Antoninus Yol Rehberi

Antoninus Yol Rehberi (, "İmparator Antoninus'un Yol Güzergâhı"), Roma İmparatorluğu'nun ana yolları üzerindeki durak noktaları ile mesafeleri kaydeden bir itinerarium'dur (yol rehberi). Büyük ölçüde resmî belgelere, muhtemelen Augustus döneminde yapılan bir yol araştırmasına dayanan bu eser, Roma İmparatorluğu'nun yollarını ayrıntılı biçimde tanımlar. Günümüze ulaşan bu tür kayıtların azlığı göz önüne alındığında, tarihî açıdan son derece değerli bir belge niteliği taşır.

Antoninus Yol Rehberi'nin yazarı veya derlenme sürecine dair neredeyse hiçbir bilgi bulunmamaktadır. Günümüze ulaşan pek çok el yazması mevcuttur; bunların en eski sekizi, Karolenj Rönesansı'nın başlangıcından sonraki 7. ila 10. yüzyıllar arasına tarihlenmektedir. Eserin adı, 2. yüzyıl imparatoru Antoninus Pius'a atıfta bulunsa da, tüm versiyonların kökeni 4. yüzyıl başlarında Diocletianus'un hükümdarlığının son dönemine dayanmaktadır. Eğer bir himayedarı varsa, bunun en olası adayı, imparator Caracalla olmalıdır.

 Iter Britanniarum 
Rehberin Britanya bölümü, Iter Britanniarum (Britanya Yolları) olarak bilinir ve Roma Britanyası'nın bir tür "yol haritası" niteliği taşır. Belgede, farklı coğrafi bölgelere ait 15 ayrı güzergâh listelenmiştir.

Rehberde mesafeler Roma mili cinsinden ölçülür. Bir Roma mili, 1.000 Roma adımına (sol ve sağ adımların toplamı) eşittir. Bir Roma adımı, iki adımdan (önce sol, sonra sağ) oluşur ve geleneksel olarak 5 Roma ayağı (yaklaşık 0,296 metre) olarak kabul edilir. Bu hesapla, bir Roma milinin uzunluğu 1.480 metre (yaklaşık 0,92 İngiliz mili) olarak bulunur.

 Örnekler 
13 numaralı güzergâh üzerindeki antik yerleşimlerin Latince -den hali (ablativus) ile yazılışları aşağıda verilmiştir. Bunların ardından, bu yerlerin günümüzdeki karşılıklarına dair muhtemel isimler (ancak kesinlikle resmî olmayan) sunulmuştur.Codrington, 1918, In Roman Roads in Britain Ancak, transkripti hazırlayan kişinin bir kaydı atlaması nedeniyle, toplam adım sayısı ile konumlar arası adımların toplamı birbiriyle uyuşmamaktadır.
+Iter XIII (Yol Rehberi 13) Latince ablatif Çevrilmiş olası yer adı Mesafe Roma (mil) Metrik (km) İngilizce (mil) Isca'dan Calleva'ya, yaklaşık (mpm=milia plus minus (yaklaşık binlerce)) 109 mil (cviiiRoma rakamları) böyle İsca Silurum'dan Calleva Atrebatum'a olan güzergâh bu şekildeydi 109 161 100 Burrio mpm viii Usk, Monmouthshire 8 12 7.5 Blestio mpm xi Monmouth, Monmouthshire 11 16 10 Ariconio mpm xi Bury Hill, Weston under Penyard, Herefordshire 11 16 10 Clevo mpm xv Gloucester, Gloucestershire 15 22 14 (giriş yok - mpm xx) modern Cirencester, Gloucestershire'daki Corinium Dobunnorum (20) (30) (18.5) Durocornovio mpm xiiii Wanborough, Wiltshire 14 21 13 Spinis mpm xv Speen, Berkshire 15 22 14 Calleva mpm xv Silchester, Hampshire 15 22 14
Aşağıda, 14 numaralı güzergâh üzerindeki antik yerleşimlerin orijinal Latince adları ile birlikte,Parthey Pinder, 1848, 233, Britannia bu adların günümüzdeki muhtemel karşılıkları (kesin olmamakla birlikte) listelenmiştir.
+Iter XIV (Yol Rehberi 14) Latince ablatif Çevrilmiş olası yer adı Mesafe Roma (mil) Metrik (km) İngilizce (mil) Ayrıca, başka bir yolla Isca'dan Calleva'ya yaklaşık 103 mil (Roma mili) böyle İsca Silurum'dan Calleva Atrebatum'a alternatif bir rota şöyleydi 103 152 95 Satış Silurum mpm viiii Caerwent, Monmouthshire 9 13 8 Abone mpm xiiii Deniz Değirmenleri, Gloucestershire 14 21 13 Traiectus mpm viiii belki de Willsbridge yakınlarındaki Bitton, Gloucestershire 9 13 8 Aquis Solis mpm vi Banyo, Somerset 6 9 5.5 Verlucione mpm xv Sandy Lane, Wiltshire 15 22 14 Cunetione mpm xx Mildenhall, Wiltshire 20 30 18.5 Spinis mpm xv Speen, Berkshire 15 22 14 Calleva mpm xv Silchester, Hampshire 15 22 14

 Kafa karıştırıcı bir faktör 
De Situ Britanniae (yaklaşık 1749'da ortaya çıkarılıp 1757'de yayımlandı), Charles Bertram tarafından üretilen sahte bir belgeydi. Bu eser, Roma Britanyası hakkında Antoninus Yol Rehberi  ile örtüşen ancak zamanla çelişen "rota listeleri" de dahil olmak üzere pek çok yanıltıcı bilgi içeriyordu. Belgenin gerçekliği, 1845 yılına kadar ciddi biçimde sorgulanmadı ve 19. yüzyılın sonlarına kadar akademik çalışmalarda güvenilir bir kaynak olarak kabul gördü. A Major Place-Name Ignored Üstelik bu sahte veriler, General Roy ve diğer haritacıların belgeyi Antoninus Yol Rehberi ile eş değerde görmesi nedeniyle, Britanya Harita Dairesi'nin resmî haritalarına bile işlendi.

Günümüzde artık bir kaynak olarak anılmıyor olsa da, içerdiği hatalı bilgiler geçmiş çalışmalardan ve modern eserlerden tamamen temizlenmedi. Öyle ki, belgenin gerçek dışılığı kanıtlanmış olmasına rağmen, tarihçiler ve arkeologlar hâlâ bu verilerin izlerini takip etmek zorunda kalıyor.

Thomas Reynolds gibi bazı yazarlar, belgenin sahteliğini açıkça sorgulamasa da, içerdiği tutarsızlıkları dikkatle not ederek bilgilerinin güvenilirliğini eleştirdi.Reynolds, 1799, Iter BritanniarumDyer, 1816, Vulgar Errors, Ancient and Modern Ancak bu titiz yaklaşım, sahtekârlık ortaya çıkarıldıktan sonra bile herkes tarafından benimsenmedi.

Gonzalo Arias (2008'de vefat etti), Antoninus Yol Rehberi'nin Britanya bölümünde kaydedilen mesafelerdeki bazı tutarsızlıkların, yerleşimlerin merkezlerini değil onlara giden kavşakları işaretleyen Latince dilbilgisi eklerinin zamanla kaybolmasından kaynaklandığını öne sürmüştü.For most Roman roads in Hispania, see  Ancak Arias'ın bu teorisi, daha önce yapılan ve mesafelerin yerleşim birimlerinin merkezleri arasında değil, idari bölge sınırları arasında ölçüldüğünü gösteren çalışmaları dikkate almadığı için eleştirildi. Bu ölçüm yöntemi, sözde "eksik mesafe" sorununu açıklamanın yanı sıra, antik idari bölgelerin yaklaşık büyüklükleri hakkında değerli veriler de sunuyordu.

 Hispania 
küçükresim|upright=1.36| Hispania'daki ana Roma yolları
küçükresim|upright=1.36| Rotada listelenen yollar
Hispania eyaletleri için güzergahta 34 rota bulunmaktadır.
RotaBaşlangıçBitişMesafe (Roma mili)1Mediolanum (Milan)Legio VII Gemina (León)12572Arelate (Arles)Castulo8983Corduba (Córdoba)Castulo994CordubaCastulo785CastuloMalaca (Málaga)2916MalacaGades (Cádiz)1457GadesCorduba2948Hispalis (Seville)Corduba949HispalisItalica610HispalisEmerita (Mérida)16211CordubaEmerita14412Olisipo (Lisbon)Emerita16113Salacia (Alcácer)Ossonoba (Faro)1614OlisipoEmerita14515OlisipoEmerita22016OlisipoBracara (Braga)24417BracaraAsturica (Astorga)24718BracaraAsturica21519BracaraAsturica29920BracaraAsturica20721Esuris (Castro Marim)Pax Julia26722EsurisPax Julia7623Mouth of the Ana (Guadiana)Emerita31324EmeritaCaesaraugusta (Zaragoza)63225EmeritaCaesaraugusta34826AsturicaCaesaraugusta49727AsturicaCaesaraugusta30128Turiaso (Tarazona)Caesaraugusta5629EmeritaCaesaraugusta45830Laminium (Fuenllana)Toletum (Toledo)9531LaminiumToletum24932AsturicaTarraco (Tarragona)48233CaesaraugustaBenearnum (Lescar)11234AsturicaBurdigala (Bordeaux)421

 Ayrıca bakınız 

 Roma birlikleri
 Laminyum
 XXXI Yoluyla
 Sezaraugusta

 Kaynakça 

 Alıntılar 

 Bibliyografya 

 Dış bağlantılar 

 Antoninler Seyahat Programı: Iter Britanniarum - Britanya Bölümü
 Gezi Planının Analizi
 SOLTDM'de Itinerarium Antonini Augusti (Balkan yolları) . Bİlgİ
 Britanya'daki Roma Yolları

Kategori:İspanya coğrafyası
Kategori:Portekiz coğrafyası
Kategori:Nerva-Antoninus Hanedanı
Kategori:Haritalar
Kategori:Latince nesir yazılar
Kategori:Galler coğrafyası
Kategori:İngiltere coğrafyası