Boykolar

Boykolar ya da Boikolar (; ; ; ), ya da basitçe Yüksek Dağlılar (; ), Karpat Dağları'nda bulunan ve Ukrayna, Slovakya, Macaristan ve Polonya'da yaşayan bir etnodilbilimsel gruptur. Komşu Lemkolar ve Hutsullar ile birlikte Boykolar, Rusinlerin bir alt grubu olarak kabul edilir ve belirgin bir Doğu Slav lehçesi konuşurlar. Ukrayna içinde Boykolar ve diğer Rusinler, etnik Ukraynalıların bir alt grubu olarak görülür.[Richard T.Schaefer (ed.), 2008, Irk, Etnisite ve Toplum Ansiklopedisi, Cilt 1, Sage Publications, s. 1341.James Stuart Olson, Lee Brigance Pappas & Nicholas Charles Pappas, 1994, Rus ve Sovyet İmparatorluklarının Etnik-Tarihsel Sözlüğü, Greenwood Publishing Group, ss. 109–110. Boykolar, komşularından lehçe, kıyafet, halk mimarisi ve gelenekler açısından farklılık gösterir.

Etimoloji
küçükresim|Boyko kültürü müzesi, Dolyna
Boyko adının kökeni hakkında birkaç etimolojik hipotez bulunmaktadır, ancak genellikle, rahip ’nin Hramatyka (1831) adlı eserinde açıkladığı üzere, bu adın  parçacığından türediği kabul edilir. Özellikle, nüfusun sıkça kullandığı "бой!, бойє!" (< bo-i-je >) ünleminden, yani "gerçekten öyle!" anlamına gelen ifadeden türemiştir. 19. yüzyıl bilgini Pavel Jozef Šafárik, Franjo Rački ve Henry Hoyle Howorth ile birlikte, Boykoları 10. yüzyıl De Administrando Imperio eserinde bahsedilen Boiki bölgesiyle doğrudan ilişkilendirmiştir, ancak bu tez günümüzde geçerliliğini yitirmiş ve reddedilmiştir, çünkü Mykhailo Hrushevsky gibi çoğu bilgin, 19. yüzyılda bunu zaten çürütmüştür; zira Boiki, açıkça Bohemya’yı işaret eder ve bu da Kelt kabilesi Boii’den türemiştir. Boii’den türeme yeterince kanıt olmadığı için tartışmalıdır. Ayrıca Boykolar, Vrchovints (Yüksek Dağlılar) olarak da adlandırılırlar. Hutsullar ve Lemkolar durumunda olduğu gibi, 18. ve 19. yüzyıldan beri tarihsel ve etnografik kaynaklarda kaydedilmişlerdir.

Bazı Boykolar, bu adı aşağılayıcı buldukları için kendilerini yüksek dağlılar (verkhovyntsi) olarak adlandırır.

Köken
küçükresim|right|upright=1.7|Ukrayna lehçeleri haritası (2005). Boyko lehçesi (13)
Boykolar, ya bölgede yaşayan Doğu Slav kabilelerinin, özellikle Beyaz Hırvatların torunlarından biri olarak kabul edilir, muhtemelen doğudan gelen Uliçler de olabilir, ya da daha sonra Transilvanya’dan göç eden Vlah çobanlarıdır.

Demografi
Boyko Bölgesi’nde (Lehçe: Bojkowszczyzna, Ukrayna/Boyko: Boikivshchyna), çoğu Boyko olan 400.000’e kadar insan yaşıyordu. Ayrıca, Polonya ile Sovyet Ukrayna arasındaki nüfus değişimi ve 1947’de Polonya’daki Rusinler ve Ukraynalıların zorla yer değiştirilmesi öncesinde, Polonya’daki Sanok, Lesko ve Przemyśl’nde (Podkarpackie Voyvodalığı) yaşıyorlardı. Boykolar’ı anmak için Ukrayna ulusal parlamentosu Verkhovna Rada, 2016’da Telmanove Rayonu’nu, Boykolar’ın 1951 Polonya-Sovyet toprak değişimi sonrasında Czarna, Bieszczady İlçesi’nden (bugün Polonya’da) sürüldüğü yer olan Boykivske Rayonu olarak yeniden adlandırdı. Mevcut kanıtlardan, 1970’te 230.000 Boyko kökenli insan yaşadığı tahmin edilmektedir.

Ukrayna’da Boykolar’ın Ukraynalılar’dan ayrı bir etnisite olarak sınıflandırılması tartışmalıdır.Profesör Ivan Pop: Subkarpatya Rusin Ansiklopedisi(Encyclopedija Podkarpatskoj Rusi). Uzhhorod, 2000.Paul Robert Magocsi, Rusin Tarihi ve Kültürü Ansiklopedisi. Toronto Üniversitesi Yayınevi, Haziran 2002.Tom Trier (1998), Transkarpatya Ukrayna’daki Etnik İlişkiler Eski ve kullanılmayan Rutenyan terimi, Rus’tan türemiş olmasına rağmen belirsizdir; çünkü teknik olarak tarihsel döneme bağlı olarak Rusinler ve Ukraynalıları, ayrıca Belarusluları ve bazı durumlarda Rusları ifade edebilir. 2001 Ukrayna nüfus sayımına göre, yalnızca 131 kişi kendini Ukraynalılar’dan ayrı olarak Boyko olarak tanımlamıştır. Bu, aynı zamanda SSCB ve modern Ukrayna’da Rusin halkını modern Ukrayna devletine asimile etme çabalarının bir sonucudur. 2011 Polonya nüfus sayımında, 258 kişi Boyko’yu ulusal-etnik kimlik olarak belirtmiş, bunlardan 14’ü bunu tek ulusal-etnik kimlikleri olarak listelemiştir.

Konum
Polonya: Polonya’nın güneydoğu ucu (Podkarpackie Voyvodalığı).
Ukrayna: Ukrayna’daki Karpatlar’ın orta ve batı yarısı, Lviv Oblastı’nın güneyi (Stryi, Drohobych ve Sambir Rayonu), batı İvano-Frankivsk Oblastı (Kalush Rayonu) ve kuzeydoğu Zakarpatya Oblastıı’nın bazı kısımları (Mizhhiria Rayonu)
Kuzeydoğu Slovakya

Boykolar’ın batısında Lemkolar, doğusunda ya da güneydoğusunda Hutsullar, kuzeyinde Dnistrovyanlar, Opolyanlar yaşar.

Din
Boykolar’ın çoğu Ukrayna Rum Katolik Kilisesi’ne aittir, azınlık ise Ukrayna Ortodoks Kilisesi’ne mensuptur. Boyko bölgesinin ayırt edici ahşap kilise mimarisi, üç kubbeli bir kilisedir; kubbeler tek bir çizgide sıralanır ve ortadaki kubbe diğerlerinden biraz daha büyüktür.

Önemli kişiler
Yuriy Drohobych (1450–1494), Ukrayna’daki ilk tıp doktoru, Bologna Üniversitesi rektörü (1481–1482), Jagiellonian Üniversitesi profesörü (1488).
Petro Konashevych-Sahaidachny (1582–1622), Ukraynalı siyasi ve sivil lider, Ukrayna Zaporojye Kazakları Hetmanı (1616–1622).
Ivan Franko (1856–1916), Ukraynalı şair, yazar ve siyasi aktivist.

Ayrıca bakınız
Rusinler
Rutenler
Ukraynalılar
Boyko adı

Kaynakça

 Dış bağlantılar 
Anatoliy Ponomariov. "Ethnic groups of Ukrainians" (in Ukrainian).
Nakonechny, Ye. "How Ruthenians became Ukrainians", Zerkalo Nedeli (the Mirror Weekly), July, 2005. Available online in Russian and in Ukrainian.
Short photo essay about contemporary Boiko life.
 Romaniuk, K. 20. yüzyıl ortalarında Kherson bölgesinde Boyko lehçesi kullanımının özellikler. "Domiv". 8 March 2016

Kategori:Rusinler
Kategori:Slav etnik gruplar
Kategori:Karpatlar
Kategori:Ukrayna'daki etnik gruplar