Atikhisar Kalesi

Atikhisar Kalesi veya Gavurhisar Kalesi, Türkiye'nin Çanakkale ilinin merkez ilçesi yakınlarında yer alan, antik dönemden kalma olduğu düşünülen tarihi bir kaledir. Kale, Atikhisar Barajı’nın kuzeydoğusunda, Kayadere köyü yakınlarında yer alır. Bölge, hem doğal zenginliği hem de arkeolojik potansiyeli nedeniyle önem taşımaktadır.

 Konum ve Coğrafya 

Atikhisar Kalesi, Çanakkale merkeze yaklaşık 8 kilometre uzaklıktadır. Kalenin bulunduğu alan, Atikhisar Vadisi olarak bilinen bölgede yer alır. Bu vadi, Atikhisar Barajı’nı da içine alan geniş bir ekosistemin parçasıdır ve aynı zamanda Çanakkale’nin ana içme suyu kaynağını barındırır.

 Tarihçe 

Bölge MÖ 6.yüzyıldan beri kesintisiz olarak iskan görmüştür. Kalenin yapım tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte, bölgedeki kalıntılar göz önüne alındığında yapının Geç Antik Çağ ya da Bizans Dönemi'ne ait olduğu düşünülmektedir.Aybek, S. (2010). Troas Bölgesi Geç Antik Çağ Kale ve Yerleşimleri. Arkeoloji ve Sanat Yayınları. Kalede kullanılan taş işçiliği ve konumlandırma, stratejik bir savunma amacı taşıdığını göstermektedir. Kale, antik çağlardan bu yana Troas Bölgesi içinde kalan önemli geçiş yollarına hâkim bir konumdadır.

Antik kaynaklar kalenin bulunduğu alanın Abydos toprakları içinde bulunan “Cremaste” yerleşmesi olduğunu belirtmektedirler.

 Mimari Özellikler 

Günümüzde kalenin büyük bölümü harabe halindedir. Ancak bazı sur kalıntıları, burç temelleri ve duvar parçaları hâlâ ayakta durmaktadır. Yapının, doğal kayalıklar üzerine inşa edilmesi ve çevresinin hâkim noktalardan seçilmesi, savunma mimarisi açısından dikkate değerdir. Bölgede ayrıca bazı seramik parçalar ve küçük mimari bloklara da rastlanmıştır.

 Arkeolojik Durum 

Atikhisar Kalesi, henüz sistematik bir kazıya konu olmamıştır. Ancak Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi (ÇOMÜ) tarafından yapılan yüzey araştırmalarında kaleye dair ilk veriler toplanmıştır.Uysal, Ü., & Aybek, S. (2015). "Çanakkale Yüzey Araştırmaları 2012–2014". Kazı Sonuçları Toplantısı, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları. Alanın arkeolojik sit alanı olarak tescillenmesi için çalışmalar yürütülmektedir.

 Koruma ve Güncel Durum 

Kale kalıntıları, barajın korunması ve çevredeki ormanlık alanın doğal sit alanı olması nedeniyle büyük ölçüde bozulmadan kalmıştır. Ancak yapı, tanıtım eksikliği ve arkeolojik koruma olmaması nedeniyle kamuoyunda fazla bilinmemektedir.

Çanakkale'de 22 Ağustos 2023 tarihinde çıkan ve 48 saat sonra kontrol altına alınabilen orman yangınında etkilenen 12 köy ile birlikte kale de hasar görmüştür.

Son yıllarda yapılan bazı doğa yürüyüşleri ve kültürel etkinliklerle tanıtımı artmıştır.Çanakkale İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. (2023). "Çanakkale’de Arkeolojik Alanlar Raporu". Erişim adresi:  "Atikhisar Vadisi ve Çevresi", Kazdağı Doğal ve Kültürel Varlıkları Koruma Derneği, 2021.

 Kaynakça 

Kategori:Çanakkale ilindeki kaleler
Kategori:Çanakkale ilindeki yapılar
Kategori:Türkiye'deki kaleler
Kategori:Bizans kaleleri
Kategori:Troas