Mücteba Hamenei

Mücteba Hüseyni Hamenei (, d. 8 Eylül 1969, Meşhed), İranlı din adamıdır. 3 Mart 2026'da İran'ın üçüncü yüce lideri seçildi.

2026ʼda öldürülen İran yüce lideri Ali Hamenei’nin ikinci oğludur. Mücteba Hamenei, 1987-1988 yılları arasında İran-Irak Savaşı’nda görev yapmıştır. 2009 seçimleri sonrasında düzenlenen protestoların bastırılmasında kullanılan Besic milislerinin kontrolünü ele aldığı iddia edilmiştir.

 Hayatı 
Erken yaşamı ve eğitimi
Mücteba, 8 Eylül 1969'da Meşhed'de doğdu. İran'ın ikinci yüce lideri ve Azerbaycan Türk'ü olan Ali Hamenei'in ikinci oğludur.The Man in the Shadow: Mojtaba Khamenei , Tehran Bureau, 16 July 2009  Liseden mezun olduktan sonra ilahiyat eğitimi almıştır. İlk hocaları arasında babası Ali Hamanei ve Mahmud Haşimi Şahrudi yer almaktadır.

1999 yılında din adamı olmak amacıyla eğitimine Kum'da devam etmiştir. Bu dönemdeki hocaları arasında Muhammed Taki Misbah-Yezdi, Lütfullah Safi Gülpaygani ve Muhammed Bağır Harazi bulunmaktadır.


Siyasi faaliyetleri ve etkisi
Ahmedinejad’a desteği
Mücteba Hamaney, İran Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad ile bağlantılıydı  ve 2005 ile 2009 cumhurbaşkanlığı seçimlerinde Ahmedinejad’ı destekledi. Gazeteciler, 2009'daki seçim zaferinin düzenlenmesinde "önemli bir rol oynamış olabileceğini" belirtmişlerdir.

Hamanei'nin, Haziran 2009’da hükûmet karşıtı protestoculara yönelik baskıyı organize eden "kilit figürlerden biri" olduğu öne sürülmüştür. Rejim basınında adının sansürlenmesine rağmen, paramiliter Besic milislerinin doğrudan kontrolünden sorumlu olduğuna inanılmaktadır.

2009 seçimlerinde reformist aday Mehdi Kerrubi, açık bir mektupta Mücteva Hamenei’yi Ahmedinejad lehine seçimleri manipüle etmekle suçlamış ve “bir ağın” yasadışı müdahalesine atıfta bulunmuştur.

Daha sonra Mahmud Ahmedinejad, Mücteba Hamenei’yi devlet hazinesinden zimmete para geçirmekle suçlamıştır.

Olası halef olarak değerlendirilmesi 
Mücteba Hamaney’in babası üzerinde güçlü bir etkisi olduğu ve onun olası haleflerinden biri olarak konuşulduğu düşünülüyor. Bunun bir sorun teşkil edebileceği düşünülmektedir, çünkü Dini Lider, Şii İslam’ın kıdemli alimleri arasından Uzmanlar Meclisi tarafından seçilmelidir. Ancak önceki lider Ruhullah Humeyni’nin, Ali Hamenei’nin seçilmesi yönünde güçlü bir etki yarattığı da belirtilmiştir.

küçükresim|Mücteba Hamenei ve çocukları 2018 Kudüs Gününde

The Guardian, Mücteba Hamanei’nin destekçileri arasındaki gücünün henüz kanıtlanmadığını savunmaktadır. Dini liderlik için gerekli ilahiyat statüsüne sahip olmadığı ifade edilse de, dini kıyafetler giydiği belirtilmektedir. Los Angeles Times'a göre, Mücteba Hamaney’in dini ve siyasi konumu, babası Ali Hamaney’in bir gün onu halefi olarak ilan etmesi için yeterli olmayabilir. Ancak The Atlantic, Uzmanlar Meclisi’ni gerçek bir güce sahip olmayan sembolik bir organ olarak değerlendirmektedir.

The Guardian ve Fransız gazetesi Libération’un da aralarında bulunduğu kaynaklara göre, Mücteba Hamenei’nin geniş mali varlıkları kontrol ettiği yaygın bir şekilde düşünülüyor.  Ancak bu iddia, amcası Hadi Hamaney liderliğindeki İranlı siyasi grup İmam’ın Çizgisi Güçleri Meclisi tarafından reddedilmiştir.

İbrahim Reisi’nin cumhurbaşkanlığı döneminde, hem Reisi hem de Mücteba Hamaney, dini liderlik için olası halefler arasında gösterilmiştir. 2024 yılında Reisi’nin ölümü sonrası, Mücteba Hamenei’nin bu pozisyon için daha güçlü bir aday olarak değerlendirildiği ifade edilmektedir.

Kaynakça

Kategori:1969 doğumlular
Kategori:Meşhed doğumlular
Kategori:İranlı din adamları
Kategori:İran yüce liderleri
Kategori:Yaşayan insanlar
Kategori:İran Azerileri
Kategori:İranlı askerler
Kategori:İran-Irak Savaşı'ndaki askerler