Simurrum

Simurrum (: Si-mu-ur-ri-im) MÖ 2000'den MÖ 1500'e kadar, Akad İmparatorluğu'ndan III. Ur 'a kadar olan dönemde Mezopotamya bölgesinin önemli bir şehir devletidir. Simurrum Krallığı, Eski Babil döneminden sonra kayıtlardan kaybolmuştur. Eski Babil döneminde adının Zabban olduğu ve Adad'ın önemli bir kült merkezi olduğu düşünülmektedir.  George, A., "The  Sanctuary  of  Adad  at  Zabban?  A  Fragment  of  a  Temple  List  in  Three  Sub-columns", BiOr. 65, pp. 714–717, 2008 Lullubi Krallığı'nın komşusu ve bazen de müttefikiydi.

 Tarihi 
küçükresim| Simurrum Kralı İddin-Sin, bir yay ve baltayla silahlanmış bir şekilde düşmanı eziyor ()
Simurrum Krallığı, Mezopotamya bölgesinin kuzeydoğu kesiminde Hurri şehir devletleri kuşağının bir parçası gibi görünmektedir.  Hallo W.W., Simurrum and the Hurrian Frontier, Revue Hittite et Asianique, pp. 71-81, 1978 III. Ur yöneticileriyle sık sık çatışma halindeydiler.

Simurrum'un birkaç kralı (𒈗, Akadca'da Šàr, " Şar " olarak telaffuz edilir ) bilinmektedir, örneğin İddin-Sin ve oğlu Zabazuna.Seidl, U., Das Relief, in A. Shaffer and N. Wasserman, Iddi(n)-Sin, King of Simurrum: A New Rock Relief Inscription and a Reverential Seal, ZA 93, 39-52, 2003 Çeşitli yazıtlar, onların Kral İşbi-Erra (). Narām-Sîn'e Karşı Büyük İsyan'da bahsi geçen bir diğer kral ise m Pu-ut-ti-ma-da-al'dı.J. G. Westenholz, "Legends of the Kings of Akkade", Winona Lake, IN: Eisenbrauns, 1997

Birkaç yazıt, Simurrum'un oldukça güçlü olduğunu öne sürmekte ve Zagros bölgesi etrafındaki çatışmalara ışık tutmaktadır; buna bir örnek de yakınlardaki Lullubi Krallığı'nın Anubanini kaya kabartmasıdır. Simurrum'un dört yazıtı ve bir kabartması (şu anda İsrail Müzesi'nde) Irak'taki Ranya yakınlarındaki Bitwata'da ve biri de İran'daki Serpol Zehab'da tespit edilmiştir.Fouadi, A. H. A., Inscriptions and Reliefs from Bitwata.", Sumer, vol. 34, no. 1-2, pp. 122–29, 1978

 Akad Dönemi 
Simurrunlar Akad İmparatorluğu ile düzenli olarak çatışmalara giriyorlardı. Akad'lı Sargon'un dört yıllık hükümdarlarının adları, Elam, Mari, Simurrum ve Uru'a'ya (bir Elam şehir devleti) karşı yaptığı seferleri anlatır: 

Akad İmparatorluğu'nun hükümdarlığı sırasında bilinmeyen bir yıl, Akad Kralı Naram-Sin'in "Naram-Sin'in Kirasheniwe'de Simurrum'a karşı zafer kazandığı ve Simurrum valisi Baba ile Arame'nin ensi'si Dubul'u esir aldığı yıl" olarak kaydedilmiştir.Cohen, Mark E., "A New Naram-Sin Date Formula.", Journal of Cuneiform Studies, vol. 28, no. 4, pp. 227–32, 1986 Arame'nin Eşnunna ile bağlantılı olduğu bilinmektedir. Eski bir Babil mektubunda da Simurrum'un Eşnunna ile ilişkilendirildiği belirtilmesi, Simurrum'un o şehrin bölgesinde olduğunu gösteriyor.Finkelstein, J. J., "Subartu and Subarians in Old Babylonian Sources",  Journal of Cuneiform Studies, vol. 9, no. 1, pp. 1–7, 1955

Akad İmparatorluğu'nun Gutiler'in eline geçmesinden sonra Lullubiler ve Simurrumlar, Guti hükümdarı Erridu-Pizir'e karşı isyan etmişlerdir. Erridupizir'in yazıtlarına göre:

Bir noktada Simurrum, Gutilerin vasalı haline gelmiş olabilir.

 III. Ur Dönemi 
III. Ur İmparatorluğu kentle sık sık çatışma halindeydi. İkinci hükümdar Şulgi'nin bir yıl adı da "Simurrum ve Lullubum'un dokuzuncu kez yok edildiği yıl" şeklindedir. Bu çatışmalardan birinde Şulgi, Sumurrum hükümdarı Tabban-darah'ı esir aldı ve onu Drehem'e sürgüne gönderdi. Sillus-Dagan'ın, III. Ur döneminde hükümdar Amar-Sin zamanında Simurrum valisi olduğu bilinmektedir. .Owen, David I., and S. Graziani, "The royal gift seal of Ṣilluš-Dagan, Governor of Simurrum." Studi sul Vicino Oriente antico dedicati alla memoria di Luigi Cagni 61, pp.815-846, 2000Collon, Dominique, "The Life and Times of TEḪEŠ-ATAL", Revue d’Assyriologie et d’archéologie Orientale, vol. 84, no. 2, pp. 129–36, 1990 Onun bir Amori olduğu ileri sürülmüştür.Meijer, Diederik J. W., "Marginal and Steppic Areas as Sources for Archaeological Debate: A Case for “Active Symbiosis” of Town and Country", Constituent, Confederate, and Conquered Space: The Emergence of the Mittani State, edited by Eva Cancik-Kirschbaum, Nicole Brisch and Jesper Eidem, Berlin, Boston: De Gruyter, pp. 163-178, 2014 Drehem'den mühürlerle kendisinden bahseden dört metin bulundu:

III. Ur İmparatorluğu'nun son yıllarında Su-Sin'in yönetimi sırasında Mardu Duvarı'nı inşa etmekle görevli bir yönetici "İki dağ arasındaki (bölgeye) haber gönderdiğimde, Mardu'nun dağlarda kamp kurduğu dikkatimi çekti. Simurrum yardımlarına gelmişti. (Bu nedenle) savaşmak için Ebih sıradağları "arasındaki" (bölgeye) gittim" diye rapor etti.

Askeri mücadeleler III. Ur'un son hükümdarı İbbi-Sin zamanına kadar devam etti.Jacobsen, Thorkild., "The Reign of Ibbī-Suen.". Journal of Cuneiform Studies, vol. 7, no. 2, 1953 Simurrum, III. Ur'un çöküşünden sonra bağımsız hale gelmiş gibi görünüyor.

Turukki hükümdarı Zaziya (Ur III dönemi) bir diğer hükümdarla barış yapmak amacıyla Simurrum hükümdarını teslim etti:

 Simurrum'un Hükümdarları 
Simurrum krallığı veya eyaletinin küçük kralları ve valileri.

Akad Dönemi, Erken Tunç IVA

 Simurrumlu Ka-Nisba, Simurrum ve Lullubi'yi Guti hükümdarı Erridu-Pizir'e karşı isyana teşvik etti.

Ur III Dönemi - Erken Tunç IVB - İl

 III. Urlu Şulgi yönetimindeki Tabban-darah
 Ur III'ten Amar-Sin yönetimindeki Sillus-Dagan

Krallık - Orta Tunç I - Bağımsız

 İddin-Sin
 Zabazuna, İddin-Sin'in oğlu

 Konum 
Şehrin yerinin İran'da Sirwan Nehri olarak başlayan Diyala Nehri üzerinde olduğu ileri sürülmüştür.Frayne, D.R., "On the location of Simurrum" in Crossing Boundaries and Linking Horizons: Studies in Honor of Michael C. Astour, pp. 243-269, 1997

İlk Asur bilimcilerden biri Simurrum'un, "Aşağı Zab'ın sol kıyısındaki ağzından çok da uzak olmayan ve Assur'dan 42 kilometre (26 mil) batısında bulunan Arrapha'ya (Kerkük) Bgiden direkt hat üzerinde bulunan Tell 'Ali"nin yakınında olduğunu" ileri sürmüştür; "Tel Ali'nin güneyindeki bölge arkeologlar tarafından henüz incelenmemiş olsa da, çok sayıda harabe kent ve kanalın bulunduğu" anlaşılmaktadır.  Albright, W. F., "Notes on the Topography of Ancient Mesopotamia", Journal of the American Oriental Society, vol. 46, pp. 220–30, 1926 Bölgede Orta Asur dönemine ait yirmi beş çivi yazılı tablet bulundu.Ismail, Bahijah Kh., and J. Nicholas Postgate, "A Middle Assyrian Flock-Master's Archive from Tell Ali", Iraq, vol. 70, pp. 147–78, 2008Ismail, Bahijah Kh., "Informationen iiber Tontafeln aus Tell-Ali", in H. Klengel (ed.), Gesellschaft und Kultu im alten Vorderasien, Schriften zur Geschichte und Kultur des alten Orients 15, Berlin, 1982

 yüksekliğindeki büyük bir höyük olan Qala Shirwana'nın yeri uzunluğunda ve  daha uzun Diyala nehrinin güney havzasının tepesinde, batı kıyısında, modern Kalar kasabasının yakınında bulunan  kalenin Simurrum'un yeri olduğu öne sürülmüştür.  Casana, Jesse, and Claudia Glatz, "The land behind the land behind Baghdad: archaeological landscapes of the upper Diyala (Sirwan) river valley", Iraq, vol. 79, pp. 47–69, 2017 Üst höyüğün alanı 5,5 hektardır. Şu anda alan tamamen inşa edilmiş olsa da ilk uydu fotoğrafları, burada 100 hektarlık bir alt şehrin bulunduğunu göstermektedir. MÖ 2. binyıla ait çanak çömlekler genellikle inşaat sırasında bulunmuştur.  Glatz, Claudia, and Jesse Casana, "Of highland-lowland borderlands: Local societies and foreign power in the Zagros-Mesopotamian interface", Journal of Anthropological Archaeology 44, pp. 127-147, 2016

Bir diğer karmaşıklık ise, bir şehir devleti çok sayıda askeri esir aldığında, bunların bazen kökenlerinin adını taşıyan kırsal yerleşim yerlerine yerleştirilmesiydi; bu uygulama Yeni Babil zamanlarına kadar devam etmiştir. Örneğin Girsu / Lagaş yakınlarında Lullubu(na) ve Šimurrum adlı yerleşim yerleri mevcuttur.Steinkeller, Piotr, "Corvée labor in Ur III times", From the 21st Century BC to the 21st Century AD 10 (2013), pp. 327-424, 2018

 Karahar 
küçükresim|Zardamu'nun silindir mührü
Henüz yeri belirlenemeyen Karaḫar (ayrıca Qarahar ve Harahar) şehri esas olarak III. Ur döneminden bilinmektedir. Birçok metinde Karaḫar ile Simurrum arasında sıkı bir bağ bulunmakta olup, bu iki kentin aynı bölgede olduğu düşünülmektedir. Karaḫar'ın Simurrum ve Eşnunna arasında ve Hamazi ve Pašime yakınlarında, muhtemelen Diyala Nehri'nin bir kolu olan Alwand Nehri üzerinde, Zagros dağ eteklerinde olduğu düşünülmektedir.Ghobadizadeh, Hamzeh and Sallaberger, Walther, "Šulgi in the Kuhdasht Plain: Bricks from a Battle Monument at the Crossroads of Western Pish-e Kuh and the Localisation of Kimaš and Ḫurti", Zeitschrift für Assyriologie und vorderasiatische Archäologie, vol. 113, no. 1, pp. 3-33, 2023Frayne, Douglas, "Šulgi", Ur III Period (2112-2004 BC), Toronto: University of Toronto Press, pp. 91-234, 1997 Önemli bir susam üreticisi olduğu bilinmektedir.gMaekawa, Kazuya, "Agricultural Production of the Girsu-Lagaš Institution at Susa During the Ur III Period", Susa and Elam II. Brill, pp. 48-80, 2023

III. Ur döneminin ikinci hükümdarı Sulgi (MÖ 2094-2046 civarı) yıl adları S24'te Karaḫar'ı yendiğini/yok ettiğini bildiriyor "Yıl: Karahar yok edildi", S31'de "Yıl: Karaḫar ikinci kez yenildi" ve S45'te "Yıl: Güçlü adam, Ur kralı, dört çeyreğin kralı Šulgi, tek bir seferde Urbilum, Simurrum, Lullubum ve Karahar'ın kafalarını parçaladı".Al-Mutawalli, Nawala, Sallaberger, Walther and Shalkham, Ali Ubeid, "The Cuneiform Documents from the Iraqi Excavation at Drehem", Zeitschrift für Assyriologie und vorderasiatische Archäologie, vol. 107, no. 2, pp. 151-217, 2017  Hallo, William W., "Simurrum and the Hurrian frontier", Revue hittite et asianique 36.1, pp. 71-83, 1978  Lafont, Bertrand, "The Army of the Kings of Ur: The Textual Evidence", Cuneiform Digital Library Journal 2009 (5), 2009 III. Ur imparatorluğu döneminde Karaḫar'ın iki ensi'si (valisi) bilinmektedir: Ea-rabi ve Arad-Nanna.Owen, David I., "Transliterations, Translations, and Brief Comments", The Nesbit Tablets, University Park, USA: Penn State University Press, pp. 13-110, 2016 III. Ur hanedanının dördüncü hükümdarı Şu-Sin'in (MÖ 2037-2028 civarı) saltanatı sırasında yakınlardaki Pašime şehrinin askeri valisinin bir Arad-Nanna olduğu biliniyor ancak bunun aynı kişi olup olmadığı bilinmiyor.  Pitts, Audrey, "The Cult of the Deified King in Ur III Mesopotamia", Doctoral dissertation,
Harvard University, Graduate School of Arts & Sciences, 2015 Ayrıca Ur III döneminde Hamazi'nin hükümdarı bir Arad-Nanna idi.  Khwshnaw, Ardalan, "A New Light on the Hamazi Kingdom", Twejer Journal 5.3, pp. 1315-1340, 2022 Ayrıca Şu-Sin döneminde, bir İr-Nanna'nın "... Usar-Garsana'nın askeri valisi, Basime'nin generali, Sabum ve Gutebum topraklarının valisi, Dimat-Enlila'nın generali, Al-Sü-Sîn'in valisi, Urbillum'un generali, Ham(a)zi ve Karahar'ın valisi, NI.HI'nin generali, Simaski ve Karda topraklarının generali ..." olduğu kaydedilmektedir; bu da bu siyasi yapıların aynı bölgede olduğunu göstermektedir.

III. Ur imparatorluğunun sonuna doğru Karaḫar'ı yöneten bir Tiš-atal (ayrıca Tish-atal/Tehes-atal/Diš-atal/Ankiš-atal) kaydedilmiştir.Collon, Dominique, "The life and times of teḫeš-atal", Revue d'Assyriologie et d'archéologie orientale 84.2, pp. 129-136, 1990Lambert, W. G., "Near Eastern Seals in the Gulbenkian Museum of Oriental Art, University of Durham", Iraq, vol. 41, no. 1, pp. 1–45, 1979 O dönemde Urkish'i bir Tiş-atal da yönetiyordu ancak bunun aynı kişi olup olmadığı bilinmemektedir.Dalley, Stephanie, "Old Babylonian Tablets from Nineveh; And Possible Pieces of Early Gilgamesh Epic", Iraq, vol. 63, pp. 155–67, 2001

III. Ur dönemine ait Karahar kralı Zardamu'nun bir mühründe " d Zardamu, ülkesinin güneş tanrısı; tanrı Nergal'in sevgilisi, onun (kişisel) tanrısı; Annunïtum onun annesidir ... kudretli kral, Karahar kralı ve dört tarafın kralı, tanrıça Estar'ın eşi" yazmaktadır. Bunun, onun tanrılaştırılmış biri olarak tanımlandığını ve Akad'ın Naram-Sin gibi büyük yöneticilerin tarzında olduğunu unutulmamalıdır.Sollberger, Edmond, "Two New Seal-Inscriptions", Anatolian Studies 30, pp. 63-65, 1980Steinkeller, Piotr, "The Divine Rulers of Akkade and Ur: Toward a Definition of the Deification of Kings in Babylonia", History, Texts and Art in Early Babylonia: Three Essays, Berlin, Boston: De Gruyter, pp. 107-157, 2017

Antika pazarında "Karaḫar kralı Keleš-atal: Balalatum (senin) karındır" yazan bir akik silindir mühür ortaya çıkmıştır.  Földi, Zsombor J., "Gleanings from the Antiquities Market: A Contribution to the Electronic Text Corpus of Sumerian Royal Inscriptions", Cuneiform Digital Library Bulletin 2013.3, 2013

Eski Babil dönemindeki metinler Karaḫar'ı idari olarak Karaḫar'ı elinde bulundurduğu düşünülen bölgede bulunan Me-Turan'la ilişkilendirmektedir.Guichard, M., "Guerre et diplomatie: lettres d’Iluni roi d’Ešnunna d’une collection privée", Semitica 58, pp. 17–59, 2016

 Galeri 

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 

 Ancient History.The Secret History of Iddi-Sin's Stela
 Seal of Zardamu at CDLI

Kategori:Antik Mezopotamya