasıyla hemen hemen aynı dönemde, Eylül ayında Hanbalık'ta yeni hükümdar olarak tahta çıktı. Harekete katılan herkesin El Timur'un Hayişan ailesiyle yakın bağları yoktu.Herbert Franke, Denis Twitchett, John King Fairbank, The Cambridge History of China: Alien regimes and border states, 907–1368, page 542. El Timur yönetimindeki restorasyoncular, Merkez Bölgesi'nin (Zhongshu Sheng), Hunan, Jiangzhe, Jiangxi ve Huguang eyaletlerinin geniş insan ve maddi kaynaklarına sahipken, Shangdu'daki sadıklar yalnızca coğrafi olarak çevresel olan Lingbei, Liaoyang, Şensi, Siçuan ve Yünnan'ın desteğine sahipti.Dardess-Conquerors and Confucians, pp.39–42 Ayrıca Mançurya (Liaodong) ve Doğu Moğolistan'da bulunan Moğol prensleri ve üst düzey Moğol yetkilileri de bu iç savaşın her iki tarafında yer aldılar.

 Savaş 
Savaşın başlangıcında Ragibagh'ın kuvvetleri Çin Seddi'ni birkaç noktadan aşarak Hanbalık'ın dış mahallelerine kadar ilerlediler. Ancak El Timur, durumu kısa sürede kendi lehine çevirmeyi başardı. Mançurya ve Doğu Moğolistan'dan gelen restorasyoncular, sadıklara karşı ani bir saldırı başlattılar. Cengiz Han'ın kardeşlerinin torunları olan Buğra Timur ve Orlug Timur komutasındaki orduları, sadıkların çoğunun Çin Seddi cephesinde yer aldığı bir zamanda 14 Kasım'da Shangdu'yu kuşattı.Yuan shi, 32, pp.605 Shangdu'daki sadıklar hemen ertesi gün teslim oldular ve Devlet Şah ile önde gelen sadıkların çoğu esir alındı ve daha sonra idam edildi. Ragibagh'ın kayıp olduğu bildirildi.Frederick W. Mote, Imperial China 900–1800, page 471. Shangdu'nun teslim olmasıyla Hayişan'ın imparatorluk soyunun yeniden kurulmasının yolu açılmış oldu.

Ancak başka yerlerdeki sadıklar çok daha uzun süre mücadeleye devam ettiler. Gerçekten de, Shanxi'deki sadıklar 1328 Aralık ayına kadar silahlarını bırakmadılar ve Siçuan'daki muadilleri ancak sonraki ayda teslim oldular.Herbert Franke, Denis Twitchett, John King Fairbank The Cambridge History of China: Alien regimes and border states, 907–1368, page 544. Ertesi yılın başlarında Yunnan'da bir isyan çıktı ve Prens Tugel bağımsızlığını ilan etti. Üzerine askerler gönderildi ve Pafan ülkesi tarafından yürüyüşe geçilmesi emredildi. Tugel, Yunnan sınırındaki Lolos ve diğer Miaotze kabileleri gibi eyaletin yerli kabilelerinin desteğiyle imparatorluk ordusuna karşı başarılı bir şekilde direndi. Timur Buğra komutasındaki Yuan ordusu bozguna uğrayınca takviye gönderildi. O noktada Prens Yuntu Timur, Jiangzhe, Jiangxi ve Henan Jiangbei eyaletlerinden 20.000 adamı geri çekmesi ve onları Huguang yoluyla Yunnan'a doğru götürmesi emredildi.Yuan shi, 31, pp.697 Sadık taraftarların son kalıntıları 1332 yılına kadar davalarından vazgeçmediler.

 Kaynakça 

Kategori:14. yüzyılda Çin
Kategori:14. yüzyılda çatışmalar
Kategori:Moğol İmparatorluğu'nun savaşları
Kategori:Yuan Hanedanı'nın savaşları