Orçoki Kilisesi

Orçoki Kilisesi (Gürcüce: ორჩოკის ეკლესია), tarihsel Artani bölgesinde, günümüze Ardahan ilinin merkez ilçesine bağlı ve eski adı Orçoki olan Ölçek köyünde Orta Çağ'da Gürcülerden kalma bir kilisedir. Orcohi Kilisesi olarak da bilinir.

Tarihçe

Orçoki köyünün ve kilisenin yer aldığı Artani bölgesi, Orta Çağ'da Gürcistan'ın sınırları içinde yer alıyordu. Osmanlılar bu köyü 16. yüzyılın ortasında Gürcülerden ele geçirmiştir. Nitekim 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterine göre köyde 49 hane Hristiyan yaşıyordu. Orçoki Kilisesi'nin bu halkın ibadet yeri olduğu anlaşılmaktadır. Bununla birlikte köyün merkezinde, 10. yüzyılda inşa edilmiş bir kilise ( (8,5×5,0 m) daha bulunuyordu."ტაო–კლარჯეთის ძეგლების 2014 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები" (2014 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları), Tiflis, 2015, s. 39.  ISBN 978-9941-0-7362-5Tao-Klarceti: Tarihsel ve Kültürel Anıtlar (ტაო-კლარჯეთი: ისტორიისა და კულტურის ძეგლები), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, Tiflis, 2018, s. 196, ISBN 978-9941-478-17-8. Gürcü mimarisi üzerine çalışmalarıyla tanınan Fahriye Bayram da Orçoki Kilisesi'ni Ardahan bölgesinde tek nefli Gürcü kiliseleri arasında saymıştır. Kilise 2014 yılına gelindiğinde büyük ölçüde yıkılmış bulunuyordu. Birinci Dünya Savaşı yıllarında Ardahan bölgesini gezmiş olan Gürcü gazeteci Konstantine Martvileli de köyün merkezinde ve çevresinde yıkılmış üç adet kilisenin bulunduğunu, bazısında sadece duvarların, bazısında yıkıntıların kaldığını yazmıştır.Konstantine Martvileli, “Ardahan Bölgesinde” (არტაანის მხარეში), Sakartvelo gazetesi, 24 Eylül 1917, sayı: 230.

Mimari

Orçoki Kilisesi veya Orcohi Kilisesi, köyün 800 metre kuzeydoğusunda, Karasu adlı akarsuyun sağ kıyısında yer alır. Dolgu duvar tekniğinde, kireç harcı kullanılarak inşa edilmiş ve büyük ölçüde yıkılmış olan kiliseden geriye bazı bölümler kalmıştır. Küçük bir yapı (9 x 5.2 m) olan kilisenin kaplama taşları sökülüp yağmalanmıştır. Sadece doğuda apsiste birkaç taş kalmıştır. Güney ve kuzey duvarları yıkılmış olup kalan kısımları sadece 1-2 metre yüksekliğindedir. Doğu ve batı duvarları görece daha iyi korunmuştur. Kilisenin giriş kapısının güney cephede yer aldığı anlaşılmaktadır.

Kaynakça

Kategori:Ardahan
Kategori:Tao-Klarceti
Kategori:Ardahan ili tarihi
Kategori:Ardahan ilindeki Gürcü Ortodoks kiliseleri