I. Dimitrios (Baktriya kralı)

I. Dimitrios Anicetus (, "Yenilmez Dimitrios"), Damaytra olarak da bilinir Grek-Baktriya ve daha sonra Hint-Grek kralıydı (Pali dilinde Yona, Sanskritçede " Yavana ") (MÖ 200-167 yılları arasında hüküm sürdü), Baktriya'dan eski kuzeybatı Hindistan. Grek-Baktriya Krallığı hükümdarı I. Euthydemus'un oğluydu ve MÖ 200 civarında onun yerine geçti, ardından günümüzde Afganistan'ın güneyinde, İran'da, Pakistan'da ve Hindistan'da geniş alanları fethetti.Demetrius is said to have founded Taxila (archaeological excavations), and also Sagala in the Punjab, which he seemed to have called Euthydemia, after his father ("the city of Sagala, also called Euthydemia" (Ptolemy, Geographia, VII 1))

Savaşta hiçbir zaman yenilmedi ve ölümünden sonra halefi Agathocles'in soyağacı sikkelerinde "Yenilmez" (Aniketos ) olarak anıldı.No undisputed coins of Demetrius I himself use this title, but it is employed on one of the pedigree coins issued by Agathocles, which bear on the reverse the classical profile of Demetrius crowned by the elephant scalp, with the legend DEMETRIOU ANIKETOU, and on the reverse Herakles crowning himself, with the legend "Of king Agathocles" (Boppearachchi, Pl 8). Coins of the supposed Demetrius III also use the title "Invincible", and therefore are attributed by some to the same Demetrius (Whitehead and al.) I. Dimitrios, MÖ 186-185 yıllarında başlayan ve bundan sonraki birkaç yüzyıl boyunca kullanılan Yavana döneminin başlatıcısı olabilir.

"Dimitrios" en az iki ve muhtemelen üç Baktriya kralının adıydı. Çok tartışılan II. Dimitrios olası bir akrabaydı, oysa III. Dimitrios ( ), ancak nümismatik bulgulardan bilinmektedir.

 III. Seleukos ile karşılaşma 
sağ|küçükresim| I. Dimitrios sikkesi, üzerinde Yunanca lejand: ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΑΝΙΚΗΤΟΥ "Yenilmez Dimitrios" (Agathocles'in soyağacı sikkesi). British Museum.

Dimitrios'un babası Euthydemus, MÖ 210 yılı civarında Seleukos hükümdarı III. Antiohos tarafından saldırıya uğradı. 10.000 atlıyı komuta etmesine rağmen Euthydemus, başlangıçta Arius Nehri (Hari Nehri) dolaylarındaki muharebeyi kaybetti ve geri çekilmek zorunda kaldı. Daha sonra, Antiochus sonunda yeni hükümdarı tanımaya karar verene kadar, Baktra'nın müstahkem şehrinde üç yıl süren kuşatmaya başarıyla direndi.

Son görüşmeler III. Antiohos ile Dimitrios arasında yapıldı. III. Antiohos'un genç prensin tavırlarından çok etkilendiği ve MÖ 206 civarında kızlarından birini ona eş olarak teklif ettiği söylenir:

 "Ve Teleas'ın ikisi arasında gidip gelmesinden sonra, Euthydemus sonunda oğlu Dimitrios'u antlaşmanın şartlarını teyit etmesi için gönderdi. Antiochus genç prensi kabul etti; ve görünüşünden, konuşmasından ve tavırlarının onurundan kraliyet gücüne layık olduğuna karar vererek, önce ona kendi kızlarından birini vereceğine söz verdi ve ikinci olarak kraliyet unvanını babasına bıraktı." Polybius 11.34 

"Genç prens" için kullanılan terim neaniskos'tur (νεανίσκος), bu da yaklaşık 16 yaşında bir prens olduğunu gösterir ve bu da Dimitrios'un MÖ 222 civarında doğduğunu gösterir.

 Kulob yazıtı 
Tacikistan'ın batısındaki Greko-Baktriya'daki Kulob bölgesinde bulunan ve MÖ 200-195 yıllarına tarihlenen bir yazıtta,Shane Wallace Greek Culture in Afghanistan and India: Old Evidence and New Discoveries  p.206 Heliodotos adlı bir Grek, Hestia'ya bir ateş sunağı adadığında Euthydemus ve Demetrius'tan bahseder:Osmund Bopearachchi, Some Observations on the Chronology of the Early Kushans , p.48

 Hindistan'ın işgali 
küçükresim|upright=1.41| I. Dimitrios'un gümüş sikkesi. Fil derisinden başlık takan, taçlı ve örtülü kral büstü (Büyük İskender'i ve Hindistan'daki fetihlerini çağrıştırır). Arka yüzünde Herakles ayakta, taç giymiş, elinde sopa ve aslan postu tutuyor. Yunanca lejand: ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ, "Kral Dimitrios'un".
Dimitrios, MÖ 186'da, General Pushyamitra Shunga'nın Maurya hanedanını yıkmasının ardından kuzeybatı Hindistan'ın işgalini başlattı ve ardından yeni Hint Shunga hanedanını (MÖ 180-78) kurdu. Sri Lanka rahipleri, son Maurya İmparatoru Brihadratha'nın Dimitrios'un kızı Berenice ile evlendiğini belirtiyorlar. Greko-Baktriyalılar, Hint Yarımadası'ndaki Grek göçmenleri korumak için İndus Vadisi'ni işgal etmiş olabilirler. Ayrıca Mauryalılar, Grekler ile diplomatik ittifaklar kurmuştu ve Greko-Baktriyalılar tarafından müttefik olarak kabul edilmiş olabilirler.* MÖ 302 yılındaki evlilik ittifakı hakkında Strabon'un 15.2.1(9)  metninde geçen açıklama: "Hintliler, kısmen de olsa, İndus Nehri boyunca yer alan ve eskiden Perslere ait olan bazı bölgeleri işgal etmektedir. Büyük İskender, Ariani halkını bu topraklardan mahrum etti ve kendi yerleşimlerini burada kurdu. Ancak Seleucus I Nicator, bir evlilik sözleşmesi sonucunda bu toprakları Sandrokottos'a verdi ve karşılığında beş yüz fil aldı." Bu vesileyle elçi Megasthenes de Maurya sarayına gönderildi.

 In the Edicts of Ashoka, king Ashoka claims to have sent Buddhist emissaries to the Hellenistic west around 250 BCE.
 When Antiochus III the Great, after having made peace with Euthydemus, went to India in 209 BCE, he is said to have renewed his friendship with the Indian king there and received presents from him: "He crossed the Caucasus (Hindu Kush) and descended into India; renewed his friendship with Sophagasenus the king of the Indians; received more elephants, until he had a hundred and fifty altogether; and having once more provisioned his troops, set out again personally with his army: leaving Androsthenes of Cyzicus the duty of taking home the treasure which this king had agreed to hand over to him."Polybius 11.39 "Obviously, for the Greeks who survived in India and suffered from the oppression of the Shunga (for whom they were aliens and heretics), Demetrios must have appeared as a saviour" Mario Bussagli, p. 101

Dimitrios ilk olarak Hindukuş'un güneyinde, çok sayıda Grek yaşadığı ancak Seleukos'tan Chandragupta'nın bölgeyi ilhak etmesinden bu yana Mauryas tarafından yönetilen Arachosia eyaletini geri almaya çalışmış olabilir. Isidoros o Charakinos, Part istasyonlarında Dimitrios'un kendisi tarafından kurulduğu varsayılan Demetrias adlı bir koloniden bahseder:

 "Ötesinde Arachosia vardır. Partlar buraya Beyaz Hindistan derler; Biyt şehri, Pharsana şehri, Chorochoad şehri ve Demetrias şehri vardır; sonra Arachosia'nın metropolü olan Alexandropolis; Grek'dir ve Arachotus nehri buradan akar. Bu yere kadar topraklar Partların yönetimi altındadır." "Part istasyonları", MÖ 1. yüzyıl Mentioned in Bopearachchi, "Monnaies Greco-Bactriennes et Indo-Grecques", p52. Original text in paragraph 19 of Parthian stations 

Grek seferleri doğu Hindistan'daki başkent Pataliputra'ya (bugünkü Patna ) kadar uzanmış olabilir:

 " İskender'den sonra gelenler Ganj ve Pataliputra'ya gittiler" (Strabon, XV.698)

 "Baktriya'nın isyana neden olan Grekler, ülkenin bereketi nedeniyle o kadar güçlendiler ki, sadece Ariana'nın değil, aynı zamanda Apollodoros Artemitinos söylediği gibi Hindistan'ın da efendileri oldular: ve onlar tarafından İskender'den daha fazla kabile boyunduruk altına alındı - özellikle Menander tarafından (en azından Hypanis'i doğuya doğru geçip Imaüs'e kadar ilerlediyse), çünkü bazıları şahsen onun tarafından, diğerleri ise Baktriyalıların kralı Euthydemus'un oğlu Dimitrios tarafından boyunduruk altına alındı." (Strabon 11.11.1  )

Dimitrios'un Taxila'da hüküm sürdüğü genel olarak kabul edilir (sikkelerinin çoğu Sirkap arkeolojik alanında bulunmuştur). Hint kayıtları ayrıca Greklerin Saketa, Panchala, Mathura ve Pataliputra'ya saldırılarını da anlatır (Gargi-Samhita, Yuga Purana bölümü). Ancak Pataliputra'ya yapılan seferler genel olarak daha sonraki kral I. Menander ve I. Dimitrios'un muhtemelen sadece Pakistan'daki bölgeleri işgal ettiklerine işaret etmektedir. Diğer krallar da toprakları genişletmiş olabilir. MÖ 175 civarında Hint-Grekler kuzeybatı Hindistan'ın bazı bölgelerini yönetirken Şungalar Ganj, Orta ve Doğu Hindistan'da kaldılar.

Kalinga Kralı Kharavela'nın Hathigumpha yazıtında, kendisinden korkan bir Yavana (Grek) kralı veya generalinin morali bozulan ordusuyla birlikte Mathura'ya çekildiğinden bahsedilmektedir. Yavana kralının adı net değildir, ancak üç harften oluşmaktadır ve ortadaki harf ma veya mi olarak okunabilir.Kusâna Coins and History, D.K. Printworld, 1994, p.184, note 5; reprint of a 1985 article R. D. Banerji ve K. P. Jayaswal gibi bazı tarihçiler Yavana kralının ismini "Dimita" olarak yeniden yapılandırdılar ve onu Dimitrios ile özdeşleştirdiler. Ancak Ramaprasad Chanda, Sailendra Nath Sen ve PL Gupta gibi diğer bazı tarihçiler bu yoruma katılmamaktadır.

 Sonrası 
sol|küçükresim| Dimitrios'un gümüş obolu . Son derece küçük (çapı 12 milimetre ) ama muhteşem işçilikle yapılmış.
I. Dimitrios bilinmeyen bir nedenle ölmüştür ve MÖ 180 tarihi, daha sonraki krallar için uygun bir saltanat dönemi belirlemek amacıyla kullanılan bir öneridir; ki bu kralların sayısı çoktur. Bunlardan bazıları eş naip olsalar bile, iç savaşların ve imparatorluğun geçici olarak bölünmesinin olasılığı daha yüksektir.

I. Dimitrios'dan sonra Pantaleon, Antimakhos, Agathocles ve muhtemelen II. Euthydemus adlı krallar hüküm sürmüşlerdir ve kökenleri hakkındaki teoriler hepsinin I. Dimitrios'un veya yalnızca Antimakhos'un akrabaları olduğu yönündedir. Sonunda Baktriya Krallığı yetenekli yeni gelen Eucratides'in eline geçti.

II. Dimitrios daha sonraki bir kraldı, muhtemelen adını aldığı kişinin oğlu ya da yeğeniydi ve yalnızca Hindistan'da hüküm sürdü. Justinus, onun Baktriya kralı Eucratides tarafından yenildiğini belirtir; bu olay, ikincisinin saltanatının sonlarına doğru, muhtemelen MÖ 150 civarında gerçekleşmiştir. II. Dimitrios'un geride bıraktığı generaller Apollodotus ve Menander, onun ölümünün ardından sırasıyla Hindistan kralları ve Hint-Grek Krallığı'nın yöneticileri oldular.

Batlamyus'a göre Arachosia'da bir Demetriapolis kurulmuştur.

Geoffrey Chaucer, Theseus'un Atina'da düzenlediği bir turnuvada dövüşenler arasında Dimitrios'un da adını anar:

 Sikkeler 
küçükresim|upright=1.25| Fil ve Nike figürlü I. Dimitrios sikkesi.
Demetrios'un sikkeleri beş tiptedir. Yunanca ve Haroşti efsanelerini içeren iki dilli bir tür daha vardır; bu tür doğal olarak Hint II. Dimitrios ile ilişkilendirilir. Kralın taç giydiği bir serinin I. Dimitrios'un erken dönem eserleri olması muhtemeldir.

Ön yüzünde Gorgon kalkanı, arka yüzünde ise üç çatallı zıpkın tasvir edilen bir seri de bulunmaktadır.

Filleri tasvir eden üç tip de vardır. Birinci tipte Dimitrios (I) Hindistan'ın bilinen bir simgesi olan fil tacıyla tasvir edilmiştir; bu, Büyük İskender'in daha önce sikkelerinde yaptığı gibi, Hindistan'daki fetihlerini ifade eder. Bir tipinde bir fil, diğer tarafında ise zafer çelengi tutan Nike figürü yer alıyor. Bu tür sembolizmi, Antialcidas sikkelerinin arka yüzünde, Nike'nin (Zeus'un desteğiyle) zafer çelengini doğrudan file uzattığı sikkelerde de görmek mümkündür.
küçükresim|upright=0.95| Lakshmi ve kemerli tepe sembolü bulunan Taxila tek zarlı madeni para (MÖ 185-160).

 Gandhara'da Hint paraları (MÖ 185'ten sonra) 
MÖ 186 yılında Greko-Baktriyalıların Hindistan'ı istila etmesiyle Gandhara sikkelerinde tek kalıplı döküm paraların tasarımında bir evrim yaşandı; tanrılar ve gerçekçi hayvanlar tanıtıldı. Aynı zamanda madeni para teknolojisi de gelişti ve çift kalıplı madeni paralar (ön ve arka yüzünde) ortaya çıktı. Madeni paraların arkeolojik kazıları, bu madeni paraların ve yeni çift kalıplı madeni paraların, Hint-Grek Krallığı'nın madeni paralarıyla çağdaş olduğunu göstermiştir.Ancient Indian Coinage, Rekha Jain, D.K.Printworld Ltd, p.114 Osmund Bopearachchi'ye göre bu sikkeler, özellikle de tanrıça Lakşmi'yi tasvir edenler, muhtemelen I.Dimitrios tarafından Gandhara'yı işgal etmesinin ardından basılmıştır.Osmund Bopearachchi, 2016, Emergence of Viṣṇu and Śiva Images in India: Numismatic and Sculptural Evidence 

 Budizm 
Budizm, Hint-Grek kralları döneminde gelişti ve W. W. Tarn, onların Hindistan'ı işgal etmelerinin Sungaların Budizme karşı zulmüne tepki olarak Maurya İmparatorluğu'na desteklerini göstermeyi amaçladığını ileri sürdü. Ancak bu zulüm de tartışmaya açıktır; Romila Thapar gibi çağdaş tarihçiler, anlatılanların bazılarının Budist misyonerlerin abartısının ürünü olabileceğini öne sürmektedir. Thapar, Güney Asya'daki Hint-Grek istilasının tamamen ekonomik motivasyonlara bağlı olduğunu ileri sürüyor.

 Fil ve kadüse sikkesi 
küçükresim|upright=1.25| Fil hortumu ve kadüse taşıyan I. Dimitrios sikkesi.
Madeni paranın ön yüzünde tasvir edilmiş Dimitrios'un "fil" tiplerinden biri sevinçli bir fili temsil eder ve kraliyet boncuk ve makara dekorasyonuyla çevrili olduğundan bir kralla aynı seviyede değerlendirilmiştir. Budizmin ve Gotama Buda'nın sembollerinden biri olan fil, muhtemelen Dimitrios'un Budizm'e kazandırdığı zaferi temsil ediyor. Alternatif olarak, filin Hindistan'ın başkenti Taxila'nın (Tarn) olası bir sembolü veya Hindistan'ın bir bütün olarak sembolü olduğu da tanımlanmıştır.

Madeni paranın arka yüzünde, muhtemelen Grekler ve Şungalar arasındaki barışın bir temsili iki savaşan yılan arasındaki uzlaşmanın sembolü olan kadüse tasvir edilmiştir ve aynı şekilde Budizm ile Hinduizm arasında da (MÖ 3.-2. yüzyılda Hindistan'daki Maurya İmparatorluğu'nun damgalı madeni paralarının sembolü olarak da kadüse ortaya çıkmıştır) benzerlikler vardır.

I. Menander ve II. Menander'ın daha sonraki Grek sikkelerinde belirgin Budist sembolleri bulunur, ancak I. Dimitrios'un fetihleri Hindistan'daki Budist dinini etkilemiştir.

 Kaynakça 
Özel

Genel





 Dış bağlantılar 
Coins of Demetrius
More coins of Demetrius
Catalogue of coins of Demetrius

Kategori:MÖ 180'de ölenler
Kategori:Grek-Baktriya Krallığı