Nissl cisimciği

Nissl Cisimciği (diğer adlarıyla Nissl Granülü, Nissl Taneciği, Nissl Maddesi, Tigroid Madde), nöronları içindeki granüllü endoplazmik retikulum ve polizomların kümelenmesi ile oluşan ayrık taneli yapılardır. Bu yapı ismini Nissl metodunu, bir boya tekniği, da icat eden Alman nöropatolog Franz Nissl'den alır. Granüllü ER kümeleri, nöron haricindeki bazı hücrelerde de bulunur ki bunlara ergasroplazm, bazofilik cisim veya kromatofilik madde adı verilir. Çok miktarda granüllü ER olduğundan genellikle varlıkları bol miktar protein üretimi ile ilişkilendirilen bu yapılar Nissl cisimciklerine kıyasla bazı farklılıkla sahiptir.

 Boyama 
"Nissl Boyaları", DNA ve RNA gibi negatif yüklü molekülleri selektif boyayan çeşitli boyaları kastetmektedir. Ribozomal RNA itibarıyla zengin bir yapı olduğundan oldukça bazofiliktir ("Baz/alkali-seven"). Cisimcikteki yoğun ribozom mevcudiyeti, yapının Nissl boyaları ile yoğun kolorasyonuna sebep olur ve bu sayede ışık mikroskobu altında rahatça gözlemlenebilir.

 Ebat ve dağılımı 
Nissl cisimciği nöronların soma ve dendrit kısımlarında bulunurken akson ve akson tepeciklerinde() bulunmamaktadır. Muhtelif şekil, ebat ve intraselüler lokasyonda bulunabilirler. Beyin sapı ve omurilikteki motor nöronlarda en bariz ve büyük şekilde ve toplu halde bulunur. Diğer nöronlarda daha küçük ve bazılarında az miktarda Granüllü ER'ye sahip(mesela beyincik korteksinin granül nöronlarında) olabilirler. Eskiden nissl boyaları ile boyanmasına göre nöronlar tasnif ediliyordu. Muhtelif sebeplerden dolayı artık bu usul artık uygulanmasa da belirli nöronlara has belirli nissl cisimciği tipleri mevcuttur.

 Fonksiyon 
Nissl Cisimciğinin fonksiyonu Granüllü ER ile esasında aynı olduğu düşünülmektedir, protein sentezi ve segregasyonu. Glandular hücrelerin ergastoplazması gibi bu yapılar da nöronal sitoplazmanın ana protein sentezleyicisidir. Cisimciklerin ültrastrüktürü asıl olarak intraselüler proteinlerin sentezinde görevli olduğunu göstermektedir.

 Patoloji 
Nissl cisimcikleri çeşitli patolojik kondisyonlarda değişiklikler gösterir. Mesela aksonotmezis halinde çoğu çözülür ve büyük ölçüde kaybolur(kromatolizis()). Eğer nöron kendini başarılı bir şekilde tamir edebilirse nissl cisimcikleri tedricen hücre içindeki karakteristik yerlerinde yeniden oluşmaya başlar.

 Dipnotlar 

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 

 Nissl boyası ile alakalı Wikimedia Commons'daki içerikler
 ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi Medical Subject Headings (MeSH)'de Nissl+Bodies
 Histoloji resim: 04103loa - Boston Üniversitesindeki Histoloji Eğitim Sistemi - "Nervous Tissue and Neuromuscular Junction: spinal cord, cell bodies of anterior horn cells"