Sri Lanka'nın ekinodermlerinin listesi

Sri Lanka, Hindistan'ın güney ucuna yakın tropikal bir adadır. Omurgasız faunası dünyanın diğer bölgelerinde yaygın olduğu kadar geniştir. Bu nedenle ülkede bulunan türlerin tam sayısını özetlemek zor ve karmaışıktır.

Ekinodermler Echinodermata filumuna aittir. Kordalılar ile yakından ilişkili olan döterostomlardır. Ekinodermler, su damar sistemine, tüp ayaklara, radyal simetriye sahip olmaları ve tek bir uzuvdan tam rejenerasyon geçirmeleri ile karakterize edilir. Tatlı su veya karasal üyesi olmayan en büyük filumdur. Beş ekinoderm sınıfı vardır: Asteroidea (denizyıldızı), Ophiuroidea (kırılgan yıldız), Echinoidea (deniz kestanesi), Crinoidea (deniz zambağı) ve Holothuroidea (deniz hıyarı).

Aşağıdaki liste şu anda Sri Lanka sularında tespit edilen ekinodermleri sunmaktadır.

 Deniz Ürkünçleri 
Düzensiz ekinoidler üzerine ilk detaylı çalışma 1872 yılında Agassiz tarafından gerçekleştirilmiş ve daha sonra 1971 yılında Clark & Rowe tarafından “Seylan bölgesinde” 24 düzensiz deniz kestanesi türünün kayıtları derlenmiştir. Ancak, bu lokalitelerden bazıları artık Hindistan Bölgesi'ne aittir. 2017 yılında, Sri Lanka sularından 27 düzensiz ekinoid tanımlayan Arachchige ve arkadaşları tarafından yeni bir tür listesi yapılmıştır. Düzenli ekinoidler hakkındaki bilgiler 1846 yılında Agassiz & Desor tarafından listelenmiş ve 19. yüzyılın sonuna kadar ilerlemeye devam etmiştir. Daha sonra, 20. yüzyılın ortaları ile 21. yüzyılın başları arasında, esas olarak sistematik çalışmaların eksikliği nedeniyle bir bilgi boşluğu vardı. Ancak, son dönemde IUCN Kırmızı Listesi tarafından 2006 ve 2012 yıllarında iki kontrol listesi yayınlanmıştır.

Şu anda Sri Lanka'da 28 cins, dokuz Familyaa ve beş takıma ait 39 düzenli ekinoid kaydedilmiştir. Bu arada, Sri Lanka'da dört takım, dokuz Familyaa ve 15 cinse ait 21 düzensiz ekinoid türü bulunmaktadır.

 Düzensiz ekinoidler 

Takım: Echinoneoida 

Familya: Echinoneidae 
Echinoneus cyclostomus
Koehleraster abnormalis

Takım: Echinolampadoida 

Familya: Echinolampadidae - Cassiduloids 
Echinolampas alexandri
Echinolampas ovata

Takım: Clypeasteroida - Sand dollars 

Familya: Astriclypeidae 
Echinodiscus bisperforatus
Echinodiscus truncatus
Sculpsitechinus auritus

Familya: Clypeasteridae 
Clypeaster humilis
Clypeaster reticulatus

Familya: Fibulariidae 
Echinocyamus megapetalus
Fibulariella angulipora
Fibularia

Familya: Laganidae 
Jacksonaster depressum
Peronella lesueuri
Peronella oblonga

Takım: Spatangoida - Heart urchins 

Familya: Brissidae 
Brissus agassizii
Metalia sternalis

Familya: Loveniidae 
Lovenia elongate

Familya: Maretiidae 
Nacospatangus alta

 Düzenli ekinoidler 

Takım: Cidaroida 

Familya: Cidaridae 
Phyllacanthus imperialis

Takım: Diadematoida 

Familya: Diadematidae 
Astropyga radiata
Diadema savignyi
Diadema setosum
Echinothrix calamaris
Echinothrix diadema

Takım: Stomopneustoida 

Familya: Stomopneustidae 
Stomopneustes variolaris

Takım: Camarodonta 

Familya: Echinometridae 
Echinometra ex
Echinostrephus molaris
Heterocentrotus mamillatus

Familya: Temnopleuridae 
Microcyphus ceylanicus
Salmacis bicolor
Salmacis virgulata
Temnopleurus toreumaticus

Familya: Toxopneustidae 
Pseudoboletia maculata
Toxopneustes pileolus
Tripneustes gratilla

 Denizyıldızı 
Sri Lanka sularındaki denizyıldızlarının kesin sayısı bilinmemektedir. Hint denizlerinde ve çevresinde Hint ekinodermlerine dayalı olarak yapılan çalışmalarla birçok eser ortaya çıkmıştır.

Takım: Valvatida 

Familya: Acanthasteridae 
Acanthaster planci

Familya: Asterinidae 
Asterina coronata

Familya: Ophidiasteridae 
Gomophia egyptiaca
Heteronardoa carinata
Linckia multifora

Familya: Oreasteridae 
Anthenea pentagonula
Anthenea regalis
Goniodiscaster scaber
Siraster tuberculatus
Stellaster equestris
Stellaster incei

Familya: Goniasteridae 
Fromia indica

Takım: Forcipulatida 

Familya: Asteriidae 
Astrostole scabra

Takım: Paxillosida 

Familya: Astropectinidae 
Astropecten vappa

Familya: Luidiidae 
Luidia sagamina
Luidia savignyi

 Kırılgan yıldızlar 
Sri Lanka çevresindeki kırılgan yıldız türlerini tanımlamak için çok az çalışma yapılmıştır. Ancak, bir kontrol listesi oluşturmak için daha detaylı bir çalışma yapılması gerekmektedir.

Takım: Ophiurida 

Familya: Ophiactidae 
Ophiactis savignyi

Familya: Ophiocomidae 
Ophiocoma anaglyptica

Familya: Ophiodermatidae 
Ophiarachnella gorgonia
Ophiodyscrita instrata

Familya: Ophiolepididae 
Ophiolepis cincta

Familya: Ophiomyxidae 
Ophiarachna incrassata

Familya: Ophiotrichidae 
Gymnolophus obscura

 Deniz hıyarı 
Sri Lanka'daki deniz hıyarlarının çeşitliliği, kapsamlı araştırma çalışmalarını göstermektedir. Birçok tür yenilebilir ve ekonomik açıdan önemliyken, Sri Lanka kıyı sularında deniz hıyarları ile ilgili bazı araştırmalar belgelenmiştir. Bununla birlikte, bazı türler kapsamlı bir şekilde incelenmiştir. Deniz hıyarı balıkçılığı Sri Lanka'ya Çinliler tarafından, özellikle de yüzyıllar boyunca Çin'e götürülen mallar aracılığıyla tanıtılmıştır. 1980 yılından bu yana deniz hıyarı balıkçılığı kuzey, doğu ve kuzeybatı Sri Lanka kıyılarında hızla büyümüştür. 2010 yılında D.C.T. Dissanayake ve Gunnar Stefansson, Sri Lanka kıyı sularında ticari deniz hıyarı türlerinin bolluğu ve dağılımı üzerine bir araştırma derlemiştir. Sri Lanka'nın doğu ve kuzeybatı kıyılarından yedi cinse ait yirmi beş deniz hıyarı türü tanımlamışlardır. Bir diğer araştırma, Jaffna yarımadasının Point Pedro kıyı bölgesindeki deniz hıyarı popülasyonunun tür kompozisyonunu ve çeşitliliğini belirlemek amacıyla Mayıs 2014 - Haziran 2015 tarihleri arasında Viyaparimuli ve Munnai'de gerçekleştirilmiştir. 2008 yılında Dissanayaka ve Athukorala, Sri Lanka'nın kuzeybatı ve doğu bölgelerinden 24 deniz hıyarı türü kaydetmiş, 2014 yılında ise Kuganathan Jaffna Halici'nde on altı deniz hıyarı türü rapor etmiştir. 2017 yılında Sri Lanka'nın Kuzeydoğu bölgesindeki Mullaitivu kıyı sularında holoturya balıkçılığının durumu belgelenmiştir. 2020 yılında, yakın sulardan yeni bir deniz hıyarı kaydı tespit edilmiştir. Bunun dışında, önde gelen bilim adamı D.C.T. Dissanayake deniz hıyarları üzerine kapsamlı çalışmalar yapmıştır.

Takım: Apodida 

Familya: Synaptidae 
Synaptula lamperti

Takım: Holothuriida 

Familya: Holothuriidae 
Actinopyga echinites
Actinopyga mauritiana
Actinopyga miliaris 
Bohadschia argus
Bohadschia atra
Bohadschia maculisparsa 
Bohadschia marmorata 
Bohadschia vitiensis
Holothuria atra
Holothuria edulis 
Holothuria fuscocinerea 
Holothuria fuscogilva
Holothuria hilla
Holothuria isuga
Holothuria leucospilota 
Holothuria nobilis
Holothuria scabra
Holoturia spinifera
Holothuria sp., type "pentard" 
Pearsonothuria graeffei

Takım: Molpadiida 

Familya: Caudinidae 
Acaudina molpadioides

Takım: Synallactida 

Familya: Stichopodidae 
Stichopus variegatus
Stichopus chloronotus
Stichopus herrmanni 
Stichopus horrens
Thelenota ananas 
Thelenota anax 

 Deniz zambakları 
Sri Lanka sularındaki deniz zambağı veya tüy yıldızı çeşitliliği üzerine yapılan araştırmalar, diğer ekinoderm sınıflarıyla karşılaştırıldığında çok sınırlıdır.

Takım: Comatulida 

Familya: Colobometridae 
Cenometra bella
Colobometra arabica
Decametra informis

Familya: Comatulidae 
Comaster nobilis
Comaster schlegelii

Familya: Himerometridae 
Amphimetra molleri
Himerometra robustipinna

Familya: Mariametridae 
Lamprometra palmata
Oxymetra finschii
Stephanometra indica
Stephanometra tenuipinna

Familya: Tropiometridae 
Comatula pectinata
Tropiometra carinata

Familya: Zygometridae 
Zygometra andromeda

Kaynakça

Kategori:Sri Lanka listeleri
Kategori:Sri Lanka faunası