Büyük Çekilme (Rusya)

Büyük Geri Çekilme, 1915'te I. Dünya Savaşı'nın Doğu Cephesi'nde stratejik bir geri çekilme ve tahliyeydi. Rus İmparatorluk Ordusu, Galiçya'daki çıkıntıyı ve Polonya Kongre Krallığı'nı terk etti. Rus İmparatorluğu'nun kritik derecede yetersiz donanımlı ordusu, İttifak Devletleri'nin Temmuz-Eylül yaz taarruz operasyonlarında büyük kayıplar verdi ve bu da Stavka'nın cephe hatlarını kısaltmak ve çıkıntıda büyük Rus kuvvetlerinin potansiyel kuşatmasını önlemek için geri çekilme emri vermesine yol açtı. Geri çekilmenin kendisi nispeten iyi yönetilmiş olsa da, Rus moraline ağır bir darbe oldu.

 Arka plan 
Almanların Gorlice-Tarnów Taarruzundaki başarısının ardından Hans von Seeckt, August von Mackensen'in On Birinci Ordusunun, yanları Vistül ve Bug nehirleri tarafından korunarak kuzeye, Brest-Litovsk'a doğru ilerlemesini önerdi.DiNardo, 2010, pp. 106–107. Mackensen ve Alman Genelkurmay Başkanı Erich von Falkenhayn, Polonya'daki Rus çıkıntısına saldırma ve kesin bir muharebe zorlama stratejisini desteklediler. Paul von Hindenburg ve Erich Ludendorff liderliğindeki Ober Ost, güneydoğuya doğru saldırırken, Mackensen kuzeye döndü ve Avusturya-Macaristan İkinci Ordusu doğuya saldırdı. Max von Gallwitz liderliğindeki Ober Ost On İkinci Ordusu, Varşova'nın kuzeydoğusuna doğru ilerlerken, Bavyera Prensi Leopold liderliğindeki Dokuzuncu Ordu, Remus von Woyrsch liderliğindeki Woyrsch Kolordusu ve Paul Puhallo von Brlog liderliğindeki Avusturya-Macaristan Birinci Ordusu, Rusları doğuya, Vistül'e doğru itti. Alexander von Linsingen liderliğindeki Bug Ordusu, sırasıyla Eduard von Böhm-Ermolli ve Karl von Pflanzer-Baltin liderliğindeki Avusturya-Macaristan İkinci ve Yedinci Orduları, Mackensen'in doğu kanadını korudu. Mackensen'in batı kanadında Arşidük Joseph Ferdinand liderliğindeki Avusturya-Macaristan Dördüncü Ordusu vardı.

24 Haziran'da Rus Çarı II. Nikolay, kıdemli liderleriyle Baranovichi'de bir araya geldi ve burada Polonya çıkıntısını artık savunmama konusunda anlaşmaya varıldı. Yeni Rus hattı Riga, Kovno, Grodno, Brest-Litovsk'tan başlayıp yukarı Bug boyunca ve ardından Dinyester boyunca Romanya'ya uzanacaktı. Üçüncü ve Dördüncü Ordular da Mihail Alekseyev'in Kuzeybatı Ordu Grubu'nun kontrolü altına alındı. Bu cephe, güneyden kuzeye konuşlandırılmış İkinci, Birinci, On İkinci, Onuncu ve Beşinci Ordulardan oluşuyordu. Alekseyev daha sonra çıkıntıdan yavaş bir geri çekilme planladı.

Ober Ost saldırısı 13 Temmuz'da başlayacaktı ve ardından Mackensen'in ilerlemesi 15 Temmuz'da gerçekleşecekti. Włodzimierz Wołyński'nin stratejik Rus demir yolu merkezi Mackensen'in erken önceliklerinden biriydi.

Taarruz
küçükresim|upright=1.14|Alman süvarileri Varşova'ya giriyor, 5 Ağustos 1915
küçükresim|upright=1.14|1915 yılında geri çekilen Rus Ordusu tarafından havaya uçurulan Varşova'daki Poniatowski Köprüsü.

Savaşın ilk iki günü boyunca, Gallwitz'in On İkinci Ordusu, Alexander Litvinov'un Birinci Ordusunu 9 mil (14 km) geri püskürttü ve 7.000 esir aldı. 17 Temmuz'a kadar, Gallwitz'in On İkinci Ordusu ve Friedrich von Scholtz'un Sekizinci Ordusu, Rus Birinci ve On İkinci Ordularını Narew'e kadar itti. 14 Temmuz'da, Woyrsch Kolordusu'nun güneyinden Mackensen'in doğusuna yeniden konuşlandırılan Avusturya-Macaristan Birinci Ordusu, Sokal'a doğru ilerledi. Birinci Ordu daha sonra, Rus Sekizinci Ordusu tarafından savunulan Bug Nehri boyunca bir köprübaşı oluşturacaktı ve bunu 18 Temmuz'da başardılar ve Włodzimierz Wołyński'ye doğru hareket etmeye başladılar. 15 Temmuz'da, Bug Ordusu Rus savunmalarını aşarak onları geri çekilmeye zorladı. 16 Temmuz'da Mackensen'in On Birinci Ordusu, Rus savunmasının ilk hattını aştı, Krasnostaw'ı ve yaklaşık 6000 esiri ele geçirdi. 18 Temmuz'a kadar, 19 mil (31 km) kuzeye ilerlediler ve 15.000 esiri ele geçirdiler. 17 Temmuz'da Woyrsch Kolordusu saldırısına başladı ve Radom'u ele geçirdi.

22 Temmuz'da, Avusturya-Macaristan Dördüncü Ordusu Lublin'e doğru ilerlerken, Alekseyev Ivangorod'a doğru geri çekilme emri verdi. 23 Temmuz'da, Ober Ost, Narew'in karşısında Pułtusk'ta bir köprübaşı kurmayı başardı. Savaşın bu aşamasında, Merkezi Güçler tarafından hızlı bir şekilde atılım yapılması şüpheli hale geldi. Ludendorff'un sözleriyle, "Rus Ordusu kesinlikle [geri] çekilmek zorunda kaldı, ve kaçtı. Yeniden örgütlenmek ve uzun süreli direnişi başarıyla sürdürmek için güçlü kuvvetlerle sürekli kararlı karşı saldırılar başlattı." Max Hoffmann, "Görünüşe göre Ruslar aslında 1812 [olaylarını] tekrarlıyor ve tüm cephe boyunca geri çekiliyorlar. Sakinleri tahliye edilmiş olan kendi köylerinden yüzlercesini ateşe veriyorlar." dedi.

Rus ordusu geri çekilirken, Genelkurmay Başkanı Nikolay Yanuşkeviç, Büyük Dük Nikolay'ın desteğiyle orduya sınır bölgelerini tahrip etme ve içerideki "düşman" ulusları kovma emri verdi. Rus yetkililer 500.000 Yahudiyi ve 250.000 Almanı Rusya'nın iç kesimlerine sürgün etti. 11 Haziran'da Petrograd'da Almanlara karşı bir pogrom başladı; 500'den fazla fabrika, mağaza ve ofis yağmalandı ve Alman sakinlerine karşı çete şiddeti uygulandı. Rus askeri yönetimi Müslümanları, Almanları ve Polonyalıları hain ve casus olarak görüyordu; Yahudileri ise siyasi açıdan güvenilmez kişiler olarak görüyordu.

29 Temmuz'da Woyrsch, Ivangorod'un kuzeyinde Vistül Nehri boyunca bir köprübaşı kurarak Rusları oradaki kaleyi terk etmeye zorladı. 31 Temmuz'da Mackensen Lublin'i ele geçirdi ve 1 Ağustos'ta Bug Ordusu Khelme'yi ele geçirdi. Alekseyev daha sonra Varşova'nın terk edilmesini emretti ve 5 Ağustos'ta Prens Leopold'un Dokuzuncu Ordusu şehre yürüdü. 17 Ağustos'ta Alman Onuncu Ordusu Kovno'yu ve Kaunas Kalesi'ni ele geçirdi. Novogeorgievsk Kalesi 10 Ağustos'ta Almanlar tarafından kuşatıldı ve Hans Hartwig von Beseler'in kuşatma silahları 20 Ağustos'ta teslim olmaya zorladı. Osowiec Kalesi de sonunda Ruslar tarafından terk edildi ve bunu bir Alman klor gazı saldırısı izledi. Kovel, 21 Ağustos'ta Ruslar tarafından terk edildi ve Stavka, Baranovichi'yi terk ederek Mogilev'e geçti.

Mackensen'in On Birinci Ordusu ve Linsingen'in Böcek Ordusu, Brest-Litovsk'a doğru kuzeye doğru ilerlemeye devam etti ve 26 Ağustos'ta kaleyi ele geçirdi. Otto von Below'un Niemen Ordusu, Riga-Schaulen saldırısı sırasında güney Letonya'ya doğru ilerlerken, Scholtz'un Onuncu Ordusu, 17 Eylül'de Ruslar tarafından terk edilen Vilna'ya doğru ilerledi.

Sonrası
küçükresim|Varşova civarında, yıkık bir köyden köylüler, molozlardan inşa edilmiş bir kulübenin önünde, 1915

Prit Buttar: "...Falkenhayn'a göre, Doğu Cephesi'nde başarmayı umduğu her şeyi başarmıştı. Rusya açıkça ayrı bir barışı kabul etmeyecekti ve Rus Ordusu'nun tamamen yok edilmesi asla onun niyeti olmamıştı. Kazanılan bu kadar çok toprak ve Ruslara verilen bu kadar çok zararla, öngörülebilir gelecekte doğudan hiçbir tehdit olmayacağı oldukça muhtemeldi."

Çar, Büyük Dük Nikolay ve Nikolay Yanuşkeviç'i görevden alarak ordunun komutasını üstlendi.

Ayrıca bakınız
 Bug-Narew Taarruzu
 Vistül-Bug Taarruzu
 Novogeorgievsk Kuşatması
 Riga-Schaulen Taarruzu
 Kovno Kuşatması
 Dinyester Cephesi

Kaynakça

Kaynaklar




Kategori:1915'te çatışmalar
Kategori:I. Dünya Savaşı'nda muharebeler
Kategori:I. Dünya Savaşı Doğu Cephesi'nde muharebeler