İsviçre'deki Dünya Mirasları listesi

Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) Dünya Mirası Alanları, 1972 yılında kabul edilen UNESCO Dünya Mirası Sözleşmesi kapsamında tanımlanan, kültürel ya da doğal miras açısından evrensel öneme sahip yerlerdir. İsviçre, bu sözleşmeyi 17 Eylül 1975 tarihinde onaylayarak doğal ve kültürel alanlarının listeye dâhil edilmesi için uygun hâle gelmesini sağlamıştır.

2021 yılı itibarıyla İsviçre'de UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne dâhil edilmiş toplam on üç alan bulunmaktadır; bunların dokuzu kültürel, dördü ise doğal miras niteliğindedir. Bu alanlardan ilk üçü 1983 yılında listeye alınmıştır: Bern Eski Şehri, Aziz Gall Manastırı ve Müstair’deki Aziz Yuhanna Benediktin Manastırı. En son eklenen alanlar ise 2021 yılında, Karpatlardaki ve Avrupa'nın Diğer Bölgelerindeki İlkel Kayın Ormanları miras alanına dâhil edilen iki orman parçasıdır. Bu on üç miras alanından beşi, birden fazla ülkeyle paylaşımlıdır: Rhaetian Demiryolları ve Monte San Giorgio İtalya ile, Alplerin çevresinde yer alan Tarihöncesi Kazık Evler beş ülke ile, Le Corbusier'in Mimari Çalışmaları altı ülke ile ve İlkel Kayın Ormanları 17 ülke ile ortak miras alanıdır. Ayrıca İsviçre'nin bir adet geçici liste adayı bulunmaktadır.

__İÇİNDEKİLER__

 Dünya Miras Alanları 
UNESCO, her bir miras alanını on farklı kritere göre değerlendirir. Bu kriterlerden en az biri karşılanmalıdır. i–vi arası kriterler kültürel, vii–x arası kriterler ise doğal miras alanlarına yöneliktir.

+AlanGörselKonum (kanton)Dahil edildiği yılTanımEski Şehir (Bern)alt=Bern's old city as seen from across the Aare River|150x150pikBern1983267; iii (kültürel)Berne, 12. yüzyılda üç tarafı Aare Nehri ile çevrili bir tepe üzerinde kurulmuştur. Yüzyıllar boyunca kent, olağanüstü derecede tutarlı bir planlama anlayışıyla gelişmiş ve bu sayede özgün karakterini korumuştur. Ortaçağ şehri, 16. yüzyılda su çeşmelerinin eklenmesiyle, 18. yüzyılda ise eski yapıların yenilenip yeniden inşa edilmesiyle dönüşüm geçirmiştir.Aziz Gall Manastırıalt=A large cathedral with two distinct summits|150x150pikSt. Gallen1983268; ii, iv (kültürel)St. Gall Karolenj Manastırı, 8. yüzyılda kurulmuş ve 1805 yılında sekülerleştirilmiştir. Avrupa'nın en önemli manastırlarından biri olmuştur. Manastırın kütüphanesi, dünyanın en eski ve en zengin kütüphanelerinden biridir; içeriğinde Aziz Gall Manastır Planı gibi çok kıymetli el yazmaları yer alır. Yapının bazı bölümleri 18. yüzyılda Barok tarzda yeniden inşa edilmiştir.Saint John Manastırı, Müstairalt=A clock tower standing beside two small houses and a museum|150x150pikGrisons1983269; iii (kültürel)Müstair Manastırı, Karolenj dönemine ait bir Hristiyanmanastırıdır ve yaklaşık 775 yılında kurulmuştur. Kilisesi, İsviçre'nin en önemli figüratif duvar resmi dizisine ev sahipliği yapar; bu freskler 9. yüzyılın ilk yarısında yapılmıştır. Bazı freskler sonradan boyanarak örtülmüş, ancak 20. yüzyılda restore edilmiştir. 12. yüzyıldan bu yana manastır, Benedikten rahibeleri için bir dinî merkez olarak kullanılmaktadır.Bellinzona Kasabasının Üç Kalesi, Savunma Duvarı ve Tahkimatlarıalt=Montebello and Sasso Corbaro castles above Bellinzona|150x150pikTicino2000884; iv (kültürel)Bellinzona'daki tahkimatlar, Ticino Vadisi'nin girişini ve dolayısıyla kuzey İtalya'ya açılan en önemli Alp geçitlerinden birine erişimi korumaktaydı. Tahkimatın büyük bölümü 15. yüzyıla ait olsa da bazı parçaları daha eski yüzyıllardan kalmıştır. Bu alan, birbirine surlarla bağlı olan Castelgrande ve Montebello kaleleri ile, izole bir kayalık çıkıntı üzerine inşa edilmiş olan üçüncü kale Sasso Corbaro'yu kapsamaktadır. Alan, olağanüstü derece korunmuştur.İsviçre Alpleri Jungfrau-Aletschalt=A glacier, mountains in the background|150x150pikBern veValais20011037bis; vii, viii, ix (doğal)Bu alan, Alpler'in en yüksek ve en fazla buzullarla kaplı bölgelerinden birini kapsar ve Eiger, Mönch ve Jungfrau gibi zirveleri içerir. Yüksek Alpler’i şekillendiren süreçlerin jeomorfolojik bir kaydını sunmasının yanı sıra, buzulların çekilmesiyle gelişen ardışık evrelerde çok çeşitli bitki ve hayvan türlerine de yaşam alanı sağlar. Peyzaj, dağcılık ve Alp turizminin gelişiminde, ayrıca edebiyat ve sanatta önemli bir rol oynamıştır. Alan, 2001 yılında listeye alınmış, 2007’de sınırları genişletilmiştir.Monte San Giorgioalt=Monte San Giorgio, shown on the left in the background of Lake Lugano|150x150pikTicino20031090; viii (doğal)Monte San Giorgio, Lugano Gölü’ne bakan konumuyla, Triyas Dönemi’ne (245–230 milyon yıl önce) ait deniz yaşamının en iyi fosil kayıtlarından biri olarak kabul edilir. Bu dönemde bölge, sürüngenler, balıklar, çift kabuklular, ammonitler, derisi dikenliler ve kabuklularla dolu bir tropik lagündü. Lagünün karaya yakın olması sayesinde kara canlılarına ait fosiller de korunmuştur. Alanın İsviçre tarafı 2003 yılında listeye alınmış, 2010 yılında İtalya tarafı da dâhil edilmiştir.Lavaux, Üzüm Bağı Teraslarıalt=Vineyard terraces rise above Lake Geneva|150x150pikVaud20071243; iii, iv, v (kültürel)Lavaux'daki Bağ Terasları, Cenevre Gölü’nün güney yamaçları boyunca yaklaşık 30 km boyunca uzanır, Chillon Şatosu’ndan başlayıp Lozan’ın doğu eteklerine kadar devam eder. Bu alan, 11. yüzyıla, bölgenin Benedikten ve Sistersiyen manastırların denetiminde olduğu döneme kadar uzanır. Şarap, yüzyıllar boyunca yerel ekonomide önemli bir rol oynamıştır. Korunan alan, köyler, tekil yapılar, yollar ve patikaları da içermektedir.Albula ve Bernina Peyzajları İçindeki Rhaetian Demiryolualt=The Glacier Express train in the Albula Valley|150x150pikGrisons20081276; ii, iv (kültürel)Rhaetian Demiryolu'nun Albula ve Bernina hatları, İsviçre Alpleri'ni geçen iki tarihî demiryolu hattıdır. Bu hatlar 20. yüzyılın başlarında inşa edilerek, daha önce izole durumda olan birçok dağ yerleşimine hızlı ve kolay ulaşım sağlamıştır. İnşaat sürecinde köprüler, galeriler ve tüneller gibi mühendislik açısından zorluk teşkil eden yapılar tasarlanmıştır. Alan, İtalya ile ortak olarak paylaşılan bir miras alanıdır.Sardona İsviçre Tektonik Bölgesialt=Martinsloch (Martins hole) is visible in the center of the Tschingelhörner in the Glarus Alps|150x150pikGrisons, Glarus, St. Gallen20081179; viii (doğal)Glarus Alpleri, önemli bir bindirme fayına sahiptir; bu jeolojik olayda, daha yaşlı kayaçlar, dağ oluşumu sürecinde daha genç tabakaların üzerine itilmiştir. Bölgenin erişilebilir oluşu, 18. yüzyıldan bu yana tektonik süreçler ve jeoloji bilimi açısından önemli çalışmaların yapılmasına olanak sağlamıştır.La Chaux-de-Fonds / Le Locle, Saatçilik Şehir Planıalt=A fairly large city with buildings of diverse sizes|150x150pikNeuchâtel20091302; iv (kültürel)İki şehir, İsviçre Jura Dağları’nın uzak bir bölgesinde yer almaktadır. Tarım arazilerinin verimsiz olması nedeniyle bu şehirler saat üretimine yönelmiştir. 19. yüzyıldaki yıkıcı yangınların ardından, her iki şehir de yalnızca bu sanayi dalını destekleyecek şekilde yeniden inşa edilmiştir. El işçiliğine dayalı küçük üretim, 19. ve 20. yüzyılda fabrika üretimine dönüşmüştür. La Chaux-de-Fonds kenti, saatçilikteki işbölümü modeliyle Karl Marx tarafından Das Kapital adlı eserinde "muazzam bir fabrika-kent" olarak tanımlanmıştır.Alplerin çevresinde yer alan Tarihöncesi Kazık Evleralt=Remains of underwater palafittes, station of Morges|150x150pik56 adet20111363; iv, v (kültürel)Avusturya, Fransa, Almanya, İtalya ve Slovenya ile paylaşılan bu ulusötesi alan; Alpler ve çevresinde, yaklaşık MÖ 5000–500 yılları arasında göl, nehir ve sulak alan kıyılarına inşa edilmiş tarihöncesi kazık ev yerleşimlerinden oluşan 111 küçük alanı kapsar. Bu alanlar, Alp Avrupa'sındaki Neolitik ve Tunç Çağı tarım toplumlarının yaşamı ve ticareti hakkında zengin bilgiler sunar. Bu sit alanlarının 56'sı İsviçre'de yer almaktadır.Le Corbusier’nin Mimari Eserleri: Modern Hareket’e Olağanüstü Bir Katkı*150x150pik|Immeuble Clarté buildingVaud, Geneva20161321rev; i, ii, vi (kültürel)Arjantin, Belçika, Fransa, Almanya, Hindistan ve Japonya ile paylaşılan bu ulusötesi alan, Fransız-İsviçreli mimar Le Corbusier’nin 17 eserini kapsar. Le Corbusier, toplumsal değişimlere yanıt verecek yeni mimari teknikler geliştiren Modernist hareketin önemli bir temsilcisiydi. İsviçre’de bu alana dâhil edilen iki yapı şunlardır: Immeuble Clarté ve Villa Le Lac.Karpatlardaki ve Avrupa'nın Diğer Bölgelerindeki İlkel Kayın OrmanlarıTicino, Solothurn20171133quater; ix (doğal)Karpatlar'daki Kadim Kayın Ormanları, kayın ağacının (Fagus sylvatica) Kuzey Yarımküre'de çeşitli çevresel koşullar altında nasıl yayıldığını incelemek için gözlemlenmiştir. Alan ilk olarak 2007 yılında Slovakya ve Ukrayna'da listeye alınmış, 2011, 2017 ve 2021 yıllarında genişletilerek toplam 18 ülkeyi kapsayacak şekilde büyütülmüştür. İsviçre'deki iki orman parçası — Forêt de la Vallée de Lodano ve Forêt de la Bettlachstock — 2021 yılında listeye eklenmiştir.

 Geçici liste 
Dünya Miras Listesi'ne kayıtlı alanlara ek olarak, üye devletler aday gösterebilecekleri geçici alanların bir listesini tutabilirler. Dünya Mirası listesine adaylık başvuruları, yalnızca sitenin daha önce geçici listede yer almış olması durumunda kabul edilir.   İsviçre'nin geçici listesinde bir site vardı."Switzerland". UNESCO World Heritage Centre. Archived from the original on 7 July 2020. Retrieved 18 September 2020.

Dünya Mirası Listesi'ne dâhil edilen alanlara ek olarak, üye devletler aday gösterebileceklerini düşündükleri alanları içeren bir geçici liste de tutabilirler. Bir alanın Dünya Mirası Listesi'ne aday gösterilebilmesi için, önceden bu geçici listede yer alması şarttır. 2021 yılı itibarıyla İsviçre'nin geçici listesinde bir adet alan bulunmaktadır.
+AlanGörselKonum(kanton)Dahil edildiği yılUNESCO kriteriTanımSalginatobel Köprüsüalt=Salginatobel Bridge, photo from below|150x150pikGrisons2017i, iv (kültürel)Salgina Boğazı'nı geçen ve 132 metre uzunluğunda,  açıklığındaki bu betonarme köprü, İsviçreli inşaat mühendisi Robert Maillart (1872–1949) tarafından tasarlanmış ve 1930 yılında tamamlanmıştır. Köprü, yeni malzemelerin yenilikçi kullanımı ve zarif tasarımı sayesinde dikkat çekici bir yapı olmuştur.

 Ayrıca bakınız 

 İsviçre'deki Somut Olmayan Kültürel Miras unsurlarının listesi
 İsviçre Ulusal ve Bölgesel Öneme Sahip Kültürel Varlık Envanteri
 İsviçre'deki turistik yerlerin listeleri

 Kaynakça 

Kategori:Dünya Mirası listeleri
Kategori:İsviçre'deki Dünya Mirasları