Turtûşe Emirliği

Turtûşe Emirliği (, ), İber Yarımadası'nın kuzeydoğusunda yer alan bir taifa devletiydi. İki farklı hanedan (Saklebîler ve Hûdîler) tarafından yönetildi (1009-1060, 1082-1110).  (slav kökenli) komutan  tarafından 1009'da kuruldu.

küçükresim|upright=1.18| Âmirîler'in yetiştirdği Sakâlibe komutanların kurduğu Taifa Devletleri, 

Tarihçe
Turtûşe
Turtûşe, Endülüs'ün kuzeydoğusunda Ebro nehrinin oluşturduğu delta bölgesinde bir dağ eteğine kurulmuştu. 714 yılında fethedilen şehrin surları ve dört kapısı, Endülüs Emevîleri tarafından inşa edilmişti. Turtûşe, () diye bilinen kuzey sınır bölgesinde bulunuyordu ve Turtûşe 'sinin (vilayet) başkentiydi.

Saklebîler
Kurtuba Halifeliği,  (1009-1031) olarak bilinen bir dönemde önce parçalandı sonra yıkıldı. 'in yönetimden uzaklaştırılması üzerine bu aileye bağlı diğer Saklebî komutan ve idareciler gibi  1009 yılında Doğu Endülüs'te Turtûşe Emirliği'ni kurdu.

Saklebîlerden  kardeşler  Belensiye'yi 1010-1018 yılları arasında ortak yönetti. Her ikisinin peş peşe ölmesiyle halk Lebîb'i yönetime getirdi (1018). 1020'de Lebîb ve Dâniye emiri  Belensiye'yi birlikte yönetti. Lebîb,  ile yakın ilişkiler kurunca halk tarafından kovuldu (1021) ve şehir tamamıyla Mücâhid'e kaldı.

Devamında 1060 yılına kadar sakālibeye mensup komutanlardan Mukātil, Ya‘lâ ve Nebîl ( 1057/8–1060), Tayfa'yı yönetmeye devam etti. 1060 yılında Turtûşe'de bir isyan çıktı ve Nebîl şehri, Sarakusta Emîri ’a teslim etmek zorunda kaldı (1060-1082). Böylece Turtûşe, Sarakusta’yı yöneten Hûdîler’in eline geçti.

Hûdîler
Muktedir sağlığında, tayfa'yı iki oğlu arasında bölüştürdü.  Sarakusta ve batı topraklarını,  ise güneydeki Dâniye (Dénia) ve Turtûşe topraklarını alacaktı. Muktedir’in ölümünden sonra Münzir tayfayı 1082-1090 yılları arasında yönetti. Münzir'in ölümü ile oğlu  (1090–1110) tahta geçti.

Yûsuf bin Tâşfîn’in Endülüs’e hâkim olması ve tayfa'ları kendine bağlama siyaseti sonucunda 1110’da Hûdî hâkimiyetine son verildi.

Turtûşe'de ilim
Himaye altına alınan ilim adamlarından bazıları
: Mâlikî fıkıh âlimi
: Mâlikî fıkıh âlimi
İbn Hazm: Zâhirî mezhebinin en büyük temsilcisi, fakih, tarihçi ve şair

Mimari
Günümüze az sayıda eser ulaşmıştır.  olarak bilinen şehrin surları ve kalesi, III. Abdurrahman döneminde inşa edilmişti. Suda Kalesi, hristiyanlar tarafından  (1148) sonra  ve Tapınak Şövalyeleri tarafından kullanıldı. 1972 yılında kalede yapılan kazılarda döneme ait bir müslüman mezarlığı bulundu. Kazılarda ayrıca Kûfî hat ile yazılmış bir mezar taşı bulundu. Mezar taşı, 'nde sergilenmektedir. Şehirde III. Abdurrahman’ın 956-57 yılında inşa ettirdiği bir Ulu Camii bulunmaktaydı. Turtûşe Ulu Camii'nin bulunduğu yerde günümüzde  bulunmaktadır. Kentin limanı Ulu Camii'nin bulunduğu alanda yer alıyordu. Limana ait kitabe Tortosa Katedrali Müzesinde bulunmaktadır.

Taifa Emirleri

Saklebîler
  1009–1039/40
 Mukātil es-Saklebî: 1039/40–1053/4
 Ya‘lâ es-Saklebî: 1053/4–1057/8
 Nebîl es-Saklebî: 1057/8–1060
 Sarakusta'ya dahil edildi (1060–1082): 

Hûdîler
 : 1082-1090
 : 1090–1110

Galeri

Ayrıca bakınız
 Sünni hanedanlar listesi


Notlar

Âmirî ailesinin azatlı komutanlarına da Âmirîler deniyordu.

 Kaynakça 

Referans

Dış bağlantılar

: Mübarek, Muzaffer ve Lebîb es-Saklebî, Mukātil es-Saklebî, Ya‘lâ es-Saklebî, Nebîl es-Saklebî'ye ait biyografi sayfaları (İspanyolca)
TDV İslâm Ansiklopedisi: Ebû Bekir Muhammed et-Turtûşî, Ebü’l-Velîd el-Bâcî, İbn Hazm
Tortosa Sandığı (İspanyolca)
Suda Kalesi (İspanyolca)
Tortosa Müzesi (İspanyolca)

Kategori:Tavâif-i Mülûk
Turtûşe
Kategori:Sakâlibe
Kategori:1009'da kurulan oluşumlar
Kategori:1110'da feshedilmiş oluşumlar
Kategori:11. yüzyılda Endülüs
Kategori:12. yüzyılda Endülüs
Kategori:11. yüzyılda Endülüs'te kurulan oluşumlar
Kategori:12. yüzyılda Endülüs'te feshedilmiş oluşumlar
Kategori:Endülüs Özerk Bölgesi tarihi
Kategori:Tarihteki Avrupa'daki Müslüman devletleri
Kategori:1010'da kurulan bölgeler ve ülkeler