III. Fîrûz

III. Fîrûz ( Pērōz; ), Sasani İran'ının son kralı olan III. Yezdicerd'in oğluydu. Efsaneye göre, Merv valisinin kışkırtmasıyla bir değirmenci tarafından öldürülen babasının ölümünden sonra Tang Hanedanlığı'nın kontrolü altındaki topraklara çekilmiştir. Tang generali ve Tang Hanedanlığı'nın egemenliği altında kurulan Sasani sarayının sürgündeki uzantısı olan Pers Bölge Komutanlığı'nın (波斯都督府) başkanı olarak görev yapmıştır. III. Fîrûz hakkında bilinenlerin çoğu Tang'ın Eski Kitabı ve Yeni Kitabı'nda kayıtlıdır.

 Hayatı 
Prens Fîrûz 636 yılında doğmuştur. Babası Kral III. Yezdicerd'in saltanatı sırasında çok gençti ve Sasanilerin imparatorluk gücünü hiçbir zaman kullanmamıştır. Müslümanların İran'ı fethinden sonra Fîrûz ve imparatorluk ailesinin büyük bir kısmı, günümüzde Tacikistan olarak bilinen Pamir Dağları'nı aşarak Sasaniler'e daha fazla destek veren Tang Çin'ine kaçmışlardır.

Tang Eski Kitabı'na göre Fîrûz, 661 yılında Tang Çin'inden Araplara karşı askeri yardım istemiştir. Tang sarayı, Peroz'un başkomutan olduğu (都督Dudu) şu anda Zaranj / Zābol (疾陵城Jilingcheng) (Günümzde Afganistan ve İran sınırında) olan yerde Pers Bölge Komutanlığını (波斯都督府) kurdu. 14 Şubat 662'de Tang hanedanı tarafından "Pers Kralı" (波斯王) unvanıyla anıldı. 670 ile 674 yılları arasında Peroz, Tang sarayına bizzat geldi ve kendisine Yòuwǔwèi Jīangjūn (右武衛將軍, "Sağ [Yan] Muhafızların Savaş Generali") unvanı verildi. Tang İmparatoru Gaozong Arap istilasından kaçan Sasani mültecilerin Çin'e yerleşmelerine izin verdi.

678 yılında Tang sarayının personel bakan yardımcısı, Hedong Komutanlığı'ndan bir soylu olan Pei Xingjian'a Fîrûz'u İran'a geri götürmesi emredildi. Pei Xingjian, geri dönmeden önce Suyab'a (günümüzde Tokmok, Kırgızistan yakınları) kadar gidebildi; Fîrûz ise binlerce takipçisiyle birlikte Tokhara'da (吐火羅; muhtemelen Baktra veya Tokharistan ) 20 yıldan fazla zaman geçirmek zorunda kaldı. 708 yılında Fîrûz tekrar Tang sarayına geldi ve kendisine Zuoweiwei Jiangjun (Sol [Kanat] Muhafızlarının Korku Veren Generali) unvanı verildi.

Ancak Pei Xingjian'ın biyografisine göre, Pei, Pers İmparatorluğu'nun siyasi durumunu İmparator Gaozong'a anlatırken Fîrûz'un 678 yılından önce öldüğünü belirtmiştir. Pei Xingjian'a göre, refakat edilen Pers prensi Peroz'un oğlu Narsieh'ti.

 Ölümü 
küçükresim| İran Büyükelçisi (波斯國), Tang Hanedanı'nın sarayını ziyaret ediyor. Kralların Toplantısı (王会图), MS 650 civarı
Tang'ın Yeni Kitabı'na göre Fîrûz, Youwuwei Jiangjun unvanını aldıktan sonra ölmüştür. Tam bu sırada Tang sarayında rehin tutulan Fîrûz'un oğlu Narseh, 679 yılında (678 değil) Pei Xingjian tarafından batıya, Pers'e götürüldü. Tang'ın Eski Kitabı'nda olduğu gibi Pei, Suiye'ye kadar ulaştı ve Narseh (Fîrûz değil) daha sonra 20 yılını Tokhara'da geçirdi. Sonunda Zuoweiwei Jiangjun unvanını alan Fîrûz değil, yine Narseh oldu.

Fîrûz'un ve bir diğer Pers'in ("Nanmei") heykeli Qianling Mezarlığı'na dikilmiştir.

 Soyundan gelenler 
Narseh, Tang imparatorluk soyadı olan Li'yi benimsemiştir.

Fîrûz'un bir oğlunun, 703-704 yıllarında Arap muhalif Musa bin Abdullah bin Kâzim el-Sülemi önderliğindeki Emevi karşıtı ayaklanma sırasında Tokharistan'da bulunduğu belgelenmiştir.

Fîrûz'un oğlu Hüsrev, Arap tarihçilerince Türgişlerin Mâverâünnehir'deki Araplara karşı yürüttükleri savaşlara eşlik eden kişi olarak anılır. 729'daki Kamarca Kuşatması sırasında Arap garnizonunun teslim olmasını sağlamaya çalışmış ancak teklifi küçümsemeyle reddedilmiştir.

 Kaynakça 
Özel

Genel






Kategori:679'da ölenler
Kategori:636 doğumlular
Kategori:7. yüzyılda İranlılar
Kategori:Tang Hanedanı generalleri