Manfréd Weiss Demir ve Çelik Fabrikası

Manfréd Weiss Demir ve Çelik Fabrikası () veya Csepel Művek () Macaristan'ın başkenti Budapeşte'de yer alan tarihi fabrika. 20. yüzyılın ilk yarısından itibaren Macaristan'ın önde gelen büyük ölçekli fabrikasıdır. Kurucusu Manfréd Weiss'dır.

Öncülü olan Weiss konserve fabrikası ilk olarak 6. yüzyılda inşa edilmişti. 1882 yılında Manfréd Weiss ve kardeşi Bertold tarafından Budapeşte''nin birinci bölgesindeki Lövölde Meydanı'nda Berthold ve Manfréd Weiss Birinci Macar Konserve Fabrikası ismiyle kuruldu. Birkaç ay sonra Soroksári Caddesi'ne taşındılar. Bu süreçte fişek şarjörleri ve 1886'dan itibaren mühimmat üretti.

1. Dünya Savaşı sırasında Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun ikinci büyük askeri fabrikasıydı. 1. Dünya Savaşı yıllarında başlıca müşterisi orduydu. Bu dönemde fabrikalarda çalışan işçi sayısı yaklaşık 30bine çıkmış, savaştan sonraki süreçte 6binin altına düşmüştür. Savaş bittiğinde fabrikada 28bin kayıtlı işçi çalışıyordu ve 250 hektarlık alana yayılan fabrika alanı 216 binadan oluşuyordu.Csepel Vas- és Fémművek, Erişim tarihi: 26 Mayıs 2025.

Şirket, 40.000'den fazla çalışanı olan modern bir endüstriyel holding haline gelmişti ve yönetimi büyük ölçüde Macar Yahudilerinden oluşuyordu. Nazi Almanyası 1944'te Macaristan'ı işgal ettiğinde çoğunluk Gestapo tarafından tutuklandı. Weiss ailesinin Portekiz'e göç etmesine ve Holokosttan kaçmasına izin verildi, ancak büyük sanat koleksiyonları ve adlarını taşıyan tüm endüstriyel kompleks Naziler tarafından ele geçirildi. Ancak Naziler Macaristan'ın hala egemen bir devlet olarak kabul ettiğinden şirket sahipleri büyük tazminatlar aldılar ve resmi sahipler olarak kaldılar. Nazilerin dayattığı yönetim yalnızca 25 yıllık bir süre için bir mütevelli heyetiydi. Sonunda, şirket üzerindeki kontrol Erhard Milch, Kurt Baron von Schröder ve Hans Jüttner gibi subayların bulunduğu tamamen yeni bir holding şirketi yönetimiyle SS'e verildi.

2. Dünya Savaşı sırasında oluşan hasarın onarılması ve üretimin yeniden başlatılması büyük çaba gerektiriyordu. Fabrika sadece iç ihtiyaçları karşılamakla kalmıyor, aynı zamanda savaş onarımları için makineler üretiyor ve Kızıl Ordu'ya araç parçaları sağlıyordu. 1947'de fabrikanın üretiminin yüzde 90'ı savaş onarımlarıydı. Fabrika 1946'da devlet kontrolüne alındı, o sırada Weiss-Chorin ailesinin mülkiyeti henüz sona ermemişti, ancak 1948'de fiilen ulusallaştırıldı.

Fabrika uçak, mühimmat otomotiv motoru, bisiklet ve arabalara kadar çok sayıda alanda ekipmanı üretiyordu. 2. Dünya Savaşı sırasında Müttefik Devletlerlerin hava saldırılarında ağır hasar gören ve sonunda  yağmalanan şirket, 1950 yılına kadar varlığını sürdürdü ve tamamen kamulaştırılarak Adı Macaristan Halk Cumhuriyeti başbakanı Mátyás Rákosi'ye ithafen Rákosi Mátyás Vas- és Fémművek () olarak değiştirildi. 1948-50 yılları arasında, Mátyás Rákosi'nin küçük kardeşi Ferenc Bíró  fabrikanın genel müdürü olarak atandı. Sanayileşme yıllarında, fabrikanın makine aletleri üretimi arttı, ancak 1954'te sanayi politikası değiştiğinde üretim azaldı. Sonraki on yıllarda, Comecon işbirliği ve Batı'ya yapılan önemli ihracat nedeniyle tekrar büyüdü ve çeşitlendi. 1970'lere gelindiğinde, üretimin neredeyse yarısı Batı ihracatıydı.Budapeşte Sözlüğü, cilt 1, s. 309.

 Kaynakça
Özel;

Genel



Kategori:Metal şirketleri
Kategori:Budapeşte merkezli şirketler
Kategori:1892'de kurulan imalat şirketleri
Kategori:Macar markaları
Kategori:1950'de feshedilmiş kuruluşlar