Kuşan-Sasani Krallığı

Kuşan-Sasani Krallığı (veya Hint-Sasanileri), Sasani İmparatorluğu tarafından 3. ve 4. yüzyıllarda Baktriya'da kurulan bir devlettir. Sasani İmparatorluğu, 225 yılında bir dizi savaşın ardından gerileyen Kuşan İmparatorluğu'ndan Soğdya, Baktriya ve Gandhara eyaletlerini ele geçirmiştir. Daha sonra yerel Sasani valileri Kuşanşah (Baktarça KΟÞANΟ ÞAΟ veya Koshano Shao) veya "Kuşanların Kralı" unvanını alarak para basmışlardır. Bazen Sasani İmparatorluğu içinde bir "alt krallık" oluşturdukları düşünülür.The Cambridge Companion to the Age of Attila, Michael Maas, Cambridge University Press, 2014 p.284 ff

Bu yönetim, 360-370'e kadar devam etmiş, Kuşan-Sasaniler istilacı Kidarit Krallığı topraklarının çoğunu kaybetmişler; geri kalanı ise Sasani İmparatorluğu'na dahil edilmiştir. Daha sonra Kidaritler, Ak Hun İmparatorluğu tarafından yerlerinden edilmişlerdir.Sasanian Seals and Sealings, Rika Gyselen, Peeters Publishers, 2007, p.1

Kuşanşahlar daha çok sikkeleriyle tanınmışlardır. Madeni paralar, Kâbil, Belh, Herat ve Merv'de basılmış olup, bu da onların krallıklarının genişliğini kanıtlamaktadır.

Kuşan-şahinşah ("Kuşanların krallarının kralı") ünvanıyla paralar basan I. Hürmüz Kuşanşah'ın (277-286) Sasani İmparatorluğu'nun çağdaşı imparator II. Behrâm'a (MS 276-293) karşı bir isyan gerçekleşmiş gibi görünmektedir ancak başarısızlıkla sonuçlanmıştır.

 Tarih 
küçükresim| Kuşan-Sasani hükümdarı I. Hürmüz Kuşanşah'ın (MS 277-286 civarı) Kuşan tarzında portresi.
Sasaniler, Partlara karşı kazandıkları zaferden kısa bir süre sonra, 230 civarında I. Erdeşîr'in hükümdarlığı sırasında hakimiyetlerini Baktriya'ya doğru genişlettiler, ardından oğlu I. Şâpûr'un (240-270) hükümdarlığı sırasında  imparatorluğun batı Pakistan'daki doğu bölgelerine doğru genişlediler. Böylece Kuşanlar, batı topraklarını (Baktriya ve Gandhara dahil) Kuşanşahlar veya "Kuşan Kralları" olarak adlandırılan Sasani soylularının yönetimine kaptırdılar. Kuşan-Sasani Krallığı doğuya doğru en uzak sınırları Gandhara gibi görünmektedir ve görünüşe göre İndus Nehri'ni geçmediler, çünkü İndus'un hemen ötesindeki Taxila şehrinde neredeyse hiç sikkeleri bulunmamıştır.

I. Hürmüz Kuşanşah yönetimindeki Kuşan-Sasaniler, Sasani İmparatorluğu'nun hükümdarı imparator II. Behram'a (MS 276-293) karşı bir isyan başlatmış gibi görünmektedir, ancak başarısız oldular.The Cambridge History of Iran, Volume 3, E. Yarshater p.209 ff Panegyrici Latini'ye (MS 3.-4. yüzyıl) göre, Ormis (Ormisdas) adında birinin kardeşi II. Behrâm'a karşı isyanı vardı ve Ormis, Saccis (Sistan) halkı tarafından destekleniyordu. I. Hürmüz Kuşanşah, muhtemelen imparatorluk Sasani yönetimine meydan okuyarak Kuşanşahanşah ("Kuşanların krallarının kralı") unvanıyla paralar bastırmıştır.

325 yılı civarında II. Şâpûr, ülkenin güney kesiminde doğrudan hakimiyet kurarken, kuzeyde Kuşanşahlar yönetimlerini sürdürmüşlerdir. Taxila şehrinde İndus'un ötesindeki Sasani sikkelerine ilişkin önemli buluntular yalnızca II. Şâpûr () ve III. Şâpûr () dönemleriyle başlar; bu da Sasani kontrolünün İndus ötesindeki genişlemesinin Ammianus Marcellinus tarafından tanımlandığı gibi II. Şapur'un 350-358'de "Chionitler ve Kuşanlarla" yaptığı savaşların sonucu olduğunu öne sürer. Muhtemelen Kidara hükümdarlığı altındaki Kidarit Krallığı yükselişine kadar kontrolü sürdürmüşlerdir.

Kuşanların gerilemesi ve Kuşan-Sasaniler ile Sasaniler tarafından yenilgiye uğratılmalarını Kidarit Krallığı'nın ve daha sonra Baktriya ve Gandhara'yı fetheden ve Orta Hindistan'a kadar ilerleyen Ak Hun İmparatorluğu (Alkon Hunları) yükselişi izlemiştir. Daha sonra bunları Türk Şahiler ve ardından da Müslümanların Hindistan'ın kuzeybatı bölgelerine gelişine kadar Hindu Şahları takip etmiştir.

 Dini etkiler 
küçükresim|upright=1.36| Son Kuşan-Sasani hükümdarı Bahram Kuşanşah'ın (MS 350-365 civarı) Kuşan tarzında madeni parası.Ön yüz: Karakteristik başlığıyla Bahram.Arka yüz: Şiva, Kushan tarzında Nandi ile.
Şiva ve Nandi'yi tasvir eden sikkeler keşfedilmiştir, bu da Şaivizm'in güçlü bir etkisi olduğunu göstermektedir.

Maniheizm'in kurucusu olan peygamber Mani (210-276), Sasanilerin doğuya doğru yayılmasını takip etmiş ve bu da ona Gandhara'nın gelişen Budist kültürüyle tanıştırmıştır. Kendisine ait olduğu düşünülen birçok dini resmin bulunduğu Bamyan'ı ziyaret ettiği, bir süre burada yaşadığı ve ders verdiği düşünülmektedir. Ayrıca 240 veya 241 yılında günümüzde Pakistan sınırları içinde yer alan İndus Vadisi bölgesine gittiği ve Hindistan'ın Budist kralı Turan Şah'ını Hristiyanlığa döndürdüğü de söylenmektedir.Richard Foltz, Religions of the Silk Road, New York: Palgrave Macmillan, 2010

O dönem, çeşitli Budist etkilerin Maniheizm'e nüfuz ettiği anlaşılmaktadır: "Budist etkiler Mani'nin dini düşüncesinin oluşumunda önemliydi. Ruhların göçü bir Maniheist inanç haline gelmiş ve erkek ve kadın rahipler ('seçilmişler') ve onları destekleyen laik takipçiler ('dinleyiciler') arasında bölünmüş Maniheist topluluğun dörtlü yapısı, Budist sangha'nın yapısına dayanıyor gibi görünmektedir".

 Sikkeler 
Kuşan-Sasaniler, bazen Kuşan sikkelerinden, bazen de daha açık bir şekilde Sasanilerden esinlenerek, Brahmi, Pehlevi veya Baktarça efsaneleriyle geniş bir sikke basmılardır.

Madeni paranın ön yüzünde genellikle gösterişli bir başlık takan hükümdar, arka yüzünde ise bir ateş tapınağı veya Nandi ile birlikte Şiva tasviri yer almaktadır.

 Kuşan-Sasani sanatı 
Hint-Sasaniler, Sasani imparatorlarının avcılık veya adalet dağıtımını tasvir eden gümüş eşyalar ve tekstil ürünleri gibi malların ticaretini yapmışlardır.

 Sanatsal etkiler 
küçükresim| Vishnu Nicolo Mührü : Vişnu'ya veya Vāsudeva'ya tapan Kuşan-Sasani veya Kidarit Krallığı prensi, Baktriya yazısıyla. Pakistan'ın Hayber Pahtunhva eyaletinde bulundu. MS 4. yüzyıl. British Museum."a Sasanian prince is represented adoring before the Indian god Vishnu" in 

Sasani sanatının örnekleri Kuşan sanatı üzerinde etkili olmuş ve bu etki Güney Asya'nın kuzeybatısında birkaç yüzyıl boyunca varlığını sürdürmüştür. Çin'deki Kuzey Vey mezarlarında da Kuşan-Sasani sanatına ait olduğu anlaşılan plakalar bulunmuştur; Feng Hetu'nun 504'te bulunan mezarında bulunan bir yaban domuzu avını tasvir eden bir plaka buna örnektir.

 Başlıca Kuşan-Sasani hükümdarları 
Aşağıdaki Kuşan-Sasani hükümdarları olan Kuşanşahlar listelenmiştir:

 I. Erdeşîr Kuşanşah (230–245)
 I. Fîrûz Kuşanşah (245–275)
 I. Hürmüz Kuşanşah (275–300)
 II. Hürmüz Kuşanşah (300–303)
 II. Fîrûz Kuşanşah (303–330)
 Varahran Kuşanşah (330–365)

 Ayrıca bakınız 

 Hint-Part Krallığı

 Kaynakça 
Özel

Genel











 Dış bağlantılar 
 Kuşan-Sasani sikkeleri

Kategori:Kuşan İmparatorluğu
Kategori:Sasani İmparatorluğu
Kategori:Antik Afganistan
Kategori:Antik Pakistan tarihi