Kuzey Kore başbakanı

Kuzey Kore başbakanı ya da resmî olarak Kore Demokratik Halk Cumhuriyeti kabinesinin başbakanı, Kuzey Kore hükûmetinin başkanı ve Kuzey Kore kabinesinin lideridir.

Başbakan, resmî olarak Yüksek Halk Meclisi (YHK) tarafından atanır ve aynı meclis, başbakanın adaylığı üzerine diğer kabine üyelerini de atar. Başbakan, kabineyi düzenler ve yönetir ve Kuzey Kore hükûmetini anayasal olarak temsil eder. Görevdeki başbakan, 29 Aralık 2024'ten bu yana Pak Thae-song'dur.

 Tarihçe 
Başlangıçta, 1948 KDHC Anayasası'na göre, başbakanlık Kuzey Kore'deki en yüksek devlet makamıydı. Kim Il Sung, 1972'ye kadar 24 yıl boyunca bu görevi bizzat yürüttü. Bu yıllarda devlet başkanlığının törensel rolü ise Yüksek Halk Meclisi Daimi Komitesi Başkanlığı'ndaydı.

1972 Anayasası, başbakanlığın yerini alarak en üst düzey devlet makamı olarak  cumhurbaşkanlığı makamını oluşturdu. Yürütme başkanlığı Kim'in düşüncesiyle oluşturulmuştu ve anayasanın yayımlanmasından kısa bir süre sonra bu göreve geçti. Başbakan artık İdarî Konsey'in başkanıydı, ancak eski kabinenin yetkilerinin çoğu, cumhurbaşkanının başkanlığındaki en yüksek yönetim kurulu olan Merkez Halk Komitesi'ne geçti. Kim Il Sung'dan sonraki ilk başbakan, uzun zamandır müttefiki olan Kim Il oldu. Bu görev daha sonra resmen İdare Konseyi Başbakanı (정무원 총리 jungmuwon chongni )olarak adlandırılacaktı.

Kim Il Sung ölümünün ardından oğlu Kim Jong Il'in yeni bir devlet yapılanması planlaması nedeniyle başkanlık görevi boş kaldı (resmî olarak Kim Il Sung da Ebedi Başkan ilan edildi). 1998'de yapılan anayasa değişikliğiyle Merkez Halk Komitesi ve İdare Konseyi kaldırılarak kabine yeniden oluşturuldu.

 Fonksiyonlar 
Başbakan, aynı zamanda başbakanı geri çağırma hakkına sahip olan Yüksek Halk Meclisi (YHK) tarafından resmî olarak seçilir. Başbakan ayrıca, başbakan yardımcıları, kabine başkanı, çeşitli bakanlar ve diğer kabine üyeleri de dâhil olmak üzere diğer kabine üyeleri için de adayları gösterir ve bu kişiler YHK tarafından atanır. Yeni atanan bir başbakan, diğer kabine üyeleri adına YHK'da bağlılık yemini eder.

Başbakan, kabineyi düzenler ve denetler ve Kuzey Kore hükûmetini temsil eder. Başbakan ayrıca kabinenin genel kurul toplantılarına ve daimî komite toplantılarına da katılır. Kabine, Kore İşçi Partisi Merkez Komitesi tarafından kararlaştırılan politikaları uygulamaktan sorumludur ve ofisin fiilen kendi başına bir politika yapma yetkisi yoktur.

Başbakan, Kuzey Kore'nin yürütme organını denetleyen üçlü yönetimin bir parçası olup, Yüksek Halk Meclisi Daimi Komitesi Başkanı ve Devlet İşleri Komisyonu Başkanı (DİK) ile birlikte görev yapmaktadır. Anayasaya göre, DİK Başkanı, YHK Daimî Komitesi başkanı ve başbakan, çoğu başkanlık sisteminde başkanın yetkilerinin üçte birine eşit yetkilere sahiptir. YHK Daimî Komitesi başkanı dış ilişkileri yürütür, başbakan iç meseleleri ele alır ve hükûmete başkanlık eder ve DİK başkanı (2016 öncesinde Ulusal Savunma Komisyonu (USK) başkanı olarak bilinirdi) ise silahlı kuvvetlere komuta eder. Ancak DİK başkanı anayasal olarak "eyaletteki en yüksek görev" ve ülkenin en yüksek lideri olarak tanımlanıyor.

Başbakan, yürütme üçlüsünün en alt sırasında yer alıyor. Buradaki önemli detay, Kim Jong Il'in 1993'ten 2011'e kadar kesintisiz olarak USK başkanı olması ve Kim Yong-nam'ın 1998'den 2019'a kadar YHK presidyumunun başkanı olması, Kim Il Sung'un ölümünden bu yana altı başbakan değişmesidir. Görevdeki başbakan Pak Thae-song ikinci sıraya yerleşirken, YHK Daimî Komitesi başkanı Choe Ryong-hae şu anda üçüncü sırada yer alıyor.

 Görevde bulunanların listesi 

 Zaman çizelgesi 

 Kaynakça 

Kategori:Kuzey Kore başbakanları