Miltefosin

Miltefosin, leishmaniasis ve diğer bazı parazitik enfeksiyonların tedavisinde kullanılan bir oral ilaçtır. İlk olarak kanser tedavisi için geliştirilen miltefosin, daha sonra Leishmania türü protozoaların neden olduğu enfeksiyonların tedavisinde etkili olduğu keşfedilmiş ve bu amaçla kullanılmaya başlanmıştır.  (kala-azar) ve kutanöz leishmaniasis gibi hastalıkların tedavisinde yaygın olarak tercih edilen bir tedavi seçeneğidir.

 Tıbbi Kullanım 
Miltefosin, Leishmania türü protozoalar tarafından neden olunan enfeksiyonlar için onaylanmış bir tedavi seçeneğidir. Başlıca kullanım alanları şunlardır:

 Viseral leishmaniasis (Kala-azar): İç organları etkileyen bu ciddi hastalık, tedavi edilmezse ölümcül olabilir.
 Kutanöz leishmaniasis: Deri lezyonlarına neden olan bu form daha yaygın olup, miltefosin genellikle ciltteki lezyonların tedavisinde kullanılır.
 Mukokutanöz leishmaniasis: Bu formda, mukozal dokular (özellikle burun, ağız ve boğaz) etkilenir.

 Etkililik ve Mekanizma 
Miltefosin, Leishmania parazitinin hücre zarını bozan ve fosfolipid metabolizmasını engelleyen bir mekanizma ile etki eder. Bu etki, parazitin hücresel yapılarının bozulmasına ve sonunda ölmesine yol açar. Miltefosin, oral bir tedavi seçeneği olması nedeniyle, leishmaniasis tedavisinde intravenöz tedavi gereksinimlerini ortadan kaldırır ve hastalar için daha uygun bir seçenek sunar.

 Yan Etkiler 
Miltefosin tedavisi sırasında bazı yan etkiler ortaya çıkabilir. Bunlar genellikle hafif ila orta derecededir, ancak bazı durumlarda ciddi olabilir:

 Yaygın yan etkiler: Mide bulantısı, kusma, ishal, iştah kaybı, baş ağrısı, baş dönmesi.
 Karaciğer etkileri: Karaciğer enzimlerinde artış görülebilir.
 Teratojenik etkiler: Miltefosin, gebelikte kullanıldığında doğum kusurlarına yol açabilir, bu yüzden gebelerde kesinlikle kullanılmamalıdır.
 Nöropsikiyatrik etkiler: Nadir olarak baş dönmesi, kafa karışıklığı ve diğer psikiyatrik belirtiler görülebilir.

 Kullanım Yöntemi ve Dozaj 
Miltefosin, oral yolla alınan bir ilaçtır. Tablet formunda mevcut olup, genellikle 28 gün süresince günlük olarak alınır. Tedavi süresi ve dozaj, enfeksiyonun türüne ve şiddetine göre değişiklik gösterebilir.

Dozaj: Genellikle, tedavi 2-4 hafta arasında sürer. Viseral leishmaniasis için günlük doz 100 mg olarak başlanabilir ve bu doz, tedavi süresi boyunca hastanın durumuna göre düzenlenebilir.

 Erişilebilirlik 
Miltefosin, Impavido markasıyla ticari olarak satılmaktadır. Leishmaniasis'in yaygın olduğu bölgelerde, özellikle Endonezya, Hindistan, Doğu Afrika ve Güney Amerika gibi yerlerde bulunabilir.

 Direnç ve Kombinasyon Tedavisi 
Bazı bölgelerde, miltefosine karşı direnç gelişimi bildirilmiştir. Bu, ilacın etkinliğini sınırlayabilir ve tedavi başarısını etkileyebilir. Bu nedenle, miltefosin bazen diğer anti-leishmanial ilaçlarla kombine edilerek kullanılabilir. Liposomal amfoterisin B gibi ilaçlar, dirençli vakalarda alternatif tedavi seçenekleri sunar.

 Tarihçe ve Gelişim 
Miltefosin, ilk olarak kanser tedavisi amacıyla geliştirilmiştir. Ancak, Leishmania parazitlerine karşı etkili olduğu 1980'lerde keşfedildi. 2000'li yılların başında, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından viseral leishmaniasis tedavisi için onaylanmış ve kullanımı yaygınlaşmıştır. Miltefosin, şu anda leishmaniasis tedavisinde yaygın olarak kullanılan birkaç oral ilaçtan biridir.

 Tıbbi Uyarılar ve Önlemler 

 Gebelik ve Emzirme: Miltefosin, gebelikte kesinlikle kullanılmamalıdır. Emziren anneler de tedavi sırasında ilacı kullanmamalıdır.
 Karaciğer ve Böbrek Sorunları: Karaciğer veya böbrek fonksiyonları bozuk hastalar dikkatle izlenmelidir. Bu hastalar için doz ayarlamaları gerekebilir.World Health Organization (WHO) Essential Medicines List.

Miltefosine: Pharmacology, Clinical Use, and Resistance – Journal of Parasitology Research, 2020.

Leishmaniasis Treatment and Management – CDC, 2023.

 Kaynakça 

Kategori:Antifungal ilaçlar
Kategori:Antineoplastik ilaçlar
Kategori:Antiprotozoal ilaçlar
Kategori:Antiviraller
Kategori:Alman icatları
Kategori:Dünya Sağlık Örgütü temel ilaçları
Kategori:Embriyotoksik maddeler