Serpuş

Serpuş, muhtemelen Farsça Serpuş kelimesinden türetilen sözcük,E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam , 1913-1936. BRILL. p. 891. ISBN 9789004097940 "başlık/şapka" anlamına gelir. Orta Çağ'da Orta Asya ve Orta Doğu'da giyilen özel bir Türk askeri kürklü şapkaydı. Bedreddin Lülü'yu (1234-1259 yılları arasında hüküm sürdü) tasvir eden minyatürlerde belirgin bir şekilde görülmektedir. Bu, askeri sınıfın ağır bir şapkasıydı; üçgen ön kısmı bazen metal bir plakla süsleniyordu. Bazen takhfifa adı verilen küçük bir türban oluşturan bir fularla desteklenirdi. Serpuş'un giyilmesi, Orta Doğu minyatürlerindeki Türk figürlerini Arap figürlerinden ayıran en önemli grafik ve terzilik unsurlarından biriydi.

Şarbuş'un boyutu ve şekli farklılık gösterebiliyor, bazen çok büyük boyutlara ulaşabiliyordu; tıpkı 1237 tarihli Maqamat al-Hariri'inin ön yüzündeki Emir tasvirinde olduğu gibi. Sharbush'un şekli coğrafi bölgelere göre değişiklik gösterir.

Artuklu yazmalarındaki şerbuşun başlığının arkasında çok uzun bir şapka vardır ve kenar çevresinde kürk kullanımı sınırlıdır; frameless|Artuklu yazmalarındaki şerbuş
İran seramiklerinde ya da Blacas ibrik gibi Musul'daki nesnelerde ya da Cezire ve Suriye elyazmalarında görülen Selçuklu şerbuşunun başlığı çok daha alçaktı, neredeyse başı çevreleyen kürk şeridinin ve ön plakanın arkasına gizlenmişti;
küçükresim|Maqamat al-Hariri'nin ön kısmında, şapkayı görünümden gizleyen, uzun bir kürk kütlesinden oluşan başka bir şarbush görülüyor. Türk elbiseli hükümdar uzun saç örgüleri, kürk şapka, botlar, uygun ceket giyiyor.

Şarbuş başlığı Selahaddin Eyyubi'in bir toplanma işaretiydi ve bunu Silvan madeni parasında takıyordu.

Şarbuş aynı zamanda Mısır Memlükleri döneminde de bir rütbe sembolüydü, çünkü bir emirin tahta çıkışı sırasında verilen khil'a'nın bir parçasıydı. Şarbuş, Eyyubi ve Bahri Memlük döneminin yüksek rütbeli subayları tarafından giyilirdi.

küçükresim|Türk şapkası Şerbuş'u giyen muhafızlarla birlikte Türk emiri, Maqamat al-Hariri, 1237.

küçükresim|left|Türk kıyafetleri giymiş, Türk başlığı şarbush takan savaşçı, Dioscorides'ten De Materia Medica, Irak, 1224. Harvard Sanat Müzeleri.

küçükresim|left|Artuklu şerbuşu, 1206
küçükresim|right|Bedreddin Lülü'nün Şarbuş'u (Kitab el-Aghani, 1219))
küçükresim|right|Makamat el-Hariri (yaklaşık 1200-1210), uzun şapkalı şerbūsh giyen Türk hükümdar detayı
küçükresim|left|Ermenice bir el yazmasında Şarbush, Haghbat Gospels, 1211.
küçükresim|left|Selahaddin Eyyübi adına basılan dirhemde Şarbuş giyiliyor. Kitabe: "Muzaffer Kral, Dünyanın ve İmanın Koruyucusu, Yusuf bin  Eyyub". Olası Silvan darphanesi, 1190-1191 tarihli.

 Kaynakça 

Kategori:Asya kıyafetlerinin tarihi
Kategori:Türkiye'de giyim