Uzo etkisi

Uzo etkisi veya Uzo efekti, kendiliğinden emülsifikasyon olarak da bilinen, uzo, pastis, rakı, arak, sambuca ve absinthe gibi anason aromalı likörlere ve içkilere su eklendiğinde "sütlü bir su" görünümünde uçucu yağ emülsiyonunun oluşması olayıdır. Bu tür emülsiyonlar çok az karıştırma ile oluşur ve oldukça kararlıdırlar.

 Gözlem ve açıklama 
Öncelikle trans-anetol gibi kuvvetli hidrofobik bir uçucu yağ, etanol gibi suyla karışabilen bir çözücüde çözülür ve etanolün kendisi suyla bir çözelti (homojen bir karışım) oluşturur.

Eğer etanol konsantrasyonu daha fazla su eklenerek düşürülürse, hidrofobik madde çözeltiden çöker ve kalan etanol-su karışımıyla bir emülsiyon oluşturur. Emülsiyondaki maddenin minik damlacıkları ışığı dağıtır ve böylece karışımın beyaz görünmesini sağlar.

Yağ-su emülsiyonları normalde stabil değildir. Yağ damlacıkları makroskobik seviyelerde tam faz ayrımı elde edilene kadar birleşir. Az miktarda yüzey aktif madde eklenmesi veya yüksek kayma hızlarının (güçlü karıştırma) uygulanması yağ damlacıklarını stabilize edebilir.
küçükresim|Rakı'da uzo etkisi.
Su açısından zengin bir uzo karışımında damlacık birleşmesi mekanik çalkalama, dağıtıcı maddeler veya yüzey aktif maddeler olmadan önemli ölçüde yavaşlatılır. Sıvı-sıvı çekirdeklenmesiyle kararlı homojen bir sıvı dispersiyonu oluşturur. Küçük açılı nötron saçılmasıyla ölçüldüğünde damlacıkların boyutunun bir mikron mertebesinde olduğu bulundu.

Dinamik ışık saçılımını kullanarak, Sitnikova ve diğerleri emülsiyondaki yağ damlacıklarının Ostwald olgunlaşmasıyla büyüdüğünü ve damlacıkların birleşmediğini gösterdi. Ostwald olgunlaşma oranının, damlacıklar ortalama 3 mikron çapında boyut olarak sabitlenene kadar artan etanol konsantrasyonlarıyla azaldığı gözlemlendi.

Çok bileşenli karışımın termodinamik değerlendirmelerine dayanarak, emülsiyon kararlılığını faz diyagramındaki binodal ve spinodal eğriler arasında sıkışmasından alır. Ancak, artan etanol konsantrasyonlarında Ostwald olgunlaşma oranlarının gözlemlenen yavaşlamasından sorumlu mikroskobik mekanizmalar tam olarak anlaşılamamıştır.

 Uygulamalar 
küçükresim|upright|151 derecelik Everclear ve greyfurt kabuğu esansiyel yağlarından oluşan bir çözeltiye su dökülme anının videosu.Emülsiyonların birçok ticari kullanımı vardır. Çok çeşitli hazır gıda ürünleri, deterjanlar ve vücut bakım ürünleri, uzun bir süre boyunca stabil olması gereken emülsiyonlar şeklini alır. Uzo etkisi, büyük ölçekli üretim süreçlerinde maliyetli olan yüksek kesme stabilizasyon tekniklerine ihtiyaç duyulmadan yüzey aktif madde içermeyen emülsiyonlar üretmek için potansiyel bir mekanizma olarak görülmektedir. Psödolateksler, silikon emülsiyonları ve biyolojik olarak parçalanabilir polimerik nanokapsüller gibi çeşitli dispersiyonların oluşturulması, uzo etkisi kullanılarak sentezlenmiştir, ancak daha önce belirtildiği gibi, bu etkinin kesin mekanizması hala belirsizliğini korumaktadır. Uzo etkisi kullanılarak oluşturulan nanopartiküllerin, hazırlama işlemi sırasında polimerin hızlı katılaşması nedeniyle bir yüzey aktif madde kullanılarak oluşturulan termodinamik olarak stabilize edilmiş misellerin aksine kinetik olarak stabilize edildiği düşünülmektedir.

 Ayrıca bakınız 

 Likör
 Likörler listesi
 Kolloid
 Anason
 Karışım

 Kaynakça 

Kategori:Kolloid kimya
Kategori:Karışımlar
Kategori:Yumuşak maddeler
Kategori:Absent
Kategori:Rakı
Kategori:Anason likörleri ve içkileri
Kategori:Anason
Kategori:Anetol