Penekli, Ardanuç

Penekli, Artvin ilinin Ardanuç ilçesine bağlı Soğanlı köyünün bir mahallesidir.

Tarihçe

Eskiden bağımsız bir köy olan Penekli'nin eski adı Cuğo’dur. Gürcüce bir yer adı olan "Cuğo" (ჯუღო), günümüzde anlamı belirsizleşmiş olsa da eski metinlerde "cuği" (ჯუღი), "cuğa" (ჯუღა) şeklinde de geçer. Nitekim bu yer adı Türkçe kaynaklarda Cuğo ve Cuğa şeklinde yazılmıştır.

Cuğo veya Cuğa köyü, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Klarceti’de yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılda Gürcülerden ele geçirmiştir. Gürcüce bir ad taşıyor olması, köyün bu dönemden kaldığını göstermektedir. Nitekim Cuğo Kilisesi ile Cuğo Kalesi de bu dönemden kalmış olmalıdır.Tao-Klarceti: Tarihsel ve Kültürel Anıtlar (ტაო-კლარჯეთი: ისტორიისა და კულტურის ძეგლები), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, Tiflis, 2018, s. 146, 306, ISBN 978-9941-478-17-8.

Cuğo veya Cuğa köyü, 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterine göre 6 Hristiyan haneden oluşuyordu. 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Liva-i Ardanuç adlı Osmanlı tahrir defterindeki kayda göre ise, köy tamamen boşalmıştı.Klarceti (კლარჯეთი), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Şota Mamuladze, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Cemal Karalidze, Batum, 2016, s. 35  ISBN 978-9941-0-8969-5

Cuğo veya Cuğa köyü, daha sonra yeniden meskun hale gelmiştir. Nitekim 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterine göre köydeki 12 hanede 31 erkek bulunuyordu. Osmanlı idaresi vergi toplama ve askere alma amacıyla bu tarihte sadece erkek nüfusunu tespit etmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün tahmini toplam nüfusunun 62 kişiden oluştuğu söylenebilir. Bu defterde Çıldır Eyaleti’nin Ardanuç sancağına bağlı köy olarak geçen Cuğo veya Cuğa, “Zuğo” şeklinde yazılmış veya Osmanlıca yazılışı bu şekilde okunmuştur.Faruk Taşkın - Ali İrfan Kaya, Ardanuç Nüfus Defterleri (1835), Ankara, 2018, s.185, ISBN 978-605-288-814-8

Cuğo veya Cuğa köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nın ardından Osmanlı Devleti tarafından Rusya’ya savaş tazminatı olarak bırakılmıştır. Rus idaresi tarafından 1886 nüfus sayımında Cugo (Жуго) şeklinde yazılan yerleşim, Artvin sancağının Ardanuç kazasına bağlı Bica nahiyesinin üç köyünden biriydi. Köyün nüfusu, 57’si erkek ve 45’i kadın olmak üzere, 14 hanede yaşayan 102 kişiden oluşuyordu. Köy halkının tamamı Türk olarak kaydedilmiştir.Свод статистических данных о населении Закавказскаго края, извлеченных из посемейных списков 1886 г. (Transkafkasya Bölgesinin Nüfusuna Dair 1886 Yılı Aile Listelerinden Edinilmiş istatistik Verilerin Özeti), Tiflis, 1893, "Batum oblastı" - 1378. 

Artvin bölgesinin Türkiye’ye bırakılmasının ardından 1922 yılında Artvin livasında yapılan nüfus tespitinde “Cuğo” şeklinde yazılan köydeki 11 hanede, 15'i kadın ve 21'i erkek olmak üzere 36 kişi bulunuyordu. Köyün nüfusu bu sayımda da Türk olarak kaydedilmiştir.Nurşen Gök, “Artvin Livası'nın Anavatan'a Katılışı Sırasındaki Durumuna İlişkin Belgeler”, Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, Sayı: 41, Mayıs 2008, s. 89-104. Artvin vilayeti üzerine çalışmasıyla tanınan Muvahhid Zeki, 1927 yılında basılan kitabında köyün adını Cuğo (جوغو) şeklinde yazmıştır. 1926 yılında yapılan nüfus tespitinde ise köyün nüfusu, 26'sı erkek ve 23'ü kadın olmak üzere, 11 hanede yaşayan 49 kişiden oluşuyordu.

Cuğo veya Cuğa adı, Artvin vilayetindeki diğer köy örneklerinde olduğu gibi, 1925 yılında değiştirilmiş ve köye “Petekli” adı verilmiştir. Ancak köyün yeni adı yanlış yazılmış olmalı ki, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Penekli (پنكلی) olarak geçer.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 78. 1935 genel nüfus sayımında adının geçmemiş olması, Penekli köyünün bu tarihten önce Soğanlı köyüne bir mahalle olarak bağlandığını göstermektedir. Penekli, günümüzde de Soğanlı köyünün bir mahallesidir.

Kaynakça

Kategori:Artvin ili tarihi
Kategori:Tao-Klarceti
Kategori:Ardanuç belde ve köyleri