Wonderman (1979 film)

Ihmemies (), Antti Peippo'nun yönettiği ve başrollerinde Antti Litja, Martti Pennanen ve Saara Pakkasvirta'nın yer aldığı 1979 yapımı bir Fin bilimkurgu-korku-komedi filmidir. Film, beynini özel bir verimlilik programıyla geliştiren bir veri uzmanının, şirketi ekonomik çöküşten kurtaracak radikal tedbirler önerme sürecini anlatıyor. Ancak onun radikal tasarruf programı yönetim kurulunun istifasına neden olunca, yeraltına çekilmek zorunda kalır.

Wonderman, daha çok görüntü yönetmeni olarak tanınan Antti Peippo’nun tek yönetmenlik yapıtıdır ve aslında filmin yönetmeni başlangıçta Jouko Turkka olarak planlanmıştı. Wonderman, lideri Risto Jarva’nın 1977’deki ölümünün ardından Filminor şirketinin ilk film yapımıydı. Finlandiya Film Vakfı, yapımı 830.000 FIM ile destekledi. Yleisradio, üç televizyon yayını hakkını önceden 220.000 FIM’e satın aldı ancak yalnızca ikisini kullandı. Filmin resmi galası 2 Kasım 1979’da sadece Finlandiya’nın en büyük şehirlerinde gerçekleştirildi; Kuopio, Pori, Vaasa ve Jyväskylä’de Wonderman 1980 dolaylarına kadar gösterilmedi. Film, 1979 yılındaki ortalama izleyici sayısının %42’sini yakaladı.

Afişteki reklam sloganına göre Wonderman “zamanımızın komedisi” (Komedia meidän ajastamme) olarak lanse ediliyordu, ancak filmin galasından sonra eleştirmenler bu konuda ne düşüneceklerini pek bilemediler; zira hikâyenin üzerine aşırı bindirilmiş görünen slapstick tarzı görsel komedi abartılı bulundu.

Helsingin Sanomat’tan Mikael Fränti filmle ilgili şunları dile getirdi:

“Wonderman nasıl bir film? Belki mizah ve işlevsel şakalarla beslenen düşünsel bir filmden söz edebiliriz. --- Ama anlaşılan sorun, Wonderman’ın senaryo düzeyinde çok ‘edebi’ olması. Yapım sürecinde bu yazılı tat tamamen giderilememiş.”Mikael Fränti, Helsingin Sanomat, 3 Kasım 1979. (Fince)

Daha sonraki bir eleştirmen olan DVD-opas’tan Pekka Suorsa ise Wonderman’ın 1970’lerin sonu sorunlarını anlatmaktan ziyade, “çeyrek ekonomi” baskısındaki kendi zamanımızı daha etkili biçimde yansıttığını düşünüyor.

 Konusu 
Olli Ruusunen (Antti Litja), sınıfının en parlak öğrencisi ve tek Fin’i olarak ABD’deki Buffalo Enstitüsü’nde özel eğitim almış dâhi bir çocuktur. Beyninin sağ yarımküresi, çoğu kişinin dayanamadığı işkencevari egzersizlerle en üst düzeye çıkartılmıştır. Bu eğitimin bedelini, yönetici Tuomola’nın (Martti Pennanen) sahibi olduğu şirket karşılamıştır. Olli, ülkesine döndüğünde şirkete bir rasyonalizasyon programı sunar. Yönetim kuruluna önerdiği plana göre, yeniden yapılanma çerçevesinde çalışanların üçte birinin yanı sıra tüm yöneticilerin de işten çıkarılması gerekmektedir. Tuomola, Olli’den çalışmalarına son vermesini ister; ancak şirketin mali işlerinden sorumlu banka müdürü Paavola (Ville Salminen), Olli’nin programını heyecanla destekler.

Şirket partisinde Olli, ortamı germeyi başarır ve Paavola’nın yanından uzak tutulmaya çalışılır. Yine de ikili yeniden karşılaşır. İzleyen günlerde Olli, bambaşka ve özgürleşmiş bir tavır takınır: Tuomola’dan kaçar, meslektaşı Ronkainen’ın (Paavo Piskonen) ve hırslı sekreter-ekonomist Tuula Korkeamäki’nin (Tarja-Tuulikki Tarsala) işine geri dönmesi tekliflerini reddeder. Bunun yerine orta sınıf bir bira barında çalışan, hayatı basit yaşayan barmen Anneli (Saara Pakkasvirta) ile tanışır ve onunla yaşamaya başlar. Bir gün, Anneli’nin evinde altı aydır “doğal ödeme” (barter) beklediği ev sahibiyle (Markku Blomqvist) karşılaşır.

Olli ile Anneli birlikte kaçma planları yaparken, Olli son hesap için şirketten talepte bulunurken tutuklanır ve tedaviye gönderilir; Anneli ise boşuna bekler. Paavola ile Korkeamäki, Tuomola’ya karşı iş birliği yapar ve 30 yıllık hizmetin ardından Tuomola’yı erken emekliliğe sevk ettirirler. Olli hastaneden kaçar, bir mağazadan kendine kıyafet satın alır ancak parasını vermez; tramvayda da ödeme yapmayı reddeder, şoförü indirir ve kendi başına yüksek hızla aracı sürmeye başlar. Evdeyken kendisini tedavi eden psikiyatrist Veijalainen’in (Jukka Sipilä) şimdi akıl hastası olduğunu ve Buffalo’daki sınıf arkadaşlarının da aklını yitirdiğini öğrenir.

Olli şirkete geri döner, eşi (Maija Karhi), Paavola ve Korkeamäki ile bir restoranda kutlama yapar. Bardaki Anneli’yi görünce önce takılır, ardından yine onunla birlikte kaçamak bir yolculuğa çıkar. Tren istasyonunda Tuomola’yla karşılaşırlar; Tuomola ormana gittiğini söyler ve istasyon meydanında geçenlere işçi sınıfı özgürlüğünü ve halk gücünü anlatan bir monolog yapar. İstasyon tünelinde gençlerin yaramazlıklarını izlerler: Bir çocuk diğerinin poposuna tekme atar, Anneli de bunun kendi oğlu olduğunu, büyütmesine izin verilmediğini söyler.

Sabah olduğunda Olli ile Anneli, köy yollarında otostop çekerek Kotka’ya kadar giderler. Gemiye binerler; Anneli burada eski dostları ve meslektaşlarıyla buluşur. Ancak Olli hemen rasyonalize etmeye ve denizcilerin işini yönetmeye başlar. Birliktelik duygusu yok olur; Olli karaya geri döner ve iskelede bekleyen siyah arabaya biner.

 Oyuncu kadrosu 

 Antti Litja – Olli Ruusunen
 Martti Pennanen – Martti Tuomola
 Saara Pakkasvirta – Anneli
 Tarja-Tuulikki Tarsala – Tuula Korkeamäki
 Maija Karhi – Helena Ruusunen
 Jukka Sipilä – Psikiyatrist Veijalainen
 Paavo Piskonen – Ronkainen
 Markku Blomqvist – Anneli’nin ev sahibi
 Tuomas Peippo – Janne Ruusunen
 Ville Salminen – Banka müdürü Paavola

 Dış bağlantılar 
IMDb’de Wonderman

 Kaynakça