Karbon bütçesi

Karbon bütçesi, emisyon azaltma hedeflerinin adil ve etkili bir şekilde belirlenmesine destek olmak amacıyla iklim politikalarında kullanılan bir kavramdır. Bu kavram, "Küresel ısınmayı belli bir olasılıkla belli bir seviyede sınırlandırmayı sağlayacak kümülatif net insan kaynaklı karbondioksit emisyonlarının maksimum miktarını" incelemektedir.IPCC, 2021: Annex VII: Glossary  [Matthews, J.B.R., V. Möller, R. van Diemen, J.S. Fuglestvedt, V. Masson-Delmotte, C. Méndez, S. Semenov, A. Reisinger (eds.)]. In Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change  [Masson-Delmotte, V., P. Zhai, A. Pirani, S.L. Connors, C. Péan, S. Berger, N. Caud, Y. Chen, L. Goldfarb, M.I. Gomis, M. Huang, K. Leitzell, E. Lonnoy, J.B.R. Matthews, T.K. Maycock, T. Waterfield, O. Yelekçi, R. Yu, and B. Zhou (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, NY, USA, pp. 2215–2256,  Karbon bütçesi, sanayi öncesi döneme göre ifade edildiğinde toplam karbon bütçesini; belirli yakın bir tarihten itibaren ifade edildiğinde ise kalan karbon bütçesini tanımlamaktadır.

Küresel ısınmanın belirli bir sıcaklık seviyesinin altında kalmasını sağlayacak karbon bütçesine emisyon bütçesi veya emisyon kotası ya da izin verilebilir emisyon da denmektedir. Emisyon bütçesinin küresel sıcaklık artışını sınırlandırmanın yanı sıra bir diğer hedefi de deniz seviyesinin yükselmesini engellemek de olabilmektedir.

Bilim insanları, karbon bütçesini hesaplamak için katkıda bulunan çeşitli etkenlere ilişkin tahminleri bir araya getirmektedir. Tahminler, mevcut bilimsel kanıtların yanı sıra değer yargılarını veya seçimleri de dikkate almaktadır.Canadell, J.G., P.M.S. Monteiro, M.H. Costa, L. Cotrim da Cunha, P.M. Cox, A.V. Eliseev, S. Henson, M. Ishii, S. Jaccard, C. Koven, A. Lohila, P.K. Patra, S. Piao, J. Rogelj, S. Syampungani, S. Zaehle, and K. Zickfeld, 2021: Chapter 5: Global Carbon and other Biogeochemical Cycles and Feedbacks . In Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change  [Masson-Delmotte, V., P. Zhai, A. Pirani, S.L. Connors, C. Péan, S. Berger, N. Caud, Y. Chen, L. Goldfarb, M.I. Gomis, M. Huang, K. Leitzell, E. Lonnoy, J.B.R. Matthews, T.K. Maycock, T. Waterfield, O. Yelekçi, R. Yu, and B. Zhou (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, NY, USA, pp. 673–816, doi:10.1017/9781009157896.007.

Ayrıca küresel karbon bütçeleri de ülkelerin ulusal emisyon bütçelerine ayrılabilmektedir. Bu durum ülkelerin kendi emisyon hedeflerini belirlemelerine yardımcı olabilmektedir. Emisyon bütçeleri, tehlikeli seviyelerde küresel ısınmaya yol açmadan önce zaman içinde salınabilecek sınırlı miktarda karbondioksit miktarını göstermektedir. Bununla birlikte, küresel sıcaklık değişimi, bu emisyonların hem kaynağından hem de zamanlamasından büyük ölçüde bağımsızdır.

Küresel karbon bütçelerini ulusal düzeye dönüştürmek için, kalan karbon bütçesinin ülkelere nasıl dağıtılacağına dair bir değerlendirme yapılması gerekmektedir. Bu değerlendirme, ülkeler arasındaki eşitlik ve adalet unsurlarının yanı sıra diğer metodolojik tercihleri de dikkate almalıdır. Ülkeler arasında nüfus büyüklüğü, sanayileşme düzeyi, geçmiş emisyonlar ve emisyon azaltma kapasiteleri gibi pek çok farklılık vardır. Bu nedenle bilim insanları, çeşitli eşitlik ilkelerine dayanarak küresel karbon bütçelerini ülkeler arasında adil bir şekilde bölüştürmeye çalışmaktadır.

 Kaynakça 

Kategori:İklim değişikliği