İnukşuk

İnukşuk (çoğulu inukşuit) (, çoğulu ; ya da Inuinnaqtun dilinde inukhuk,  , ) — İnuitler, İñupiatlar, Kalaallitler, Yupikler ve Kuzey Amerika'nın Arktik bölgesinde yaşayan diğer halklar tarafından yapılan ve kullanılan bir tür taş işaret taşı ya da höyüktür. Bu yapılar Kanada’nın kuzeyinde, Grönland’da ve Alaska’da (Amerika Birleşik Devletleri) bulunur. Arktik Dairesi’nin kuzeyinde yer alan bu geniş bölge, tundra biyomu tarafından domine edilir ve doğal işaret noktalarının az olduğu alanları kapsar.

Tarihsel olarak, inukşuk yapıları yön bulmak, referans noktası olarak kullanmak, seyahat rotalarını, balıkçılık alanlarını, kampları, avlanma bölgelerini, kutsal sayılan yerleri, avcılıkta kullanılan drift çitleri veya yiyecek saklama yerlerini işaretlemek gibi amaçlarla kullanılmış olabilir. Alaska’nın kuzeyindeki İñupiat halkı, ren geyiklerini kapalı alanlara yönlendirerek avlamak amacıyla inukşuit’leri kullanmıştır.28. Etnobiyoloji Konferansı Özetleri  Biçim ve boyut açısından farklılık gösteren bu yapılar, İnuit kültüründe derin ve kadim bir geçmişe sahiptir.

Tarih boyunca en yaygın inukşuit türleri, taşların üst üste yerleştirilmesiyle oluşturulmuştur. En basit türü, dik konumda yerleştirilmiş tek bir taştır. Bazı inukşuit’lerin büyüklüğü, bu yapıların toplu bir çabayla inşa edildiğini göstermektedir.

Baffin Adası’ndaki İnukşuk Noktası’nda (Enukso Noktası) 100'den fazla inukşuk bulunmaktadır. Bu alan, 1969 yılında Kanada Ulusal Tarihi Alanı olarak ilan edilmiştir.

 Adlandırma 
küçükresim|sol|Kanada'nın Baffin Adası'ndaki Foxe Yarımadası'nda yer alan inuksuit yapıları

Inuksuk kelimesi, "insan gibi davranan şey" anlamına gelir. Kelime, inuk (kişi) ve -suk (yerine geçen, ikame) morfemlerinden oluşur. Nunavik ve Baffin Adası'nın güney kısmında  olarak telaffuz edilir (ayrıntılar için bkz. İnuit fonolojisi). Nunavut'un merkezi lehçelerinde ise etimolojik olarak bağlantılı bir ad olan  (çoğulu: ) kullanılmaktadır.

Bir inukşuka benzeyen yapı,  (, , çoğulu: ) olarak adlandırılır; bu yapılar insan figürünü temsil etmek amacıyla inşa edilir.  terimi, İnuit olmayanlar arasında yaygın olarak tanınmış ve özellikle Grönland'da sıkça görülür hale gelmiştir. Ancak bu yapı, en yaygın inukşuk türü değildir ve genel anlamda inukşuit yapılarından ayrılır.

Quebec’teki Ungava Yarımadası’nda yer alan Thor’un Çekici adlı yapı da büyük olasılıkla Viking kökenli değil, bir inukşuktur.Gendron, Daniel. "On the “Viking” presence in Nunavik: Much ado about nothing!" Études/Inuit/Studies, cilt 39, sayı 2, 2015, s. 285–293. https://doi.org/10.7202/1038151ar (erişim tarihi: 16 Ekim 2024)

 Görseller 

 Kaynakça 

 Ayrıca bakınız 

 Totemizm
 İnuit halkları

Kategori:Taş heykeller
Kategori:Anıt tipleri
Kategori:İnuit kültürü
Kategori:Kanada'da kültür
Kategori:Kutsal taşlar