Lyman-alfa lekesi

küçükresim|Dev bir Lyman-alfa lekesi LAB-1 (solda) ve nispeten yakından bakıldığında nasıl görünebileceğine dair sanatsal bir tasvir (sağda).

Astronomide Lyman-alfa lekesi (, kısaltılmışı LAB), Lyman-alfa emisyon çizgisinde ışıma yapan büyük bir gaz yoğunlaşmasıdır. LAB'lar, Evren'de bilinen en büyük bireysel nesnelerden bazılarıdır. Bu gaz yapılarının bazıları 400.000 ışık yılından daha geniş bir alana yayılmıştır. Lyman-alfa emisyon çizgisinin ultraviyole doğası nedeniyle, şimdiye kadar sadece yüksek kırmızıya kayma gösteren bölgelerde bulunmuşlardır. Dünya atmosferi UV fotonlarını filtrelemede çok etkili olduğundan, Lyman-alfa fotonlarının atmosferden geçebilmesi için kırmızıya kaymış olması gerekir.

En ünlü Lyman-alfa lekeleri 2000 yılında Steidel ve arkadaşları tarafından keşfedilmiştir. Japonya Ulusal Astronomik Gözlemevi'nin Subaru Teleskobu'nu kullanan Matsuda ve arkadaşları LAB araştırmasını genişleterek, Steidel ve arkadaşlarının ilk gözlem alanında 30'dan fazla yeni LAB keşfetti, fakat bunların hepsi ilk bulunanlardan daha küçüktü. Bu LAB'lar 200 milyon ışık yılını aşan bir yapı oluşturur. LAB'ların yüksek kırmızıya kaymış evrendeki gökada yoğunluklarını izleyip izlemediği (örneğin, geniş Lyman-alfa halelerine sahip yüksek kırmızıya kaymış radyo gökadaları gibi) veya hangi mekanizmanın Lyman-alfa emisyon çizgisini ürettiği ve LAB'ların çevredeki gökadalarla nasıl bir bağlantısı olduğu halen bilinmemektedir. Lyman-alfa lekeleri, gökadaların nasıl oluştuğunu belirlemeye yönelik değerli ipuçları barındırıyor olabilir.

En büyük kütleli Lyman-alfa lekeleri Steidel ve arkadaşları (2000), Francis ve arkadaşları (2001), Matsuda ve arkadaşları (2004), Dey ve arkadaşları (2005), Nilsson ve arkadaşları (2006) ve Smith & Jarvis ve arkadaşları (2007) tarafından keşfedilmiştir.

 Örnekler 
küçükresim|Kova takımyıldızındaki LAB-1 Lyman-alfa lekesinin, VLT'deki FORS cihazıyla elde edilmiş iki farklı görüntüsünden oluşturulan bileşik görüntüsü.

 Himiko
 LAB-1
 EQ J221734.0+001701, SSA22 Önkümesi
TON 618, bir Lyman-alfa lekesine enerji sağlayan hiper-parlak bir kuasar; aynı zamanda bilinen en büyük kütleli kara deliklerden birine sahiptir.

 Ayrıca bakınız 
 Gökada iplikçiği
 Lyman-alfa ormanı
 Lyman-alfa yayıcısı
 Lyman kesiği gökadası

 Kaynakça 


Kategori:Astronomik tayf ölçümü
Kategori:Galaksilerarası ortam
Kategori:Evrenin geniş ölçekli yapısı