Püskül

Püskül, kumaş ve giysi dekorasyonunda kullanılan bir sonlandırma özelliğidir. Dünya genelinde birçok kültürde farklı versiyonlarıyla görülen evrensel bir süslemedir.

Tarihçe ve Kullanım
küçükresim|Çeşitli püsküllerin illüstrasyonu, Franz Sales Meyer'in Süsleme El Kitabından
küçükresim|Paris'ten yaklaşık 1782–1783 yıllarına ait bir yatak püskülleri, Metropolitan Sanat Müzesi'nde (New York)
Püsküller, tarih öncesi zamanlara kadar uzanan uzun bir geçmişe sahiptir—hatta Ötzi the Iceman üzerinde bile bulunmuştur.

İbranice İncil'de, Tanrı Musa'ya konuşarak İsraillilere, giysilerinin köşelerine püsküller (İbranice tzitzit) yapmalarını, Tanrı'nın tüm emirlerini hatırlamalarına ve onları yerine getirmelerine yardımcı olmak için, aynı zamanda kutsallık işareti olarak talimat vermiştir (Sayılar 15:37-40). Ancak dini İbrani püskülü, Avrupa'da, özellikle Fransa ve İspanya'da ortaya çıkan ve popüler hale gelen dekoratif püsküle çok az benzerlik gösterir.

Batı'da, püsküller başlangıçta bir askı ipi etrafına iplik veya sicim sarımları olarak yapılırdı, ta ki istenen eğim elde edilene kadar. Daha sonra, basit sargılarla kaplanmış veya çok daha ayrıntılı, satinleme adı verilen kaplamalarla süslenmiş, döndürülmüş ahşap kalıplar kullanıldı. Bu, kalıbın deliğindeki iç "bağlama" yoluyla filament ipeğin bantlarının kalıp etrafına dikey olarak karmaşık bir şekilde bağlanmasını içeriyordu. Orta Çağ'da İspanya'da püsküller, atlar için süsleme olarak yaygın şekilde kullanıldı ve Latince burrula teriminden gelen borla olarak adlandırıldı, bu terim "değersiz yün" anlamına gelir.

Bu yapılar çeşitlendirildi ve Fransız yaratıcıları tarafından her birine kendine özgü bir terim atanan kapsamlı süslemelerle zenginleştirildi. On altıncı yüzyıl Fransa'sında bu bireyler passementier olarak adlandırılırdı ve loncanın alt bölümlerinden birinde usta olmak için yedi yıllık bir çıraklık gerekiyordu. Fransızlar, çok sanatsal çalışmalarını yaygın bir şekilde ihraç ettiler ve o kadar düşük fiyatlarla ki başka hiçbir Avrupa ülkesi olgun bir "süsleme" endüstrisi geliştiremedi. Ancak, birçok passementier, 1600'lerde Fransa'dan kaçarak Protestan Huguenotlar arasında yer aldı, zulümden kaçmak için aletlerini ve becerilerini yanlarında götürdüler. Püsküller ve bunlarla ilişkili formlar yıllar boyunca stil değiştirdi; Rönesans tasarımlarının küçük ve sade olanlarından (örneğe bakınız), İmparatorluk dönemi'nin orta boyutlu ve daha ağırbaşlı tasarımlarına, Viktorya Dönemi'nde en büyük ve en ayrıntılı dekoratif süslemelere kadar. Bu tasarımlardan bazıları bugün Avrupa ve Amerikan zanaatkârları tarafından yeniden canlandırılıyor ve tek bir el yapımı püskül için bin dolar talep edilebiliyor. Ancak, dünya püskül üretiminin çoğunluğu, bunları seri üreten ve küresel olarak ihraç eden Çin'de gerçekleşiyor.

Püsküller (aynı zamanda tufeler olarak da adlandırılır), Oxford ve Cambridge Üniversitesi öğrencileri tarafından geleneksel olarak şapkalarında takılırdı; altın püskül takanlar, gentleman-commoner statüsü için ödeme yapmış olanlardı ve böylece sıradan, sade siyah püskül takanlardan daha fazla sosyal prestij ve daha lüks konaklama elde ederlerdi. Bugün, yalnızca Oxford Şansölyesi altın püskül takar.

Orta Doğu'da, püsküller, özellikle başlıkta, tılsım olarak kullanılırdı. Mısır, Mezopotamya ve tüm Arap dünyasında, çocuklar için kapüşonlara veya şapkalara püsküller takılırdı; bu, onları kötü ruhlardan korumak ve şeytanları uzak tutmak için yapılırdı.Jenkins, Jessica Kerwin, Zarif Ansiklopedisi, Nan A. Talese/Doubleday, s. 213

Tören kıyafeti
ABD'de, püsküller veya liripipeler, üniversite mezuniyet törenlerinde keplerde ve muhtemelen mezunların ayakkabılarında da bulunur. Mezuniyet töreninin sonunda, mezunun kepinden sarkan püskül sağdan sola taşınır. Genellikle, tüm mezun sınıfı bunu bir arada yapar.

Yapı
küçükresim|İplikten püskül yapımı

Temel bir anahtar püskülü, iplerden iplikleri bağlayarak veya başka bir şekilde toplayarak ve bir düğüm oluşturarak yapılır. Püsküller genellikle dekoratif unsurlardır ve bu nedenle sıkça giysilerin ve perdelerin alt kenarlarına eklenmiş olarak bulunurlar. İlk Passementier Loncası 1600'lerde Fransa'da kuruldu. Püskül, bu loncanın birincil ifadesiydi, ancak aynı zamanda saçaklar, süs kordonları, galonlar, ponponlar, rozetler ve gimps de içeriyordu. Püsküller, pomponlar ve rozetler nokta süslemeleridir; diğerleri ise doğrusal süslemelerdir.

Ayrıca bakınız
Passementerie
Tallit
Tzitzit

Kaynakça

 Passementerie Kılavuzu. Scalamandre Silks. New York.
 Boudet, Pierre ve Bernard Gomon, La Passementerie, Dessain et Tolra, 1981. .
 Pegler, Martin, İç Tasarım Sözlüğü, Fairchild Publications, 1983. ASIN B0006ECV48.

 Dış bağlantılar 
 Püskül Resimleri wikimedia commons'ta

Kategori:Dekoratif sanatlar