Oksazolin

Oksazolin,  formülüne sahip beş üyeli bir heterosiklik organik bileşiktir. Karbon ve/veya azot üzerinde, hidrojen olmayan ornatıklar içeren, oksazolinler (çoğul vurgu) adı verilen bir bileşik ailesinin ebeveynidir. Oksazolinler, oksazolidinlerin doymamış analoglarıdır ve N ve O'nun doğrudan bağlandığı izoksazolinlerle izomeriktirler. Çift bağın konumuna bağlı olarak iki oksazolin izomeri bilinmektedir.

Oksazolinin kendisinin herhangi bir uygulaması yoktur ancak oksazolinler potansiyel uygulamaları açısından geniş çapta araştırılmıştır. Bu uygulamalar arasında asimetrik katalizde ligand olarak, karboksilik asitler için koruyucu gruplar olarak ve giderek artan miktarda polimer üretiminde monomer olarak kullanım yer almaktadır.

 Sentezi 
2-oksazolin halkalarının sentezi iyi bilinmektedir ve genel olarak bir 2-amino alkolün (tipik olarak bir amino asidin indirgenmesiyle elde edilirler) uygun bir fonksiyonel grupla siklizasyonu (halka oluşturma) yoluyla ilerler. Genel mekanizma genellikle Baldwin kurallarına tâbidir.

 Karboksilik asitlerden 
Klasik oksazolin sentezi, açil klorürlerin 2-amino alkollerle reaksiyonunu gerektirir. Tiyonil klorür, asit klorürü yerinde (in situ sentez) üretmek için yaygın olarak kullanılır; susuz koşulların korunmasına dikkat edilir, çünkü oksazolinler, iminin protonlanması durumunda klorür tarafından halka açılmasına uğrayabilir. Reaksiyon tipik olarak oda sıcaklığında gerçekleştirilir. Aminometil propanol yaygın bir öncü amino alkoldür.

 çerçevesiz|700x700pik

Appel reaksiyonunun bir modifikasyonu, oksazolin halkalarının sentezine olanak tanır. Bu yöntem nispeten ılımlı koşullar altında ilerlemektedir, ancak üretilen trifenilfosfin oksit miktarının büyük olması nedeniyle büyük ölçekli reaksiyonlar için ideal değildir. Karbon tetraklorürün Montreal Protokolü kapsamında kısıtlanması nedeniyle bu yöntemin kullanımı yaygınlığı yitirmeye başladı.

 çerçevesiz|920x920pik

 Aldehitlerden 
Bir amino alkol ve bir aldehitin siklizasyonu, halojen bazlı bir oksitleyici madde (örn. NBS, veya iyot) ile işlenerek bir oksazoline dönüştürülebilen bir ara oksazolidin üretir; bu potansiyel olarak bir imidoil halojenür yoluyla ilerler. Yöntemin çok çeşitli aromatik ve alifatik aldehitler için etkili olduğu gösterilmiştir, ancak fenoller gibi elektron açısından zengin aromatik R grupları, tercihen oksitleyici madde ile hızlı elektrofilik aromatik halojenasyona maruz kaldıklarından uygun değildir.

 600x600pik

 Nitrillerden 
Nitrillerden oksazolinler üretmek için katalitik miktarlarda ZnCl2'nin kullanımı ilk olarak Witte ve Seeliger tarafından tanımlanmış ve daha sonra Bolm tarafından geliştirilmiştir. Reaksiyonun başarılı olması için yüksek sıcaklıklar gerekir. Kesin bir reaksiyon mekanizması hiçbir zaman önerilmemiştir, ancak muhtemelen Pinner reaksiyonuna benzemektedir. Reaksiyon için alternatif çözücülerin veya katalizörlerin belirlenmesine yönelik sınırlı araştırma yapılmıştır.

 450x450pik

 Uygulamaları 

 Ligandlar 
Kiral 2-oksazolin halkası içeren ligandlar, kolay sentezlenmeleri, geniş form aralıkları ve birçok katalitik dönüşüm türü için etkinlikleri nedeniyle asimetrik katalizde kullanılır.

Amino asitlerin indirgenmesiyle hazırlanan 2-amino alkoller kullanılarak kiralite kolayca elde edilir; hem optik olarak saf hem de ucuzdurlar. Bu tür oksazolinlerdeki stereo merkez, koordinatör N atomuna bitişik olduğundan, metal merkezinde meydana gelen işlemlerin seçiciliğini etkileyebilir. Halka termal olarak stabildir ve nükleofillere, bazlara, radikallere ve zayıf asitlere karşı dirençlidir, ayrıca hidroliz ve oksidasyona karşı da oldukça dirençlidir; dolayısıyla çok çeşitli reaksiyon koşullarında stabil kalması beklenebilir.

Oksazolin bazlı ligandın ana sınıfları şunları içerir:

 Bis-oksazolinler (BOX)
 Fosfinoksazolinler (PHOX)

Önemli özel oksazolin ligandları şunları içerir:

 Tris-oksazolinler (TRISOX)
 Bis(oksazolinato)lar
 Trisoksazolinilborat ligandları

 Polimerler 
2-etil-2-oksazolin gibi bazı 2-oksazolinler, poli(2-oksazolin)'leri oluşturmak üzere katyonik halka açılması polimerizasyonuna uğrar. Bunlar poliamidlerdir ve peptidlerin analogları olarak kabul edilebilirler; çok sayıda potansiyel uygulamaya sahiptirler ve biyomedikal kullanımları nedeniyle özel ilgi görmüştür.

 300x300pik

 Yağ asitlerinin analizi 
Yağ asitlerinin dimetiloksazolin (DMOX) türevleri gaz kromatografisi ile analiz edilebilir.

 Ayrıca bakınız 
Yapısal analoglar

 Benzoksazol : oksazolinin bir benzen halkasına kaynaştığı bir bileşik.
 Oksazol: iki çift bağa sahip olan
 Oksazolidin: Çift bağı olmayan
 Tiazolin: Oksijenin kükürt ile değiştirildiği bir analoğu

Diğer sayfalar

 Aminorex, oksazolin halkası taşıyan bir ilaç

 Kaynakça 

Kategori:Birden fazla CAS kayıt numarasına sahip kimyasal maddeleri
Kategori:Bir bilgi kutusunda dizinlenmesi gereken birden fazla kimyasal
Kategori:Birden fazla bileşik kimliğine sahip kimyasal maddeleri
Kategori:Oksazolinler