Demetria ve Pamphile'nin mezar naiskosu

Tarihi 
Antik Atina'nın Kerameikos Mezarlığı, Klasik dönem boyunca şehrin önde gelen ailelerinin son anıtlarına ev sahipliği yapmıştır. Hem sanatsal değeri hem de temsil ettiği tarihsel dönüm noktası açısından dikkat çekici olan bu mezar naiskosu ("küçük tapınak"), MÖ 317'de vali Demetrius Phalereus'un mezarların süslenmesini yasaklayan kararnamesi çıkmadan önce dikilen son mezar taşı stellerinden biri olup; MÖ 325-310 arasına tarihlenmektedir.Naiskos, 1870 yılında güney yolunun batı ucunda keşfedilir ve 2003 yılının Nisan ayı civarına kadar yerinde kalır. Bu tarihte, aşınma ve doğal yıpranmadan korunması amacıyla Kerameikos Arkeoloji Müzesi'ne nakledilir. Yerine ise alçı bir kopyası yerleştirilir.

Demetria ve Pamphile'nin mezarı, iki ayrı stel (mezar taşı) içerir. Bunlardan ilki, ablası Demetria'nın erken ölümü üzerine yapılmıştır. Bu, ailenin ikinci cenaze stelidir. Kabartma üzerinde tasvir edilen iki kadının isimleri olan "Demetria ve Pamphile" yazısı bulunmaktadır.

 Tanım 
Mermerden yapılmış olup, MÖ IV.yüzyılda naiskoi'nin evriminin tipik bir örneğidir. Zaman içinde naiskoslar rölyefin içine gömülmüş, figürler ise yüksek kabartma halini alarak neredeyse tamamen yüzeyden ayrılmıştır.

 Demetria'nın Eski Steli: Vedalaşma Teması 
sol|küçükresim| Demetria'nın önceki naiskosuDaha eski olan stelde, Demetria bir sandalyede otururken, hayatta olan kız kardeşi Pamphile onun yanında ayakta durur. İki kız kardeşin şefkatle el ele tutuşması (dexiosis olarak bilinen jest ve heykeltıraşlık teması), ölen kadının yaşayan kız kardeşine veda ederek ayrılışını simgeler.

Bu stel, anılan ölü kişiyle birlikte yaşayan bir akrabayı dahil etme temasını içerir. Bu uygulama, çoğu zaman ilgili yazıtların veya uygun ikonografinin eksikliği nedeniyle ölüleri yaşayanlardan ayırt etmeyi zorlaştırır. Günümüzde Atina Ulusal Arkeoloji Müzesi'nde muhafaza edilen bu eski naiskosun baş kısımları, uzun zaman önce kırıldığı için korunamamıştır.

 Yeni Naiskos ve Değişen Anlatım 
Demetria'nın stelindeki bu "vedalaşma" unsuru, daha yeni olan naiskosta (küçük tapınak formundaki mezar anıtı) bulunmaz. Bunun nedeni, yeni naiskos yapıldığında her iki kız kardeşin de vefat etmiş olmasıdır; dolayısıyla birbirlerine veda etmelerine artık gerek kalmamıştır.Naiskos'', yakın zamanda ölmüş olan Pamphile'yi lüks bir sandalyede oturur gösterirken, daha önce ölmüş olan kız kardeşi Demetria'yı ayakta göstermektedir. Her iki kadın da uzun khitonlar ve başlarını örten himationlarla zengin bir şekilde giyinmiş, ancak ikisi de ölü oldukları için ifadesiz gözlere sahiptirler. Her iki kadının da bir kolu karınlarında dinlenirken diğer elleriyle başlarını örten himationlarını tutmaktadırlar. Kıyafetleri vücutlarında zarif kıvrımlar oluşturmaktadır, özellikle Pamphile'nin hafifçe uzatılmış sol bacağında bu belirgin şekilde görülmektedir. Hem Pamphile hem de Demetria'nın saçları, dönemin Atina geleneklerine ve modasına uygun olarak özenli örgülerle yapılmıştır.

Pamphile'nin oturduğu sandalyenin kol dayanağı, bir koçbaşı şeklinde son bulur ve bir siren tarafından desteklenir. Dönemin mezar kabartmalarında, ölen kadınların "alışılmadık derecede" özenle işlenmiş tahtlarda oturması yaygın bir uygulamaydı.

 Tarihsel Bağlam ve Önemi 
Demetria ve Pamphile'nin naiskosu, Kerameikos mezarlığına yerleştirilen son süslemeli mezar anıtlarından biri olmasıyla tarihteki yerini almıştır. MÖ 317 yılında, Atina'da Demetrius Phalereus tarafından lüks ve gösterişli mezar anıtlarının inşasını yasaklayan bir kanun çıkarılmıştır. Bu yasağın temel nedeni, artan zenginlik eşitsizliği nedeniyle soylu ailelerin mezarlar aracılığıyla statülerini aşırı derecede sergilemesini engellemek ve kamu harcamalarını kontrol altına almaktı.

Bu bağlamda, Demetria ve Pamphile'nin naiskosu, bir dönemin kapanışını temsil eder. Yasaktan hemen önce inşa edilmesi, hem ailenin sosyal konumunu hem de dönemin sanatsal ifadesinin son büyük örneklerinden biri olmasını sağlamıştır. Bu yasakla birlikte, Atina mezar mimarisinde daha sade ve gösterişsiz formlar yaygınlaşmıştır.Paga, Jessica (2018). Greek Architecture and the Classical Sculpture of the Parthenon. Cambridge University Press.

 Ayrıca bakınız 

 Dexileos'un Mezar Steli: MÖ 394 yılında Korint Savaşı'nda ölen genç süvari Dexileos için yapılmış olan bu stel, dramatik bir atlı savaş sahnesini betimler. Klasik dönem Atina mezar stel sanatının en bilinen ve etkileyici örneklerinden biridir.
 Büyük Eleusis Kabartması: Antik Yunan dininin en önemli gizem kültlerinden biri olan Elefsis Gizemleri ile ilişkilidir. Genellikle tanrıçalar Demeter ve Persephone ile Triptolemus'u betimleyen bu kabartma, Elefsis'ten çıkarılmıştır ve kültün doğasını yansıtan önemli bir dini sanat eseridir.

 Hegeso'nun Mezar Steli: Yaklaşık MÖ 410-400 yıllarına tarihlenen bu stel, Hegeso isimli soylu bir Atinalı kadını, hizmetçisi tarafından sunulan bir mücevher kutusundan seçim yaparken tasvir eder. Dönemin zarif giysi detayları ve sakin atmosferiyle Klasik Yunan sanatının tipik özelliklerini taşır. Mezar stelleri arasında en estetik ve duygusal olanlardan biri olarak kabul edilir.

 Kaynakça 

 Bibliyografya 






 Dış bağlantılar 



Kategori:Steller
Kategori:Mezar sanatı
Kategori:Mermer heykeller
Kategori:Antik Yunanlar