Başak Yıldız Akıntısı

Başak Yıldız Akıntısı veya Başak Aşırı Yoğunluğu (İngilizce: Virgo Stellar Stream veya Virgo Overdensity), 2005 yılında keşfedilen ve Başak takımyıldızında bulunan bir yıldız akıntısı için önerilen isimdir. Akıntının, Samanyolu ile birleşme sürecinde olan bir cüce küremsi gökadanın kalıntıları olduğu düşünülmektedir. Gece gökyüzünde kapladığı alan bakımından Dünya'dan görülebilen en büyük gökadadır.

Akıntı, Sloan Dijital Gökyüzü Araştırması'ndan elde edilen fotometrik veriler kullanılarak keşfedilmiştir. Bu veriler, belirli karakteristik yıldız türlerinin renkleri ve parlaklıkları yardımıyla mesafelerini tahmin eden "fotometrik paralaks" adı verilen bir yöntemle Samanyolu'nun üç boyutlu bir haritasını oluşturmak için kullanılmıştır. Başak takımyıldızında yeni bir gökadaya dair ilk öneri 2001 yılında QUEST araştırmasından elde edilen verilerle yapılmıştır. Bu araştırma, Venezuela'daki Llano del Hato Ulusal Astronomi Gözlemevi'nde bulunan bir metrelik Schmidt teleskobu ile RR Lyrae değişen yıldızlarını aramıştır. Sağ açıklığı yaklaşık 12,4 saat olan bir kümelenmede beş yıldız bulunmuş ve astronomlar bu kümelenmenin Samanyolu tarafından "yutulmakta" olan küçük bir gökadanın parçası olduğunu öne sürmüşlerdir.

Akıntı yüz derece kareden fazla bir alanı, hatta muhtemelen bin derece karelik bir alanı kaplar (herhangi bir anda görülebilen yarım kürenin yaklaşık yüzde beşi ya da dolunayın kapladığı alanın 5000 katı). Güneş Sistemi'ne olan yakınlığı ve bu nedenle kapladığı tam açıya rağmen, akıntı yalnızca birkaç yüz bin yıldız içerir. Gökadanın düşük yüzey parlaklığı (muhtemelen 32,5 mag/arcmin2 kadar düşük), SDSS'den önceki araştırmalarda tespit edilmesini zorlaştırmış olabilir. Akıntıdaki yıldız sayısı bir yıldız kümesinden çok fazla değildir ve keşfeden ekibin bir üyesi tarafından Samanyolu ile kıyaslandığında "oldukça zavallı bir gökada" olarak tanımlanmıştır. Yıldızlarının çoğu yüzyıllardır bilinen ve normal Samanyolu yıldızları olarak kabul edilen yıldızlardır, fakat normal Popülasyon I yıldızlarından daha düşük bir metalliğe sahiptirler.

Akıntı Samanyolu içinde, Güneş'ten yaklaşık 10 kiloparsek (30.000 ışık yılı) uzaklıkta yer alır ve üç boyutta en az 10 kpc genişliğinde bir uzay bölgesine yayılmaktadır. Gökyüzü düzleminde, 1994 yılında bir yıldız araştırmasının benzer bir fotometrik analiziyle bulunan Yay Eliptik Cüce Gökadası'na yakındır. Yay Cücesi, Samanyolu ile birleşmekte olan bir başka küçük gökadadır, fakat akıntıdan yaklaşık dört kat daha uzakta olduğundan, fiziksel olarak ilişkili olmaları olası değildir. Bununla birlikte Başak Yıldız Akıntısı'nın, Yay Cücesi'nin Samanyolu etrafında dönerken parçalanmasıyla geride kalan bir kalıntı olması mümkündür. Başak Yıldız Akıntısı, 2002 yılında keşfedilen ve Büyük Köpek Cüce Gökadası'nın Samanyolu ile birleşmesine atfedilen Tekboynuz Halkası'na da benzemektedir.

 Ayrıca bakınız 
 Yerel Grup
 Yakın galaksiler listesi
 Samanyolu'nun uydu gökadaları

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
Scientists find a galaxy joining ours (International Herald Tribune, 10 Ocak 2006)
New Milky Way neighbor (Astronomy, 12 Ocak 2006)

Kategori:Başak takımyıldızı
Kategori:Yerel Grup
Kategori:Samanyolu
Kategori:Samanyolu altgrubu
Kategori:Cüce küremsi galaksiler
Kategori:Yıldız akıntıları
?