Karmûne Emirliği

Karmûne Emirliği () (), İber Yarımadası'nın güneyinde yer alan bir berberi taifa devletiydi. Benî Birzâle hanedanı tarafından kuruldu (1013) ve varlığını İşbiliye Emirliği tarafından fethedilene kadar sürdürdü (1067).

Tarihçe
Benî Birzâle, M'Zab bölgesine yerleşen, Zenate berberilerine mensup bir kabileydi. Bu bölge Kuzey Afrika'da Orta Mağrib'te (Mağrib-i Evsat) yer alıyordu (günümüzde Cezayir).Història d'Al-Andalus i del Magrib
Xavier Ballestín Edicions Universitat BarcelonaAl-Mansur y la dawla 'amiriya: una dinámica de poder y legitimidad en el occidente musulmán medieval Xavier Ballestín Edicions Universitat Barcelona, Halife II. Hakem'ın ( 961-976) hükümdarlığında, ordusuna katılmak için, Kuzey Afrika'dan Endülüs’e geldiler.. Historia de España. 1999. Tomo VIII-I: Los Reinos de Taifas, pag. 50-51 II. Hişam ( 976-1009 ve 1010-1013) hükümdarlığında ise Karmûne (Carmona)  (vilayet) yerleştirildiler.

Küçük bir emirlik olan Karmûne, kurulduğundan beri Mâleka veya İşbiliye'nin baskısına maruz kaldı.

küçükresim|upright=1.18| Tavaif-i Mülûk, 

Abdullah b. İshak el-Birzâlî (1013-1023)
Hanedanın kurucusu Abdullah b. İshak el-Birzâlî, Kurtuba Halifeliği'nin sonununu getiren  (1009-1031) döneminde Karmûne’yi zaptetti ve kendini hükümdar ilan etti (1013). Abdullah adaletli bir hükümdardı ve halkını bu karışık dönemde dış saldırılardan korudu. Zamanla emirliğin refah düzeyi arttı ve halk yönetimden memnun kalınca İsticce (Ecija), Müdevver (Almodóvar del Río) ve Üşûne (Osuna) şehirleri ona bağlılığını bildirdi. Abdullah öldüğünde (1023) oğlu Muhammed'e, eskiden Karmûne ve İsticce Vilayetlerini () içeren bir emirlik bıraktı.

Muhammed b. Abdullah el-Birzâlî (1023-1042)
Karmûne'nin güneyinde Hammûdîlere mensup Yahyâ el-Mu‘telî'nin yönettiği Mâleka Emirliği bulunuyordu. Bu emirlik hem Karmûne hem de İşbiliye'nin düşmanıydı. Bu nedenle Muhammed el-Birzâlî, Abbâdî hükümdarı  (İşbiliye Emirliği) ile ittifak kurdu.

İşbiliye emiri topraklarını batıya doğru genişletmek istiyordu. Burada 'in yönettiği Batalyevs Emirliği (Badajoz) bulunuyordu. Ebü’l-Kāsım; Araplar, Berberîler ve hristiyan esirlerden oluşan bir ordu kurdu. Muhammed el-Birzâlî askeri destek sağladı ve 1030 yılında Bâce’yi (Beja) ele geçirdiler.

1035 yılında Mâleka emiri Yahyâ el-Mu‘telî, Karmûne'yi işgal etti. Muhammed, Ebü’l-Kāsım'a sığınmak zorunda kaldı. Ebü’l-Kāsım'ın oğlu İsmâil komutasındaki Karmûne ve İşbiliye orduları Karmûne'yi geri aldı (1035) ve meydana gelen savaşta el-Mu‘telî öldürüldü. Muhammed emirliği tekrar yönetmeye başladı ancak 1039 yılında bir zamanlar müteffik oldukları  Karmûne'yi işgal etti. Muhammed, Meriye (Almería) ve Gırnata (Granada) berberileri ile ittifak kurdu ve Karmûne'yi geri aldı (1039). 1042'de Gırnata Emiri  İşbiliye'ye bir sefer düzenledi ve meydana gelen savaşta Ebü’l-Kāsım öldürüldü. Yeni İşbiliye Emiri Ebü’l-Kāsım'ın oğlu  oldu. Çok geçmeden Mu'tazid, Muhammed'i pusuya düşürdü ve öldürdü. Yerine oğlu İshak geçti.

İshak b. Muhammed el-Birzâlî (1042-1050)
Mu'tazid ( 1042-1069), Endülüs'te tekrar Arap hakimiyetini sağlamak için, komşu küçük Berberi hanedanlarını ortadan kaldırmak için harekete geçti. Bu hamle karşısında Zîrîler'in Gırnata Hükümdarı , Karmûne, Erkûş (Arcos) ve Mevrûr (Morón) berberi liderleri ile ittifak kurdu. Mu‘tazıd bu ittifaka karşı üstünlük sağlayamadı. Berberiler ayrıca Hammûdî Hanedanı'na mensup Cezîretülhadrâ (Algeciras) hükümdarı Muhammed b. Kāsım el-Hammûdî’yi ( 1035-1048) halife olarak tanıdılar (1048). 1048 yılında berberiler İşbiliye'ye bir sefer düzenlediler ama başarılı olamadılar.

1050 yılında Mu'tazid, Batalyevs'e bir sefer düzenledi. İshak, müttefiki Batalyevs emiri Ebû Bekir Muhammed el-Muzaffer'e askeri destek sağladı. Ordu komutanı olarak oğlunu (El-İzz) gönderdi. Bu savaş yenilgi ile sonuçlandı ve El-İzz öldürüldü.  İshak oğlunun ölümü ile tahttan çekildi ve emirliği kardeşi 'e devretti.

El-Aziz b. Muhammed el-Birzâlî (1050-1067)
Berberiler arasında Gırnata en güçlü orduya sahipti, ondan sonra Karmûne geliyordu. Mu'tazid daha önce zayıf olan diğer berberi tayfa'ları (Cezîretülhadrâ, Runde, Mevrûr ve Erkûş) topraklarına katmıştı. Sıra Karmûne'ye gelmişti. Hükümdarlığın ilk yıllarında, Karmûne ve İşbiliye arasında şiddetli savaşlar meydan geldi. El-Aziz'in ordusu zayıfladıkça, Mu'tazid başta İsticce (Ecija) olmak üzere birçok şehri topraklarına kattı. El-Aziz, Karmûne ve çevresine sıkışınca  Tuleytula emiri 'a bir mektup yazdı. Kuzeyde bulunan ()'ne yerleşme ve can güvenliği karşılığında Karmûne'yi teslim etmek istiyordu. Yahyâ el-Me'mûn bu teklifi kabul etti ve Karmûne'nin idaresini aldı (1067).

Mu'tazid bu olaydan sonra Yahyâ el-Me'mûn'a gizli bir mektup gönderdi. Karmûne ve çevresini istiyordu, karşılığında Kurtuba kuşatmasında Yahyâ'ya askeri destek sağlayacaktı. Yahyâ uzun zamandır Kurtuba'yı almak istiyordu ve teklifi kabul etti. Yahyâ el-Me'mûn ordusunu çektikten sonra, Mu'tazid Karmûne'ye çok sayıda asker gönderdi ve Kurtuba için verdiği sözü tutmadı. El-Müdevver Kalesinde daha fazla tutunamayan El-Aziz, Mu'tazid'a teslim oldu ve böylece 54 yıllık emirlik sona erdi. El-Aziz İşbiliye'ye götürüldü ve kısa bir süre sonra burada öldü.

Taifa Emirleri
Birzâle Hanedanı

  (1013-1023)
 (1023-1042)
 (1042-1050)
 (1050-1067)

Galeri

Ayrıca bakınız
 Sünni hanedanlar listesi

Dış bağlantılar
Kastilya Bölgesi'nin Tarihi: 
Abdullah el-Birzâlî   
: 
Muhammed el-Birzâlî   
İshak el-Birzâlî  
El-Aziz el-Birzâlî  

 Kaynakça 
Notlar

 Dipnotlar

 Kullanılan kaynaklar



Kategori:Tavâif-i Mülûk
Karmûne
Kategori:Berberî hanedanları
Kategori:1013'te kurulan bölgeler ve ülkeler
Kategori:1067'de feshedilmiş oluşumlar
Kategori:11. yüzyılda Endülüs
Kategori:11. yüzyılda Endülüs'te kurulan oluşumlar
Kategori:11. yüzyılda Endülüs'te feshedilmiş oluşumlar
Kategori:Endülüs Özerk Bölgesi tarihi
Kategori:Tarihteki Avrupa'daki Müslüman devletleri