İlhan Sami Çomak

İlhan Sami Çomak  (d. 8 Mart 1973, Bingöl Karlıova), şair, yazar.

İstanbul'da öğrenci iken 1994 yılında tutuklandı, yirmi beş yıla varan bir dava süreci ile yargılandı ve 2024'te tahliye oluncaya kadar otuz yıl siyasi tutuklu olarak cezaevinde kaldı. Cezaevi yıllarında Türkçe ve Kürtçe şiirler yazdı; şiir kitapları yayımladı. Şiirleri İngilizce, Rusça, Norveççe, Galce ve Almancaya çevrildi; çeşitli ödüllere değer görüldü.

Yaşamı, 2016'da "Gönderen: İlhan Sami Çomak" adlı belgesele konu oldu. Karınca Yuvasını Dağıtmamak (2021) adlı otobiyografisi İstanbul'da oyun olarak sahnelendi ve Çomak, tiyatro metni yazarı olarak ödüllere değer görüldü.

 Yaşamı 
Kürt ve Alevi bir ailenin çocuğu olarak Karlıova'da doğdu. İlk ve orta öğrenimini Bingöl'de tamamladı. 1992'de İstanbul Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü'ne girdi. 1994 yılında "örgüt üyeliği" suçlaması ile gözaltına alındı. 16 gün emniyette tutuldu ve tutukluluğu sırasında her türlü  işkenceye uğradığını ifade etti. “PKK adına orman yakma” ve “bölücü faaliyette bulunma” gerekçeleriyle mahkemeye çıkarıldı ve tutuklanarak İstanbul Bayrampaşa Cezaevi’ne konuldu. Çomak, gözaltındaki ifadesinde kimi suçları kabul ettiyse de savcılıkta verdiği ifadede, ilk ifadenin baskı ve işkence altında alındığını söyledi. Devlet Güvenlik Mahkemesi, davanın sonunda Çomak’ın idamına hükmetti. Mahkeme sürecindeki hâl ve hareketleri indirim nedeni sayılarak 2000 yılında cezası müebbete çevrildi.

Cezaevinde Türkçe ve Kürtçe şiirler yazmaya başladı. 2004 yılında ilk şiir kitabı Gitmeler Çiçek Kurusu, İlhan Çomak adıyla yayımlandı. 107 sayfalık kitapta yaşadıklarını, düşündüklerini, başından geçenleri şiirleriyle anlattı. 2006'da ikinci şiir kitabı Açık Deniz'i yayımladı. Bir kaza sonucu yitirdiği kardeşinin adını da  adına ekleyerek bu kitabından itibaren "İlhan Sami Çomak" adını kullandı.

Avukatlarının 2007'de AİHM’ne başvurusu haklı bulunarak, adil yargılanmadığına ve yargılanmanın yenilenmesine hükmedildi. Tutuksuz yargılanması için yapılan başvuru talepleri kabul edilmedi. İnsan Hakları Derneği'nin 2011 yılında düzenlediği Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi 2011 yılı Cezaevi Raporu'nda "çeşitli sağlık sorunları nedeni ile tedavileri gerekirken, tedavileri yapılamayan, uygun sağlık merkezlerine sevk edilmeyen veya önerilen tedavinin devamı için uygun koşullar sağlanmayan hastaları" arasında, anemiye bağlı üşüme halsizlik mide ülseri, fıtık ve sindirim sorunları ile yer aldı.

Cezevinde şiir yazmayı sürdürdü; 2011'de Günaydın Yeryüzü,  2014'te Kedilerin Yazdığı İlahi adlı şiir kitaplarını yayımladı. Çomak, AİHM'in yeniden yargılama kararından 6 yıl sonra 2013'te ikinci kez yargılanmaya başlandı. 2 Temmuz 2015, 22 Aralık 2015 ve 12 Nisan 2016'da görülen duruşmalarda karar değişmedi. 22 yıl süren uzun tutukluluğu nedeniyle tahliyesi istendi ancak mahkeme, ‘’delil karartma ve kaçma‘’ şüphesiyle tutukluluğun devamına karar verdi.

Çomak'ın yaşamı, 2016'da “Gönderen: İlhan Sami Çomak” adlı bir belgesele konu oldu. Çiğdem Mazlum ve Sertaç Yıldız’ın yönetmenliğini üstlendiği belgeselde Çomak, 1990’larda çekilmiş bir video kaydı görüntüsü ile yer aldı; yaşadıklarını  izleyiciye mektupları aracılığı ile anlattı. 2019'da Geldim Sana başlıklı dosyasıyla Sennur Sezer Emek-Direniş Şiir Ödülü'ne değer görüldü. Aynı yıl  Hayattayız Nihayet adlı şiir kitabı yayımlandı ve Metin Altıok Şiir Ödülü’ne değer görüldü.  Norveç Yazarlar Birliği tarafından Ahmet Altan ile birlikte 2021 yılı İfade Özgürlüğü Ödülü'ne değer görüldü.

İlhan Sami Çomak, çocukluğunu, tutuklanma öyküsünü, şiirinin arkasında yatanları Karınca Yuvasını Dağıtmamak (2021) adlı otobiyografisinde anlattı. Bu kitaptan yola çıkarak oluşturulan oyun metni, Hayat Seni Çok Seviyorum adıyla Moda Sahne'de oyun olarak sahnelendi. Oyun, 2023 Üstün Akmen Tiyatro Ödülü'nde Yılın En İyi Tiyatro Yazarı Ödülü'ne  ve Tiyatro Eleştirmenleri Birliği tarafından En İyi Tiyatro Metni ödülüne değer görüldü.

Çomak, 2023 Yılında Uluslararası PEN’in dünya çapında bir kampanya ile mercek altına aldığı dört kişiden biri oldu.  Şiirleri İngilizce, Norveççe, Rusça, Almanca ve Galce’ye çevrildi.  Dokuz şiir kitabından seçme şiirlerini Haritadan Taşan (2023) adlı kitapta topladı.

2023 Ağustos'unda, cezaevindeki 29'uncu yılını doldurduğu için denetimli serbestlik hakkından yararlanmak üzere avukatları aracılığıyla başvuru yapıldı ancak kabul edilmedi. Koşullu salıverilme tarihi olan 21 Ağustos 2024’te tahliyesi  İdare ve Gözlem Kurulu tarafından, Çomak’ın ‘iyi hâli’ olmadığı ileri sürülerek ve ‘suça yönelik farkındalığının oluşmadığı’ savunularak üç ay daha ertelendi. 30 yıl 3 ay 6 günün ardından, 26 Kasım 2024'te cezaevinden çıktı.

 Üyelikleri 

 Türkiye Pen Yazarlar Derneği
 Türkiye Yazarlar Sendikası
 Norveç Pen
 Avusturya Pen
 Galler Pen Cymru 
 İrlanda Pen  
 Kürt Pen (PENa Kurd) yaşam boyu onur üyesi

 Kitapları 

 Gitmeler Çiçek Kurusu (Fırat Yayınları, 2004)
 Açık Deniz (Aram Yayınları, 2007)
 Günaydın Yeryüzü (Aram Yayınları, 2011)
 Kedilerin Yazdığı İlahi (Yasakmeyve Yayınları, 2014)
 Bir Sabah Yürüdüm (Yasakmeyve Yayınları, 2017)
 Yağmur Dersleri (Yasakmeyve Yayınları, 2017)
 Dicle'nin Günlüğü (Yasakmeyve Yayınları, 2017)
 Geldim Sana (Manos Kitap, 2019)
 Hayattayız Nihayet (Manos Kitap, 2022)
 Karınca Yuvasını Dağıtmamak (İletişim Yayınları, 2021)
 Çiyayê Girtî (Kürtçe) (Dara Yayınları, 2023)
 Separated From the Sun (Smokestack publishing UK 2024)
 Words That Walk Through Walls –World Poets writing with İlhan Sami Çomak (Palewell Press 2024)

 Ödülleri 
 Geldim Sana dosyasıyla Sennur Sezer Emek-Direniş Şiir ve Öykü Ödülü, 2019
 Hayattayız Nihayet şiir kitabıyla Metin Altıok Ödülü, 2022
 Norveç Kültür Bakanlığı ve Yazarlar Birliği İfade Özgürlüğü Ödülü, 2021.
 Halkevleri Sanat Ödülü, 2022
 2023 Üstün Akmen Tiyatro ÖdülüYılın En İyi Tiyatro Yazarı Ödülü
 Tiyatro Eleştirmenleri Birliği Ödülleri En İyi Tiyatro Metni Ödülü.

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
 Gönderen: İlhan Sami Çomak belgeseli
 İlhan Sami Çomak'ın kapak konusu olduğu Gazete Duvar Kitap eki (Sayı 197)
 Şunu Bana Bir Anlat: İlhan Sami Çomak (Mirgün Abbas ile Söyleşi)
 Karınca Yuvasını Dağıtmamak adlı kitabı hakkında inceleme

Kategori:Türk şairler
Kategori:1973 doğumlular
Kategori:Tutuklular ve hükümlüler
Kategori:Kürt Aleviler
Kategori:Kürt şairler
Kategori:Yaşayan insanlar
Kategori:Karlıova doğumlular