Eski Bursa Merkez Bankası binası

Eski Bursa Merkez Bankası binası, Bursa'nın kent merkezindeki Şehreküstü mahallesinde Merkez Bankası şubesi ve lojmanı olarak 1967'de inşa edilen ve 2020'de yıkılan, kültürel miras değeri taşıyan betonarme yapıdır.

Şevki Vanlı ve Ersen Gömleksizoğlu'nun 1965'te hazırladığı projeye göre inşa edilen bina, 1988'de yapı dalında Ulusal Mimarlık Ödülü'ne değer görülmüş; 1990'da Anıtlar Kurulu tarafından tescil edilmiştir.

 Konumu ve özellikleri 
Eski Bursa Merkez Bankası binası, tarihî Hanlar Bölgesi'nin güneybatı sınırında, Cemal Nadir Caddesi ile Atatürk Caddesi'nin birleştiği noktada, bitişik nizam yapıların olduğu bir bölgede yer almakta; ön cephesi batıya, arka cephesi Hanlar Bölgesi'ne bakmaktaydı.

Yapının alt katlarında, iç mekânda, kolonlar ve katlar arası oluşturulmuş boşluklarla modern dönem mimarisinin iç mekân anlayışının etkilerini görülmekteydi. Zemin katın Cemal Nadir Caddesi'nde geriye çekilmesi ile elde edilen alan, binanın önünden geçen kullanıcıların güneş ve yağmurdan korunmasına imkan sağlamıştı. Bu geçiş aksı, caddedeki diğer yapılarda da devam ettirilmiş ve cadde boyunca süreklilik sağlanmıştır.

 Tarihçe 
Merkez Bankası'nın Bursa şubesi için 1965 yılında  bir ulusal mimari proje yarışması açılmış; bu yarışmada Şevki Vanlı ve Ersen Gömleksizoğlu'nun hazırladığı proje birincilik kazanmıştır. Eski Bursa Merkez Bankası binası, bu projeye göre yapılmış ve inşaatı 1967'de tamamlanmıştır. Alt katları banka işlevi, üst katları ise konut işlevi ile tasarlanan bina, yapıldığı döneminin mimarlık anlayışını yansıtmakta idi.

Bina, 1988 yılında, Mimarlar Odası'nın ilk defa o yıl düzenlediği Ulusal Mimarlık Ödülleri'nde Yapı dalında ödüle değer görülmüş ve Bursa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından 1990'da tescillenmiştir.

Merkez Bankası, 2005 yılında Bursa Şubesi ve Lojmanları için yeni bir yarışma açtı. Yeni bina Ankara-İzmir yolu üzerinde 2008-2011 arasında inşa edildi; resmen 2012'de açıldı.  2015'ten itibaren Eski Bursa Merkez Bankası binasının bir kısmı bir süre İl Halk Kütüphanesi olarak kullanıldı.

Eski Bursa Merkez Bankası binasının tamamının ek kültürel ve kamusal işlevler kazanarak kullanılabilmesi için 2018'de  Kültür Bakanlığına bağlı Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü yapıda restorasyon yapmak üzere çalışmaya başladı. Statik dayanım testleri sonucunda yapıda ciddi güçlendirme gerektiği ortaya çıktı. 2020'de mimari karakteri bozulmadan güçlendirilemeyeceği rapor edildi ve yıkılıp yeniden yapılması (rekonstrüksiyon) kararı alındı; ardından Bursa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararına istinaden yıkıldı. Yapının yıkım işlemleri 27 Eylül 2020'de gerçekleşti.

 Tartışmalar 
Yapıya dair rekonstrüksiyon kararının tüm yönleriyle değerlendirilmeden ve ilgili tüm kuruluşların görüşü alınmadan verilmesi eleştirilmiş; tescilli bir yapı olmasına rağmen yıkılması ve gelecek nesillere aktarılmaması tartışmalara neden olmuştur.
Ödüller
1965- Bursa Merkez Bankası Binası Ulusal Mimari Proje Yarışması Birincilik Ödülü
1988- I. Ulusal Mimarlık Sergisi ve Ödülleri Yapı Dalı Başarı Ödülü

 Kaynakça 

Kategori:Osmangazi'deki yapılar
Kategori:2020'de yıkılmış yapılar
Kategori:1967'de tamamlanan yapılar