Sadık Abdal

Sadık Abdal (d.??? - ö.???) 15. yüzyılda yaşamış bir Alevi-bektaşi ozan ve yazardır. Kendisi o dönem Osmanlı'ya, bugün Yunanistan'a dahil olan Ruşenler köyünde bulunan Kızıl Deli Seyyid Ali Sultan Dergahı'nda Alevi-Bektaşi yoluna girmiştir.H. Dursun Gümüşoğlu, Sadık Abdal Divanı, Dört Kapı Yayınevi, 1. Baskı, İstanbul 2019, s.17

 Doğum ve ölüm yılı 
Ne zaman doğduğu belli değildir, ama yazdıklarına bakarak ne zaman yaşadığını anlayabiliriz. Örneğin divanından anladığımız gibi ona yolu öğreten Kızıl Deli Ali Sultan'dır ve Ali Sultan 1412 yılında kara toprağa kavuşmuştur. Yine divanında Otman Baba, Kaygusuz Abdal ve Abdal Musa gibi Alevi-Bektaşi babalarından sözetmektedir. Divanında adı geçmeyenler örneğin 1457 yılında Kızıl Deli Ali Sultan dergahının ve 1501 yılında Bektaşi dergâhının başına geçen Balım Sultan'dır.Turgut Koca, Bektaşi Alevi Şairleri ve Nefesleri, İstanbul 1990, s.39 Bundan dolayı 1457 yılından önce öldüğü ileri sürülmektedir. Bundan başka Yemini, Akyazılı Sultan, Demir Baba, Hatayi ve Pir Sultan gibi önemli Alevi-Bektaşi önderlerinden de sözedilmemektedir.

 Sadık Abdal ve Bektaşilik 
Bazı çağdaş yazar ve araştırmacılar Bektaşi tarikatının Osmanlı yönetimi tarafından desteklenen Balım Sultan tarafından tarikat haline getirildiğini öne sürse de Sadık Abdal divanı bu görüşe uymamaktadır.H. Dursun Gümüşoğlu, Sadık Abdal Divanı, Dört Kapı Yayınevi, 1. Baskı, İstanbul 2019, s.30 Şiirlerinde Bektaşiliğin çoktan örgütlü bir tarikat halini aldığını ve açık açık tarikat olarak adlandırıldığı görülür. Dursun Gümüşoğlu'nun ifadesiyle Sadık Abdal Divanı, Haci Bektaş'a ait Makalat eserinin ve Haci Bektaş Veli ve Seyyid Ali Sultan velayetnamelerinin şiirsel anlatımlarını içermektedir. Bunda başka divanında Dede, Halifebaba, cemevi, Dedebaba ifadeleri geçmez. Şeyh, pir, efendi, mürşid, mürid, talib, dergah, tekke, asitane gibi ifadeler kullanılır. Ramazan orucu, Muharrem orucu, hac, semah, müsahiplik gibi dini törenlerden sözedilmez. Divanında namaz dua ve niyaz ile bir tutulur ve kaba sofuluk eleştirilir.

 Sadık Abdal'ın dini görüşleri 
Sadık Abdal divanında peygambere ve 12 imam'a övgüler düzüp, mehdi inancını da belli eder. Divanında Muhammed gerçek şefaatçı ve peygamberH. Dursun Gümüşoğlu, Sadık Abdal Divanı, Dört Kapı Yayınevi, 1. Baskı, İstanbul 2019, s.20 ve yol gösterici olarak adlandırılır.H. Dursun Gümüşoğlu, Sadık Abdal Divanı, Dört Kapı Yayınevi, 1. Baskı, İstanbul 2019, s.116 İmam Hüseyin Kerbela şehidi olarak adlandırılırken,H. Dursun Gümüşoğlu, Sadık Abdal Divanı, Dört Kapı Yayınevi, 1. Baskı, İstanbul 2019, s.206 Yezit'e lanet okumayan kişilerin hayvanlardan da aşağı olduğu belirtilir.H. Dursun Gümüşoğlu, Sadık Abdal Divanı, Dört Kapı Yayınevi, 1. Baskı, İstanbul 2019, s.84

Sadık Abdal'a göre tanrıyı akıl ile bulmak ve Kuran'ı mürşidsiz anlamak imkansızdır.H. Dursun Gümüşoğlu, Sadık Abdal Divanı, Dört Kapı Yayınevi, 1. Baskı, İstanbul 2019, s.66Allah, insandan ayrı değildir ve kendisini bulan onu da bulur. Tanrı tektir, eşsizdir, sonsuzdur ve her şey, bütün güç onundur. İnsan ondan başka birisine eğilmemeli ve ondan başka herkesten kurtulmalıdır.H. Dursun Gümüşoğlu, Sadık Abdal Divanı, Dört Kapı Yayınevi, 1. Baskı, İstanbul 2019, s.72 Kader Allah'tandır, kısmet ondandır bundan dolayı razı olmak gerekir.H. Dursun Gümüşoğlu, Sadık Abdal Divanı, Dört Kapı Yayınevi, 1. Baskı, İstanbul 2019, s.180

 Sadık Abdal ve Kızıl Deli Seyyid Ali Sultan 
Sadık Abdal divanında Kızıl Deli Sultan'ı doğru ve gerçek veli olarak yorumlar ve hatta onu İmam Ali'ye benzetir.H. Dursun Gümüşoğlu, Sadık Abdal Divanı, Dört Kapı Yayınevi, 1. Baskı, İstanbul 2019, s.68 Dursun Gümüşoğlu'na göre peygamberden İmam Ali'ye verilen manevi bilgilerin imamlar üzeri Haci Bektaş'a ve Haci Bektaş üzeri Kızıl Deli'ye ulaşmıştır ve Sadık Abdal bundan dolayı onu İmam Ali'ye benzetmektedir. Şiirin devamında meleklerin bile ona (Kızıl Deli'ye) yardımcı olduğunu yazmıştırH. Dursun Gümüşoğlu, Sadık Abdal Divanı, Dört Kapı Yayınevi, 1. Baskı, İstanbul 2019,s.70 Divanının başka bölümünde Rumeli'yi Kızıl Deli Sultan'ın fethettiğini,H. Dursun Gümüşoğlu, Sadık Abdal Divanı, Dört Kapı Yayınevi, 1. Baskı, İstanbul 2019, s.100 küffarı yenip batılı yok ettiğiniH. Dursun Gümüşoğlu, Sadık Abdal Divanı, Dört Kapı Yayınevi, 1. Baskı, İstanbul 2019, s.130 onun Haci Bektaş ile soydaş olduğunu ve bundan dolayı İmam Ali soyundan olduğunuH. Dursun Gümüşoğlu, Sadık Abdal Divanı, Dört Kapı Yayınevi, 1. Baskı, İstanbul 2019, s.102 ve buyruğu üzeri kuru ağaçların yeşerip meyve verdiklerini öne sürmüştür. Başka bir şiirinde Kızıl Deli'nin nefsi kale burçları yıktığını, meleklerin tekkesini koruduğunu ileri sürür.H. Dursun Gümüşoğlu, Sadık Abdal Divanı, Dört Kapı Yayınevi, 1. Baskı, İstanbul 2019, s.146

 Seyyid Ali ve Haci Bektaş 
Sadık Abdal divanında Haci Bektaş Veli'yi alemlerin kutbuH. Dursun Gümüşoğlu, Sadık Abdal Divanı, Dört Kapı Yayınevi, 1. Baskı, İstanbul 2019, s.58 ve büyük ozan olarak adlandırır. Onun yolunda can verenlerin Hakk'ı bulduklarını, ahiretin onların olacağını yazar. Haci Bektaş'ın Allah tarafından gönderildiğini,H. Dursun Gümüşoğlu, Sadık Abdal Divanı, Dört Kapı Yayınevi, 1. Baskı, İstanbul 2019, s.142 onun açıklamaları dışında söz söyleyenlerin yalancı olduğunuH. Dursun Gümüşoğlu, Sadık Abdal Divanı, Dört Kapı Yayınevi, 1. Baskı, İstanbul 2019, s.60 ve Bektaşi tarikatının Nuh gemisine benzeyip, içinde olanların kurtulacağını iddia etmiştir.H. Dursun Gümüşoğlu, Sadık Abdal Divanı, Dört Kapı Yayınevi, 1. Baskı, İstanbul 2019, s.144 Ayrıca Haci Bektaş'ın Makalat adlı eserinden söz edip, kitabı Haci Bektaş'ın kutsal sözleri olarak adlandırır ve bu eserin onlara yettiğini, eseri okuyanın evreni perdesiz gördüğünü söyler.H. Dursun Gümüşoğlu, Sadık Abdal Divanı, Dört Kapı Yayınevi, 1. Baskı, İstanbul 2019, s.64 Kendisine göre Haci Bektaş Rumeli'yi fethetmek için erenler göndermiştir ve bu erenlerden biri Kızıl Deli Sultan'dır. Divanının başka bölümünde Haci Bektaş'ın ona pir ve efendi olduğunu yazar.H. Dursun Gümüşoğlu, Sadık Abdal Divanı, Dört Kapı Yayınevi, 1. Baskı, İstanbul 2019, s.138

 Sadık Abdal ve diğer Alevi-Bektaşi önderleri 
Sadık Abdal bize Kaygusuz Abdal'ın Dilgüşa adlı eserinden bilgi verip, bir insanın mürşidsiz ne Allah'ı ne de Kuran'ı anlayabileceğini, Kaygusuz Abdal'ın Dilgüşa adlı eseri ile insanın tanrının sırlarına erebileceğini yazar. Başka bir şiirinde Kaygusuz Abdal'ın eserini nuh gemisine benzetirH. Dursun Gümüşoğlu, Sadık Abdal Divanı, Dört Kapı Yayınevi, 1. Baskı, İstanbul 2019, s.154 ve Kaygusuz Abdal'ın topal ve kör olan Mısır sultanını iyileştirdiğini iddia eder. Sadık Abdal'a mürşid olan başka bir Alevi önderi de Abdal Musa'dır. Abdal Musa, Sadık Abdal'ın divanında dünya ve ahiretin şahı olarak adlandırılır ve Sadık Abdal onun lütfunu ona karşı esirgemediğini yazar. Sadık Abdal'ın sözettiği başka bir Bektaşi şeyhi de Otman Baba ya da nam-ı diğer Hüsam Şah'tır. Divanında Otman Baba'dan en büyük kutup olarak sözedilir ve sayesinde binlerce insanın olgunluğa kavuştuğunu ona talib olanın gerçeğe ereceğini yazar.H. Dursun Gümüşoğlu, Sadık Abdal Divanı, Dört Kapı Yayınevi, 1. Baskı, İstanbul 2019, s.74

 Eserleri 
•Divan-ı Sadık

 Kaynakça 

Kategori:Alevilik
Kategori:Bektaşilik
Kategori:Türk tarihi
Kategori:Alevi ozanları
Kategori:Ölüm tarihi bilinmeyenler
Kategori:Doğum tarihi bilinmeyenler