Hipomani

Hipomani, duygudurum bozuklukları arasında yer alan ve maninin daha hafif bir formu olarak tanımlanan bir psikiyatrik durumdur. Kişi, enerjide, özgüvende ve aktivitede artış yaşar ancak bu belirtiler tam bir mani epizodu kadar şiddetli değildir ve genellikle kişinin günlük işlevselliğini ciddi şekilde bozmaz. Bipolar II bozuklukta sık görülen bir epizottur ve bazı hipomanik dönemler yaratıcı veya üretken olarak algılanabilir.

 Tanım ve Belirtiler 
Hipomani, DSM-5 (Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı, 5. Baskı) ve ICD-10 (Uluslararası Hastalık Sınıflandırması, 10. Revizyon) gibi psikiyatrik sınıflandırma sistemlerinde yer alan bir tanıdır. Hipomanik bir epizod genellikle en az 4 gün boyunca sürer ve aşağıdaki belirtilerden en az üç veya dört tanesinin (eğer kişi irritabl ise dört belirti gereklidir) görülmesiyle tanımlanır:

 Enerji ve Aktivitede Artış: Kişi daha az uyku ihtiyacı hisseder ve sürekli meşgul olmak ister.
 Özgüvenin Aşırı Artması: Kişi kendisini aşırı güçlü, başarılı veya özel hissedebilir.
 Konuşkanlık: Kişi normalden daha hızlı ve fazla konuşur, bazen başkalarının sözünü keser.
 Düşünce Akışında Hızlanma: Kişi düşüncelerinin hızlandığını hisseder, bir konudan diğerine hızla geçebilir.
 Dikkatin Kolayca Dağılması: Kişi odaklanmakta zorlanır, çevresindeki uyaranlara aşırı duyarlıdır.
 Hedefe Yönelik Aktivitede Artış: Kişi aşırı çalışma, sosyal etkinliklere katılma veya yeni projeler başlatma gibi davranışlar sergileyebilir.
 Riskli Davranışlar: Aşırı para harcama, dikkatsiz araba kullanma veya tehlikeli sosyal etkileşimlerde bulunma eğilimi görülebilir.

Hipomani epizodu, mani kadar şiddetli değildir ve genellikle hastaneye yatış gerektirmez. Ancak kontrolsüz hipomani, maniye dönüşebilir veya depresif dönemlerle değişerek bipolar bozukluğun bir parçası olabilir.

 Hipomani ile Mani Arasındaki Farklar 
Hipomani ve mani benzer belirtiler içerse de, bazı temel farklılıklar vardır:
ÖzellikHipomaniManiSüreEn az 4 günEn az 1 hafta veya hastane yatışı gerektiren süreİşlevsellikKişinin işlevselliğini genellikle çok bozmazİşlevsellik ciddi şekilde bozulurPsikotik BelirtilerYokturHalüsinasyon veya sanrılar görülebilirHastane YatışıGenellikle gerekmezGenellikle gereklidir
Hipomani, kişiye kendini iyi hissettirebilir ve bazen üretkenlik sağlayabilir. Ancak uzun vadede kontrol edilmezse, ağır depresif epizodlarla dönüşümlü olarak görülebilir.

 Nedenleri ve Risk Faktörleri 
Hipomani, genellikle bipolar II bozukluk ile ilişkilidir ancak tek başına da ortaya çıkabilir. Ana nedenleri ve risk faktörleri şunlardır:

 1. Genetik Faktörler 

 Bipolar bozukluk veya depresyon öyküsü olan ailelerde hipomani riski daha yüksektir.
 İkiz ve aile çalışmaları, genetik yatkınlığın önemli olduğunu göstermektedir.

 2. Beyin Kimyası ve Nörotransmitterler 

 Dopamin, serotonin ve norepinefrin dengesizlikleri hipomani ile ilişkilidir.
 Aşırı dopamin aktivitesi, enerjide ve hareketlilikte artışa neden olabilir.

 3. Çevresel ve Psikososyal Faktörler 

 Stresli yaşam olayları, travmalar veya büyük değişimler hipomanik epizodları tetikleyebilir.
 Uyku düzeninin bozulması, hipomani riskini artırabilir.

 4. İlaçlar ve Maddeler 

 Antidepresanlar, özellikle bipolar eğilimi olan bireylerde hipomanik epizodları tetikleyebilir.
 Uyarıcılar (kafein, amfetaminler, kokain vb.) ve bazı psikiyatrik ilaçlar hipomanik belirtilere yol açabilir.

 Hipomani Tanısı 

 1. Klinik Değerlendirme 
Psikiyatristler, DSM-5 kriterlerine göre kişinin belirtilerini değerlendirir. Hipomani tanısı için belirtilerin:

 En az 4 gün sürmesi,
 Kişinin normal ruh halinden belirgin şekilde farklı olması,
 Başka bir tıbbi duruma veya madde kullanımına bağlı olmaması gerekir.

 2. Ayırıcı Tanı 
Hipomani şu hastalıklarla karışabilir:

 Bipolar I Bozukluk (mani ile ayrışır)
 Hiperaktivite ve Dikkat Eksikliği Bozukluğu (DEHB)
 Anksiyete Bozuklukları
 Şizofreni veya Şizoaffektif Bozukluk (psikotik belirtiler olmaması hipomaninin farkıdır)

 Tedavi Yöntemleri 
Hipomani tek başına genellikle tedavi gerektirmez, ancak bipolar bozukluk gibi bir hastalığın parçasıysa tedavi şarttır. Tedavi genellikle ilaç ve psikoterapiden oluşur.

 1. Farmakolojik Tedavi (İlaçlar) 

 Duygudurum Düzenleyiciler: Lityum, valproat, lamotrijin gibi ilaçlar.
 Antipsikotikler: Ketiapin, olanzapin gibi atipik antipsikotikler.
 Benzodiazepinler: Uyku ve anksiyeteyi düzenlemek için kısa süreli kullanılır.
 Antidepresanlar: Tek başına kullanılmaz, çünkü hipomanik epizodları tetikleyebilir.

 2. Psikoterapi ve Yaşam Tarzı Değişiklikleri 

 Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT): Kişinin düşünce kalıplarını düzenlemeye yardımcı olur.
 Duygudurum İzleme: Kişi ruh halindeki değişimleri takip ederek erken müdahale edebilir.
 Düzenli Uyku ve Beslenme: Uyku düzeninin bozulması hipomaniyi tetikleyebilir.

 Hipomani ile Yaşamak 
Hipomani bazı insanlar için üretkenlik ve yaratıcılığı artırabilir. Ancak kontrol edilmezse, ani kararlar, maddi zararlar ve depresif dönemlere yol açabilir. Düzenli takip, sağlıklı alışkanlıklar ve gerektiğinde tedavi almak, hipomanik epizodların yönetilmesine yardımcı olur.

 Ayıca Bakınız 

 Bipolar Bozukluk
 Psikiyatri
 Manik Atak

 Kaynakça 


Kategori:Engel türleri