Łódź Muharebesi (1914)

Łódź Muharebesi (Almanca: Schlacht um Łódź) veya Łódź Harekâtı (Rusça: Лодзинская операция, romanize: Lodzinskaya operatsia), 11 Kasım - 6 Aralık 1914 tarihleri arasında Polonya'nın Łódź şehri yakınlarında gerçekleşti. Alman Sekizinci Ordu, Dokuzuncu Ordu, Avusturya-Macaristan'ın Birinci Ordu'su ve Rus Birinci, İkinci ve Beşinci Orduları arasında sert kış koşullarında savaşlar yaşandı. Almanlar, Vistül Nehri Muharebesi'nden sonra Almanların geri çekilmelerinin ardından Rus kuzey kanadını tehdit etmek için Dokuzuncu Ordularını Thorn çevresine yeniden konuşlandırdılar. Almanların amacı, Rusları kuşatarak ve yok ederek Almanya'nın işgalini önlemekti; bunun sonucunda Almanlar da kuşatıldı ve aslında 2 kolordu kaybettiler; ancak Almanya'nın işgali önlendi. Savaş, hem Batı hem de Doğu cephelerinde güçlü bir etki yarattı.Швинк О. Бои на р. Изер и у Ипра осенью 1914 г. Petrograd: Государственное издательство, 1922. p. 92. Savaş, Rus birliklerinin zaferiyle sonuçlandı; ancak planlanan Almanya işgali iptal edildi.
küçükresim|Łódź operasyonunun Ruslar tarafından yapılan haritası

 Arka plan 
Büyük Dük Nikolay Nikolayeviç, Nikolai Ruzsky'nin 14 Kasım'da Rus İkinci, Beşinci ve Dördüncü Ordularıyla Silezya'yı işgal etme planını destekliyordu. Rus Onuncu ve Birinci Orduları Doğu Prusya'ya baskı yapmaya devam ederken, Sekizinci Ordu Karpat geçitlerine baskı yaptı, On Birinci Przemyśl'i kuşattı ve Üçüncü Ordu Kraków'a doğru ilerledi. Hindenburg ve Ludendorff, Silezya'yı savunmak amacıyla Alman Dokuzuncu Ordusunu Thorn bölgesine taşımıştı. Dokuzuncu Ordu, XI, XVII ve XX Kolordu'dan, ayrıca 3. Muhafız Piyade Tümeni'nden ve Sekizinci Ordu'dan I Yedek ve XXV Yedek Kolordu'dan oluşuyordu. Avusturya-Macaristan İkinci Ordusu'nun dört tümeni Alman Dokuzuncu Ordusu'nun eski mevzilerini devraldı, İkinci Ordu birliklerinin geri kalanı daha sonra Avusturya-Macaristan Üçüncü Ordusu'nun komutası altına girdi. Almanlar, Mackensen'in Dokuzuncu Ordusu'nun komutası altında 15 piyade tümeni ve 5 süvari tümeni konuşlandırmıştı. Ancak, Alman ilerlemesi 24 Rus piyade tümeni ve 8 süvari tümeniyle karşı karşıyaydı. Scheidemann'ın Rus İkinci ordusu, IV, I ve XXIII Kolordusu Warta'da ve II Kolordusu Łęczyca'da olmak üzere Łódź'un etrafına konuşlandırılmıştı. Rennenkampf'ın Rus Birinci Ordusu, Vistula boyunca daha doğuya konuşlandırılmıştı.

1 Kasım'da Paul von Hindenburg, Doğu Cephesi'ndeki iki Alman ordusunun komutanlığına atandı. Sekizinci Ordusu, Doğu Prusya'yı savunuyordu. Silezya'nın 14 Kasım'da işgal edileceğini bilen Hindenburg ve Ludendorff, saldırıya doğrudan karşılık vermemeye, bunun yerine Dokuzuncu Ordularını demiryoluyla kuzeye, Thorn'daki Alman kalesinin güneyindeki sınıra kaydırarak inisiyatifi ele geçirmeye karar verdiler; burada Sekizinci Ordu'dan transfer edilen iki kolordu ile takviye edildiler. Daha sonra genişleyen Dokuzuncu Ordu, Rus sağ kanadına saldıracak, Łódź'u Varşova'dan kesecek ve böylece kuşatılan tüm birlikleri ortadan kaldıracaktı. Dokuzuncu Ordu, on gün içinde her gün 80 tren çalıştırılarak kuzeye taşındı.

Muharebe
küçükresim|Alman askerleri Łódź şehrinde, Aralık 1914.
11 Kasım'da Mackensen'in Alman Dokuzuncu Ordusu I. ve XXV. Rezerv Kolorduları, Vistül'ün sol kıyısındaki Włocławek yakınlarında bulunan Rennenkampf'ın Birinci Ordusu'nun V. Sibirya Kolordusu'na savunma pozisyonu hazırlayamadan saldırdı. Alman XX. Kolordusu, V. Sibirya Kolordusu kanadına saldırmak üzere Lubraniec'e ilerledi. Rennenkampf'ın VI. Sibirya Kolordusu'nu Wyszogród'dan, geri çekilmek zorunda kalan V. Sibirya Kolordusu'nun yardımına göndermesine izin verilmedi. 12 Kasım'da, V. Sibirya Kolordusu güneydoğuya çekilmek zorunda kaldığından, Rus II. ve V. Sibirya Kolorduları arasında bir boşluk oluştu ve Mackensen 13 Kasım'da bundan yararlandı. 14 Kasım'da Mackensen, XI. Kolordusu, Rus XXIII. Kolordusu'nun kuzey kanadına saldıracak, XVII. ve XX. Kolorduları Rus II. Kolordusu ile çarpışacak ve I. Rezerv Kolordusu, VI. Sibirya Kolordusu'nu kontrol altında tutarken Łowicz'i ele geçirecek şekilde Alman Dokuzuncu Ordusu'nun tamamına ilerleme emri verdi. Yine de Ruslar, Silezya'yı işgal etmeye başladıklarında kendilerine saldıran Alman kuvvetlerinin farkında değildi. Almanlar 15 Kasım'da Kutno'yu ele geçirdi ve 16 Kasım'da Bzura'yı geçerken, Scheidemann Rus I. ve IV. Kolordularına Łódź'a doğru geri çekilme emri verdi. Alman XX. Kolordusu Stryków'u ele geçirirken, XXV. Rezerv Kolordusu 18 Kasım'da Brzeziny'yi ele geçirdi, XX. ve XVII. ise Łódź savunmasına saldırdı. Rus Beşinci Ordusu'nun XIX. ve V. Kolorduları, İkinci Ordu'nun sol kanadını desteklemek üzere kuzeye, Skierniewice'ye yönlendirildi. Almanların Łódź'u güneyden kuşatmasını engelleyen Plehve'nin Rus Beşinci Ordusu oldu. Ayrıca, Rennenkampf'ın Rus Birinci Ordusu Varşova'ya yaklaşımı korumakla yetinerek hareketsiz kaldı.

Grandük Nikolay'ın öncelikli hedefi İkinci Ordu'yu kurtarmak ve Tannenberg'deki felaketin tekrarlanmasını önlemekti. 16 Kasım'da Wenzel von Plehve'nin Rus Beşinci Ordusu'na Silezya'ya yapılması planlanan taarruzdan vazgeçmelerini ve kuzeye, Łódź'a doğru ilerlemelerini emretti; sadece iki günde 116 km (72 mil) ilerlediler. Hindenburg bu emrin metnini görür görmez manevrasının başarılı olduğunu anladı. Artık yedi Rus kolordusu şehri savunuyordu. Plehve, 18 Kasım'da sert kış koşullarında (zaman zaman sıcaklık 10 °F'ye [-12 °C] kadar düşüyordu) Mackensen'in sağ kanadına saldırdı.

19 Kasım'a gelindiğinde Almanlar sayıca üstün bir Rus kuvvetiyle karşı karşıyaydı ve Rusların niyeti 21 Kasım'da Łódź'un doğusundaki Alman nüfuzuna saldırmaktı. Yine de Mackensen, XX. ve XXV. Rezerv Kolordularına Rus Łódź savunmasını aşma çabalarına devam etmelerini emretti. Almanlar 20 Kasım'da çok az ilerleme kaydetti. 21 Kasım'da Rennenkampf'ın Rus Birinci Ordusu'ndan Vladimir Slyusarenko komutasındaki bir grup, Rus Birinci ve İkinci Orduları arasındaki 30 millik (48 km) açığı kapatmak amacıyla Łowicz'den Bielawy ve Strykow'a doğru ilerledi. Slyusarenko'nun kuvvetleri 43. Piyade Tümeni, 6. Sibirya Piyade Tümeni ve 3 ek tugaydan oluşuyordu. Cephesi güneybatı, güney ve doğuya bakan Friedrich von Scholtz'un XX. Kolordusu'nun gerisindeki bu Rus tehdidine yalnızca Alman 19. Dragoon Alayı karşı koymuştur.

Alman Dokuzuncu Ordusu'nun sağ kanadı, emeklilikten geri çağrılan 63 yaşındaki Korgeneral Reinhard von Scheffer-Boyadel'in komuta ettiği XXV. Rezerv Kolordusu'ydu. Uçan asın büyük amcası Korgeneral Manfred von Richthofen'in süvarileriyle birlikte, Łódź ve Vistül arasında güneydoğuya doğru ilerliyorlardı. Rennenkampf'ın Birinci Ordusu'nun bir kısmı nihayet Almanlara saldırmak için doğuya ilerliyordu. Yeniden konumlanmaları, nehir üzerindeki derme çatma bir köprünün yıkılmasıyla engellendi, bu yüzden feribotla ya da 85 km (53 mil) yukarıdaki en yakın kullanılabilir geçitten geçmek zorunda kaldılar. Bir kez geçtikten sonra Alman sınırından güneye, ilerleyen öncü birliklerine uzanan koridorun zayıf savunulan tarafına saldırdılar. Ruslar Brzeziny'yi yeniden işgal ederek, güneye ilerlemeleri artık Rus Beşinci Ordusu tarafından engellenen Alman XXV. Rezerv Kolordusu'nun kullandığı yolları kestiler. Scheffer'e ilerlemeyi durdurması emredildi, ancak emir kendisine ulaşmadı. Birdenbire Almanlar bir cebe hapsolmuştu. Mackensen Łódź'a doğru saldırmayı bıraktı ve onları kurtarmaya yardım etmeye yöneldi. Kendinden geçen Ruslar 20,000'e kadar esir için tren siparişi verdi, aslında cepteki Alman savaş gücü yaklaşık 11,000'di, ancak 3,000 yaralı da vardı. Diğer kaynaklar 50,000 esirin beklendiğini belirtmektedir.Strachan 2001, s. 370.

Hindenburg, trenlere emir veren telsiz mesajları nedeniyle alarma geçmişti ama Mackensen ona galip gelecekleri konusunda güvence verdi. Cepte, ilerlemeye öncülük eden Richthofen'in süvarileri, Scheffer'in kuzeybatıya geri çekilmek için yollar boyunca oluşturduğu üç piyade kolunun arkasını korumak üzere yön değiştirdi. Donmuş ve aç Almanlar buz gibi gecede ilerlemeye devam ettiler. Gözlemlenmeden Breziny'nin dış mahallelerine ulaştılar, çünkü 6. Sibirya Tümeni'nin çoğu uyudukları yerlerde donmamaya çalışıyordu. Almanlar şafak vakti süngüsüz tüfeklerle saldırdı ve tek bir kurşun bile atılmadan kasabanın büyük bölümünü işgal etti. 6. Sibirya Tümeni'nin komutanı Gennings yıkılmıştı. Alman hareketleri hakkında çelişkili bilgilerle boğuşan, havanın çok sisli ve günlerin havadan gözlem için çok kısa olduğu Ruzsky, her biri bir öncekiyle çelişen bir dizi emir yayınladı.

Scheffer'in Karl Litzmann'ın 3. Muhafız Piyade Tümeni tarafından yönetilen sol kolu 24 Kasım sabahı Breziny'ye ulaşmıştı. Litzmann önceden Gałków Mały'den geri çekilirken, “...uyuyan Ruslar evlerden çıkarıldı ve esir alındı” diye yazmıştı. Litzmann Breziny'ye yapılan “ezici ve ani” saldırıyı yönetti ve daha sonra “Başarı bizi yeniden canlandırdı” diye yazdı. Buttar'a göre, "Komuta karmaşası çatışmaya katılan Rus birliklerinin tamamına yayılmıştı. Görünüşe göre Mackensen'in XX. Kolordusu ve I. Rezerv Kolordu unsurlarını kuşatma altındaki Ruslara saldırmaya yönlendirerek kopuşa yardım etme hamleleri, birliklerini kuşatmadan kopmak yerine kuzeyden gelecek yeni bir Alman ilerleyişini karşılayabilecekleri mevzilere yönlendiren pek çok yerel komutanın dikkatini dağıtmıştı." Scheffer'in merkez koluna Thiesenhausen'in 49. Rezerv Tümeni liderlik ediyordu ve Scheffer'e şu mesajı gönderdi: “Hiç şüphe yok ki bugün geçemezsek ya hepimiz bu topraklarda yatıyor olacağız ya da Sibirya'ya doğru yola çıkacağız.” Günün sonunda Scheffer'in üç kolu da Brzeziny'de birleşmişti, Hans von der Goltz'un 50. Rezerv Tümeni'nden oluşan sağ kol da buna dahildi. Buttar'ın sözleriyle, “Scheffer'in komutasındaki kuşatmanın sonu gelmişti.”

Scheffer'in XXV. Rezerv Kolordusu, Alexei Churin'in Rus II. Kolordusu Strykow'u terk ettiğinde Alman XX. Kolordusu ile bağlantı kurmayı başardı. Scheffer'in adamları yaralıları, 12,000 Rus esiri ve ele geçirilen 64 Rus topuyla birlikte kaçmıştı.

Sonuçsuz çatışmalar 29 Kasım'a kadar devam etti ve Grandük Nikolay cephe komutanlarıyla yaptığı bir konferansta Polonya'daki kuvvetlerine Varşova yakınlarındaki savunulabilir hatlara çekilmelerini emretti. Hindenburg, ele geçirilen bir telsizden Łódź'un boşaltılacağını öğrendi.

Notlar

Kaynakça
Alıntılar

Kaynaklar

Kategori:Avrupa tarihi
Kategori:Avusturya-Macaristan'ın muharebeleri
Kategori:Rus İmparatorluğu'nun muharebeleri
Kategori:I. Dünya Savaşı'nda muharebeler
Kategori:I. Dünya Savaşı Doğu Cephesi'nde muharebeler
Kategori:1914'te çatışmalar
Kategori:Almanya'nın muharebeleri