Marcus (Basiliscus'un oğlu)

Marcus (Yunanca: Μᾶρκος; ö. Ağustos 476), Doğu Roma generali ve gaspçı Basiliscus ile Zenonis'in oğluydu. 475 yılında sezar ilan edildi ve daha sonra augustus unvanını aldı, babasıyla birlikte ortak imparator olarak hüküm sürdü. Zeno, 476 yılının Ağustos ayı sonunda Konstantinopolis'i yeniden ele geçirdiğinde, Marcus ve ailesi kilisede saklandılar. Zeno, kanlarını dökmeyeceğine dair yemin etti ve aileyi Kapadokya'daki Limnae'ye sürgün etti, burada açlıktan öldüler.

 Hayatı 
 İktidara gelişi 
Marcus, Basiliscus ile Zenonis'in oğluydu. Bizans imparatoru Leo (457-474 arası hükümdar) 473 yılında hastalandığında, torunu olan ve Zeno (474-475, 476-491 yılları arasında imparator) ile Ariadne'nin oğlu II. Leo'yu Ekim 473'te imparator olarak taçlandırdı. I. Leo, 18 Ocak 474'te öldü ve II. Leo tahta geçti. Zeno, ortak imparator olarak göreve getirildi ve 29 Ocak'ta taç giydi. II. Leo'nun sonbaharda ölmesiyle Zeno, tek başına Doğu imparatoru oldu. Zeno, hem halk hem de senato sınıfı arasında çok popüler değildi, bu kısmen İsauryalı olmasından kaynaklanıyordu; İsauryalılar, İmparator Arcadius (383-408 arası hükümdar) döneminde kötü bir üne sahip olmuşlardı ve Zeno'nun yönetimi, diğer İsauryalıların yüksek pozisyonlara terfi etmesine neden olacaktı. Verina, başlangıçta Zeno'nun II. Leo'yu ortak imparator olarak yükseltilmesini desteklemişti, ancak Zeno tek imparator olduktan sonra II. Leo'nun ortak olmasına karşı çıktı. Verina, onu tahttan indirmek için başkalarıyla komplo kurdu. Bazı tarihçiler, sevgilisi magister officiorum Patricius'u imparator olarak atamayı ve onunla evlenmeyi planladığını genel olarak kabul ederler. Bu komploda, Zeno'nun taç giyme törenine öfkelenen general Theoderic Strabo ve Marcus'un babası Basiliscus da Verina'yı desteklediler. Basiliscus, İsauryalı kardeşler Illus ve Trocundes ile yeğeni Armatus'u da bu komploya dahil etmeyi başardı. Komplo, Basiliscus'un popülaritesi ve Illus ile Trocundes'in desteği sayesinde askeri destek aldı ve ayrıca Doğu Roma Senatosu'nun desteğini kazandı. Konstantinopolis Patriği Acacius'un konumu belirsizdi, ancak tarihçi Kamilla Twardowska, sonucun netleşmesine kadar her iki tarafa da destek vermekten kaçınmış olmasının muhtemel olduğunu düşünmektedir. Komplonun tam olarak ne zaman başladığı bilinmemektedir; tarihçi Maciej Salamon bunun 473 civarında başladığını iddia ederken, Twardowska bunun Zeno'nun tek başına iktidara geçmesinden sonra başladığını savunmaktadır. Komplo başarılı oldu; Zeno, 9 Ocak 475'te ya komployu öğrenmesinin ardından ya da Verina tarafından hayatının tehlikede olduğuna ikna edilmesinin ardından memleketi Isauria'ya kaçtı. Basiliscus, senatoyu Patricius yerine kendisini imparator ilan etmeye ikna etti ve Basiliscus Hebdomon Sarayı'nda taç giydi. Basiliscus, Marcus'a sezar olarak taç giydirdi ve onu ortak imparator ilan etti.

 Basiliscus ile iktidarı 
Basiliscus, ağır vergiler, sapkın dini politikalar ve bir doğal afetin etkisiyle Konstantinopolis'teki desteğini hızla kaybetti. 475/476 yıllarında Chalkoprateia mahallesinde büyük bir yangın çıktı ve hızla yayıldı. Zeno'yu memleketinde kuşatma altında tutan Illus ve Trocundes, ona sadakatlerini değiştirerek taraf değiştirdiler. Bizans tarihçisi Theofanis, Illus ve Trocundes'in ihanetini Zeno'nun onlara verdiği sözleri tutmamasına bağlar—Theophanes, bu sözlerin ne olduğunu açıkça belirtmese de, birçok tarihçi Zeno'nun onlara magister militum (başkomutan) unvanını vadettiğini düşünmektedir. Ancak tarihçi Mirosław Leszka bu görüşe karşı çıkar ve Theophanes'in bu sözleri uydurmuş olabileceğini savunur. Leszka, Basiliscus'un kendisine yalan söyleyen kişilere askeri komuta vermeyeceğini, bunun yerine onların Basiliscus'un devrileceğinden korktukları ya da ona karşı dini bir muhalefet içinde oldukları için ihanet ettiklerini ileri sürer. Şubat/Mart 476'dan itibaren Basiliscus, halkın tepkisinden korktuğu için Hebdomon Sarayı'nda kaldı; bu haber, Illus ve Trocundes'i de harekete geçirmiş olabilir. Ayrıca başkentteki bakanlardan mektuplar aldılar. Bu mektuplar, halkın Basiliscus'a olan desteğinin bakanlarının "mali açgözlülüğü" nedeniyle azaldığını ve şehrin artık Zeno'yu geri getirmeye hazır olduğunu bildiriyordu. Illus, Zeno'nun kardeşi Longinus'u kısa süre önce esir almıştı ve bu durumun, tahttan indirilen imparator üzerinde ona bir koz sağladığını düşünmüş olabilir: Zeno ile müttefik olmayı ayarladı ve birleşik güçleriyle birlikte Konstantinopolis'e doğru ilerlemeye başladılar.

Basiliscus, Armatus'a Trakya ve Konstantinopolis'teki tüm birliklerin yanı sıra saray muhafızlarının da komutasını almasını ve bu üçlüye karşı savaşmalarını emretti. Ancak sadakat yemini etmesine rağmen, Armatus, Zeno'nun onu ömür boyu magister militum praesentalis (saray komutanı) yapmayı ve oğlunu, Basiliscus'u, sezar ilan etmeyi teklif etmesi üzerine Basiliscus'u ihanete uğrattı. Zeno'nun Konstantinopolis'e engellenmeden girmesine izin verdi ve Zeno, Ağustos 476'da şehre hiçbir direnişle karşılaşmadan girdi. Basiliscus, Marcus ve ailesi kaçarak bir kiliseye sığındılar; Zeno'nun onları idam etmeyeceğine dair yemin etmesinin ardından dışarı çıktılar. Zeno, onları Kapadokya'daki Limnae'ye sürgün etti, sarnıçta hapsedildiler ve açlıktan ölüme terk edildiler. Bazı kaynaklara göre ise, başları kesilerek idam edildiler.

 Kaynakça 
Dipnot

Genel
















Kategori:Leo Hanedanı
Kategori:476'da ölenler
Kategori:5. yüzyılda Bizans imparatorları