Bükreş Baskınları

Bükreş Baskınları, Kasım 1716'da Osmanlı-Avusturya Savaşı sırasında gerçekleşti. Birinci baskın Osmanlı tarafından püskürtülmesine rağmen,  Tige ve  Stephan Dettin komutasındaki 1.200 kişilik bir Habsburg gücü ikinci baskında Bükreş'i ele geçirdi. Osmanlı vasalı ve Eflak Voyvodası olan Nikolaye Mavrokordato, Avusturyalılara sadık olan boyarların yardımıyla baskın sırasında esir alındı. Aynı zamanda baskın süresince ve sonrasında şehirdeki Türk nüfusuna karşı bazı Hristiyan halk ve Habsburg askerleri tarafından bir pogrom düzenlendi; büyük çoğunluğu katledildi, evleri ve pazarları ise yok edildi.

Arka plan  
Haziran-Eylül 1715 arasında Osmanlı İmparatorluğu, Silahdar Damat Ali Paşa komutasında Karlofça Antlaşması ile Venedik Cumhuriyeti'ne verilen Mora'yı kolaylıkla yeniden fethetti. Böylece Venedik'in  ortadan kalktı ve Osmanlı topraklarına katıldı. Nisan 1716'da Venedik ile bir ittifak kuran ve Karlofça Antlaşması'nın garantörü olan Avusturya, Osmanlı birliklerinin tamamen Mora'dan çekilmesini ve Karlofça Antlaşması'nın ihlaline yönelik tazminat talep etti. Ancak Osmanlı, hem Prut Savaşı hem de 1714-1718 Osmanlı-Venedik Savaşı'ndaki ardışık zaferleri nedeniyle bu çatışmayı da kazanacaklarından emin olduğundan, Avusturya'nın ültimatomuna savaş ilanıyla karşılık verdi.

Baskınlar'dan önce
Kasım 1716 öncesi
Austurya ile Osmanlı arasındaki savaş, Osmanlının Karlofça'daki erken başarısıyla başlamıştı. Ancak Osmanlı sonrasında Petrovaradin ve Temeşvar'da önemli yenilgiler aldı. Bu durumu fırsata çevirmek isteyen Habsburglar, Osmanlı'nın süzerenliği altındaki Eflak Voyvodalığı'na bir sefer düzenlediler.

Önceki Eflak Prensi , Osmanlı'nın savaş hazırlıkları hakkında Habsburg mareşal'ı Stephan Graf Stainville'i bilgilendiriyordu. Ocak 1716'da bir kapucu, Prens Ștefan'ı azletmek için gönderildi ve Ștefan'ı babası ile amcası (spătar ) ile birlikte tutukladı. Üçü de 7 Haziran 1716'da İstanbul'da vatana ihanet suçlamasıyla idam edildiler. Ștefan'ın yerine Osmanlı Devleti'ne sadakati ve Avusturya karşıtı görüşleriyle bilinen Nikolaye Mavrokordato atandı.Djuvara, Neagu (1995), Între Orient și Occident. Țările române la începutul epocii moderne [Between East and West. Romanian countries at the beginning of the modern era] (in Romanian). Bükreş: Humanitas. ss. 31, 336.

Baskınlar
Birinci baskın
Bükreş'e Osmanlı karşıtı boyarlarının yardımı sayesinde Kasım'da ulaşan Habsburg gücü, şehre ilk baskını düzenledi. Bu sırada Eflak Prensi ve Osmanlı vasalı Nikolaye Mavrokordato, Antimoz İverieli ile birlikte şehirden kaçmıştı. Călugăreni'ye ulaştıktan sonra başkentin durumuyla ilgili haberleri bekledi. Şehrin düşman dolu olduğunu öğrenince Yergöğü'ne ilerledi ve oradan İstanbul'a kaçmayı planladı. Ancak Osmanlı komutanları tarafından durdurularak Bükreş'i geri almak üzere birkaç bin askerle şehre dönmesi sağlandı. Mavrokordato, Osmanlı askerleriyle birlikte Bükreş'e kolay bir şekilde ilerledi. Habsburg askerleri hemen geri çekildi ve komplocu boyarlar ile bir plan yaptılar; Nikolaye'ye Avusturyalıların bölgeyi tamamen terk ettiğini ve artık Osmanlı askerlerine ihtiyaç duymadığını söyleyeceklerdi. Nikolaye bu yalana inanarak askerleri tekrar Yergöğü'ne gönderdi. Mavrokordato'nun bu kararı bir hata oldu çünkü Osmanlı kuvvetinin Bükreş'ten ayrılmasından kısa bir süre sonra şehre ikinci ve daha büyük bir baskın düzenlendi.

İkinci baskın
 Tige tarafından planlanan bu harekât, 24 Kasım 1716 gecesi 1.200 kişilik bir Habsburg kuvvetinin  Stephan Dettin komutasında Bükreş'e ikinci bir baskın başlatmasıyla gerçekleşti. Şehrin dış mahallelerinde 400 Tatarla karşılaşıldı ve kısa bir çatışma yaşandı. Bu çatışmada 28 Tatar öldü ve geri kalanlar kaçtı. Şehir halkının büyük bölümünün Avusturya işgaline destek vermesi nedeniyle Dettin 25 Kasım sabahı şehre hemen hemen hiçbir direnişle karşılaşmadan girdi. Şehrin tahkimatlarını ve önemli yerlerini ele geçirdikten sonra şehirdeki Türk nüfusunu katletti, evlerini ve pazarlarını yok etti. Bu sırada, yüzlerce kişilik Kapıcıbaşı birliği çoğunlukla Sırp askerlerden oluşan Habsburg kuvvetleriyle çatıştı ve her iki taraf yüzlerce kişi öldürdü. Nikolaye Mavrokordato bu sırada bir kilise'ye sığınmaya çalıştı ancak kısa süre sonra Avusturyalılar tarafından yakalanarak esir alındı ve 1719'a kadar Habsburg esaretinde kaldı.

Baskınlar'dan sonra
Bükreş halkının kaçışı
Düşmana yardım ettiklerinden dolayı bir Osmanlı-Tatar misillemesinden korkan Bükreş halkının büyük bölümü yaklaşık iki hafta süresince Erdel'e kaçtı. Esaret döneminde Nikolaye'nin yerine Sultan III. Ahmed tarafından Eflak Prensi olarak küçük kardeşi Yenaki Mavrokordato atanmıştır. Dettin, bu baskındaki rolü nedeniyle Viyana tarafından 5.000  ile ödüllendirilmiştir.

Yenaki Mavrokordato tahta çıktığında yaptığı ilk işlerden biri Bükreş halkını şehre geri davet etmek olmuştur. Çoğu bu daveti kabul ederek Habsburg yönetimindeki Erdel'den geri dönmüştür. Eflak'ın kuzeyi Habsburglar ve Sırp haydut saldırılarıyla harap olmuşken, güneyde koruma görevi verilen Tatarlar da sorun çıkarıyordu. Yenaki'nin onları kontrol altında tutması zordu.
küçükresim|Bükreş, 

7 Aralık 1716'da Stephan Dettin ise Nikolaye ve dört oğluyla birlikte Braşov'a geçti. Burada mareşal Stephan Graf Stainville tarafından karşılandılar. Mavrokordato'nun 1719 Şubat'ında serbest bırakılması sağlanana dek burada ve Sibin'de ev hapsi altında kaldı; bu da aynı zamanda küçük kardeşi Yenaki'nin ölümüne denk geliyordu.

Stainville’in Boğdan seferi
Eflak'taki başarısız girişimlerinden sonra Habsburglar, Boğdan Prensliği'ne Stephan Graf Stainville komutasında bir sefer düzenlemiştir. Boyarların işbirliğiyle burada da hızlıca ilerlemiş ve Yaş'ı Ocak 1717'de çok kısa bir süreliğine ele geçirmişlerdir. Bundan hemen sonra, Osmanlı vasalı ve Boğdan Prensi Mihal Rakoviça'nın yardım çağrısı üzerine Osmanlı ve özellikle Yedisan'dan gelen Nogay Tatar birlikleri tarafından şehre ortak bir saldırı düzenlendi. Yaş Muharebesi olarak bilinen bu çatışmanın ardından Habsburglar tamamen geri çekilmek zorunda kalmış ve Osmanlı Boğdan cephesinden galip çıkmıştır. Bu yenilginin ardından Habsburg varlığı 1717'nin sonuna doğru Eflak'tan da tamamen kaldırılmıştır.

Notlar

Kaynakça

Bibliyografya

Kategori:Osmanlı İmparatorluğu'nun muharebeleri
Kategori:1716-1718 Osmanlı-Avusturya Savaşı'nda muharebeler
Kategori:Kutsal Roma İmparatorluğu'nun muharebeleri
Kategori:Avusturya'nın muharebeleri
Kategori:Habsburg Monarşisi'nin askerî tarihi
Kategori:1717'de çatışmalar