Tilimhan

Tilimhan (d.1763 - ö.1831) İran'ın merkez eyaletine bağlı Save ilinde yaşamış Kızılbaş - Türk kökenli bir ozandır.

 Yaşam öyküsü 
1763 yılında Save ilinin Mezlagançay/Mezdagançay bölgesinde bulunan Mereğey/Marağa köyünde doğan Tilimhan "Karahan'ın torunu, Timur Han'ın oğlu Tilimhan" olarak da anılmaktadır.Talip Doğan, Tilimhan Divanı, Akçağ Yayınları, 2020, Ankara, s.29 Mereğeyliler / Marağalılar beş Türkmen boyundan oluşmaktadır. Bunlar Asgınlu, Kevhanlu, Zakurlu, Hadumlu ve Şürmanşahlulardır. Tilimhan, Asgınlu bölüğündendir. Halk anlatılarına göre Tilimhan 14-15 yaşından beri ozanlık ile uğraşmışAli Kemali, Save Türklerinin Büyük Şairi Telim Han, Kardaş Edebiyatlar, S 38, Erzurum, s.12 ve bir bilge kadın onun bir seçkin insan olduğunu öngörmüştür.Esedullah Emiri, Hekim Tilimhan Divanı, Birinci Cild, Kum, s.34

 Etnik kimliği 
Tilimhan kendi şiirlerinde kimliğini Türkmen ve Türkman olarak açıklar.Talip Doğan, Tilimhan Divanı, Akçağ Yayınları, 2020, Ankara, s.30

 İran'daki Türk edebiyatı üzerine etkisi 
Tilimhan, kendi torunu olan Türkman Mahmud, Kaşkay ozanı Mazun ve Hekim Hideci gibi İranlı Türk şairleri etkilemişEsedullah Emiri, Hekim Tilimhan Divanı, Birinci Cild, Kum, s.34-35 ve Zencan, Sulduz, Horasan gibi Türki ağırlıklı bölgelerde aşıkların piri olarak kabul edilmiştir.Ali Kafkasyalı, İran Türk Aşıkları ve Milli Kimlik, Eser Ofset, Erzurum, s 115

 Şiirlerinde ele alınan konular 
Birçok şiiri din ile ilgilidir. Şii mezhebine mensup olan Tilimhan peygamber sevgisi, İmam Ali, Hz. Fatma ve diğer imamlar ile ilgili dörtlükler düzmüştür.Talip Doğan, Tilimhan Divanı, Akçağ Yayınları, 2020, Ankara, s 31 Dini konuların yanında toplumsal sorunlar, aşk, öğütler, yalnızlık ve gurbet gibi konulara de değinmiştir.Talip Doğan, Tilimhan Divanı, Akçağ Yayınları, 2020, Ankara, s.30-31

 Tilimhan Divanı 
Tilimhan'ı Türk dünyasına tanıtan kişi Saveli bir Türk olan edebiyat araştırmacısı Ali Kemali olmuştur. Telimhan'ın şiirlerini toplayan Ali Kemali hazırladığı kitabı bitiremeden ölmüştür.Esedullah Emiri, Hekim Tilimhan Divanı, Birinci Cild, Kum, s.22-30 Tilimhan divanının bir kısmı köylüsü olan Esedullah Emiri tarafından 2007 yılında İran'ın Kum ilinde yayımlanmıştır.Talip Doğan, Tilimhan Divanı, Akçağ Yayınları, 2020, Ankara, s.34

Tilimhan Divanı 2020 yılında Talip Doğan tarafından Akçağ Yayınları üzeri latin abecesine aktarılarak yayınlanmıştır.

 Kaynakça 

Kategori:Türk edebiyatı
Kategori:Türk halk şairleri
Kategori:Türk tarihi
Kategori:İran Azerileri
Kategori:İran tarihi