JADES-GS-z14-0

JADES-GS-z14-0, JWST Gelişmiş Derin Ekstragalaktik Araştırma (JADES) programı kapsamında NIRCam kullanılarak 2024 yılında Ocak takımyıldızında keşfedilmiş, yüksek kırmızıya kayma değerine sahip bir Lyman kesiği gökadasıdır. 14,32'lik kırmızıya kayma değeriyle, şimdiye kadar keşfedilmiş en uzak gökada ve astronomik nesnedir.

 Keşif 
JADES-GS-z14-0, James Webb Uzay Teleskobu'nun Yakın-Kızılötesi Spektrografı (NIRSpec) kullanılarak 2024 yılında gözlemlendi ve 14,32 kırmızıya kayma değeri ölçüldü. Yaşı, boyutu ve parlaklığı, erken dönem yıldız ve gökada oluşumuna dair mevcut teorilerin eksik olduğuna dair artan kanıtlara katkıda bulunmuştur.

 Özellikler 
JADES-GS-z14-0'nun uzaklığı 13,6 milyar ışık yılından fazla olarak tahmin edilmektedir. Evren'in genişlemesi nedeniyle güncel olarak hesaplanan eş hareket mesafesi 33,5 milyar ışık yılının üzerindedir. Gökada, 1.600 ışık yılından daha geniş bir alana yayılmaktadır ve bu boyut, Samanyolu'nun boyutunun yaklaşık altmışta birine denk gelir. JADES-GS-z14-0, ağırlıklı olarak genç yıldızlardan kaynaklanan önemli bir parlaklık sergiler fakat merkezinde Sagittarius A* bulunan Samanyolu'nun aksine, merkezi bir kara deliğe dair hiçbir iz yoktur.

Spektroskopik analizler, oksijen de dahil olmak üzere güçlü iyonize gaz emisyonlarının varlığını ortaya çıkarmıştır. Bu elementlerin varlığı, Büyük Patlama'dan sadece 290 milyon yıl sonra, yani James Webb Uzay Teleskobu tarafından alınan ışığın JADES-GS-z14-0'dan yayıldığı anda birçok yıldız neslinin birbirini takip ettiğini ve bu yıldızların ölümlerinin gökadayı hidrojen ve helyumdan daha ağır elementlerce zenginleştirdiğini göstermektedir. Tüm bu bulgular, ilkel gökada oluşumuyla ilgili mevcut modellerin öngörülerini zorlamakta ve bu oluşumları yöneten süreçlerin beklenenden daha dinamik ve karmaşık olduğunu ortaya koymaktadır.

JADES-GS-z14-0, Hubble ultra derin alan görüntüsünü de içeren Great Observatories Origins Deep Survey adlı araştırmayla elde edilen görüntünün güney kısmında da yer almaktadır.

 Diğer gözlemler 
JADES-GS-z14-0 ilk olarak JWST'nin Yakın Kızılötesi Kamerası (NIRCam) ile elde edilen görüntüleme verileriyle tanımlandı. Yüksek kırmızıya kayma hipotezi, NIRSpec ile yapılan çoklu spektroskopik gözlemlerle doğrulandı. Ayrıca, JWST'nin Orta Kızılötesi Aygıtı (MIRI) kullanılarak yapılan gözlemler gökadayı daha uzun dalga boylarında tespit etti ve bu da JADES-GS-z14-0'ın bulunduğu aşırı uzak mesafeyi destekler niteliktedir.

 Dış bağlantılar 
Avrupa Güney Gözlemevi (ESO) tarafından hazırlanan video: Şimdiye kadar bilinen en uzak gökada olan JADES-GS-z14-0'a yakınlaştırma.

 Kaynakça 

Kategori:Ocak takımyıldızı
Kategori:Galaksiler
20240530