Kiralite (kimya)

Kiralite veya Şiralite, kimyada molekül veya iyonların birbirinin ayna görüntüsü olması ve rotasyon, trasitasyon veya konformasyonel değişimlerle çakışamaması özelliğidir. Bu geometrik özelliğe sahip olanlar kiral veya şiral olarak adlandırılır.Organic Chemistry (4th Edition) Paula Y. Bruice. Pearson Educational Books. Organic Chemistry (3rd Edition) Marye Anne Fox, James K. Whitesell Jones & Bartlett Publishers (2004)  Bu terim, Grekçe el manasına gelen χείρ (kheir) kelimesinin latinize edilmiş halinden dilimize gelmiştir. İlk kez 1894 yılında Lord Kelvin tarafından kullanılmıştır.

Kiral bir molekül veya iyon, birbirinin ayna görüntüsü olan iki stereoizomer şeklinde bulunur ve bu izomerlere enantiyomerler denir. Genellikle mutlak konfigürasyonlarına dayanarak "sağ elli" veya "sol elli" olarak sınıflandırılırlar. İki enantiyomer diğer kiral bileşiklerle reaksiyona girmediği sürece aynı kimyasal özelliklere sahiptir. Ayrıca, genellikle zıt optik aktiviteler sergilemeleri dışında aynı fiziksel özelliklere sahiptirler. Eşit oranlarda iki enantiyomerin homojen bir karışımına rasemik denir ve saf enantiyomerlerden kimyasal ve fiziksel olarak farklılık gösterebilir.

Kiralite, stereokimya ve biyokimya açısından önemli bir kavramdır. Karbonhidratlar (şekerler, nişasta ve selüloz), proteinlerin yapı taşları olan amino asitlerin (bir tanesi hariç) tamamı ve nükleik asitler dahil biyoloji ile ilişkili maddelerin çoğu kiraldır. Doğal oluşumlu trigliseritler de genellikle kiraldir. Canlı organizmalarda genellikle kiral bir bileşiğin sadece bir enantiyomeri bulunur. Bu nedenle kiral bir bileşiği tüketen organizmalar genellikle sadece bir enantiyomerini metabolize edebilir. Aynı sebeple kiral bir ilacın iki enantiyomeri genellikle çok farklı etkinliklere ve etkilere sahiptir.
küçükresim|L-alanin ve D-alanin, nötr pH seviyesinde zwitteriyoniktir.

 Dipnotlar 

 Ayrıca bakınız 

 Kiralite (elektromanyetizma)()
 Kiralite (matematik)()
 Kiralite (fizik)
 Enantiopure ilaç()
 Enantiyoselektif sentez
 Oryantasyon (vektörel)()
 Pfeiffer etkisi()
 Stereoizomeri
 Supramoleküler kiralite()

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 

21. Uluslararası Şiralite Sempozyumu
Stereoizomerizm - optik izomerizm
Amino asit konfigürasyonları için IUPAC nomenklatür
Michigan State University'nin R/S nomenklatürünü izahı
Kiralite ve Koku idrağı, leffingwell.com
Kiralite ve Biyoaktivite I.: Pharmacology

Kategori:Biyokimya
Kategori:Farmakoloji