Vâlâ Somalı

Mustafa Vâlâ Somalı (23 Ocak 1931 - 19 Mayıs 2016), Türk spor tarihçisi, ressam-karikatürist, dansçı, gazeteci ve yazardır. Türk sporu ve Beşiktaş tarihi üzerine verdiği eserler ile bilinir.

Hayatı
küçükresim|right|Beşiktaş'ın 1978'den bu yana kullanmakta olduğu Vâlâ Somalı'ya ait kartallı logo.
Vâlâ Somalı, 23 Ocak 1931'de Kafkas Türkleri kökenli bir ailenin evladı olarak dünyaya geldi. Küçük yaşta resme, çizime ve sanata ilgi duydu. Ortaokul ve lise yıllarında sanatın yanına spora da merak saldı ve İzmir'de amatör kulüplerde top koşturdu. 1947'de Muammer Karaca ile tanışmasının ardından İstanbul'a yerleşti. İlk yıllarda tiyatro afişleri tasarlayıp, sahne dekorasyonu ile uğraştı. Daha sonra Mecidiyeköyspor'da futbol oynadı ve Ses Opereti'nin dans ekibinde yer aldı. Aynı zamanda buranın sahne dekorasyonunu da hazırlamaya devam etti. 1952'de başlayan ve 1954'te biten askerlik hizmetinden döndükten sonra karikatür çalışmalarına yeniden ağırlık vermeye başladı. Atatürk başta olmak üzere dünyaca ünlü devlet adamlarının, sanatçı ve sporcuların karikatürlerini çizdi. 1955'te tiyatro dekoru yaparken Türkiye Yayınevi'nde Oğuz Özdeş aracılığı ile kapak çizimleri yaptı. 1954 ile 1960 yılları arasında Yeşilçam'a afiş ressamlığı yaparak birçok önemli eserler verdi. 1956'dan 1976'ya kadar Yeni Sabah, Hürriyet, Akşam ve Günaydın gazetelerinde çalışarak resim, karikatür ve spor yazısı üzerine eserler verdi. 1957 yılında Beşiktaş kulübüne adım atarak Kongre Üyesi oldu ve voleybol şubesinin genel kaptanlığı görevine geldi. Burada kümede bulunan erkek voleybol takımını 1. lige çıkararak başarılı bir grafik elde etti. 1966 yılında Beşiktaş Kadın Voleybol Takımı'nın şampiyonluklar kazanmasına katkıda bulundu. 1956 yılında kurulan Beşiktaş Kadın Basketbol Takımı'nın kısa ömrüne karşılık olarak 1967'de şubenin tekrar kurulmasına öncülük etti ve Beşiktaş'ın eski basketbolcusu olan Fehmi Sadıkoğlu'nu antrenörlüğe getirerek önemli başarılar elde ettiler. 1976 senesinde İstanbul ABD konsolosluğunda Dünya'da Ünlü Amerikalılar Portre Karikatür Sergisi'ni açtı. 1978 yılından itibaren spor tarihi üzerine kitaplar çıkarmaya başladı. Beşiktaş Spor Tarihi kitabında Beşiktaş'ın Kartallı kulüp logosunu ilk çizen kendisi olmuştur. Yurt içinde 5 Portre Karikatür Sergisi açan Vâlâ Somalı, uluslararası ilk sergisini 1980 yılının Mart ayında Belçika'nın Brüksel şehrinde gerçekleştirdi. Mustafa Kızıltan'ın yayımladığı "Karakartallar Beşiktaş Spor Dergisi", Nevzat Demir'in "Beşiktaş Dergisi" ve Beşiktaş Jimnastik Kulübü'nün Beşiktaş Dergisi'ne yazılar yazdı. 2003 yılında Akatlar Kültür Merkezi'nde "Türkiye'nin 80. yılında Futbol'da Terör ve Anarşi" konulu 205 belgeden oluşan bir sergi açtı ve daha sonra bu sergiyi İnönü Stadı'nda 1 yıl boyunca sergilemiştir. Türk sporu üzerine verdiği eserler sayesinde en tanınan tarihçiler arasında bulunan Vâlâ Somalı, 19 mayıs 2016 tarihinde hayatını kaybetti.https://images.bjk.com.tr/media/besiktas-dergi/besiktas-dergi-187-haziran-temmuz-2017-06-07.pdf 

Kişisel sergileri
 1974 - Galeri Veb
 1975 - Galeri Veb
 1976 - Ünlü Amerikalılar Karikatür Sergisi - Amerikan Kültür Merkezi Galerisi
 1980 - Dünya Basın Sarayı AIPS Anfisi - Anwers/Belçika 
 1980 - Vala SOMALI Portre Karikatür Sergisi - Amsterdam/Hollanda
 1980 - İzmir Efes Oteli
 2003 - Türkiye'nin 80. yılında Futbol'da Terör ve Anarşi - İnönü Stadyumu
 2003 - Türkiye'nin 80. yılında Futbol'da Terör ve Anarşi - Akatlar Kültür Merkezi

Kitapları
 1978 - Beşiktaş Spor Tarihi - Türk Sporunda 75 Yıl 
 1986 - Türk ve Dünya Voleybol Tarihi
 1988 - Beşiktaş (Tercüman Gazetesi eki)
 1989 - Teknik, Taktik Yönleriyle Futbol ve Tarihi
 1992 - Türk Futbol Tarihi
 1996 - Beşiktaş Spor Tarihi - Türk Sporunda Bir Asır (güncellenmiş 2. baskı)
 2003 - Beşiktaş Spor Tarihi - Türk Sporunda Bir Asır (güncellenmiş 3. baskı)
 2010 - 100 Yılın En İyileri 
 2011 - Vala SOMALI'nın Portre Karikatür Dünyası

Ödülleri
 1979 - Türkiye Spor Yazarları Derneği en iyi spor kitabı (Beşiktaş Spor Tarihi)
 1998 - Türkiye Millî Olimpiyat Komitesi Olimpiyat Meşalesi ödülü
 2000 - Türkiye Gazeteciler Cemiyeti 42. Başarı Ödülleri Spor İnceleme
 2001 - Türkiye Gazeteciler Cemiyeti 43. Başarı Ödülleri Spor İnceleme
 2006 - Burhan Felek Basın Hizmet Ödülü
 2007 - Türkiye Milli Olimpiyat Komitesi İletişim Dalı Büyük Ödülü

 Kaynakça 

Kategori:1931 doğumlular
Kategori:Spor tarihçileri
Kategori:20. yüzyıl Türk tarihçileri
Kategori:21. yüzyıl Türk tarihçileri
Kategori:Türk karikatüristler
Kategori:20. yüzyıl Türk ressamları
Kategori:21. yüzyıl Türk ressamları
Kategori:Türk spor gazetecileri
Kategori:Beşiktaş JK yöneticileri
Kategori:20. yüzyıl Türk gazetecileri
Kategori:21. yüzyıl Türk gazetecileri
Kategori:Türkiye Gazeteciler Cemiyeti Başarı Ödülü sahipleri
Kategori:Topkapı Mezarlığı'na defnedilenler
Kategori:20. yüzyıl Türk yazarları
Kategori:21. yüzyıl Türk yazarları
Kategori:İzmir ili doğumlu yazarlar
Kategori:2016'da ölenler