Altay (futbol takımı)

küçükresim|10 Ocak 1926 tarihli Gol Spor dergisinde Altay futbol takımı.
küçükresim|1 Ocak 1930 tarihli Politika gazetesinde Altay takımı.
küçükresim|15 Mart 1930 tarihli Havacılık ve Spor dergisinde Altay futbol takımı.
Altay (futbol takımı), 16 Ocak 1914'te İzmir'de Altay İdman Yurdu adıyla kurulan Altay SK'nın futbol takımı. 3. Lig'de mücadele etmektedir. Altay, Türk Futbol Tarihinde deplasman yapan ilk takımdır. Türkiye Kupası'nı kazanan ikinci Anadolu'dan ise kazanan ilk futbol kulübüdür. Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Mustafa Kemal, beraber İzmir'de izlediği maçlardan ve Altay'ın kültüründen dolayı Soyadı Kanunu çıktıktan sonra Fahrettin Paşa'ya Altay soyadını vermiştir.

Altay Spor Kulübü taraftarının 23 Ocak 2022 yaptığı "Kuvayi Milliyenin Kulübü Altay" koreografisiyle beraber yapmış olduğu güncel futbolcularına ve kulübün efsane ismi Mustafa Denizli'ye yaptığı koreografileriyle beraber Avrupa tarihinde tek maçta koreografi yapma rekorunu kırmıştır.

 Tarihi 
Altay, 16 Ocak 1914'te Altay İdman Yurdu adı altında kurulmuştur. O devirde; İzmir'de Rum, Ermeni ve İtalyanların etkisi önemli bir sorundu. Devrin Valisi Rahmi Bey, Vasıf Çınar Bey ile Necati Beye "Şark İdadisi" isminde bir okul açtırdı. Amaç, Rumların ve diğer azınlığın etkinliğini kırmaktı. Bu amaç uğruna 16 Ocak 1914 yılında Altay İdman Yurdu sportif faaliyetlere başladı. Yunan, Ermeni ve İtalyan takımlarıyla yaptığı maçlarda başarılı sonuçlar aldı.

14 Ekim 1925 günü Mustafa Kemal Atatürk İzmir'e gelir ve kulübü ziyaret eder. Altay'ın 9 Eylül kupasını gören Atatürk, "Aferin çocuklar, kupa da kazanmışlar" der. Altay'ın spor faaliyetlerini dinledikten sonra Atatürk kulüp defterine şunları yazarak imzalar: ‘‘Altay Spor Kulübünde tanıdığım gençlik iftihara şayandır. Bu gençlik müvacehesinde istikbalin kuvveti ve saadeti en bariz görülmektedir.’’

1913 yılı sonlarında İzmir'e gelen Celal Bayar İttihat Terakki Cemiyetine katmak için spor yapan Altaylı gençleri davet etti ve 1914 yılının 16 Ocak tarihinde Altay fiilen kuruldu. Celal Bayar Şark İdadisinde faaliyet gösteren Altay'ın kuruluşu için para yardımında bulundu.

1923 Yılında Başkent Ankara'ya davet edilen Altay'ın bu seyahatinin çok başarılı olması nedeniyle büyük kurtarıcı Atatürk 1924 Paris Olimpiyatlarına Türk sporcularının katılmaları için emir verdi. 1924 Paris Olimpiyatları'na Altay'dan Futbolcu olarak Hamit Aslan, Atlet olarak Said Odyak iştirak etti.

Altay aynı zamanda ilklerin takımıdır. Türkiye tarihinde deplasman yapan ilk takımdır. Kendi bünyesinden takım çıkaran ve bunu ikinci defa yapan ilk takımdır. İzmir'in ilk milli futbolcusu da Altay bünyesinden çıkan Hamit Aslandır. İzmir'in ilk milli atleti yine Altay'ın bünyesinden çıkan Said Odyaktır. Eski adı Fuar Şehirleri kupası olan UEFA Kupası'na katılan ilk Türk Takımı Altay'dır. Ulusal çaptaki birincil Türkiye Ligi'nde ilk üçe giren ilk Anadolu takımıdır. Ziraat Türkiye Kupası'nı kazanan ilk Anadolu Takımıdır. Türk futbolunu modernleştiren, dernek yapısını aklımıza kazıyan ilk isim, soyadını bile Altay'dan alan Vahap Özaltay'dır. Aynı zamanda Altaylı Vahap Özaltay, Türkiye'nin ilk profesyonel futbolcusudur.

 Arma 
Asma yaprağından esinlenerek çizilen Altay arması, yıllar içerisinde değişmeden bugünlere ulaştı. 1928'de yaşanan Harf Devrimi'nden önce Altay'ın armasının içerisinde laleye benzer motifler bulunmaktaydı, devrimden sonra sadece harf ve rakamların Latin harflere çevrildiği arma, esas şeklini asma yaprağından almıştır.

İlk kurulduğu günlerde de Siyah-Beyaz renkleri kullanan Altay, Kurtuluş Savaşı mücadelesi döneminde hem büyük acılar çeken, hem de kurtuluş ile birlikte büyük mutluluklar yaşayan kulüp, bu iki zıt duyguyu yansıtan “siyah” ve “beyaz” renklerini hiçbir zaman değiştirmemiştir.

Armadaki “İzmir” yazısı, bağlı kök saldığı topraklardaki güçlü yapıya atıfta bulunurken, 1914 ise bold (kalın harf) karakteriyle güçlü tarihe dikkat çeker.

 Kurucular 
 Mustafa Necati Uğural
 Vasıf Çınar
 Şükrü Saracoğlu
 Baha Esat Tekant
 Talat Erboy
 Esat Çınar
 Nejat Evliyazade
 Hüsnü Uğural Muharrir Rauf Nezih
 Şimendiferci Rıfat İyison
 Dr. Kemal Tahsin Soydam
 Enver Esat Tekant
 Tayyareci Mazlum
 Kemal Çakırel
 Nuri Sıtkı Erboy Dr. Fikret Tahsin Soydam
 Mazlum Öksüz
 Tüccar Sürreyya
 Çiftçi Necati
 Fethi Özalp
 Sıhhıyeci Kemal İstanbullu
 Halil Zeki Osam

 Lig Tarihi 
küçükresim|13 Haziran 1934 tarihli Gol Spor dergisinde Altay futbol takımı.
 İzmir Futbol Ligi 
küçükresim|Mayıs 1935 tarihli Gol Spor dergisinde Altay futbol takımı.
Altay Spor Kulübü İzmir Futbol Ligi'nde büyük varlık göstermiş ve ezeli rakipleri Altınordu'nun 6, Göztepe ve İzmirspor'un 5 ve Karşıyaka'nın 4 şampiyonluğuna karşı 14 şampiyonlukla İzmir futbolunun en büyüğü olmuştur.

İzmir Futbol Ligi'nde 1923-24, 1924-25, 1927-28, 1928-29, 1930-31, 1933-34, 1936-37, 1940-41, 1945-46, 1947-48, 1950-51, 1953-54 yıllarında 12 şampiyonluk alan Altay, İzmir futbolunda profesyonelliğe geçildikten sonra da 1956-57 ve 1957-58 sezonlarında şampiyonluklarını sürdürmüştür. İzmir Ligi'nin 1937-38 sezonunun şampiyonu Üçok takımı Millî Küme'de İstanbul takımlarına karşı daha başarılı olunabilmesini teminen birleştirilen Altay, Altınordu ve Bucaspor kulüplerinden oluşmuştur.

 Türkiye Futbol Şampiyonası'nda Altay 
Türkiye'deki ilk millî futbol şampiyonası olan Türkiye Futbol Şampiyonası, 1924 yılında ilk kez düzenlendiğinde İzmir şampiyonu olan Altay İdman Yurdu katılmıştır. 1934 ile 1951 yıllarında Final Grubu'nda ikinci olarak Türkiye ikincisi olma başarısı göstermiştir.

 Profesyonel liglerde Altay 
Profesyonel liglerdeki en iyi derecesi 3 kez elde ettiği üçüncülüktür. 41 sezon ile lige en çok katılan 6. takımdır. 1959 yılında düzenlenen ilk profesyonel millî ligde A Grubu 3.'sü olan Altay 1961-62 sezonunda üç büyüklerin ardından dördüncü olmuş, 1969-70 sezonunda ise sekizinci ve dokuzuncu sıralarda kalan Beşiktaş ve Galatasaray'ı geride bırakarak üçüncü olmuş; 1976-77 sezonunda yine bu iki takımı gerisinde bırakarak aynı dereceye ulaşmıştır.

1980'li yılların başında bunalıma giren Altay 1982-83 sezonunda ligdeki 25. sezonunda ilk kez küme düşmüş, 1983-84 sezonunda 1. Ligde Şampiyon olarak bir yıl aradan sonra tekrar Süper Lige yükselmiştir. 1989-90 sezonunda ikinci kez küme düşen Altay yine bir sezon aradan sonra 1990-91 sezonunda 1. Ligde Şampiyon olarak Süper Lige yükselmiştir. 1990'lı yılların sonunda İzmir takımlarının futbolda girdikleri kriz Altay'ı da etkilemiş ve siyah-beyazlı takım 1999-2000 sezonunda küme düşmüştür. 2001-02 sezonunda 1. Ligde 3. kez Şampiyon olarak Süper Lige yükselmiştir. 2002-03 sezonunda bir kez daha 1. Lig'de boy gösteren takım aynı sezon küme düşmüş ve bir daha yükselememiştir. 2010-11 sezonunda 1. Lig'den 2. Lig'e düşen takım, 2014-15 sezonunda 3. Lig'e düştü.

2016-17 sezonunda 3. Lig'de grubunu 2. sırada tamamlayan Altay, 2. Lige yükselmek için play-off oynamaya hak kazandı. Play-off yarı finalinde Çorum FK'yı geçen Altay, final maçında Kocaelispor'u penaltılarla yenerek 2. Lig'e yükseldi.küçükresim|Altay'ın 2018-19 sezonunda 2. Lig Beyaz Grup şampiyonluğunu kazandığı maç.2017-18 sezonunda 2. Lig Beyaz Grup'ta şampiyon olarak 1. Lig'e yükseldi. 3 sezon boyunca 1. Lig'de mücadele eden Altay 2020-2021 sezonunu 5. sırada bitirdi ve play-off turunda yarı finalde İstanbulspor'u final maçında ise Altınordu'yu 1-0 mağlup ederek 18 sezon aradan sonra Süper Lig'e şampiyon olarak yükseldi.

Altay, profesyonel liglerin kurulduğundan bu yana (1959) 62 sezon boyunca profesyonel liglerde mücadele eden 7 takımdan biridir. 2021-2022 yılında aldığı 3 dönemlik transfer yasağı borçların ödenmemesinden dolayı 2024 yılının ocak ayında 6 dönem daha uzatıldı.

 Kupa Tarihi 

 Türkiye Kupası'nda Altay 
Türkiye Kupası'nda 7 kez final oynayıp 2 kez kazanan Altay Spor Kulübü aynı zamanda bu kupayı Anadolu'ya taşıyan ilk takımdır. 1963-64 sezonunda oynanan Türkiye Kupası final maçının ilk ayağında Galatasaray ile 0-0 berabere kalan Altay, ikinci maçın tarihinin Futbol Federasyonu tarafından değiştirilmesine tepki göstererek rövanş maçına çıkmamış ve Galatasaray'a hükmen mağlup olmuştur. 1966-67 yılında ikinci kez finale yükselen takım ezeli rakiplerinden Göztepe ile 2-2 berabere kalmasına rağmen, dönemin uygulaması nedeniyle kura ile ilk şampiyonluğunu kazanmıştır. Bir sonraki sezon da finale yükselen Altay rövanşta Fenerbahçe'yi 1-0 yenmesine karşın, ilk maçı 2-0 kaybettiği için ikinci olmuştur. 1971-72 sezonunda finalde Eskişehirspor'a kaybeden Altay, 1978-79 sezonunda bir kez daha Fenerbahçe'yle karşı karşıya gelip ilk maçı 2-1 kazandıysa da, rövanşı 2-0 kaybederek yine ikincilikte kalmıştır. Bir sezon sonra Galatasaray'ı 1-0 ve 1-1 ile geçerek hem tarihinde ikinci kez Türkiye Kupası şampiyonu olmuş, hem de 1964 sezonundan kalma hesabı da kapatmıştır. 1985-86 sezonunda 7. kez final oynayan siyah beyazlılar Bursaspor'a 2-0 yenilmişlerdir.

Altay, Türkiye Kupası'nın en başarılı 5. takımı olma unvanını korumaktadır.

 Cumhurbaşkanlığı Kupası'nda Altay 
1966-67 sezonunun Türkiye Kupası şampiyonu Altay aynı sezonun Lig şampiyonu Beşiktaş'a 29 Haziran 1967'de 1-0 yenildi. 1979-80 sezonunda aynı unvanla çıktığı kupada bu defa Trabzonspor'a 3-0 yenildi.

 Başbakanlık Kupası'nda Altay 
1971-72 sezonunda finalde Türkiye Kupası'nı kaptırdığı Lig ikincisi Eskişehirspor'a bu kupada da yenilen Altay 1978-79 ve 1985-86 sezonlarında ise Galatasaray'a karşı kaybetti.

 TSYD Kupası'nda Altay 
TSYD İzmir şubesi tarafından düzenlenen kupada, 2012 yılında aldığı son kupa ile bu kupayı 18 kez müzesine götürmüştür. Bu kupayı en fazla kazanan İzmir takımıdır.

 Avrupa Kupaları Tarihi 

 UEFA Kupası'nda Altay 
UEFA Kupası'nda ilk kez mücadele eden Türk takımı Altay'dır. Aynı zamanda Kupa Galipleri Kupası'na katılan ilk Anadolu kulübü yine Altay Spor Kulübü'dür. UEFA Kupası ve Kupa Galipleri Kupası'nda üçer kez, Balkan Kupası'nda 2 kez ve Inter-Toto Kupası'nda 1 kez olmak üzere, 9 sezon Türkiye'yi Avrupa'da temsil etmiştir. 1918 yılında Altay, İtalyan kulübü Garibaldi'ye karşı yaptığı karşılaşmayı 10-0 gibi bir skorla kazanınca buna çok sinirlenen İtalyan General Konsolosluğu, Garibaldi Futbol Kulübü'nün faaliyetine son verir.
SezonKupaTurKulüpSkor1962-63Fuar Şehirleri Kupası1.TurAS Roma2-3, 1-101967-68UEFA Kupa Galipleri Kupası1.TurR. Standard de Liège2-3, 0-01968-69Kupa Galipleri Kupası1.TurSFK Lyn Oslo3-1, 1-41969-70Fuar Şehirleri Kupası1.TurFC Carl Zeiss Jena0-1, 0-01977-78UEFA Kupası1.TurFC Carl Zeiss Jena1-5, 4-11980-81Kupa Galipleri Kupası1.TurBenfica0-0, 0-41998UEFA Intertoto Kupası1.TurShamrock Rovers3-1, 2-3 nv2.TurDiósgyőri VTK Miskolc1-1, 1-03.TurBastia0-2, 3-2 nv

Ayrıca bakınız

 Türk takımlarının Avrupa kupaları tarihi

 Kadro 

 Başarıları 
küçükresim|26 Eylül 1934 tarihli Cumhuriyet gazetesinde 1934 yılı İzmir şampiyonu Altay.
küçükresim|14 Temmuz 1941 tarihli Ulus gazetesinde 1941 İzmir Şampiyonu Altay takımı.
 1. Lig
 Şampiyonluk (4): 1983-1984, 1990-1991, 2001-2002
 Play Off Şampiyonluğu (1): 2020-2021
 2. Lig
 Şampiyonluk (1): 2017-2018
 3. Lig
 Play Off Şampiyonluğu (1): 2016-2017
 Türkiye Kupası
 Şampiyonluk (2): 1966-1967, 1979-1980
 İkincilik (5): 1963-1964, 1967-1968, 1971-1972, 1978-1979, 1985-1986,
 Türkiye Futbol Şampiyonası
 İkinci (2): 1934, 1951
 İzmir Futbol Ligi
 Şampiyonluk (14) (rekor): 1924, 1924-1925, 1927-1928, 1928-1929, 1931, 1934, 1936-1937, 1940-1941, 1945-1946, 1947-1948, 1950-1951, 1953-1954, 1956-1957, 1957-1958
 TSYD İzmir Kupası
 Şampiyonluk (18) (rekor): 1968, 1970, 1971, 1972, 1973, 1975, 1980, 1981, 1983, 1986, 1987, 1988, 1999, 2000, 2003, 2006, 2009, 2012
 İzmir Şildi
 Şampiyonluk (1): 1936
 İzmir Kupası
 Şampiyonluk (1): 1944

Kaynak:

 Lig Mücadeleleri 

 Süper Lig: 41 Sezon

1959-1983, 1984-1990, 1991-2000, 2002-2003, 2021-2022

 1. Lig: 17 Sezon

1983-1984, 1990-1991, 2000-2002, 2003-2011, 2018-2021, 2022-2024

 2. Lig: 6 Sezon

2011-2015, 2017-2018, 2024-2025

 3. Lig: 3 Sezon

2015-2017, 2025-

 Geçmiş Sezonlardaki Performansı 
Ana madde: Altay SK sezonları listesi
SezonLigPoz.MaçGBMAGYGPKupaEn GolcüTeknik Direktör2015/163. Lig11.361015114545451. ElemeHüsamettin Yener (10)Serdar Sabuncu2016/172.36171366741641. ElemeMurat Uluç (19)Serdar Sabuncu / Özgür Doğramacı / Ümit Turmuş / Cüneyt BiçerPlay OffŞ3111534Cüneyt Biçer2017/182. Lig1.3419966232663. TurMurat Uluç (14)Cüneyt Biçer / İsmet Taşdemir / Özden Töraydın2018/191. Lig10.341211115240475. TurMarco Paixao (29)Alper Avcı / Özden Töraydın / Dilaver Mutlu / Sait Karafırtınalar2019/20734141284837545. TurMarco Paixao (23)Sait Karafırtınalar / Ali Tandoğan / Yalçın Koşukavak2020/215.34203116639633. TurMarco Paixao (22)Yücel İldiz / Osman Özköylü / Mustafa Denizli2021/22Süper Lig18.3897223957345. TurDaouda Bamba (7)Mustafa Denizli / Mert Nobre / Sinan Kaloğlu2022/231. Lig12.361111144545443. TurMarco Paixao (21)Sinan Kaloğlu / Tuna Üzümcü2023/2417.3454251676104. TurMurat Uluç (4)Tuna Üzümcü / Özkan Kılıç / Bahloul Djilali / Serkan Afacan / Yusuf Şimşek / Cüneyt Biçer2024/252. Lig34Gökhan Karaaslan

 Not: Tablo son 10 sezonu göstermektedir. Ayrıntılar ve geçmiş sezonlar için Ana Maddeye bakınız.

 Taraftar Grupları 

 Alsancak Tayfa 
Grup, 2005 yılında kurulmuştur. Genel olarak kapalı sağ tribünde konuşlanmıştır. Altay, 3. Lig'e düştüğünde Kabus adı altında kalan tüm gruplarla beraber birleşmiştir. Başkan sıkıntısı yaşayan Altay'a içlerinden bir başkan çıkarmışlardır. Aktif olarak maraton tribününde bulunmaktadırlar.

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 

 Altay Spor Kulübü resmi sitesi





Kategori:Altay SK