Zafer, Pazar

Zafer, Rize iline bağlı Pazar ilçesinin idarî merkezi olan Pazar kentinin bir mahallesidir.

 Tarihçe 

Eskiden ayrı bir köy olan Zafer mahallesinin eski adı, “Yukarı Bulepi” anlamına gelen Lazca Cini Bulepi’dir.İrfan Aleksiva - İsmail Bucaklişi, Svacoxo - Laz Yer Adları Sözlüğü, İstanbul, 2009, s. 101, ISBN  978-605-89094-0-3 Jini Bulebi (ჟინი ბულეფი) olarak da bilinir. Lazca Bulepi (ბულეფი), kiraz anlamındaki “buli” (ბული) kelimesinin çoğul biçimidir. “Cini” veya “jini”, “Lazca yukarı” anlamına gelen “cileni” ve “jileni” kelimesinin kısalmış halidir. Bulepi adı, Türkçeye “Buleb” şeklinde girmiştir. Nitekim bu yer adı 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesi ile 1828 tarihli Osmanlıca köy listesinde, “Yukarı Buleb” anlamında Buleb-i Ulya (بولب علیا) olarak geçer.Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 370, ISBN 9789157871117.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 619. Pazar kentinin Kirazlık mahallesi ise, Lazca Tudeni Bulepi, Türkçe Buleb-i Süfla adını taşıyordu.

Cini Bulepi veya Buleb-i Ulya köyünün bulunduğu Lazistan bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir.,,კოლხური (მეგრულ-ლაზური) ენა", (Hazırlayanlar) Rusudan Amirecibi-Mullen (editör), Nana Danelia, İnga Gundua,  Tiflis, 2006, s. 22.  ISBN 99940-61-43-7

Cini Bulepi veya Buleb-i Ulya, 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre Trabzon Vilayeti'nin Lazistan sancağının Atina kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. Nüfusu 44 hanede yaşayan 75 kişiden oluşuyordu. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 141 koyun, 102 keçi, 80 inek ve 10 öküz kaydedilmiştir.Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 371, ISBN 9789157871117.

Dilbilimci Nikolay Marr, 1910 yılında Lazistan’da gerçekleştirdiği araştırma gezisi notlarında köyün adını Bulep şeklinde not etmiştir. Lazcanın Bulep lehçesini incelerken Bulepli 46 yaşındaki Baltazade Şükrü ile 12 yaşındaki Kemal Baltazade İbrahim’den yararlandığını yazmıştır.Nikolay Marr, Lazistan'a Yolculuk (Çeviri: Yulva Muhurcişi), İstanbul, 2016, s. 39, ISBN 9786055753634. Bu yerleşim Birinci Dünya Savaşı’nda Rusların eline geçmiştir. Rus idaresi sırasında, 1917 yılında Lazistan bölgesine araştırma gezisi yapan Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, köyün adını Gürcüce Jini Bulepi (ბულეფი ბულეფი) ve Rusça Bulep-i Ulya anlamında "Bulep-U." (Булеп-У.) şeklinde not etmiş, köydeki 73 hanede 311 kişinin yaşadığını belirtmiştir.

Cini Bulepi veya Buleb-i Ulya, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Atina kazasının merkez nahiyesine bağlı köylerinden biriydi. 1935 genel nüfus sayımında adı “Bulebiülya” şeklinde yazılmış olan yerleşim, Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesi sonucunda kurulmuş olan Çoruh vilayeti içinde aynı idarî konuma sahipti ve nüfusu 715 kişiden oluşuyordu. Bu tarihte Atina kazasının adı Pazar olarak değiştirilmişti. Genel nüfus sayımlarında 1950 yılında yer almasına karşın 1955 tarihinde adını geçmemiş olması, köyün bu iki tarih arasında Pazar kentine bir mahalle olarak bağlandığını göstermektedir. Öte yandan Cini Bulepi veya Buleb-i Ulya adı Zafer olarak değiştirilmiştir.

Nüfus

Zafer mahallesinde 2024 yılında, 625'i erkek ve 640'ı kadın olmak üzere, 1.265 kişi tespit edilmiştir.

 Kaynakça 

Kategori:Pazar belde ve köyleri
Kategori:Kolhis
Kategori:Lazistan