Köln Savaşı

1583-1588 Köln Savaşı, 1583'ten 1588'e kadar süren ve esas olarak Köln Seçmenliği ile Bavyera birlikleri arasında gerçekleşen bir çatışmaydı. Köln Savaşı, Köln Savaşı veya Truchsessian Çatışması olarak da bilinir. Anti-Reformasyon güçlerinin zaferi , Köln Başpiskoposluğunun kalıtsal bir Protestan dükalığına dönüştürülmesi girişimini engelledi.

 Arkaplan 
Gebhard Truchsess von Waldburg, 1577'de Köln Başpiskoposu (ve dolayısıyla Elektör) olarak seçildiğinde Moers kontları Hermann ve Adolf von Neuenahr'ın yanı sıra Wetterau Kontları Derneği tarafından desteklendi.Joachim Daebel: Die Reformation in der Grafschaft Moers 1527-1581. Neukirchener Verlagsgesellschaft mbh, Neukirchen-Vluyn 2011, ISBN 978-3-7887-2592-1, S. 220. Neuenahr-Moers kontları Reform'un kararlı destekçileri ve Katolik doktrininin muhalifleriydi.Karl Hirschberg: Historische Reise durch die Grafschaft Moers. Steiger, Moers 1975, S. 63.

Gebhard 1579 yılında Kontes ve Protestan rahip Agnes von Mansfeld-Eisleben'e ciddi bir şekilde aşık olunca Kont Adolf, Moers şatosunu çiftin gizli görüşmeleri için kullanıma açtı. Kontes için cariyelik söz konusu değildi ve kardeşleri, başpiskoposa, ilişkiyi evlilik yoluyla yasallaştırması için baskı yaptılar. Fakat kendisi rahip olarak atanmıştı ve bu nedenle bekarlık yükümlülüğü altındaydı.Karl Hirschberg: Historische Reise durch die Grafschaft Moers Verlag: Steiger, Moers, 1975, S. 64 Ancak Gebhard başlangıçta başpiskoposluk görevinden ve ona bağlı ayrıcalıklardan vazgeçmeye hazırdı. Bu adım, görevden ayrıldıktan sonra evlenen selefi Salentin von Isenburg tarafından da atılmıştı; ancak Salentin hiçbir zaman rahip olarak atanmamıştı.

Kont Adolf ve Wetterau kontları – Nassau-Dillenburg'lu Johann VI. önderliğinde- Gebhard'ı Reform inancını benimsemeye, kontesle evlenmeye ve başpiskoposluğu laik bir yönetimle değiştirmeye çağırdı.Joachim Daebel: Die Reformation in der Grafschaft Moers 1527-1581 Verlag: Neukirchener Verlagsgesellschaft mbh, Neukirchen-Vluyn, 2011, S. 221, ISBN 978-3-7887-2592-1 İmparatorluk hukuku açısından böyle bir adımın sonuçları olması gerekiyordu, çünkü Augsburg Barışı'nın 18. maddesine göre din değişikliği (dinsel rezervasyon) halinde söz konusu din yöneticisi makamını ve topraklarını terk etmek zorundaydı. Katedral bölümü daha sonra onun yerine eski dinden birini seçme hakkına sahip olacaktı.

Gebhard planını uygulamaya koyarsa yürürlükteki yasaları ihlal etmiş olacaktı. Dini politika açısından bu dava özellikle patlayıcı olacaktı, çünkü Köln Başpiskoposluğu imparatorluğun kuzeybatısında Katolikliğin dayanağını temsil ediyordu ve bu durum Münster ve Paderborn'daki Vestfalya Piskoposlukları ile Essen Manastırı üzerinde de etkiliydi. Köln Seçmen Kurulu Protestan olsaydı, imparatorluktaki güç dengesi gelecekteki imparatorluk seçimleri için de tersine dönebilirdi; çünkü Seçmen Kurulu'nda Protestan çoğunluk olsaydı, Protestan görüşlü bir imparator bile düşünülebilirdi.

Dost kontların da desteklediği Gebhard'ın planı ancak imparatorlukta yeterli sayıda destekçi bulması halinde başarılı olabilirdi; bunlar arasında Saksonya, Hessen, Brandenburg ve Palatinate'nin Lutherci imparatorluk prensleri de vardı. 1582 yazında yapılan gizli görüşmelere rağmen bu prenslerin onayı gelmedi; Gebhard muhtemelen kendini bir Lutherci olarak değil, bir Kalvinist olarak görüyordu.

Moers Kontu, Haziran 1582'de Köln yakınlarındaki kalıtsal idare bölgesinde - sonradan top atışlarıyla uzaklaştırılan - Reformcu vaizler Başpiskoposa çıkardığında,Truchsessian İttifakı artık planını uygulayabilecek kadar güçlü hissettiren Kont Bentheim'lı Arnold, Kont Solms'lu Hermann-Adolf ve Kont Daun-Falkenstein'lı Wirich ile Wetterau Kontlarından destek aldı.

Böylece Gebhard 19 Kasım 1582'de açıkça Reform inancına geçti, tebaasına dinlerini seçme özgürlüğünü tanıdı ve 2 Şubat 1583'te Bonn'da Kontes Mansfeld ile evlendi.Joachim Daebel: Die Reformation in der Grafschaft Moers 1527-1581 Verlag: Neukirchener Verlagsgesellschaft mbh, Neukirchen-Vluyn, 2011, S. 222, ISBN 978-3-7887-2592-1 Bunun üzerine İmparator II. Rudolf 16 Mart 1583'te onun istifasını istedi. Papa, 1 Nisan 1583'te onu aforoz etti, bütün görevlerinden aldı ve Köln Katedrali Bölümü'nden yeni bir başpiskopos seçmesini istedi. 23 Mayıs 1583'te katedral meclisinin çoğunluğu, Bavyera Dükü V. William'ın kardeşi Ernst von Wittelsbach'ı yeni başpiskopos olarak seçti. Gebhard'ın görevden alındığını tanımaması üzerine savaş çıktı.

Deutz darphanesinde, üzerinde ne adının ne de ünvanının yazılı olduğu Protestan Trutztaler'i bastırdı.

1583 tarihli tek taraflı Bonn kuşatması sikkeleri Truchsessian Savaşı'nın o zamanki izlerindendir. Bunlar, 1583'teki Bonn Kuşatması sırasında Gebhard'ın askerlerine ödeme yapmak için bastığı acil durum paralarıdır .

 Süreç 
küçükresim|Köln Başpiskoposluğu ve Seçmenliği Haritası. Devlet sınırları ve nehirleri bugünkü akışlarına uygundur.
Gebhard ilk olarak 18 Şubat 1583'te Vestfalya Dükalığı'ndaki Arnsberg'e geldi ve oradaki yerel eyalet parlamentosunun desteğini alabilmek amacıyla 10 Mart'ta eyalet parlamentosunu topladı. Bölge, Bavyera birliklerinin Mart 1584'te bölgenin işgaline kadar onun harekât üslerinden biri olarak kaldı. 16 Nisan 1584'te Arnsberg Kalesi'ndeki Truchsess garnizonu teslim oldu. 14 Haziran 1584'te bölge, yeni hükümdar Bavyera'lı Ernst'e saygılarını sundu.

Başlangıçta, Mart ve Nisan 1583'te Adolf von Neuenahr liderliğindeki birlikler Gebhard için Vest Recklinghausen'i güvence altına almayı başardılar. Recklinghausen şehri, 3 Nisan'da Albay Engelbert Nie von der Lippe komutasındaki askerler tarafından işgal edildi. Bir yıl sonra, 1584 yılının Nisan ayında, yeni başpiskoposun kardeşi ve Bavyera birliklerinin komutanı olan Bavyera Ferdinand şehre gelerek şehri ele geçirdi.

Bunun sonucunda Ren bölgesinde Gebhard'ın taraftarları (Moers Kontu Adolf, Wetterau kontları, Pfalz Elektörlüğü birlikleri ve zaman zaman Hollanda birlikleri) ile Bavyera ve İspanyol birlikleri, özellikle Hollanda'nın İspanyol yönetimindeki bölgelerinden gelenler arasında şiddetli askeri çatışmalar çıktı.Sonuncusu,Köln Katedrali kurulu tarafından resmî olarak yardım çağrısıyla davet edilmişti; çünkü bu kurul 23 Mayıs 1583'te Ernst von Bayern'i Köln Başpiskoposu ve Gebhard'ın halefi olarak seçmişti. Ernst'in, imparatorluk siyaseti açısından büyük önem taşıyan Köln Elektörlüğü ve Başpiskoposluğu için verdiği mücadelede dayandığı askerî güçler arasında, Robert von Lynden'in yanı sıra, koro piskoposu Friedrich von Sachsen-Lauenburg'un ve eski Köln Başpiskoposu Salentin von Isenburg'un birlikleri de bulunuyordu. Salentin, başpiskoposluk görevinden ayrıldıktan sonra Isenburg Hanedanı'nın Grenzau koluna mensup dünyevî bir kont olmuştu.Joachim Daebel: Die Reformation in der Grafschaft Moers 1527-1581 Verlag: Neukirchener Verlagsgesellschaft mbh, Neukirchen-Vluyn, 2011, S. 222 ff., ISBN 978-3-7887-2592-1.
küçükresim|Hüls Muharebesi (1583):Ressam Franz Hogenberg'in 16. yüzyıldan kalma çizimi
Çatışmalar sırasında birkaç kez el değiştirip tamamen yıkılan Deutz, Rheinberg ve 1583'te Linz gibi birçok kent kuşatıldı ve yağmalandı. Arkadaşı Neuenahr ve Moers'li Adolf'un yardımlarıyla, küçük Hüls beyliği 19 Kasım 1583'te Hüls Muharebesi'nde Gebhard'ın taraftarları tarafından ele geçirildi. Ancak Gebhard'ın müttefiki olan Palatine Kontu Johann Casimir, 1583'te Königswinter şehrini ele geçirmeyi başaramadı.

7. Godesberg'de Godesburg'un fethinden sonra  Aralık Tem. / 17. Aralık 1583 yılı. Gebhard, Bavyera-İspanyol birlikleri aracılığıyla önce Köln Seçmenliği'nin Vestfalya Dükalığı'na kaçtı ve burada Werl'deki Seçim Sarayı'nda ikamet etti. Halkı, ikonoklazm yaparak St. Walburga cemaat kilisesindeki sunakları ve sanat eserlerini tahrip etti ve yağmaladı. Balve'li Droste Hermann von Hatzfeld, o zamanlar Başpiskopos Gebhard'ın sert bir rakibiydi. 28 Ocak 1584'te ikametgâhı olan Bonn şehrini fethettikten sonra Gebhard, aynı yılın Haziran ayında teslimiyetle Hollanda'ya kaçtı. Ancak savaş burada bitmedi; bunun yerine, kendi başına bir hayat sürdürdü ve giderek karşılıklı baskınlara ve yıkımlara sebep oldu.
küçükresim|Köln Savaşı sırasında Godesburg'un yıkılışı
Örneğin, şehrin garnizonlarının sürekli değiştiği Uerdingen'de 1583 ve 1584'te yağma ve kundaklama saldırıları yaşandı. 9 Mayıs 1585'te Gebhard'ın safında savaşan Kont Adolf de Moers, Neuss şehrini fethetti ve Neuss bölgesindeki bir dizi küçük kaleyi ve müstahkem çiftliği yıktı. Burada anılmaya değer olanlar arasında Wevelinghoven Lordları kalesi (bugünkü "Zubend"de, 1587'de yıkıldı ), Hülchrath kalesi (1583'te İspanyol birlikleri tarafından fethedildi ) ve Bedburg kalesi (9 Mart 1584'te fethedildi ) sayılabilir. Son ikisi, savaş sırasında kısmen yıkılan en büyük tahkimatlardı. Ertesi yaz, 26 Temmuz 1586'da Neuss, Alessandro Farnese komutasındaki Flaman ordusu tarafından kuşatıldı, yeniden ele geçirildi ve toplu katliam, yağma ve kundaklamalarla neredeyse tamamen yok edildi.

 Junkersdorf Katliamı 
3 Temmuz 1586'da, haftalık pazara giden çiftçiler ve tüccarlardan, şehre geri dönen Kölnlü'lerden oluşan yaklaşık 1.000 kişilik bir kafile Bergheim'dan Köln'e doğru hareket etti. Albay Marco di Marcio komutasındaki Worringen ve Rodenkirchen başpiskoposluğuna bağlı birlikler, Junkersdorf ile Melaten arasında konvoya pusu kurarak öğleden sonra erken saatlerde saldırıya geçti. Konvoydakilerden 200'ü şehit oldu, 100'ü yaralandı, 50'si de esir alındı. Köln şehriyle müttefik olan başpiskoposluğun birlikleri, para ve mal çalmak için kendi başlarına hareket ettiler. Bavyera Ernst olayı soruşturmak üzere komiserler gönderdi. Sorumluların bir kısmı daha sonra idam edildi. Olayın savaşın gidişatı açısından bir önemi yoktu ama büyük infiale yol açtı.Elektör,birliklerinin davranışları nedeniyle Köln halkından özür diledi ve yolculara yönelik saldırılara ölüm cezası uygulanmasını emretti. 

 Savaşın Sonu 
Gebhard'ın taraftarları Hollandalı askerlerin de desteğiyle bir süre savaşa devam ettiler. Bunlar arasında 1586'da Köln Seçmenliği'nin Kamp manastırını yıkan Moers Kontu ve 2 Mart 1586'da Werl Muharebesi'nde zafer kazanan ve diğer şeylerin yanı sıra 23 Aralık 1587'de Bonn'u fetheden Nideggen'li Martin Schenk de vardı. Uzun bir kuşatmadan sonra 24 Eylül 1588'de Bonn şehrini tekrar kaybetti. Hollanda'nın davasını desteklemeyi bırakması üzerine Gebhard 1588'de mücadeleyi tamamen bırakmak zorunda kaldı. Bu durum, Hollandalı müttefiki Orange'lı I. William'ın Gebhard'ın önceki destekçisi Palatine Kontu John Casimir ile anlaşmazlığa düşmesi ve Casimir'in de para yetersizliği nedeniyle 7.000 adamını geri çekmesi nedeniyle öne alınmıştı.Joachim Daebel: Die Reformation in der Grafschaft Moers 1527-1581 Verlag: Neukirchener Verlagsgesellschaft mbh, Neukirchen-Vluyn, 2011, S. 223, ISBN 978-3-7887-2592-1.

Kont Adolf von Moers, 1586 yılında Katolik-İspanyol birlikleri tarafından işgal edilen bölgesini terk etmek zorunda kalmıştı.Joachim Daebel: Die Reformation in der Grafschaft Moers 1527-1581 Verlag: Neukirchener Verlagsgesellschaft mbh, Neukirchen-Vluyn, 2011, S. 221–224. Hollanda'ya kaçtı ve Gelderland valisi oldu; 18 Ekim 1589'da Arnhem'de barut fıçılarının karıştığı bir kazada öldü.Karl Hirschberg: Historische Reise durch die Grafschaft Moers Verlag: Steiger, Moers, 1975, S. 72.

Son askerî eylem, Şubat 1590'da Bavyera Ernst'in birliklerine teslim olan Rheinberg'in kuşatılması ve ele geçirilmesiydi.

 Sonuçları 
İspanyol-Bavyera birliklerinin zaferi, imparatorluğun kuzeybatısındaki daha önce Katolik olan toprakların Protestan güçlere kaptırılma tehlikesini önledi. Özellikle Münster, Paderborn ve Osnabrück piskoposluklarında karşı-reform güçleri güçlü bir şekilde güçlendi. Zaman zaman Wittelsbach prensleri piskopos olarak orada iktidarı ele geçirebiliyorlardı. Ancak Köln Başpiskoposluğu'na bağlı yardımcı piskoposluk olan Minden Piskoposluğu'nda uzun vadede kendilerini gösteremediler. Ayrıca Wittelsbach'ın imparatorluktaki konumu önemli ölçüde güçlendi, çünkü Bavyera'nın yeni Başpiskoposu Ernst , Dük V. Albert'in oğlu ve Dindar William'ın kardeşiydi.

Savaş, Almanya'da dini anlaşmazlıkların silah zoruyla çözülmesine ilişkin önemli bir emsal oluşturdu. Protestanlar açısından felaketle sonuçlanan Schmalkaldic Savaşı'ndan ve daha fazla din savaşının önlenmesi amacıyla imzalanan Augsburg Barışı'ndan sonra, bu tür çatışmalar büyük ölçüde barışçıl yollarla çözülmüştü. Ayrıca İspanyol, Hollandalı-İspanyol ve Hollandalı birliklerin de dahil olması Alman din sorununun küreselleşmesine yol açtı ve bu durum Otuz Yıl Savaşları'nda doruk noktasına ulaştı.

Savaşın uzun vadeli bir sonucu olarak, Köln Başpiskoposluğu ve onunla birlikte Seçim Kurulu'ndaki oylama, Wittelsbach Hanedanı'na gitti; bu, Bavyera hanedanının imparatorlukta muazzam bir güç kazanması anlamına geliyordu. Köln Seçmenliği 1761 yılına kadar Wittelsbach'ın elinde kaldı.Peter Claus Hartmann: Bayerns Weg in die Gegenwart. Vom Stammesherzogtum zum Freistaat heute. 3. Auflage. Pustet, Regensburg 2012, S. 225.

Köln Seçmenliği'nin ekonomisi bu savaştan büyük zarar gördü, halk büyük acılar çekti. Savaşan tüm tarafların zulmü, galip tarafın ve temsil ettiği mezhebin itibarını da zedelemiştir. Bunda, yeni başpiskoposun , Trent Konsili hükümlerine aykırı olarak, Papa'nın bilgisi ve hoşgörüsüyle birden fazla piskoposluğu yönetmesine izin verilmesinin de etkisi vardı. Tıpkı selefi gibi, en az bir oğlu olan bir kadınla ilişki yaşıyordu. Ancak karşı-reform güçlerinin desteğini kaybetmemek için onunla aleni bir evlilik yapmaktan kaçındı.

 Literatür 

 Werner Burghardt, Kurt Siekmann: Recklinghausen. Küçük kasaba tarihi. Merkezi bir mekanın geliştirilmesi ve dengelenmesi. Recklinghausen 1971.
 Max Lossen : Köln Savaşı Cilt 1: Tarih Öncesi 1561–1581. Gotha 1882; Cilt 2: 1582–1586. Gotha 1887, passim (Düsseldorf Üniversitesi ve Devlet Kütüphanesi'nin dijitalleştirilmiş baskısı )
 Norbert Flörken: Bonn ve çevresindeki Truchsessian veya Köln Savaşı. Bir okuma kitabı. Köln Üniversitesi ve Şehir Kütüphanesi'nin elektronik yayın dizisi, 2014, ISBN 978-3-931596-84-2 (çevrimiçi ).
 Harm Klueting : Köln Seçmenliği Vestfalya Dükalığı 16. ve 18. yüzyıllarda dini bir bölge olarak. Yüzyıl. İçinde: Vestfalya Dükalığı. Cilt 1. Köln Seçmenliği Vestfalya Dükalığı, Güney Vestfalya'da Köln yönetiminin başlangıcından 1803'teki laikleşmeye kadar olan dönemdir. Harm Klueting tarafından Jens Foken'in yardımıyla düzenlenmiştir, Münster 1989, s. 443–518, özellikle s. 492–503.
 Hansgeorg Molitor : Dini Çatışmalar Çağında (1515-1688) Köln Başpiskoposluğu. (= Köln Başpiskoposluğu Tarihi, Cilt 3, editör Norbert Trippen), Köln 2008. Özellikle s. 208–238 ve s. 403–414.
 Franz Petri, Georg Droege (ed.) : Ren Tarihi. Resim ve belge hacmi. Düsseldorf 1978, özellikle s. 161–170.

 Dış Bağlantılar 
Barbara Stollberg-Rilinger: uni-muenster.de adresindeki Köln Savaşı 1583 sözlüğü girişi, 2003.

 Kaynakça