Basiri

Basiri (d.1466 - ö.1534/35) 15. ve 16. yüzyılda yaşamış bir ozan ve yazardır.

 Gençlik Yılları 
Basiri ya da gerçek adıyla Mehmed b. Ahmed b. Ebü'l-Meali el MurtazSarısoy, Fikret, 2001, Basiri'nin Farsça Divanı, Kırıkkale Üni. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kırkkale, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, 1. Metin 1466 yılında doğmuştur.Doç. Dr. Ahmet Kartal, Basiri ve Türkçe Şiirlere, Akçağ Basım Yayım Pazarlama A.Ş, 1. Baskı, Ankara, 2006, s.13 Abraş hastalığı yüzünden Alaca Basiri olarak da anılır.Latifi, 1990, Latifi Tezkiresi, Hzr. Mustafa İsen, Kültür Bakanlığı Yayınları, 1120, 1000 Temel Eser Dizisi, Ankara, s.130 Basiri gençliğinde Akkoyunlu Türkmen hükümdarı Uzun Hasan'ın oğulları olan Uğurlu Mehmed ve Yakub'u ziyaret etmiştir.Doç. Dr. Ahmet Kartal, Basiri ve Türkçe Şiirlere, Akçağ Basım Yayım Pazarlama A.Ş, 1. Baskı, Ankara, 2006, s.16 1487 yılında Herat'ta Çağatay Türkçesinin en büyük temsilcilerinden olan Ali Şir Nevayi ile buluşmuşAşık Çelebi, 1994, Meşairüş-şuara (İnceleme - Tenkitli Metin) Cilt 1. (Hzr. Filiz Kılıç) Gazi Üniversitesi, Sosyal bilimler enstitüsü, Eski Türk Edebiyatı Anabilim Dalı, Ankara, Basılmamış Doktora Tezi, s.195  ve 1496-97 yılında Akkoyunlu sultanı Göde Ahmed Bey tarafından İstanbul'a elçi olarak gönderilmiştir. Kendisi bu görevden geri dönmeyip, İstanbul'da kalmış ve evlenmiştir.Sehi Bey, 1980, Tezkire Heşt Behişt, Hzr. Mustafa İsen, Tercüman 1001 Temel Eser, s.201 Latifi'ye göre Herat'tan Anadolu'ya dönerken Anadolu'ya Nevayi'nin divanını da getiren ilk kişi olmuştur.Latifi, 1990, Latifi Tezkiresi, Hzr. Mustafa İsen, Kültür Bakanlığı Yayınları, 1120, 1000 Temel Eser Dizisi, Ankara, s.128

 Etnik kökeni ve doğumyeri ile ilgili görüşler 
Sehi Bey, Ahdi,Ahdi, 1996, Ahdi ve Gülşen-i Şuarası, Hzr. Süleyman Solmaz, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara, Basılmamış Doktora Tezi, s.45 Gelibolulu Ali'yeİsen, Mustafa, 1994, Künhül Ahbar'ın Tezkiresi Kısmı, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, Atatürk Kültür Merkezi, sayı 93. S.152 göre Acem vilayetinde doğmuştur. Aşık Çelebi, Hasan ÇelebiHasan Çelebi, Kınalızade, 1989, Tezkiretü'ş-şuara, Hzr. İbrahim Kutluk, cilt.1, 2. Baskı, TTK Yayınları, XVIII, s.214 ve Beyani'yeBeyani, Mustafa bin Carullah, 1997, Tezkiretü'ş-şuara, Hzr. İbrahim Kutluk, TTK Yayınları, XVIII, Dizi-Sa.7, Ankara, s.45 göre Horasanlı, Katib ÇelebiKatip, Çelebi, (trhs.) Min-Kitabi Keşfi'z-zunun An Esami'l Kütübi ve'l Funun, Beyrut Lübnan, Şerefettin Yaltkaya ve Kilisli Rifat Bilge'nin hazırladığı eserin ofset baskısı), s.780 ve Kafzade Faizi'yeErgun, Sadettin Nüzhet, 1935, Türk Şairleri, C.1. İstanbul, s.745 göre Bağdatlıdır. Yazar Mehmed Çavuşoğlu'na göre Güneydoğu Anadoluludur.Mehmed Çavuşoğlu, 1992, Basiri maddesi, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C.5, İstanbul s.105-6 Doç. Dr. Ahmet Kartal'a göre Acem olarak anılmasının nedeni, Osmanlı devletinin doğu sınırlarının ötesinde yaşayan herkesin acem olarak adlandırılmasından kaynaklanmaktadır ve Basiri'nin Türk olduğuna dair şüphe yoktur.Doç. Dr. Ahmet Kartal, Basiri ve Türkçe Şiirlere, Akçağ Basım Yayım Pazarlama A.Ş, 1. Baskı, Ankara, 2006, s.14-15

 Ölümü 
Basiri, 1534-35 yılında İstanbul'da ölmüştür.Mehmed Süreyya, 1311, Sicill-i Osmani, Cilt.2, Matbaa-i Âmire, İstanbul, s.21 Ölmeden önce yoksulluk ve açlık da görmüş, Kanuni Sultan Süleyman ve II. Selim'den yardım dilemiştir.Doç. Dr. Ahmet Kartal, Basiri ve Türkçe Şiirlere, Akçağ Basım Yayım Pazarlama A.Ş, 1. Baskı, Ankara, 2006, s.21-22

 Eserleri 
 Türkçe Divan
 Farsça Divan
 LetaifMehmed Çavuşoğlu, 1992, Basiri maddesi, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C.5, İstanbul s.106
 BenginameAşık Çelebi, 1994, Meşairüş-şuara (İnceleme - Tenkitli Metin) Cilt 1. (Hzr. Filiz Kılıç) Gazi Üniversitesi, Sosyal bilimler enstitüsü, Eski Türk Edebiyatı Anabilim Dalı, Ankara, Basılmamış Doktora Tezi, s.196

 Kaynaklar 

Kategori:Farsça eser veren şairler
Kategori:İranlı şairler
Kategori:1543'te ölenler
Kategori:16. yüzyıl Osmanlı şairleri
Kategori:Akkoyunlular'da kişiler