Rişvan

Rişvan (Kürtçe: ڕەشوان, Reşvan) veya Reşiyan, bir Kürt aşiretidir. Çoğunlukla Türkiye'de Kırşehir,Adıyaman, Gaziantep, Kahramanmaraş, Malatya, Konya ve Ankara illerinde ve ayrıca Suriye'de Halep, Rakka illeri ve İran'da Gilan, Horasan ve Kazvin eyaletlerinin şehirlerinde yaşamaktadırlar. Aşiretin üyeleri çoğunlukla Hanefi mezhebine bağlı olsa da bazıları Alevidir.

Etimoloji
Bîrnebûn'un bir akademisyeni ve editörü olan Nuh Ateş, Reşvan isminin Kürtçe reş (çeviri: siyah) ve çoğul hali -ân kelimelerinin bir bileşimi olduğunu ileri sürmektedir. Stefan Winter, Reşvan'ın Kürtçede "Siyahlar" olarak anlaşılabileceğini ileri sürmektedir. Bununla birlikte, aşiretin ismi, Kürtçeden yapılan hatalı çeviriler nedeniyle Osmanlı belgelerinde elliden fazla farklı şekilde yazılmıştır. Aşiret ayrıca Reşî ismiyle de bilinmektedir.

Tarih
Reşan adlı bir kabile, 1207 yılına ait bir Yezidi mişûr'unda (el yazması) Yezidilik dininin azizi Pir Sini Darani'ye bağlı kabilelerden biri olarak anılmaktadır. Bugün Reşvan kabilesinden Yezidiler Şengal ve Duhok'ta yaşarken, bazıları Türkiye ve komşu ülkelerde yaşamaktadır.

Aşiretin adı, Sultan I. Selim bölgeyi fethettikten sonra 1519'da Kahta, Besni ve Adıyaman defterlerine kaydedilmiştir. Aşiret 1524 ve 1536'da tekrar kaydedilmiştir. Bu dönemde, hangi ailelerin kabilenin parçası olduğu ve nüfusu konusunda tutarsızlıklar vardı. Bununla birlikte, çoğunlukla göçebeydiler ve tarımla da uğraşıyorlardı.

Reşvan Kürtleri, 1648 yılında Osmanlı âlimi Katip Çelebi tarafından yazılmaya başlanan coğrafya kitabı Cihannuma'da geçmektedir. Çelebi, Reşvan Kürtlerini Ufacıḳlı, Baḳrāṣlı ve Behisnī'de yaşayan Yezidiler olarak tanımlamaktadır. Ayrıca Malatya halkının çoğunun Kürt olduğu ve bu bölgelerdeki kabilelerinden birinin "uslanmaz isyancılar" ve "eşkıya" olduğu belirtilmektedir.

1683'te, aşiretin vergileri Atik Valide Camii'nin inşasını ve bakımını finanse eden Osmanlı vakfına dahil edilmiştir.

Johann Ludwig Burckhardt'a göre, Reşvanlar sık sık yakınlardaki Türkmen kabileleriyle çatışma halindeydi.

1890'larda aşiret lideri Yakup Ragıp, Ermenileri Osmanlı katliamlarından korudu.

Orta Anadolu'da Yerleşikleştirme (1830-1880)
19. yüzyılın başlarında, Ankara ve Konya çevresinde göçebe bir hayat yaşayan Reşvan üyeleri, Tanzimat'ın bir parçası olarak Osmanlı hükûmeti tarafından yerleşikleştirme girişimlerine maruz kaldılar. İlk girişim 1830'da gerçekleşti ve yetkililer, Anadolu'nun Reşvan reislerine onları Sivas çevresine yerleştirme planlarını bildirdiler. Bu, Konya ve Ankara'yı yerleşim alanı olarak öneren liderler arasında hoşnutsuzluğa yol açtı ve Osmanlılar da bunu kabul etti. Diğer yerlerde, kabile direndi ve yarı göçebe hayatlarına devam etmek için rüşvet verdikleri ve hatta tüm mülklerini verdikleri belgelenmiştir. Yerleşikleştirme sırasında, yetkililer hem kabile için yeni köyler inşa edecek hem de herhangi bir isyanı azaltmak için bunları bölüp halihazırda var olan köylere dağıtacaktı. 1859 tarihli bir belge, kabilenin yaklaşık 500 hanesinin Haymana'da yaşadığını ve 43 köyde yerleşik olduğunu gösteriyor. 1880'e gelindiğinde kabilenin bu bölümü yerleşik hale gelmişti. Bu kabile üyeleri aslen Adıyaman, Islahiye ve Gaziantep vilayetindendi.

Siyaset ve seçimler
2000'lerde kabile çoğunlukla 2014'te tanınmış Reşvan Kürt siyasetçisi Dengir Mir Mehmet Fırat AK Parti'den istifa edip 2015'teki yerel seçimlerde Kürt yanlısı Halkların Demokratik Partisi'ne (HDP) aday olmaya karar verene kadar Adalet ve Kalkınma Partisi'ni (AK Parti) destekledi. Aşiretin liderleri Haziran 2015'teki genel seçimlerde HDP'ye oy vermeye karar verdi.

Ayrıca bakınız
 Kürt aşiretleri

 Kaynakça 

Kategori:Kürtler