İmtiyazlı ortaklık

İmtiyazlı ortaklık, Avrupa Birliği ile AB üyesi olmayan bir ülke arasında - genellikle AB üyeliği olmaksızın - ortak hedefleri ilerletmek için artan işbirliği için kullanılan genel bir terimdir.

 Tarihçe 
Bu terim ilk olarak Türkiye'nin AB üyeliğine alternatif olarak Kasım 2002'de Die Zeit gazetesinde Heinrich August Winkler tarafından ortaya atıldı ve daha sonra 2004 yılında resmen önerildi. 2003 yılında Rusya ile önerilen bir ilişkiyi tanımlamak için kullanılan bu terim 2004 yılında İsrail ile önerilen bir ilişki için de kullanılmıştı.

O zamandan beri bu terim Arnavutluk, Bosna-Hersek, Hırvatistan, Kuzey Makedonya, Sırbistan, Karadağ ve Kosova'nın AB üyelik alternatifleri için kullanılmaktadır. İlk kez Mart 2003 tarihli Komisyon Tebliğinde önerilen Avrupa Komşuluk Politikası için 2004 yılında düşünülen ülkelerle ilişkileri tanımlamak için geriye dönük olarak kullanılmış ve ayrıca AB'nin Tunus"EU-Tunisia: privileged partnership in November, Barroso says: Fule and Bettaieb sign financial aid plans for health, justice" 02 OCTOBER, 19:13, ANSAMed, see here "Tunisia to become Privileged Partner to European Union", Hend Hassassi, 29 October 2012, see here "Tunisia’s Privileged Partnership With the European Union", Nadya B’Chir. Translated from Business News (Tunisia), November 2012 see here  ve Rusya ile ikili ilişkileri için de kullanılmıştır.

Terim, Fas'ın Avrupa Ekonomik Topluluğu ile olan ilişkisini tanımlamak için kullanıldığı 1957 yılına kadar uzanmaktadır."Neighborhood and Enlargement Policy: Comparing the Democratization Impact of the European Union in Morocco and Turkey", Martina Warning, WP 4/2006, CIRES (Italian Research Centre for European Studies), see here 

 Ülkeler 

 Arnavutluk 
Bu terim, Arnavutluk için AB üyeliğine önerilen bir alternatif için kullanılmıştır.

 Cezayir 
Bu terim, 2004 yılında Cezayir de dahil olmak üzere Avrupa Komşuluk Politikası için düşünülen ülkelerle önerilen ilişki için kullanılmıştır.

 Ermenistan 
Bu terim, 2004 yılında Ermenistan da dahil olmak üzere Avrupa Komşuluk Politikası için düşünülen ülkelerle önerilen ilişki için kullanılmıştır.

 Azerbaycan 
Bu terim, 2004 yılında Azerbaycan da dahil olmak üzere Avrupa Komşuluk Politikası için düşünülen ülkelerle önerilen ilişki için kullanılmıştır.

 Belarus 
Bu terim, 2004 yılında Belarus da dahil olmak üzere Avrupa Komşuluk Politikası için düşünülen ülkelerle önerilen ilişki için kullanılmıştır.

 Bosna-Hersek 
Bu terim Bosna Hersek için önerilen AB üyeliği alternatifi için kullanılmıştır.

 Hırvatistan 
Bu terim Hırvatistan için önerilen AB üyeliği alternatifi için kullanıldı. Bu seçenek tam üyelik lehine iptal edildi. Hırvatistan Temmuz 2013'te birliğe katıldı.

 Mısır 
Bu terim, 2004 yılında Mısır da dahil olmak üzere Avrupa Komşuluk Politikası için düşünülen ülkelerle önerilen ilişki için kullanılmıştır.

 Kuzey Makedonya 
Bu terim Kuzey Makedonya için önerilen AB üyeliği alternatifi için kullanılmıştır.

 Gürcistan 
Bu terim, 2004 yılında Gürcistan da dahil olmak üzere Avrupa Komşuluk Politikası için düşünülen ülkelerle önerilen ilişki için kullanılmıştır.

 İsrail 
Bu terim, İsrail için "kurumlara katılmadan AB üyeliğinin tüm faydalarını sunan ayrıcalıklı bir ortaklık" için konuşan İspanya Dışişleri Bakanı Miguel Ángel Moratinos tarafından kullanıldı. Bu terim aynı zamanda 2004 yılında Avrupa Komşuluk Politikası için düşünülen ve aralarında İsrail'in de bulunduğu ülkelerle önerilen ilişki için de kullanıldı.

 Ürdün 
Bu terim, 2004 yılında Ürdün de dahil olmak üzere Avrupa Komşuluk Politikası için düşünülen ülkelerle önerilen ilişki için kullanılmıştır.

 Kosova 
Bu terim, Kosova için AB üyeliğine önerilen bir alternatif için kullanılmıştır.

 Lübnan 
Bu terim, 2004 yılında Lübnan da dahil olmak üzere Avrupa Komşuluk Politikası için düşünülen ülkelerle önerilen ilişki için kullanılmıştır.

 Libya 
Bu terim, 2004 yılında Libya da dahil olmak üzere Avrupa Komşuluk Politikası için düşünülen ülkelerle önerilen ilişki için kullanılmıştır.

 Moldova 
Bu terim, 2004 yılında Moldova da dahil olmak üzere Avrupa Komşuluk Politikası için düşünülen ülkelerle önerilen ilişki için kullanılmıştır.

 Fas 
Bu terim, 2004 yılında Fas da dahil olmak üzere Avrupa Komşuluk Politikası için düşünülen ülkelerle önerilen ilişki için kullanılmıştır.

 Filistin 
Bu terim, 2004 yılında Filistin Yönetimi de dahil olmak üzere Avrupa Komşuluk Politikası için düşünülen ülkelerle önerilen ilişki için kullanılmıştır.

 Rusya 
Fransa Cumhurbaşkanı Jacques Chirac bu terimi 2003 yılında Rusya-AB zirvesinde önerilen Rusya-AB ilişkisi için kullanmıştır.

 Sırbistan-Karadağ 
Bu terim Sırbistan-Karadağ için AB üyeliğine önerilen bir alternatif için kullanılmıştır.

 Suriye 
Bu terim, 2004 yılında Suriye de dahil olmak üzere Avrupa Komşuluk Politikası için düşünülen ülkelerle önerilen ilişki için kullanılmıştır.

 Tunus 
Bu terim, 2004 yılında Tunus da dahil olmak üzere Avrupa Komşuluk Politikası için düşünülen ülkelerle önerilen ilişki için kullanılmıştır.

 Türkiye 
İmtiyazlı ortaklık, Şubat 2004'te Angela Merkel tarafından Türkiye ile Avrupa Birliği arasında tam üyeliğe varmayan gelecekteki bir ilişkiyi tanımlamak için kullanılan bir terimdi. Bu öneri CDU/CSU üyeleri tarafından ileri sürülmüştü.

 Ukrayna 
Bu terim, 2004 yılında Ukrayna da dahil olmak üzere Avrupa Komşuluk Politikası için düşünülen ülkelerle önerilen ilişki için kullanılmıştır.

 Birleşik Krallık 
Bu terim Jacques Delors tarafından AB'den çıkması halinde Avrupa Birliği ile Birleşik Krallık arasında kurulması önerilen ilişki için kullanılmıştır.

 Ayrıca bakınız 
 Doğu Ortaklığı
 Avrupa Birliği'nin genişlemesi
 Avrupa bütünleşmesi
 Avrupa Birliği Ortaklık Anlaşması
 Avrupa Birliği'nin gelecekteki genişlemesi

 Kaynakça 

Kategori:Avrupa Birliği'nin dış ilişkileri