Aksu, Fındıklı

Aksu, Rize iline bağlı Fındıklı ilçesinin idarî merkezi olan Fındıklı kentinin bir mahallesidir.

 Tarihçe 

Eskiden ayrı bir köy olan Aksu mahallesinin eski adı Ab-ı Süfla’dır. Nitekim 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesi ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Ab-ı Süfla (آب سفلا) olarak geçer.Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 368, ISBN 9789157871117.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 622. Osmanlıca bu yer adı, “aşağı dere” gibi bir anlama gelir. Nitekim Aksu mahallesi, bugün Çağlayan Deresi adını taşıyan akarsuyun aşağı kısmında bulunmaktadır. Bu derenin yukarı kısmındaki köy ise, Âb-ı Ulya (آب علیا) adını taşıyordu. 2009 yılında yayımlanan Laz yer adları sözlüğünde bu yerleşimin adı, Abunoğa olarak da verilmiştir.İrfan Aleksiva - İsmail Bucaklişi, Svacoxo - Laz Yer Adları Sözlüğü, İstanbul, 2009, s. 163, ISBN  978-605-89094-0-3 Bu isimlendirmedeki “Abu”, Osmanlıca “Ab-ı”dan gelir. “Noğa” (ნოღა) ise, Lazca bir kelime olup pazarın kurulduğu yeri ifade ede. 

Ab-ı Süfla veya Abunoğa köyünün bulunduğu Lazistan bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar bu bölgeyi, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında tamamen ele geçirmiştir.,,კოლხური (მეგრულ-ლაზური) ენა", (Hazırlayanlar) Rusudan Amirecibi-Mullen (editör), Nana Danelia, İnga Gundua,  Tiflis, 2006, s. 22.  ISBN 99940-61-43-7 

Ab-ı Süfla veya Abunoğa köyü, 19. yüzyılın ikinci yarısında  Trabzon Vilayeti'nin Lazistan sancağının Hopa kazasının Arhavi nahiyesinin sınırları içinde yer alıyordu. Nitekim 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde aynı konuma sahipti ve nüfusu 129 hanede yaşayan 229 kişiden oluşuyordu. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 109 koyun ve keçi, 207 inek, 4 öküz, 5 at ve 3 kısrak tespit edilmiştir.Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 369, ISBN 9789157871117.

Dilbilimci Nikolay Marr, 1910 yılında Lazistan’da gerçekleştirdiği araştırma gezisi notlarında Abu Köy Sufla (აბუ-ქოი სუფლა) şeklinde not ettiği yerleşimi, Abu Deresi boyunca aşağıdan yukarıya uzanan bölgedeki köyler arasında saymıştır.Nikolay Marr, Lazistan'a Yolculuk (Çeviri: Yulva Muhurcişi), İstanbul, 2016, s. 77, ISBN 9786055753634. Bu yerleşim Birinci Dünya Savaşı’nda Rusların eline geçmiş, 1918 yılında yeniden Türkiye’ye katılmıştır. Rus idaresi sırasında, 1917 yılında Lazistan bölgesinde araştırma gezisi yapan Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, bu yerleşimin adını Abu Süfla anlamında Gürcüce ve Rusça "Abu-S." (აბუ ს. ve Абу-С.) şeklinde yazmış, köydeki 135 hanede 612 kişinin yaşadığını belirtmiştir.

Ab-ı Süfla veya Abunoğa, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Hopa kazasına bağlı Viçe nahiyesinin köylerinden biriydi.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 622. 1935 genel nüfus sayımında “Abusüfla” şeklinde yazılmış olan köy, Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayeti içinde aynı idarî konuma sahipti ve nüfusu 848 kişiden oluşuyordu. Ab-ı Süfla veya Abunoğa, 1945 genel nüfus sayımında yer almakla birlikte, 1950 genel nüfus sayımında adı geçmemektedir. 1947 tarihinde Fındıklı ilçesinin kuruluşu sırasında bu köyün Fındıklı kasabasının bir mahallesine dönüştüğü, bu kayıtlardan anlaşılmaktadır. Öte yandan Ab-ı Süfla veya Abusüfla adı Aksu olarak değiştirilmiştir.

Nüfus

Aksu mahallesinde 2024 yılında, 1.334’ü erkek ve 1.258’i kadın olmak üzere, 2.592 kişi tespit edilmiştir.

Kaynakça

Kategori:Fındıklı belde ve köyleri
Kategori:Kolhis
Kategori:Lazistan
Kategori:Türkiye'deki Laz yerleşimleri