Mark Carney

Mark Joseph Carney (d. 16 Mart 1965), 14 Mart 2025'ten itibaren Kanada başbakanı olarak görev yapan Kanadalı siyasetçi, ekonomist ve bankacıdır. 9 Mart 2025'ten beri Liberal Parti'nin genel başkanıdır. Daha önce 2008 ile 2013 yılları arasında Kanada Bankası'nın başkanı ve 2013 ile 2020 yılları arasında İngiltere Bankası'nın başkanı olarak görev yaptı. Ayrıca Aralık 2019'dan Ocak 2025'e kadar Birleşmiş Milletler'de çalıştı.

Carney, Fort Smith, Kuzeybatı Toprakları'nda doğdu ve Edmonton, Alberta'da büyüdü. Harvard Üniversitesi'nden 1988 yılında ekonomi dalında lisans derecesiyle mezun olduktan sonra Oxford Üniversitesi'nde eğitimine devam etti ve burada 1993 yılında yüksek lisans, 1995 yılında da doktora derecesi aldı. Goldman Sachs'ta çeşitli görevlerde bulunduktan sonra, 2003 yılında Kanada Bankası'nın başkan yardımcısı oldu. 2004 yılında Kanada Maliye Bakanlığı'nda kıdemli bakan yardımcısı olarak görevlendirildi. Carney, 2007 yılında Kanada Bankası'na başkan olarak atandı ve küresel mali kriz sırasında Kanada para politikasından sorumlu oldu. Kanada Bankası'nı 2013 yılına kadar yöneten Carney, aynı yıl İngiltere Bankası'na başkan olarak atandı ve İngiltere'nin Brexit'e ve COVID-19 salgınına verdiği tepkiyi yönetti.

Carney, merkez bankacılığından ayrıldıktan sonra Brookfield Asset Management'ta etki yatırımı başkanı ve Bloomberg L.P.'de yönetim kurulu başkanı olarak görev yaptı. Ayrıca Birleşmiş Milletler'in İklim Eylemi ve Finans Özel Temsilcisi olarak atandı. Carney ayrıca COVID-19 salgını sırasında Kanada başbakanı Justin Trudeau'nun gayriresmî danışmanlarından biri olarak çalıştı ve Eylül 2024'te Liberal Parti'nin ekonomik büyüme görev gücünün başkanlığına getirildi. 2025 yılının başlarında, Kanada Liberal Partisi liderliğine aday olma niyetini açıkladı ve Mart ayında ezici bir zafer kazandı.

 İlk yılları ve eğitimi 
Carney, 16 Mart 1965'te Fort Smith, Kuzeybatı Toprakları'nda doğdu. Annesi Verlie Margaret, ev kadını ve babası Robert James Martin Carney ise lise müdürüydü. Dört büyükanne ve büyükbabasından üçü Mayo Kontluğu'ndaki Aughagower'dan gelen İrlandalılardır. Carney altı yaşındayken ailesi Edmonton, Alberta'ya taşındı. Babası, 1980 Kanada federal seçimlerinde Edmonton South'un Liberal Parti adayıydı ve ikinci oldu. Carney on yaşındayken, annesi eğitim alanında kariyer yapmak üzere üniversiteye geri döndü. Carney'in Seán, Brenda ve Brian adında üç kardeşi vardır.

Carney, Aziz Francis Xavier Lisesi'den mezun olduktan sonra, kısmî burs ve mali yardımla Harvard Üniversitesi'nde okudu. Harvard yıllarında, üniversite buz hokeyi takımının yedek kalecisiydi ve geleceğin NHL genel menajeri Peter Chiarelli ve eski buz hokeyi oyuncusu Mark Benning'in oda arkadaşıydı. 1988 yılında ekonomi bölümünden yüksek onur derecesiyle mezun oldu. Daha sonra Oxford Üniversitesi'nde St Peter's College ve Nuffield College'da lisansüstü çalışmalar yaptı ve sırasıyla 1993 ve 1995 yıllarında ekonomi alanında yüksek lisans ve doktora derecelerini aldı. Yüksek lisans tezini "Rekabet avantajı ve rekabetin avantajı: Ulusal şampiyonlar, öğrenerek üretim ve dışsallıklar üzerine teorik bir analiz" başlığıyla yazdı, doktora tezini ise "Rekabetin dinamik avantajı" konusunda tamamladı. Doktora danışmanı Margaret Meyer oldu. Aynı zamanda, Kanadalı David Lametti ile birlikte Oxford Üniversitesi Buz Hokeyi Kulübü'nün eş kaptanlığını yaptı.

 Finansal kariyeri 
Carney, Goldman Sachs'ta 13 yıl boyunca çalıştı ve şirketin Boston, Londra, New York, Tokyo ve Toronto şubelerinde görev aldı. Kademeli olarak üstlendiği daha kıdemli pozisyonlar arasında devlet borç riski eş başkanlığı, gelişmekte olan ülkeler borç sermaye piyasaları icra direktörlüğü ve yatırım bankacılığı yönetici direktörlüğü yer aldı. Güney Afrika'nın apartheid sonrası uluslararası tahvil piyasalarına açılma sürecinde çalıştı ve Goldman Sachs'ın 1998 Rusya ekonomik kriziyle ilgili yürüttüğü çalışmalarda yer aldı.

Carney, 2003 yılında Goldman Sachs'tan ayrılarak Kanada Bankası'na başkan yardımcısı olarak katıldı. Bir yıl sonra, 15 Kasım 2004'te üst düzey yardımcı bakan olarak Kanada Maliye Bakanlığı'na geçti. Kasım 2004'ten Ekim 2007'ye kadar Carney, Kanada Maliye Bakanlığı'nda üst düzey yardımcı bakan ve G7 temsilcisi olarak görev yaptı. Bu dönemde Liberal Parti'den Ralph Goodale ve Muhafazakâr Parti'den Jim Flaherty olmak üzere iki maliye bakanının altında çalıştı. Carney, Kanada hükûmetinin gelir ortaklıklarını kaynaktan vergilendirme planını yöneterek tartışmalara yol açan bir süreci yönetti. Ayrıca, federal hükûmetin Petro-Canada'daki %19'luk hissesinin kârlı bir şekilde satılmasını sağladı.

 Kanada Bankası başkanı: 2008-2013 
Ekim 2007'de Carney, Kanada Bankası'nın Başkanı olarak atandı. Hemen ardından Maliye Bakanlığı'ndaki görevinden ayrılarak, görevdeki başkan David Dodge'a danışmanlık yapmaya başladı ve 1 Şubat 2008'de Dodge'un yerine resmen geçerek başkanlık görevini üstlendi. Carney, Dodge'un yerine geçmek için öne çıkan isim olarak görülen üst düzey yardımcı başkan Paul Jenkins'i geride bırakarak seçildi. Carney, bu görevi 2007 küresel finansal krizinin başında üstlendi. Atandığı dönemde Carney, G8 ve G20 ülkeleri arasında en genç merkez bankası başkanıydı.

 Finansal kriz 
Carney'in Kanada Bankası Başkanı olarak yürüttüğü politikaların, Kanada'nın finansal krizin en kötü etkilerinden kaçınmasında önemli bir rol oynadığı söylenmektedir.
küçükresim|O dönem Kanada Merkez Bankası'nın başkanı olan Carney, G7 maliye bakanları zirvesi sırasında diğer merkez bankası başkanlarıyla birlikte arka sırada duruyor
Carney'in Kanada Bankası başkanlığındaki görev süresinin dönüm noktası, atandığı sadece bir ay sonra, Mart 2008'de gecelik faiz oranını 50 baz puan düşürme kararı almasıdır. Temmuz 2008'de Avrupa Merkez Bankası faiz artışı yaparken, Carney kaldıraçlı kredi krizinin küresel bir bulaşmaya yol açacağını öngördü. Kanada'daki politika faiz oranları etkili alt sınıra düştüğünde, merkez bankası, 2009 Nisan'ında krizle mücadele etmek için "koşullu taahhüt" adlı standart dışı para politikası aracını kullandı ve faiz oranını en az bir yıl boyunca sabit tutma taahhüdü verdi. Bu adım, iç kredi koşullarını iyileştirerek piyasa güvenini artırdı. 2009 ortalarından itibaren üretim ve istihdam, kısmen parasal teşvik sayesinde toparlanmaya başladı. Kanada ekonomisi, kriz sırasında G7 ülkelerinin çoğunu geride bıraktı ve G7 içinde, gayrisafi yurt içi hasıla (GSYİH) ve istihdamın kriz öncesi seviyelere ulaşan ilk ülke oldu.

Kanada Bankası'nın, Kanada finansal sistemine önemli miktarda ek likidite sağlaması ve faiz oranlarını bir yıl boyunca en düşük seviyede tutma taahhüdünü açıklaması, Kanada'nın krizden etkilenmeden çıkmasında önemli katkılar sağlamış gibi görünmektedir.
küçükresim|O dönem Kanada Merkez Bankası Başkanı olan Carney, 2012 Dünya Ekonomik Forumu'nda konuşuyor.

 İngiltere Bankası başkanı: 2013-2020 
26 Kasım 2012'de Hazine Şansölyesi George Osborne, Carney'nin İngiltere Bankası Başkanı olarak atandığını açıkladı. Carney, 1 Temmuz 2013 tarihinde Sir Mervyn King'in yerine geçti. İngiltere Merkez Bankası'nın 1694'te kurulmasından bu yana bu göreve atanan ilk İngiliz olmayan kişi oldu. İngiltere Bankası'na 2013'ten itibaren banka sermaye gerekliliklerini belirleme gibi ek yetkiler verildi.
sol|küçükresim|O dönem İngiltere Merkez Bankası Başkanı olan Carney, Arjantin Merkez Bankası Başkanı Guido Sandleris ile ikili bir toplantıya katılıyor
Carney göreve başlamadan önce, İngiltere Bankası'nın Finansal İstikrar İcra Direktörü Andy Haldane ile özellikle kaldıraç oranları ve banka bölünmeleri konusunda anlaşmazlık yaşadığını belirtti. Haldane'nin banka düzenlemeleri konusunda “gerçekleri doğru bir şekilde anlamadığını” söylediği aktarıldı. Carney'in, selefinden yıllık yaklaşık £100.000 ($135.000 USD) fazla olmak üzere, toplamda yıllık yaklaşık £624.000 ($844.000 USD) maaş paketi aldığı düşünülmektedir.

Carney göreve başlamadan kısa süre önce, İngiltere Bankası, Finansal Hizmetler Otoritesi'nin (FSA) ardından finansal düzenleme görevini üstlendi. Carney'in bankanın işleyiş prosedürlerinde yaptığı değişiklikler, kurumu modernleştirmeye yardımcı oldu; önceki yöneticilere kıyasla medyada çok daha fazla görünerek, iki referandum sürecinde yaptığı tartışmalı açıklamalar da dâhil olmak üzere, kamuoyuyla daha fazla iletişim kurdu. Ayrıca Carney, işsizliğin %7'nin üzerinde olduğu sürece faiz oranlarının artırılmayacağı yönünde “ileriye dönük yönlendirme” adı verilen bir politika uyguladı; bu politikayla iş dünyasının daha fazla kredi alması teşvik edilmek istendi. Ancak çok sayıda koşul veya “çekince” içermesi nedeniyle bu politika zamanla kafa karıştırıcı ve karmaşık olarak değerlendirildi.

2016'daki Brexit referandumundan önce Carney, Avrupa Birliği'nden ayrılmanın bir durgunluğa yol açabileceği konusunda uyarıda bulundu. Başbakan David Cameron'un istifasının ardından, referandum sonucunun ayrılık yönünde çıkmasından kısa bir süre sonra kamuoyuna yönelik bir açıklama daha yaptı ve mali sistemin normal şekilde işleyeceğini duyurarak halkın endişelerini yatıştırmaya çalıştı. Daha sonra banka, faiz oranlarını %0,5'ten %0,25'e düşürerek yarıya indirdi ve niceliksel genişlemeyi yeniden başlattı. Carney'in Mart 2020'de görev süresinin dolmasına kısa bir süre kala, Birleşik Krallık'ta COVID-19 pandemisinin başlamasıyla birlikte, bankanın faiz oranlarını %0,5 oranında düşürerek pandeminin beklenen ekonomik etkilerine karşı bir önlem aldığı duyuruldu.

 Siyasi kariyeri 
2012 yılında Kanada Başbakanı Stephen Harper, o sırada Kanada Merkez Bankası Başkanı olan Carney'e Muhafazakâr Parti hükûmetine maliye bakanı olarak katılıp katılmayacağını sordu. Carney, Şubat 2025'te CBC'ye verdiği bir mülakatta bu teklifi “uygun bulmadığını” çünkü “merkez bankası yöneticiliğinden doğrudan seçim siyasetine geçmenin” doğru olmadığını düşündüğünü belirterek reddetti.
sağ|küçükresim|Carney, 16 Ocak 2020'de COP26'yı görüşmek üzere Birleşik Krallık Başbakanı Boris Johnson ile bir araya geldi.
İngiltere Merkez Bankası başkanlığından ayrılmaya hazırlanan Carney, Mart 2020'de Birleşmiş Milletler'in iklim eylemi ve finansmanı özel temsilcisi olarak atandı. Ocak 2020'de Birleşik Krallık Başbakanı Boris Johnson, Carney'i Glasgow'daki COP26 Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği konferansının Birleşik Krallık başkanlığı için finans danışmanlığı görevine atadı. O dönemde konferansın Kasım 2020'de yapılması planlanıyordu, ancak daha sonra Kasım 2021'e ertelendi.

Carney, 2021 yılında Liberal Parti politika kongresinde bir konuşma yaparak partiyi desteklediğini açıkladı ancak partinin bayrağı altında aday olma sözü vermekten kaçındı. Aynı yılın ilerleyen günlerinde, COP26 taahhütleri nedeniyle o zamanki tahminlere göre 2021 Kanada federal seçimlerinde aday olmayacağını açıkladı.

 Liberal Parti liderliği 
16 Ocak 2025 tarihinde Carney, 2025 Kanada Liberal Partisi liderlik seçimlerinde aday olduğunu resmen açıkladı. Carney ayrıca liderlik kampanyasına odaklanabilmek için dâhil olduğu tüm yönetim, kurul ve danışmanlık görevlerinden istifa ettiğini açıkladı. 9 Şubat'a kadar kampanyası 11.000'den fazla kişiden 1,9 milyon dolardan fazla bağış topladı ve 66 Liberal grup üyesinden destek aldı. Carney ilk oylamada oyların %85,9'undan fazlasını alarak Liberal Parti'nin lideri oldu. Zafer marjı, 343 seçim bölgesinin tamamını kazanan Justin Trudeau'nun 2013 marjını geride bıraktı.

 Kişisel hayatı 
Carney, gelişmekte olan ülkeler konusunda uzmanlaşmış bir İngiliz ekonomist olan eşi Diana Fox ile Oxford Üniversitesi'nde okurken tanıştı. Carney doktora tezini bitirince Temmuz 1994'te evlendiler. Çiftin dört çocuğu vardır. Ottawa'nın Rockcliffe Park mahallesine taşınmadan önce Toronto'da yaşadılar ve ardından 2013 yılında Londra'ya taşındılar. Carney 2020 yılında İngiltere Bankası'ndaki görevinden ayrıldığında Ottawa'ya geri döndüler.

Carney, biraz Fransızca konuşmaktadır. Kanada vatandaşlığının yanı sıra İrlanda ve Birleşik Krallık vatandaşıdır, ancak 2025 yılında İrlanda ve Birleşik Krallık vatandaşlığından çıkma sürecinde olduğunu açıkladı. Carney'in Liverpool'da uzaktan akrabaları vardır ve Carney, aynı şehrin takımı olan Everton FC'nin destekçisidir. Ayrıca Edmonton Oilers ve Edmonton Elks takımlarının da destekçisidir. Carney, 2015 Londra Maratonu'nu 03:31:22'de tamamlayarak 2011 Ottawa Maratonu'ndaki derecesinden 17 dakika daha hızlı bir derece elde etti.

 Kaynakça 

Kategori:1965 doğumlular
Kategori:Yaşayan insanlar
Kategori:İrlanda asıllı Kanadalılar
Kategori:Kanadalı Roma Katolikleri
Kategori:Nuffield College'da öğrenim görenler
Kategori:Harvard College'da öğrenim görenler
Kategori:İngiltere'deki Kanadalı gurbetçiler
Kategori:Goldman Sachs kişileri
Kategori:İngiltere Bankası başkanları
Kategori:Otuzlar Grubu
Kategori:Görev başındaki ulusal liderler
Kategori:Kanada başbakanları