T-tübül

T-tübül veya T tübül (transvers tübül), hücre zarının iskelet ve kalp kasında merkezine doğru uzanan bir yapıdır. Yüksek iyon kanalı, transporter ve pompa konsantrasyonuna sahip zarıyla T tübüller aksiyon potansiyelinin hızlıca hücreye iletilmesini temin eder ve sellüler kalsiyum konsantrasyonunun regülasyonunda önemli bir role sahiptir.

Bu mekanizmaları sayesinde T tübüller sarkoplazmik retikulumdan hücreye salınan kalsiyumun salınımı senkronize ederek kalp kasının daha kuvvetli şekilde kasılmasını sağlar. T tübül yapısı ve fonksiyonu kardiyomiyosit kasılmalar ile tedricen ve yanı sıra bazı hastalıklar ile deforme olur ve muhtemelen kalp yetmezliği ve aritmi hastalıklarının ortaya çıkmasında faktördür. İlk kez 1897 yılında tespit edilen T tübüllerin biyolojisi üzerine araştırmalar günümüzde halen devam etmektedir.

 Yapı 
T tübüller, hücre zarı ve sarkolemmayı oluşturan çift katlı fosfolipit katmanın oluşturduğu tübüllerden teşkildir. Bu tübüller ise sarkolemmanın invajinasyonu ile oluşan ve sarkolemmaya dik(transvers) ve paralel(aksiyal) olarak uzanır. Tübül istikametlerinin sadece transvers olmaması, transvers olanları birbirine bağlayan aksiyal tübüllerin mevcudiyeti dolayısıyla T tübüller transvers-aksiyal tübüler sistem olarak da isimlendirilir. T tübül lümeni extrasellüler matriks ile doludur. Bu tübüller pasif bağlantı tüplerinden ziyade yüksek aktiviteye sahip, L-tipi kalsiyum kanalı, Sodyum-kalsiyum kanalı, Kalsiyum ATPaz ve Beta Adrenoseptörlere şamildir.

T tübüller hem atriyal hem de ventriküler kardiyak kas hücrelerinde (kardiyomiyosit) bulunurlar ve hayatın ilk birkaç haftasında gelişirler. Çoğu türde ventriküler kalp kasında bulunurken büyük memelilerde atriyal kalp kasında da bulunur. Kalp kası hücrelerinde türden türe değişmek üzere 20 ila 450 nm çapa sahiplerdir ve genellikle aktin miyofilamentlerinin tutunduğu Z-diski adı verilen bölgede yer alırlar. Sarkoplazmik retikulumun spesifik bölgesi olan ve intrasellüler kalsiyumun deposu olan terminal sisterna adı verilen yapı ile bitişiğindedir. Kalp kasında t tübül ve terminal sisternanın bir araya gelmesi ile oluşan yapıya diyat denir.

İskelet kasında t tübüller kardiyak kasa kıyasla üç-dört kat daha dardırlar ve 20 ila 40 nm çapındadırlar. Miyozin bandının her iki tarafında, A ve I bantlarının örtüştüğü kısımda (A-I junction) yer alırlar. İskelet kasında t tübül ve iki terminal sisternanın bir araya gelmesi ile oluşan yapıya triat denir.

 Ayrıca bakınız 

 Kas kasılması

 Dipnot 

 Kaynakça 

Kategori:Hücre anatomisi
Kategori:Membran biyolojisi
Kategori:Kas sistemi