Antik Mısır kraliyet unvanları

Kraliyet unvanı veya kraliyet protokolü, eski Mısır firavunları tarafından benimsenen standart adlandırma geleneğidir. Dünyevi gücü ve kutsal kudreti sembolize ederken, aynı zamanda bir hükümdarın saltanatı süresince bir tür misyon beyanı olarak da işlev görüyordu (bazen saltanat sırasında değişse bile de).

Beş isimden oluşan tam unvan, Orta Krallık'a kadar standart kullanıma girmedi, ancak Mısır, Roma İmparatorluğu'nun bir eyaletine dönüşene kadar kullanımda kaldı.

 Kökenleri 
Tanrısal bir görevi üstlenen bir firavunun halk ve tanrılar ile bağdaştırılabilmesi için tahta çıkışıyla birlikte ona özel lakaplar yaratılırdı. Bu unvanlar aynı zamanda kişişel niteliklerini de göstermeye ve bunları dünyevi alemle ilişkilendirmeye de hizmet ediyordu. Beş isim, Horus adı ile başlayarak yüzyıllar boyunca geliştirildi. Bu isim, figürün tanrı Horus'un bir temsilcisi olduğunu gösteriyordu. Nebty adı, Yukarı ve Aşağı Mısır'ın kraliyet unvanının ikinci kısmını oluşturuyordu. Bu isim kralı iki dişi tanrının, Nekhbet ve Wadjet'in koruması altına sokuyordu ve Birinci Hanedanlığın sonlarına doğru, İki Kadın'dan bahsedilmesiyle birlikte "Yukarı ve Aşağı Mısır'a ait olan"a bir gönderme olarak tanımlandı. Mısır'ın Dördüncü Hanedanlığı'nın bir döneminde, Altın Şahin adı (bazen Altın Horus olarak da adlandırılırdı) yaratıldı. Kralın son iki ismi olan prenomen ve nomen, genellikle kralın dairesel, ipli kartuşunun içinde tasvir edilirdi (sonunda kartuş kraliçe ve kraliyet çocukları da dahil olmak üzere tüm kraliyet isimlerini içerecek bir şekle getirildi) ve Taht adı ve Re'nin Oğlu adı olarak bilinirdi.

 Horus adı 
𓅃𓊁
küçükresim|Djet adını ve Wadjet ile ilişkisini içeren Serekh, Louvre Müzesi'nde sergileniyor
Horus adı firavunun isminin en eski biçimi olup, tarih öncesi Mısır'a dayanmaktadır. En eski Mısır firavunlarının çoğu yalnızca bu unvanla biliniyordu.Toby A. H. Wilkinson: Early Dynastic Egypt. Routledge, London/New York 1999, , s. 74-75.

Horus adı genellikle saray cephesinin bir tasviri olan serekh ile yazılırdı. Bu saray tasvirinin içinde firavunun adı hiyerogliflerle yazılmıştır. Genellikle şahin tanrı Horus'un bir heykeli onun üstünde veya yanında bulunurdu.

İkinci Hanedan firavunu Seth-Peribsen'in, Horus yerine tanrı Set resmini kullandığı bilinir ki; bu muhtemelen ülke içinde bir iç dinsel bölünmeyi simgeliyordu. Kendisinden sonra yerine, isminin üstüne hem Set hem de Horus'un sembollerini koyan Khasekhemwy firavun oldu. O tarihten itibaren Horus'un sureti her zaman firavunun isminin yanında göründü.

Yeni Krallık dönemine gelindiğinde Horus adı çoğunlukla serekh eki olmadan yazılıyordu.

 Nebty ("iki hanım") adı 
G16Nebty adı (kelime "iki kadın" anlamındadır) Yukarı ve Aşağı Mısır'ın sözde "arma" tanrıçalarıyla ilişkilendirilmiştir:

 Yukarı Mısır'ın koruyucu tanrısı olan Nekhbet, bir akbaba tarafından temsil edilir.
 Aşağı Mısır'ın koruyucu tanrısı Wadjet, bir kobra ile temsil edilir.

Netby adı ilk kez Birinci Hanedan firavunu Semerkhet tarafından kullanılmış, ancak On İkinci Hanedan döneminde tam bağımsız bir unvan haline gelmiştir.

Bu özel isim genellikle bir kartuş veya serekh ile çerçevelenmez, fakat daima iki sepet üzerinde duran bir akbaba ve kobranın hiyeroglifleriyle ikili isim "nebty" olarak başlar,

 Altın Horus 
G8Altın Horus ismi olarak da bilinen bu firavun adı biçiminde, genellikle altın hiyeroglifinin üstünde veya yanında tünemiş bir Horus şahini görseli yer alır.

Bu özel unvanın anlamı tartışmalıdır. Bir inanca göre, altın sembolü Horus'un "düşmanlarından daha yukarıda" olduğu anlamına gelebileceğinden, Horus'un amcası Set'e karşı zaferini temsil etmektedir. Altın aynı zamanda eski Mısır anlayışında sonsuzlukla güçlü bir şekilde ilişkilendirilmişti, dolayısıyla bunun firavunun ebediyete Horus ismini iletmesi için yapılmış olması da mümkündür.

Tıpkı Nebty adında olduğu gibi, bu özel isim de genellikle kartuş veya serekh ile çerçevelenmezdi.

 Taht adı (prenomen) 
küçükresim| II. Thutmose'nin Kartuşunun Praenomeni önünde Kamış (saz) ve Arı sembolleri, Hatshepsut Tapınağı, Luxor
M23:t-L2:tFiravunun taht adı, kartuşun içine yazılan iki isimden birincisi olup, genellikle nsw-bity (nsw(t)-bjt(j) ) unvanına eşlik ederdi; geleneksel olarak "[O] kamış [ve] arının kralı" olarak yorumlanır ve kolaylık olması açısından sıklıkla "Yukarı ve Aşağı Mısır'ın Kralı" olarak çevrilirdi. (Kamış ve arı sırasıyla Yukarı ve Aşağı Mısır'ı sembolize ederdi,Sethe, Kurt (1911) “Das Wort für König von Oberägypten” in Zeitschrift für Ägyptische Sprache und Altertumskunde, cilt 42, sayı 1-2 ancak son araştırmalar bu yorumu şüpheye düşürür.Peust, Carsten (2007) “Zur Bedeutung und Etymologie von nzw ‘König’” in Göttinger Miszellen, 213, ss. 59-62.Schenkel, Wolfgang (1986) “Das Wort für König (von Oberägypten)” in Göttinger Miszellen, 94, ss. 57-73.)

Mısır'ın vadi ve delta bölgelerini tanımlayan " İki Ülkenin Efendisi" anlamına gelen nb tꜣwy sıfatı da sıklıkla kullanılır.

 Kişisel isim (nomen) 
G39-N5:.-Bu, doğumda konulan bir isimdi. İsmin kendisinden önce, "Ra'nın Oğlu" unvanı yer alırdı ve bu unvan, "oğul" anlamına gelen sözcüğün (za) eşseslisi olan bir ördek hiyeroglifi ile, yanında ise baş güneş tanrısı Ra'nın hiyeroglifi olan bir güneş resmiyle yazılırdı. İlk kez Dördüncü Hanedan döneminde kraliyet unvanlarına dahil edilmiş olup, kralın güneş tanrısı Ra'nın yeryüzündeki temsilcisi olarak rolünü vurgulamaktadır. Bu ad kadın firavunlar için önceki unvan da "kız" olarak yorumlanıyordu.

Modern tarihçiler genellikle Mısır'ın eski krallarından bu isimle bahsederler ve aynı adı taşıyan farklı bireyleri ayırt etmek için saltanat sayıları eklerler (örneğin "II", "III").

 Tam unvan örnekleri 

 Senusret I 
Orta Krallık döneminde, tam başlık bazen tek bir kartuşa yazılırdı; bu örnek Beni Hasan'da bulunan I. Senusret'e aittir.orta|825x825pik Hatshepsut 
On sekizinci Hanedan firavunu Hatshepsut'un tam unvanı, telaffuz ve eşdeğer anlamı için bir rehber sunar ve bu firavunun bir kadın olmasından kaynaklanan farklılıkları gösterir, şu şekildedir:

 Horus adı: Wesretkau, "Ka'ların Güçlüsü"
 Nebty adı: Wadjrenput, "İki Hanım'ın Sahibi, Yılların Gelişimi"
 Altın Horus: Netjeretkhau, "Görünüşü İlahi" (Netjeret, 'tanrısal' veya 'ilahi' anlamına gelen netery'nin dişil biçimidir ve khau, 'görünüşler' demektir)
 Prenomen: Maatkare, "Gerçek [Ma'at], Re'nin Ka'sıdır"
 Nomen: Khnumt-Amun Hatshepsut, "Amun ile Birleşmiş, Asil Hanımların En Önde Geleni"

 Thutmose III 
On sekizinci Hanedan firavunu III. Thutmose'un tam unvanı, telaffuz ve eşdeğer anlamı için bir rehber sunar, şu şekildedir:

 Horus adı: Kanakht Khaemwaset, "Horus Güçlü Boğa, Teb'de Yükselen"
 Nebty adı: Wahnesytmireempet, "İki Hanım'ın Sahibi, Gökyüzünde Re gibi krallıkta Kalıcı"
 Altın Horus: Sekhempahtydjeserkhaw, "Altın Horus Güçlü Kuvvet, Görünüşü Kutsal"
 Prenomen: Menkheperre, "Kamış ve Arı'nın Sahibi, Re'nin Biçimi Kalıcı"
 Nomen: Thutmose Neferkheperu, "Ra'nın Oğlu, Thutmose, biçimleri güzel"

 Kaynakça 

 Literatür 



 Dış bağlantılar 

 Altın isim, Horus ismi, Kraliyet Unvanı, İki Kadın ve Tutmose I Dijital Mısır'da

Kategori:Mısırca