Begrahatuni Kilisesi

Begrahatuni Kilisesi (Gürcüce: ბეგრახათუნის ეკლესია), tarihsel Artani bölgesinde, günümüzde Ardahan ilinin Çıldır ilçesine bağlı ve eski adı Begrahatuni olan Eskibeyrehatun köyünde, Orta Çağ'da Gürcülerden kalan bir kilisedir."ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2014 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები" (2014 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları), Tiflis, 2015, s. 82.  ISBN 978-9941-0-7362-5

Tarihçe

Begrahatuni adı büyük bir olasılıkla Gürcüce Begrahatuli'den (ბეგრახატული) değişime uğramıştır. Bu adın bir ikonun adıyla ilişkili olduğu tahmin edilmektedir."ხატული" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5 Bu adlandırma da bu kilisedeki bir ikonla ilişkili olabilir. Begrahatuni Kilisesi'nin bulunduğu bölge ve köy, Osmanlıların 16. yüzyılın ikinci yarısında ele geçirmeden önce Gürcistan'ın bir parçasını oluşturuyordu. Osmanlı idaresinin 1595 yılında gerçekleştiği tahrire göre köyün nüfusu, büyük çoğunluğu Gürcü olmak üzere, 33 Hristiyan haneden oluşuyordu.  Bu halkın ibadet yeri olan kilise, 10. yüzyılda inşa edilmiştir.Tao-Klarceti: Tarihsel ve Kültürel Anıtlar (ტაო-კლარჯეთი: ისტორიისა და კულტურის ძეგლები), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, Tiflis, 2018, s. 189, ISBN 978-9941-478-17-8. Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili 1902 yılında köyde iki kilise tespit etmiş, ikisinin de yıkık halde olduğunu yazmıştır. Gürcü araştırmacı ve gazeteci Konstantine Martvileli de 1917 yılında, köyde küçük bir kilisenin yıkıntılarının bulunduğunu ve kilise tamamen yağmalanmış olduğunu yazmıştır.

Mimari

Begrahatuni Kilisesi, Eskibeyrehatun köyünün kuzey kesiminin batı tarafında yer alır. Tek nefli ve dikdörtgen planlı (10 x 6 m) bir yapıdır. Neredeyse tamamen yıkılmış olan kiliseden geriye, sunak apsisinin bir bölümü ulaşmıştır. Bu kısmın duvar yüksekliği yaklaşık 5 metre, genişliği 2-3 metredir. Apsisteki pencerenin her iki yanında birer niş bulunmaktadır. Kilisenin dolgu duvar tekniğiyle inşa edildiği ve kesme taşlarla kaplı olduğu apsis duvarından anlaşılmaktadır. Ekvtime Takaişvili'nin 1909 yılında köyde sözünü ettiği ikinci kilise muhtemelen bu kiliseydi ve o tarihte kilisenin kaplama taşlarının neredeyse tamamı sökülmüştü.Fahriye Bayram ve Turgay Yazar, “Artvin, Erzurum, Ardahan İli ve İlçelerinde Ortaçağ Gürcü Mimarisi Yüzey Araştırmaları – 2009”, 28. Araştırma Sonuçları Toplantısı, Ankara, 2011, 1. Cilt, s. 6.  ISSN: 10177663

Kyanakça

Kategori:Ardahan ilindeki Gürcü Ortodoks kiliseleri
Kategori:Tao-Klarceti