Şileriti

Şileriti, Lazistan bölgesindeki köylerden biriydi. Günümüzde, Rize iline bağlı Pazar ilçesinin idarî merkezi olan Pazar kentinin sınırları içinde, Soğuksu ve Yukarı Soğuksu adıyla iki mahalleye bölünmüştür.

 Tarihçe 

Şileriti (შილერითი), Lazca bir yer adıdır.İrfan Aleksiva - İsmail Bucaklişi, Svacoxo - Laz Yer Adları Sözlüğü, İstanbul, 2009, s. 101, ISBN  978-605-89094-0-3 Türkçeye Şilerit olarak girmiştir. Nitekim 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesi ile 1828 tarihli Osmanlıca köy listesinde Şilerit (شیلەریت) şeklinde geçer.Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 370, ISBN 9789157871117.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 619.

Şileriti köyünün bulunduğu Lazistan bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir.,,კოლხური (მეგრულ-ლაზური) ენა", (Hazırlayanlar) Rusudan Amirecibi-Mullen (editör), Nana Danelia, İnga Gundua,  Tiflis, 2006, s. 22.  ISBN 99940-61-43-7

Şileriti köyü, 1704 tarihli ve "Defter-i Mufassal-i Liva-i Batum" adlı Osmanlı mufassal defterine göre, Batum livasının Atina nahiyesine bağlıydı. Bu defterde Anaraşi köyünün bir mahallesi olarak kaydedilmişti. Deftere göre Şileriti'de 25 kişi bennak, 7 kişi mücerred, 4 kişi ispenç ve 29 kişi niyabet vergisi ödüyordu. Köyde buğday, darı ve keten tarımı ile meyvecilik, arıcılık ve bağcılık yapılıyor, domuz besleniyordu.ორი ოსმალური დავთარი ბათუმის შესახებ / Two Ottoman Defters About Batumi, Yayına Hazırlayan Zaza Şaşikadze, Tiflis, 2024, s. 45, ISBN 978-9941-33-756-7

Şileriti köyü, 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre Trabzon Vilayeti'nin Lazistan sancağının Atina kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. Nüfusu 50 hanede yaşayan 118 kişiden oluşuyordu. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 120 koyun, 30 keçi, 130 inek, 18 öküz ve 4 at kaydedilmiştir.Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 371, ISBN 9789157871117.

Dilbilimci Nikolay Marr, 1910 yılında Lazistan'da gerçekleştirdiği araştırma gezisi notlarında köyün adını Şileriti şeklinde not etmiştir.Nikolay Marr, Lazistan'a Yolculuk (Çeviri: Yulva Muhurcişi), İstanbul, 2016, s. 70-71, ISBN 9786055753634. Bu yerleşim Birinci Dünya Savaşı'nda Rusların eline geçmiştir. Rus idaresi sırasında, 1917 yılında Lazistan bölgesine araştırma gezisi yapan Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, köyün adını Gürcüce Şileriti (შილერითი) ve Rusça Şilerit (Шилерит) şeklinde not etmiş, köydeki 93 hanede 519 kişinin yaşadığını belirtmiştir.

Şileriti veya Şilerit, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Atina kazasının merkez nahiyesine bağlı köylerinden biriydi. Şileriti'nin 1935 genel nüfus sayımında bir köy olarak geçmemiş olması, bu yerleşimin bu tarihten önce Pazar kentine bir mahalle olarak bağlandığını göstermektedir.

Şileriti'nin adı daha sonra Soğuksu olarak değiştirilmiştir. Bu yerleşimin yukarı kesimi de Yukarı Soğuksu olarak adlandırılmıştır.

Nüfus

Soğuksu mahallesinde 2024 yılında, 797'si erkek ve 800'ü kadın olmak üzere 1597 kişi, Yukarı Soğuksu mahallesinde ise, 127'si erkek ve 136'sı kadın olmak üzere 263 kişi ikamet ediyordu."Türkiye Nüfusu İl ilçe Mahalle Köy Nüfusları" - Nüfusune

 Kaynakça 

Kategori:Pazar belde ve köyleri
Kategori:Kolhis
Kategori:Lazistan