Hi Ro

Hi Ro (☧, İngilizce telaffuzu  ; ayrıca chrismon olarak da bilinirOrta Latince'deki crismon kelimesinden türemiştir ve özellikle Milano Katedrali'ndeki "Aziz Ambrose'un chrismonu" için kullanılır. Crismon  (par les Bénédictins de St. Maur, 1733–1736), in: du Cange, et al., Glossarium mediae et infimae latinitatis, ed. augm., Niort: L. Favre, 1883‑1887, t. 2, col. 621b. "CRISMON, Nota quæ in libro ex voluntate uniuscujusque ad aliquid notandum ponitur. Papias in MS. Bituric. Crismon vel Chrismon proprie est Monogramma Christi sic expressum ☧"; 1 chrismon   (par les Bénédictins de St. Maur, 1733–1736), in: du Cange, et al., Glossarium mediae et infimae latinitatis, ed. augm., Niort : L. Favre, 1883‑1887, t. 2, col. 318c .), Yunanca  ilk iki (büyük) harfi olan hi ve ro'nun (ΧΡ) üst üste getirilmesiyle oluşturulan Hristogram'ın en eski biçimlerinden biridir (rom : Christos) ro'nun dikey çizgisi hi'nin merkezini kesecek şekilde.

Hi Ro sembolü, Roma imparatoru I. Konstantin (MS 306-337) tarafından askeri bir standardın (Vexillum) parçası olarak kullanılmıştır. Konstantin'in sancağına Labarum adı verildi. Staurogram (20x20pik ) ve IX monogramı )22x22pik) Hi Ro'ya benzer erken sembollerdir.

Hristiyanlık öncesi dönemlerde, Hi Ro sembolü ayrıca bir sayfanın kenar boşluğunda özellikle değerli veya ilgili bir pasajı işaretlemek için de kullanılırdı ve chrēston (iyi) olarak kısaltılırdı. III. Ptolemaios'in (MÖ 246-222) bazı sikkeleri Hi Ro ile işaretlenmiştir.

Yunan karakterlerinden oluşmasına rağmen, bu düzenek (veya ayrı parçaları) sıklıkla Latince metinlerde kısaltma olarak kullanılır ve Latince bir isme uygun eklerin eklendiği görülür, örneğin XPo, Christo, "Mesih'e" anlamına gelir, Christus'unFor example as inscribed on the monumental brass of Thomas de Camoys, 1st Baron Camoys (d.1421) in St George's Church, Trotton, Sussex, England datif biçimi veya  Sümerce Latincede "Hıristiyan" anlamına gelen Christicola sözcüğü icumen'dir.


sol|küçükresim|upright=0.91| İmparator I. Konstantin'in oğlu II. Constantius'u, kalkanında Hi Ro tasviri bulunan bir muhafız eşliğinde tasvir eden Missorium (solda, atın arkasında).

 Kökeni ve benimsenmesi 
Kuzey Afrika kökenli Latin tarihçi Lactantius'a göre, İmparator I. Konstantin () tarafından yoksulluktan kurtarılan ve oğlu Crispus'a öğretmenlik yapan Konstantin, askerlerinin kalkanlarına "göksel ilahi bir sembol" () koyması emredildiği bir rüya görmüştü. Lactantius'un aktardığına göre, İmparator Konstantin'in ertesi sabah seçtiği gerçek sembolün tanımı pek açık değildir: Tau-Ro'ya veya bir staurograma çok benzemektedir (31x31pik ), benzer bir Hristiyan sembolüdür. Aynı gün Konstantin'in ordusu Maxentius'un güçleriyle savaştı ve Roma dışında Milvian Köprüsü Muharebesi'ni (312) kazandı.
alt=chi rho on a coin of Crispus c. 326|küçükresim| Kalkanında Hi Ro bulunan, Konstantin'in oğlu Crispus'a ait bu sikke (  ) Lactantius ve Eusebius'un bahsettiği sembolün Hi Ro olduğunu göstermektedir.
sağ|küçükresim| İmparator I. Konstantin'in labarumu, antika bir gümüş madalyondan, çelenkli Hi Ro'yu içeren bir standart.

Eusebios (ö. 339) olayları iki farklı şekilde anlatır. Savaştan kısa bir süre sonra, henüz Konstantinos'la temas kurmamışken, Eusebius yazdığı kilise tarihinde herhangi bir rüya veya vizyondan bahsetmez; ancak Maxentius'un yenilgisini (Tiber'de boğularak öldürülmüştür) İncil'deki firavunun yenilgisiyle karşılaştırır ve Konstantinos'un zaferini ilahi korumaya bağlar.
küçükresim| Üstünde Hi Ro bulunan Labarum .

Eusebius'un, Konstantin'in ölümünden sonra yazdığı Roma İmparatoru anılarında (Konstantinin hayatı üzerine,  ), Milvian Köprüsü Muharebesi'nden çok önce Galya'da mucizevi bir görünümün gerçekleştiği söylenir. Bu son versiyonda, Roma imparatoru, birçok farklı tanrının yardımına başvuran komutanların başına gelen talihsizlikleri düşünmüş ve yaklaşan savaşta Tek Tanrı'dan ilahi yardım istemeye karar vermiştir. Öğle vakti Konstantinos, güneşin]] üzerinde bir ışık haçı gördü. Ekinde Yunanca karakterlerle "Εν τούτῳ Νίκα!" ifadesi vardı. ("Bunda fethedin!").The well known sentence In hoc signo vinces is simply a later Latin translation of Eusebius's Greek wording. Mucizeyi sadece Konstantin değil, bütün ordu gördü. O gece Hz. İsa rüyasında Roma imparatoruna görünerek, gökyüzünde gördüğü işaretin bir kopyasını yapmasını, bunun savaşta kendisini koruyacağını söyledi.

Eusebius, Vita'da Konstantin'in kendisine bu hikâyeyi anlattığını ve hayatının sonlarında "ben onun tanışıklığına ve arkadaşlığına layık görüldüğümde" "yeminlerle doğruladığını" yazmıştır. Eusebius, "Gerçekten de," der, "bu hikayeyi başka biri anlatsaydı, kabul etmek kolay olmazdı."

Eusebius ayrıca, İmparator Konstantin'in Licinius'a karşı daha sonraki savaşlarında kullandığı Hi Ro işaretini içeren askeri standart olan labarumun bir tanımını da bırakmıştır.Eusebius Pamphilius: Church History, Life of Constantine, Oration in Praise of Constantine, Chapter 31.
küçükresim| Milano Katedrali'nin doğu duvarında sergilenen "Aziz Ambrose'un Chrismon'u" (Chrismon Sancti Ambrosii), daire şeklinde bir Hi Ro ile Alfa ve Omega'nın birleşiminden oluşmuştur. Milano'lu Landulf'a (12. yüzyıl) göre, Aziz Ambrosius tarafından katekümenlere Hristiyan inancının gizemlerini tanıtmak için kullanılmıştır (bu nedenle "kahin" veya Aziz Ambrose'un chresmos'u olarak adlandırılmış, Landulf tarafından crismon olarak yazılmıştır, bu nedenle Hi Ro sembolü için daha sonraki Yeni Latince terim).Kenelm Henry Digby, Mores Catholici, Or, Ages of Faith vol. 1 (1844), p. 300.A. L. Millin, Voyage dans le Milanais (1817), p. 51.

 Daha sonraki kullanım 

 Geç Antik Çağ 
İsa'nın çarmıha gerilmesi ile dirilişi arasındaki bağlantının erken bir görsel temsili, Roma'daki Domitilla'nın 4. yüzyıl lahitinde görülmektedir; Hi Ro'nun etrafında bir çelengin kullanılması, Diriliş'in ölüm üzerindeki zaferini sembolize eder.

Konstantin'den sonra Hi Ro, imparatorluğun resmi ambleminin bir parçası haline geldi. Arkeologlar, Hi Ro'nun bazı Geç Roma askerlerinin miğferlerinde arma olarak yer aldığını gösteren kanıtlar ortaya çıkardı. İmparator Konstantin döneminde basılan sikke ve madalyonlarda da Hi Ro yazısı yer alırdı. 350 yılına gelindiğinde Hi Ro, Hristiyan lahit ve fresklerinde kullanılmaya başlandı. Gaspçı Magnentius'un, 353 yılında basılan bazı madeni paraların arka yüzünde, Alfa ve Omega ile çevrili Hi Ro monogramını kullanan ilk kişi olduğu anlaşılıyor. Roma Britanyası'nda, 1963 yılında Dorset'teki Hinton St. Mary'de mozaik bir döşeme ortaya çıkarıldı. Üslup açısından 4. yüzyıla tarihlenmektedir; ortasındaki yuvarlak bölüm, Hi Ro sembolünün önünde bir pallium içinde sakalsız bir erkek başını ve büstünü, yanlarında ise ebedi hayatın sembolü olan narları tasvir etmektedir. Lullingstone'daki bir villanın yerinde fresk olarak yapılmış bir başka Roma-İngiliz Hi Ro bulunmuştur (resimli). Bu sembol aynı zamanda Britanya'daki Geç Roma Hristiyan mühür yüzüklerinde de bulunmuştur.

2020 yılında arkeologlar, İngiltere'nin kuzeyindeki Vindolanda'da, Hi Ro da dahil olmak üzere dini ikonografiyle kaplı 5. yüzyıldan kalma bir kadeh keşfettiler.

 Ada İncili kitapları 
Ada İncili kitaplarında, Matta 1:18'in başlangıcı, Mesih'in soyağacına ilişkin anlatımının sonunda ve Mesih'in Enkarnasyon anını temsil eden hayat anlatımının girişinde, genellikle yoğun bir şekilde süslenmiş bir sayfayla işaretlenirdi; burada ilk kelime olan "Christi"nin harfleri kısaltılır ve Yunancada "XPI" olarak yazılır ve çoğu zaman süslemelerle neredeyse tamamen bastırılırdı.Latince Vulgata'de bu beyit şöyleydi: "Christi autem generatio sic erat cum esset desponsata mater eius Maria Ioseph antequam convenirent inventa est in utero habens de Spiritu Sancto" ("İsa Mesih'in doğumu da şu şekilde oldu: Annesi Meryem, Yusuf'la nişanlıyken, birlikte olmalarından önce, Kutsal Ruh'tan gebe olduğu anlaşıldı.") Harfler birbiri ardına yazılmış olsa da ve "X" ve "P" harfleri monogramda birleştirilmemiş olsa da bunlara Hi Ro sayfaları denir.

Ünlü örnekler Kells Kitabı ve Lindisfarne İncilleri'ndedir. "X", haçın sembolü olan crux decussata olarak kabul ediliyordu; bu fikir Sevillalı İsidor ve diğer kilise babalarının ve Erken Orta Çağ yazarlarının eserlerinde bulunmaktadır. Kells Kitabı'nın 124. sayfasında İsa'nın çarmıha gerilişi anlatısında ikinci bir Hi Ro kısaltması vardır ve bazı el yazmalarında Hi Ro, Matta 1:18'de metnin ortasında değil, Matta'nın başında yer alır. Karolenj Godescalc Evangelistariumu gibi bazı diğer eserlerde, ardışık harflerle "XPS", "Christus"u temsil eden önemli bir yer verilmiştir.

 Unicode'da 
Hi Ro sembolünün iki Unicode kod noktası vardır:
 , çeşitli semboller bloğunda ve
 , Kıptî bloğunda.

 Galeri 

 Kaynakça 
Özel

Genel











 Konuyla ilgili yayınlar 





 Dış bağlantılar 



Kategori:Katolik litürjisi
Kategori:Hristiyan terminolojisi
Kategori:Hristiyanlık sembolleri
Kategori:Yunan alfabesi harfleri
Kategori:Yunanca