Köle gemisi

Köle gemileri, 17. yüzyıldan 19. yüzyıla kadar köleleri taşımak için özel olarak inşa edilmiş veya dönüştürülmüş büyük kargo gemileriydi. Bu tür gemiler ayrıca "Guineamen" olarak da bilinirdi çünkü bu ticaret Batı Afrika'daki Gine kıyılarına ve bu kıyılardan insan kaçakçılığına dayanıyordu."Guineaman"  at Oxford English Dictionary; retrieved 24 October 2017

Atlantik köle ticareti
küçükresim|Köle gemisi örneği
1600'lerin başlarında, Avrupalıların Amerika'ya gelişinden bir yüzyıldan fazla bir süre sonra,Native Americans Prior to 1492 . Historycentral.com. Retrieved on 3 December 2015. plantasyonlarda çalıştırmak için ücretsiz işgücüne olan talep, köle ticaretini karlı bir iş haline getirdi. Atlantik köle ticareti, Kongo İç Savaşı sırasında ve sonrasında 18. yüzyılın son yirmi yılında zirveye ulaştı.

Kârı arttırmak için gemi sahipleri gemi gövdelerini çok az tavan boşluğu olan ambarlara böldüler, böylece mümkün olduğunca çok köle taşıyabileceklerdi. Hijyenik olmayan koşullar, susuzluk, dizanteri ve iskorbüt sonunda mevcudun ortalama %15'iMancke, Elizabeth and Shammas, Carole. The Creation of the British Atlantic World. 2005, pages 30–1 veya kölelerin üçte birine varan yüksek bir ölüm oranına yol açtı. Gemiler genellikle tahta yataklara sıkıca zincirlenmiş yüzlerce köle taşıyordu. Örneğin, köle gemisi Henrietta Marie yaklaşık 200 köle taşıyordu. Her kölenin hareket edecek çok az yeri olacak şekilde zincirlendiği kargo ambarlarına hapsedilmişlerdi.

Köle gemilerinin en önemli rotaları Afrika'nın kuzeybatı ve batı kıyılarından Güney Amerika'ya ve bugün Amerika Birleşik Devletleri'nin güneydoğu kıyılarına ve Karayipler'e uzanıyordu. 20 milyona kadar Afrikalı gemiyle taşındı. Kölelerin Afrika'dan Amerika'ya taşınması, "üç köşeli ticaret"in "orta geçidi" olarak biliniyordu.

Köle gemilerindeki koşullar
Köleler
küçükresim|Alman sanatçı Johann Moritz Rugendas'ın 1830 civarında yaptığı bir tablo, Brezilya'ya giden bir köle gemisinin güverte altındaki bir sahneyi tasvir ediyor. Rugendas bu sahneye bizzat tanıklık etmiş.
Köle gemisi sahipleri, köle ticaretini daha kârlı hale getirmek için mümkün olduğunca çok sayıda köleyi gemiye sığdırdılar. Bunu da alanı en iyi şekilde kullanmak için köleleri sıkıştırarak, zincirleyerek ve güçlü erkeklerin veya güzel ve yetenekli kadınların daha pahalı olacağını varsayip gruplandırarak yaptılar. Köleler bu sıkışık koşullar nedeniyle oksijen eksikliğinden ölmeye başladılar. Portekizli kanun koyucular, koşulları biraz iyileştirmek için 1684 Tonaj Yasası'nı çıkardılar. Gemideki köleler yetersiz besleniyor ve acımasızca muamele görüyordu, bu da birçoğunun varış yerlerine varmadan ölmesine neden oluyordu. Ölen veya ölmekte olan köleler denize atılıyordu. Yolculuğu tamamlamak için ortalama bir ila iki ay gerekiyordu. Köleler çıplaktı ve birkaç farklı zincir türüyle birbirlerine zincirlenmişti, hareket edecek çok az yer olan ranzaların altındaki zeminde bulunuyorlardı. Bazı kaptanlar, diğer köleleri gözetlemek ve kontrol altında tutmak için köle muhafızları görevlendiriyordu. Zamanlarının çoğunu döşeme tahtalarına zincirlenmiş halde geçiriyorlardı, bu da kemiklerine kadar derilerini soyuyordu.  Dizanteri, ishal, göz felci, sıtma, çiçek hastalığı, sarı humma, iskorbüt, kızamık, tifo, kancalı kurt, tenya, uyku hastalığı, tripanosomiyazis, frengi, cüzzam, fil hastalığı ve melankoli gibi hastalıklar köle gemilerindeki kölelerin ölümüne neden oldu. Olaudah Equiano gibi eski kölelerin birinci ağızdan anlatımları, kölelerin katlanmak zorunda kaldıkları korkunç koşulları anlatıyor.

İngiliz 1788 Köle Ticareti Yasası -aynı zamanda Dolben Yasası olarak da bilinir- köle ticareti başladığından beri ilk kez İngiliz köle gemilerindeki koşulları düzenledi. Bu yasa, köleliğin kaldırılmasını savunan William Dolben tarafından Birleşik Krallık Parlamentosu'na sunuldu. İlk kez, taşınabilecek köle sayısına sınırlama getirildi. Yasanın şartlarına göre, gemiler ton başına 1,67 köleyi en fazla 207 ton yüke kadar taşıyabiliyordu, bundan sonra ton başına yalnızca bir köle taşınabiliyordu. Ünlü köle gemisi Brookes, 454 kişi taşımakla sınırlandı. Daha önce 609'a kadar köle taşımıştı. Olaudah Equiano, yasanın destekçileri arasındaydı, ancak köle ticaretinin tamamen kaldırılması yerine sadece reform ve düzenlemeye ihtiyaç duyduğu fikrini yerleştireceğinden korkan William Wilberforce gibi bazı kölelik karşıtları yasaya karşı çıktı.Hochschild 2005, p. 140.

Köle gemilerindeki aşırı kalabalıktaki bu sınırlı azalma, gemideki ölüm oranını azaltmış olabilir; ancak bu görüş bazı tarihçiler tarafından tartışılmaktadır.Haines and Shlomowitz 2000, p. 58.

Gemi personeli

18. ve 19. yüzyılın başlarında, köle gemilerindeki denizciler genellikle düşük ücret alıyordu ve acımasız disiplin ve kötü muameleye maruz kalıyorlardı. Dahası, bir yolculuk sırasında mürettebatın yaklaşık %20 oranında ölüm oranı bekleniyordu ve denizciler hastalık, kırbaçlama veya köle ayaklanmaları sonucu ölüyorlardı.  Mürettebat için koşullar kölelerinkinden çok daha iyi olsa da, kölelere acımasızca davranmaya devam ettiler ve kölelerin yüksek ölüm oranına katkıda bulundular. Denizciler, güverte altındaki alan köleler tarafından işgal edildiğinden, genellikle Atlantik yolculuğunun tamamı boyunca açık güvertede barınak olmadan yaşamak ve uyumak zorunda kaldılar.

Hastalık, özellikle sıtma ve sarı humma, denizciler arasında en yaygın ölüm nedeniydi. Dönüş yolculuğunda mürettebatın yüksek ölüm oranı, kaptanın çıkarınaydıHochschild 2005, p. 94 çünkü ana limana ulaştıklarında ödenmesi gereken denizci ücretini azaltıyordu. Hayatta kalan mürettebat üyeleri, dönüşlerinde sıklıkla ücretleri alamıyordu.Hochschild 2005, p. 114

Köle ticareti gemilerinin bu kötü şöhreti denizciler arasında yaygın olarak biliniyordu. Köle gemilerinin denizciler arasında kötü şöhreti, köle gemisi mürettebatına katılanların bunu zorlama yoluyla veya başka bir iş bulamadıkları için yaptıkları anlamına geliyordu. Bu işe genellikle hapiste yatmış, sabıkası bozuk denizciler talip oluyordu.Rediker 2007, p.138

Afrika kökenli denizcilerin İngiliz köle gemilerinin mürettebatı arasında olduğu bilinmektedir. Bu adamlar Afrika veya Karayipler'den geliyordu veya İngiliz doğumluydu. Araştırmacılar tarafından hayatta kalan kayıtlardan düzinelerce kişi tespit edildi. Bununla birlikte, birçok kaptan mürettebat üyelerinin etnik kökenini gemilerinin kayıt defterine kaydetmediğinden, bu bilgi eksiktir. Afrikalı erkekler (ve ara sıra Afrikalı kadınlar) da tercüman olarak görev yapıyorlardı.Costello (2012), pp.71-72Costello (2012), p. 101

Köle ticaretinin kaldırılması
küçükresim|right|Eski köle gemisi HMS Black Joke (solda) İspanyol gemisi El Almiranteyi ele geçirmeden önce ona ateş ediyor, Ocak 1829 (resim Nicholas Matthews Condy tarafından yapılmıştır)
Afrika köle ticareti 1807'de Amerika Birleşik Devletleri ve Birleşik Krallık tarafından yasaklandı. 1807'deki Köle Ticaretinin Kaldırılması Yasası, köle ticaretini Britanya İmparatorluğu genelinde yasakladı. ABD yasası 1 Ocak 1808'de yürürlüğe girdi. Bu tarihten sonra, Afrika'dan ayrılan tüm ABD ve İngiliz köle gemileri, yasa tarafından ABD Donanması veya Kraliyet Donanması tarafından ele geçirilmeye tabi korsan gemileri olarak görüldü. 1815'te, Viyana Konseyi'nde İspanya, Portekiz, Fransa ve Hollanda da köle ticaretini kaldırmayı kabul etti. Ne var ki köle ticareti kanun yoluyla sona ermedi ve 1807 ile 1860 yılları arasında İngiliz gemileri 1.600 köle gemisi yakaladı ve 160.000 köleyi serbest bıraktı.

Köle gemileriyle köle taşınmasının kaldırılmasından sonra, köle gemileri deniz savaş gemileri tarafından yakalanmaktan kaçınmak için daha hızlı, manevra kabiliyeti daha yüksek tipte gemiler kullandılar. En çok tercih ettikleri gemi tiplerinden biri de Baltimore Clipper'dı. Bazılarının gövdeleri, gövdede hızı azaltan deniz yosunlarının büyümesini önleyerek hızı önemli ölçüde artıran bakır kaplamayla donatılmıştı. Bu gövde kaplaması çok pahalıydı ve o zamanlar yalnızca Kraliyet Donanması gemilerine yaygın olarak takılıyordu. Köle gemilerinin hızı, onları korsanlık için cazip gemiler haline getirdi ve ayrıca ele geçirildikten sonra denizcilik için de oldukça uygun gemilerdi. USS Nightingale ve HMS Black Joke bu tür gemilere örnekti. HMS Black Joke, Kraliyet Donanması hizmetinde kayda değer bir kariyere sahipti ve bir dizi köle gemisini ele geçirip yüzlerce köleyi serbest bırakma görevini yerine getirdi.

Afrika'dan köle gemileriyle taşınan kölelerin torunları, köleleri Afrika'dan Amerika'ya getiren köle gemilerine yönelik sigorta poliçelerinin düzenlenmesinde önemli bir rol oynayan Lloyd's of London şirketine dava açma girişimlerinde bulundu.

Ayrıca
 Köle gemileri listesi

Kaynakça

Kategori:Gemi tipleri
Kategori:Köle gemileri