Akgünlük sakızı

Akgünlük sakızı, günlük ve sığla isimleriyle de bilinen tütsü ve parfümlerde kullanılan aromatik bir reçinedir. Burseraceae familyasına ait Boswellia cinsine mensup ağaçlardan elde edilir. Gerçek Akgünlük sakızı üreten birkaç Boswellia türü bulunmaktadır: Boswellia sacra, B. frereana, B. serrata ve B. papyrifera. Elde edilen reçine, hasat zamanına bağlı olarak farklı kalite derecelerine ayrılır ve elle tasnif edilir.

 Özellikleri 
Ağaçlar yaklaşık sekiz ila on yaşına geldiklerinde reçine üretmeye başlar. Hasat işlemi yılda iki ila üç kez yapılır ve son hasatlar, daha yüksek aromatik terpen, seskiterpen ve diterpen içeriği nedeniyle en kaliteli reçineyi verir. Genel olarak, daha opak reçineler en yüksek kaliteye sahiptir.
bağlantı=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Boswellia-sacra-greenhouse.jpg|küçükresim|Akgünlük sakızı üreten Boswellia carteri ağacı.
Günümüzde dünya günlük üretiminin %90'ı Afrika Boynuzu'ndan, özellikle Somali-Etiyopya sınırındaki topluluklardan sağlanmaktadır.

Ticaretteki başlıca türler şunlardır:

 Boswellia frereana kuzey Somali'de yetişir.
 Boswellia occulta: Somali.Somalili toplayıcılar uzun süre Boswellia occulta türünü Boswellia carteri ile aynı tür olarak kabul etti ve şekilleri farklı olmasına rağmen her iki ağacın reçinesini de aynı ürün olarak sattı. Ancak, 2019 yılında yapılan analizler, bu iki türün uçucu yağlarının kimyasal bileşimlerinin tamamen farklı olduğunu ortaya koydu.
 Boswellia sacra: Somali, Güney Arabistan
 Boswellia serrata: Hindistan.
 Boswellia papirifera: Etiyopya, Eritre, Sudan. 

Son araştırmalar, akgünlük ağaçlarının nüfusunun azaldığını ve bunun kısmen aşırı kullanımdan kaynaklandığını göstermektedir. Yoğun şekilde hasat edilen ağaçlar, yalnızca %16 oranında filizlenen tohumlar üretirken, hiç hasat edilmemiş ağaçların tohumları %80'den fazla filizlenme oranına sahiptir. Buna ek olarak, yangınlar, otlatma ve Cerambycidae böceklerinin saldırıları ağaç popülasyonunu azaltmıştır. Akgünlük ormanlarının tarım alanına dönüştürülmek için temizlenmesi de büyük bir tehdit oluşturmaktadır.

 Kimyasal bileşimi 
bağlantı=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Beta-boswellic_acid.svg|küçükresim|Akgünlük sakızının ana aktif bileşenlerinden biri olan β-boswellik asidin yapısı
Akgünlük sakızında bulunan kimyasal bileşiklerden bazıları şunlardır:

 asit reçinesi (% 6), alkolde çözünür ve C20H32O4 formüle sahiptir 
 sakız (Arap zamkına benzer) %30–36
 3-asetil-beta-boswellik asit (Boswellia sacra)
 alfa-boswellik asit (Boswellia sacra)
 İnsensol asetat,C21H34O3
 Felandrin
 olibanik asit

Boswellia cinsine ait çeşitli bitkiler arasında, yalnızca Boswellia sacra, Boswellia serrata ve Boswellia papyrifera türlerinin kayda değer miktarda boswellik asit içerdiği doğrulanmıştır.

 Tarihçe 
bağlantı=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Weihrauch.jpg|küçükresim|upright=0.73|Akgünlüğün sıcak kömürde dolaylı olarak yakılması
Akgünlük, Somali ve Arap Yarımadası'nda 5.000 yıldan fazla bir süredir ticareti yapılan bir üründür.Ulric Killion, A Modern Chinese Journey to the West: Economic Globalis]ation And Dualism, (Nova Science Publishers: 2006), p.66 Yunan tarihçi Herodot, Tarihler adlı eserinde, akgünlük reçinesinin güney Arabistan'daki ağaçlardan toplandığını yazmıştır. Reçinenin toplanmasının, ağaçları koruyan kanatlı yılanlar nedeniyle tehlikeli olduğunu belirtmiş ve storaksın dumanının yılanları uzaklaştırdığını ifade etmiştir. Gaius Plinius Secundus da Naturalis Historia adlı eserinde akgünlükten bahsetmiştir.

Hristiyanlığın yayılmasından önce Roma İmparatorluğu'nda kullanılan akgünlük, Batı Avrupa'ya muhtemelen Frank Haçlıları ve diğer Batılılar tarafından Doğu Roma İmparatorluğu'na yaptıkları seyahatler sırasında yeniden tanıtıldı. Doğu Roma'da kilise ayinlerinde yaygın olarak kullanılan bu tütsü, Batı Avrupa'da da benimsendi.

Antik çağlarda Güney Arabistan, akgünlük ihracatının önemli merkezlerinden biriydi ve bu değerli reçine, Çin'e kadar uzanan ticaret yollarında alınıp satılıyordu. 13. yüzyılda Çinli yazar ve gümrük müfettişi Zhao Rukuo, akgünlük reçinesinin Ruxiang veya Xunluxiang olarak bilindiğini ve üç Dashi (Arap) devletinden geldiğini yazmıştır: Maloba (Marbat), Shihe (Şihr) ve Nufa (Zufar).

Bu reçine, uzak dağların derinliklerinde yetişen ağaçlardan elde edilirdi. Ağacın gövdesine balta ile açılan çentiklerden sızan reçine zamanla sertleşir, ardından toplanarak bloklar haline getirilirdi. Akgünlük, önce fillerle Dashi limanlarına taşınır, ardından gemilerle Sanfoqi'ye sevk edilirdi. Bu yüzden Sanfoqi ürünü olarak da anılırdı.

Hristiyan geleneğinde akgünlük, İncil'deki Matta İncili'nde anlatıldığı üzere, Müneccimler tarafından İsa'ya doğumunda sunulan armağanlardan biridir.

 Ayrıca bakınız 

 Frankincense Toprakları
 Mür

 Kaynakça 

 Konuyla ilgili başlıca yayınlar 






 Dış bağlantılar 





Kategori:Parfümeri
Kategori:Reçineler
Kategori:Bitki ürünleri