Bloom'un Taksonomisi

Bloom'un Taksonomisi, eğitimde öğrenme hedeflerinin karmaşıklık ve özgüllük seviyelerine göre sınıflandırılması için kullanılan üç hiyerarşik modelden oluşur. Bu üç liste, bilişsel, duyuşsal ve psikomotor alanlardaki öğrenme hedeflerini kapsar. Bilişsel alan listesi, geleneksel eğitimin ana odağı olmuştur ve genellikle müfredat öğrenme hedeflerini, değerlendirmeleri ve etkinlikleri yapılandırmak için kullanılır.

Bu modeller, taksonomiyi geliştiren eğitimciler komitesine başkanlık eden Benjamin Bloom'un adını almıştır. Bloom, aynı zamanda standart metin olan "Eğitim Hedeflerinin Taksonomisi: Eğitim Hedeflerinin Sınıflandırılması" adlı eserin ilk cildini de düzenlemiştir.

 Tarihçe 
"Eğitim Hedeflerinin Taksonomisi"nin yayımlanması, müfredat ve sınav tasarımı konusunda eğitimciler arasındaki iletişimi geliştirmek amacıyla 1949'dan 1953'e kadar süren bir dizi konferansın ardından gerçekleşmiştir.

Taksonominin ilk cildi, "El Kitabı I: Bilişsel" 1956'da ve ikinci cildi olan "El Kitabı II: Duyuşsal" 1964'te yayımlandı. Bilişsel alan için taksonominin gözden geçirilmiş bir versiyonu ise 2001 yılında oluşturuldu.

 Bilişsel alan 
1956 tarihli orijinal taksonomi versiyonunda, bilişsel alan aşağıda listelenen altı hedef düzeyine ayrılmıştır. 2001'de Bloom'un taksonomisinin gözden geçirilmiş baskısında, düzeylerin isimleri biraz değiştirilmiş ve sıraları yeniden düzenlenmiştir: Hatırlama, Anlama, Uygulama, Analiz, Değerlendirme ve Yaratma (Sentez yerine).

+1956 Bilişsel alan seviyeleriSeviyeTanımÖrnekBilgiBilgi, terimlerin, temel kavramların veya cevapların anlamlarını mutlaka anlamadan, bunları tanıma veya hatırlama sürecini içerir. Bu bilginin bazı özellikleri şunları içerebilir:

 Belirli ayrıntılara ilişkin bilgi - terminoloji, belirli gerçekler
 Belirli durumlarla başa çıkma yöntemleri ve araçları bilgisi—kurallar, eğilimler ve sıralamalar, sınıflandırmalar ve kategoriler.
 Bir alandaki evrensel ve soyut kavramlar bilgisi—ilke ve genellemeler, teoriler ve yapılar.Yaygın olarak kullanılan üç elma çeşidini adlandırın.KavramaKavrama, bilgileri ve fikirleri organize ederek, özetleyerek, çevirerek, genelleyerek, tanımlamalar yaparak ve ana fikirleri belirterek anladığını göstermeyi içerir.Amasya elması ile Golden elmasının ayırt edici özelliklerini özetleyin.UygulamaUygulama, edinilen bilgiyi yeni durumlarda sorunları çözmek için kullanmayı içerir. Bu, edinilen bilgi, teknikler ve kuralların uygulanmasını kapsar. Öğreniciler, önceki bilgilerini kullanarak sorunları çözebilmelidir; bağlantıları ve ilişkileri tanımlamalı ve bunların yeni durumlarda nasıl uygulandığını anlamalıdır.Elmalar C vitamini eksikliğinden kaynaklanan iskorbüt hastalığını önler mi?AnalizAnaliz, bilgiyi bileşen parçalara ayırmayı, parçaların birbirleriyle nasıl ilişkili olduğunu belirlemeyi, motivasyonları veya nedenleri tanımlamayı, çıkarımlarda bulunmayı ve genellemeleri desteklemek için kanıt bulmayı içerir. Özellikleri şunları içerir:

 Etkenlerin analizi
 ilişkilerin analizi
 Organizasyonun analiziElma ile yapılan yiyeceklerin dört farklı şekilde sunumunu karşılaştırın; hangilerinin en yüksek sağlık faydalarını sağladığını inceleyin.SentezSentez, çeşitli unsurlardan bir yapı veya desen oluşturmayı içerir; ayrıca parçaları bir araya getirerek bir bütün oluşturmak veya bilgi parçalarını birleştirerek yeni bir anlam yaratmak anlamına gelir. Özellikleri şunları içerir:

 Benzersiz bir iletişimin üretimi
 Bir planın veya önerilen operasyonlar dizisinin oluşturulması
 Bir dizi soyut ilişkinin türetilmesiBir "sağlıksız" elmalı turta tarifini, seçtiğiniz malzemeleri değiştirerek "sağlıklı" bir tarife dönüştürün. Seçtiğiniz malzemelerin sağlık faydalarını, orijinal malzemelerle karşılaştırarak savunun.DeğerlendirmeDeğerlendirme, belirli kriterlere dayanarak bilgi ve fikirlerin geçerliliği veya işin kalitesi hakkında yargılarda bulunarak görüşleri sunmayı ve savunmayı içerir. Özellikleri şunları içerir:

 İç kriterler açısından hükümler
 Dış kriterler açısından hükümlerTurta pişirmek için hangi elma türleri uygundur ve neden?

 Duygusal alan 
Duygusal alandaki beceriler, insanların olaylara duygusal olarak nasıl tepki verdiklerini ve diğer canlıların acısını veya sevincini hissetme yetilerini tanımlar. Duyuşsal hedefler genellikle tutumlar, duygular ve hislerdeki farkındalık ve gelişimi hedefler.

Duyuşsal alanda, en düşük düzeyden en yüksek düzeye doğru beş seviye bulunmaktadır.
+Duyusal alan seviyeleriSeviyeTanımAlma/ UyarılmaEn düşük seviye; öğrencinin pasif bir şekilde dikkatini vermesidir. Bu seviye olmadan hiçbir öğrenme gerçekleşemez. Alım, öğrencinin hafızası ve tanıma yeteneği ile de ilgilidir.Tepkide bulunmaÖğrenci, yalnızca bir uyarana dikkat etmekle kalmaz, aynı zamanda öğrenme sürecine aktif olarak katılır ve bir şekilde tepki verir.Değer vermeÖğrenci, bir nesneye, olaya veya bilgi parçasına bir değer atfeder. Öğrenci, edindiği bilgiye bir veya birden fazla değer ile ilişkilendirir.ÖrgütlemeÖğrenci, farklı değerleri, bilgileri ve fikirleri bir araya getirebilir ve bunları kendi şemasına dahil edebilir; öğrenci, öğrenilenleri karşılaştırma, ilişkilendirme ve detaylandırma yapar.Kişilik haline getirmeBu seviyedeki öğrenci, soyut bilgi oluşturmaya çalışır.

 Psikomotor alan 
Psikomotor alandaki beceriler, bir araç veya aleti fiziksel olarak kullanma yeteneğini tanımlar; bu bir el veya çekiç gibi bir araç olabilir. Psikomotor hedefler genellikle davranış veya becerilerdeki değişim veya gelişime odaklanır.

Bloom ve meslektaşları psikomotor alandaki beceriler için alt kategoriler oluşturmadı, ancak o zamandan beri diğer eğitimciler kendi psikomotor taksonomilerini geliştirdi. 1972'de araştırmacı Elizabeth Simpson, yedi seviyeden oluşan bir taksonomi önerdi.

+Simpson'un psikomotor alan seviyeleriSeviyeTanımÖrneklerAlgılamaMotor aktiviteyi yönlendirmek için duyusal ipuçlarını kullanma yeteneği: Bu, duyusal uyarımdan, ipucu seçimine, çeviriye kadar geniş bir yelpazeyi kapsar.HazırlıkHarekete geçme hazırlığı: Bu, zihinsel, fiziksel ve duygusal durumları içerir. Bu üç durum, bir kişinin farklı durumlara yanıtını önceden belirleyen eğilimlerdir. Psikomotorun bu alt bölümü, duyuşsal alanın "fenomenlere yanıt verme" alt bölümü ile yakından ilişkilidir.Kılavuzla yapmaKarmaşık bir becerinin erken aşamaları, taklit ve deneme-yanılma yöntemlerini içerir: Performansın yeterliliği, pratik yaparak elde edilir.MekanikleşmeKarmaşık bir beceriyi öğrenmenin ara aşaması: Öğrenilen tepkiler alışkanlık haline gelmiştir ve hareketler belirli bir güven ve yeterlilikle gerçekleştirilebilir.Beceri haline getirmeKarmaşık hareket kalıplarını içeren motor eylemlerinin beceriyle gerçekleştirilmesi: Yeterlilik, hızlı, doğru ve yüksek derecede koordine bir performansla gösterilir ve bu, minimum miktarda enerji gerektirir.Bu kategori, tereddütsüz ve otomatik performansı içerir. Örneğin, oyuncular genellikle bir futbol topuna vurdukları anda memnuniyetsiz veya sinirli sesler çıkarırlar, çünkü hareketin sonucunu hissettikleri için ne üretileceğini anlayabilirler.UyumBeceri iyi bir şekilde geliştirilmiştir ve birey, hareket kalıplarını özel gereksinimlere uyacak şekilde değiştirebilir.YaratmaBelirli bir durum veya özel bir sorun için yeni hareket kalıpları oluşturma: Öğrenme sonuçları, son derece geliştirilmiş becerilere dayanan yaratıcılığı vurgular.

 Bilginin tanımı 
El Kitabı I'in ekinde, eğitim hedeflerinin alternatif, özet bir sınıflandırması için zirve noktası olarak hizmet eden bir bilgi tanımı bulunmaktadır. Bu tanım bilgi yönetimi gibi alanlarda da bağlam dışı olarak kullanılmıştır. 'Bilgi, burada tanımlandığı şekliyle, özel ve evrensel bilgilerin hatırlanmasını, yöntemlerin ve süreçlerin hatırlanmasını veya bir desen, yapı veya bağlamın hatırlanmasını içerir.'"

Taksonomi şu şekilde düzenlenmiştir:

 1.00 Bilgi
 1.10 Spesifik bilgilerin bilgisi
 1.11 Terminoloji bilgisi
 1.12 Belirli gerçekler hakkında bilgi
 1.20 Spesifik konularla başa çıkma yolları ve araçlar hakkında bilgi
 1.21 Gelenekler hakkında bilgi
 1.22 Eğilimler ve sıralamalar hakkında bilgi
 1.23 Sınıflandırmalar ve kategoriler hakkında bilgi
 1.24 Kriterler hakkında bilgi
 1.25 Metodoloji hakkında bilgi
 1.30 Bir alandaki evrensel ve soyut kavramlar hakkında bilgi
 1.31 İlkeler ve genellemeler hakkında bilgi
 1.32 Teoriler ve yapılar hakkında bilgi

 Taksonominin eleştirisi 
'in ikinci cildin yayımlanmasında belirttiği gibi, sınıflandırma doğru şekilde yapılandırılmış bir taksonomi değildi, çünkü sistematik bir yapı gerekçesi eksikti.

Bu, daha sonra 2001'de yapılan orijinal taksonominin revizyonunda kabul edildi  ve taksonomi daha sistematik bir şekilde yeniden düzenlendi.

Taksonominin bilişsel alanına yönelik bazı eleştiriler, bu altı kategorinin varlığını kabul etmekle birlikte, bunlar arasında sıralı, hiyerarşik bir bağlantının varlığını sorgular. Eğitimciler genellikle taksonomiyi bir hiyerarşi olarak görürler ve en alt seviyeleri öğretmeye değer görmemekte hata yapabilirler. Daha düşük seviyelerdeki öğrenme, taksonominin daha yüksek seviyelerindeki becerilerin geliştirilmesini sağlar ve bazı alanlarda en önemli beceriler alt seviyelerde bulunur (örneğin, doğal tarih alanında bitki ve hayvan türlerinin tanımlanması). Daha yüksek seviyedeki becerilerin, daha düşük seviyedeki becerilerden yapılandırılması, Vıgotski'nin yapılandırmacılığının bir uygulamasıdır.

Bazıları en düşük üç seviyeyi hiyerarşik olarak sıralı, ancak üç yüksek seviyeyi paralel olarak değerlendirir. Diğerleri ise bazen kavramları tanıtmadan önce uygulamaya geçmenin daha iyi olduğunu belirtirler. Amaç, gerçek dünya bağlamının önce geldiği ve teorinin ikinci planda olduğu bir problem bazlı öğrenme ortamı oluşturmaktır; böylece öğrencinin olguyu, kavramı veya olayı kavraması teşvik edilir.

Kategoriler arasındaki ayrım yapay olarak görülebilir, çünkü belirli bir bilişsel görev birçok süreci içerebilir. Hatta bilişsel süreçleri temiz ve belirgin sınıflara ayırma çabasının, bilişimin bütünsel, yüksek derecede bağlantılı ve ilişkili doğasını zayıflattığı ileri sürülebilir. Bu, genel olarak zihinsel süreçlerin taksonomilerine yöneltilebilecek bir eleştiridir.

Taksonomi, öğrenme çıktıları yazılırken kullanılmak üzere tasarlanmış bir fiil hiyerarşisi olarak yaygın bir şekilde uygulanmaktadır. Ancak, 2020'de yapılan bir analiz, bu fiil listelerinin eğitim kurumları arasında tutarlılık göstermediğini ortaya koydu ve bu nedenle bir eğitim kurumunda bir seviyeye eşlenen öğrenme çıktılarının, diğer bir kurumda farklı seviyelere eşlenebileceğini gösterdi.

 Çıkarımlar 
Bloom'un taksonomisi, birçok öğretim felsefesinin temelini oluşturur, özellikle de içeriğe değil de becerilere daha fazla eğilim gösteren felsefelerin. Bu eğitimciler, içeriği becerileri öğretmek için bir araç olarak görürler. Böyle felsefelerde yer alan üst düzey düşünme vurgusu, taksonominin uygulama, analiz, sentez ve değerlendirme gibi en üst seviyelerine dayanır. Bloom'un taksonomisi, ödevlerde, metinlerde ve ders etkinliklerinde değerlendirme ve sınav sorularını dengelemeye yardımcı olmak için bir öğretim aracı olarak kullanılabilir ve böylece öğrencilerin öğrenimlerinde tüm düşünme seviyelerinin, bilgi arama gibi yönlerinin de etkin bir şekilde kullanılması sağlanabilir.

 Disiplinler arası bağlantılar 
Bloom'un taksonomisi (ve revize edilmiş taksonomi) eğitim felsefesi ve yeni öğretim stratejileri geliştirme konusunda ilham kaynağı olmaya devam etmektedir. Daha yüksek düzey düşünme becerilerinde gerçekleşen beceri gelişimi, öğrenmede çoklu okuryazarlıklar ve modeller üzerine gelişen küresel odak ile ve entegre disiplinler alanının ortaya çıkan alanıyla iyi bir etkileşim içindedir. Medya ile etkileşim kurma ve medya oluşturma yeteneği, hem yüksek düzey düşünme becerilerini (analiz, yaratım ve değerlendirme) hem de düşük düzey düşünme becerilerini (bilgi, kavrama ve uygulama) gerektirir.

 Görsel yorumlar 
Bloom'un orijinal taksonomisi fiiller veya görsel temsiller içermemiş olabilir, ancak sonradan yapılan katkılar bu fikirleri araştırmacılar, öğretmenler ve öğrenciler için görsel olarak sunmuştur.

 Ayrıca bakınız 

 Eğitim felsefesi
 Eğitim teknolojisi
 Eğitim psikolojisi
 Öğrenme stilleri
 Üstbiliş
 Pedagoji
 Beden eğitimi
 Bilgelik

 Kaynakça 

 Konuyla ilgili yayınlar 







Kategori:Eğitim teknolojisi
Kategori:Eğitim