1987 Mekke olayı

1987 Mekke olayı, 31 Temmuz 1987'de Mekke'de Hac ibadeti sırasında Şii hacılar ile Suudi Arabistan güvenlik güçleri arasında çıkan çatışma 400'den fazla kişinin ölümüyle sonuçlanan olay. Olay çeşitli şekillerde "isyan" veya "katliam" olarak tanımlanır.

Olay, 1979 İran Devrimi'nden bu yana Şii İran ile Sünni Suudi Arabistan arasında artan gerilimden doğdu. 1981'den beri İranlı hacılar her yıl Hac'da İsrail ve ABD'ye karşı siyasi bir gösteri düzenliyorlardı. 1987'de Suudi polisi ve Suudi Arabistan Ulusal Muhafızlarından oluşan bir ekip gösterileri engellemek için önlem aldıktan sonra, şii hacılarla karşı karşıya geldi. Bu durum şiddetli bir çatışmaya dönüştü ve ardından ölümcül bir izdiham yaşandı.Sivan and Friedman, Religious Radicalism and Politics in the Middle East, p.190

Kaç hacının öldüğü ve nasıl öldüğü tartışmalıdır. İran ve Suudi Arabistan can kaybından birbirini suçluyor. Ölüm tahminleri 400 ile binlerce yaralı arasında değişiyor.Sivan and Friedman, Religious Radicalism and Politics in the Middle East, p. 190 Resmi açıklama 402 kişi olarak verildi, bunların 275'i İranlı hacılardan oluşurken, 85'i Suudi polisi ve 42'si diğer ülkelerden hacılardı. Suudi yetkililer hacıların silahlı olduğunu ve izdihamda öldüğünü iddia etti. İranlı yetkililer ise birçok kişinin Suudilerin açtığı ateş sonucu öldürüldüğünü iddia etti.In the Name of God: The Khomeini Decade by Robin Wright, p166

Olayın ardından İran Cumhurbaşkanı Ali Hamaney, "Şimdi propaganda yapıyorlar ve bu olayın Şii ve Sünni arasında bir savaş olduğunu iddia ediyorlar. Bu bir yalandır! Elbette bir savaş var ama bu savaş Amerika'nın İslam algısı ile gerçek devrimci İslam arasında bir savaş" ifadelerini kullandı.

3 Ağustos 1987'de bir milyon İranlı Tahran'daki İslam Konseyi binasının önünde bir araya gelerek "İntikam" sloganları attı."A spontaneous demonstration in Tehran on 1 August ended in attacks on the Saudi and Kuwaiti embassies." The longest war: the Iran-Iraq military conflict, page 225 Aynı gün İran lideri Ruhullah Humeyni, hacıların ölümlerinin intikamını almak için Suudileri Suud Hanedanı'nı devirmeye çağırdı."Khomeini called for the overthrow of the Saudi royal family to avenge the pilgrims' deaths" Saudi Arabia A Country Study, page 271

1987 olayından sonraki üç yıl boyunca İran hükûmeti İranlıların Hac'a gitmesini yasakladı, ancak diplomatik bağlar 1991'de yeniden tesis edildi. Olayın ardından Suudi Arabistan, İran'la diplomatik ilişkilerini sonlandırdı ve izin verilen İranlı hacı sayısını önceki yıllarda 150.000'den 45.000'e düşürdü. 1991 yılında İran ve Suudi Arabistan, İranlı hacıların Hac ibadetini bir kez daha yapmalarına izin verilmesi konusunda anlaştıktan sonra diplomatik ilişkileri yeniledi. Toplam hacı sayısı 115.000 olarak belirlendi ve İranlıların gösterilerine yine Suudiler tarafından izin verilen belirli bir yerde izin verildi. Bu anlaşmayla İranlı hacılar 1990'lı ve 2000'li yıllarda yıllık gösterilerine çok az olayla veya hiç olay olmadan devam ettiler. Gösterilerini Mekke'deki yerleşkelerinin sınırlarıyla sınırladılar.

 Kaynakça 

Kategori:Sünni-Şii mezhepsel şiddeti
Kategori:İran-Suudi Arabistan ilişkileri