İsrail'in Doğu Kudüs'ü ilhakı

İsrail'in Doğu Kudüs'ü ilhakı veya İsrail kaynaklarında anıldığı şekilde Kudüs'ün birleşmesi, İsrail'in 1967 Altı Gün Savaşı sırasında Doğu Kudüs'ü işgal etmesini ve akabinde ilhakını ifade eder.

Kudüs'ün 1947 tarihli Birleşmiş Milletlerin paylaşım planı kapsamında ayrı bir statüye sahip uluslararası bir şehir olması öngörülmüştü ancak İsrail'in bağımsızlık ilanını takip eden 1948 savaşı sonrası bölünmek durumunda kaldı. 1949 Ateşkes Anlaşmalarının bir sonucu olarak şehrin batı yarısı İsrail kontrolüne girerken Eski Şehir'i de içeren doğu yarısı Ürdün kontrolüne girdi. 1950'de Ürdün, Batı Şeria'yı ilhak etme planının bir parçası olarak Doğu Kudüs'ü de ilhak etti.

İsrail, 1967 Altı Gün Savaşı sırasında işgal ettiği ve o tarihten bu yana kontrolü altında tuttuğu Doğu Kudüs dahil şehrin tamamının yeniden birleşmesini her yıl Kudüs Günü olarak kutlamaktadır. Temmuz 1980'de Knesset, ülkenin temel yasaları dahilinde Kudüs Yasasını kabul etti. Bu yasa, birleşik Kudüs'ü İsrail'in başkenti ilan ederek ilhakı resmîleştirdi. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin 478 sayılı kararıyla yasayı "geçersiz ve geçersiz" ilan etti.

Arka plan
Ürdün ve Arap devletlerinden oluşan bir ittifak, Kudüs'ün corpus separatum olarak kabul edileceği 1947 BM Paylaşım Planı'nı reddetti ve bunun yerine eski Filistin Mandası topraklarına saldırdı. 1949 ateşkesiyle birlikte, Eski Şehir ve Doğu Kudüs (Scopus Dağı hariç) kontrol altına alındı. Arap orduları, Batı Kudüs de dahil olmak üzere İsrail'in geri kalanının kontrolünü ele geçiremedi. Şehir, 1949 Ateşkes Hattı boyunca bölündü. Doğu Kudüs, 1950'de Ürdün tarafından ilhak edildi. Şehir, 1967'deki Altı Gün Savaşı'na kadar bölünmüş şekilde kaldı.

5 Haziran 1967'de Ürdün Ordusu İsrail'i bombalamaya başladı."On June 5, Israel sent a message to Hussein urging him not to open fire. Despite shelling into West Jerusalem, Netanya, and the outskirts of Tel Aviv, Israel did nothing." The Six Day War and Its Enduring Legacy . Summary of remarks by Michael Oren at the Washington Institute for Near East Policy, 29 Mayıs 2002. İsrail kabinesi nasıl yanıt verileceğine karar vermek için toplandığında Yigal Allon ve Menahem Begin bunun Kudüs'ün Eski Şehir bölgesini ele geçirmek için bir fırsat olduğunu savunsa da Eşkol, Moşe Dayan ve İzak Rabin ile istişare edilene kadar herhangi bir karar almayı ertelemeye karar verdi.Shlaim (2000). The Iron Wall: Israel and the Arab World. ss. 244 5 Haziran öğleden sonrasında, İsrailliler Kudüs'ü kuşatmak için bir saldırı başlattı ve bu saldırı ertesi güne kadar sürdü. 7 Haziran'da şiddetli çatışmalar yaşandı. Dayan, birliklerine Eski Şehir'e girmemelerini emretmişti; ancak BM'nin ateşkes ilan etmek üzere olduğunu duyunca fikrini değiştirdi ve kabine onayı olmadan şehri ele geçirmeye karar verdi.küçükresim|upright|General Uzi Narkiss, Savunma Bakanı Moşe Dayan ve Genelkurmay Başkanı İzak Rabin, Altı Gün Savaşı sırasında Kudüs'ün Eski Şehir girişindeyken

İlhak 
27 Haziran 1967'de İsrail, Batı Kudüs'ün belediye sınırlarını genişleterek bugün Doğu Kudüs olarak anılan Batı Şeria'ya bağlı bölgeden yaklaşık 70 km² (27,0 mil²) alanı topraklarına kattı. Bu alan, Ürdün'e ait Doğu Kudüs'ü (6 km² (2,3 mil²)) ve Beytüllahim ve Beyt Cala belediyelerinin 64 km²'lik (25 mil²) 28 köy ve alanını içeriyordu. Hükûmet, işgali pekiştirmek için ayrıca yasal önlemler almıştır.

Doğu Kudüs'e İsrail yasalarının uygulanmasının ilhak olmadığı iddia edilse de, bu iddia İsrail Yüksek Mahkemesi tarafından reddedilmiştir. 1970'te çoğunluk kararıyla Yargıç Y. Kahan, ". . . Benim açımdan, Doğu Kudüs'ün. . . İsrail Devleti tarafından ilhak edildiğini ve bu bölgenin İsrail'in topraklarının bir parçası olduğunu belirlemek için Dışişleri Bakanından veya herhangi bir idari makamdan herhangi bir belgeye gerek yok. . . dolayısıyla bu alan İsrail'in topraklarının bir parçasını oluşturur." şeklinde görüş bildirdi.

30 Temmuz 1980'de Knesset, şehri tam ve birleşik başkent olarak ilan eden Kudüs Yasası'nı resmî olarak onayladı.Knesset website, Basic Law: Jerusalem, Capital of Israel 

Etkisi
Ürdün yönetimi altındayken Ürdün kontrolündeki Batı Şeria'nın bir parçası olarak yönetilen şehirde Yahudilerin yaşamasına izin verilmedi ve Hristiyan nüfus 25.000'den 9.000'e düştü.Kollek, Teddy. "Jerusalem: Present and Future." Foreign Affairs 59, no. 5 (1981): 1041-049. doi:10.2307/20040902.

Tüm inançlardan üyelerin ibadet özgürlüğü yeniden birleşmenin hemen ardından yeniden sağlandı. Duvar boyunca Yahudi duaları için gayriresmî olarak kullanılan 1948 öncesi dar, yaklaşık 120 metrekarelik (1.300 ft²) geçit genişletilerek 2.400 metrekareye (26.000 ft²) çıkarıldı ve Ağlama Duvarı Meydanı'nın tamamı 20.000 metrekareyi (4,9 akre) kapladı. Meydanı genişletmek için Meğaribe Mahallesi yıkıldı. Ürdün yönetimindeyken yıkılan Hurva Sinagogu da dahil olmak üzere sinagoglar ilerleyen yıllarda yeniden inşa edildi.In the Holy Land, a Rebuilding for the Generations , The Wall Street Journal Online, March 10, 2010

Nahman Avigad'ın yönetiminde, büyük ölçüde enkaz halinde olan şehrin Yahudi Mahallesi'nde dikkatlice kazı çalışmaları yapıldı ve mahalle yeniden inşa edildi.Meyers, Eric M. "Nahman Avigad (1905-1992)." Proceedings of the American Academy for Jewish Research 58 (1992): 1-5. https://www.jstor.org/stable/3622620 .Azaryahu, Maoz, and Arnon Golan. "Photography, Memory and Ethnic Cleansing: The Fate of the Jewish Quarter of Jerusalem, 1948—John Phillips' Pictorial Record." Israel Studies 17, no. 2 (2012): 62-76. doi:10.2979/israelstudies.17.2.62. Şehrin tarihî Yahudi Mahallesi'nin tamamen yeniden inşası, şehir planlamacılarına neredeyse boş bir tuval sundu.Efrat, Elisha, and Allen G. Noble. "Planning Jerusalem." Geographical Review 78, no. 4 (1988): 387-404. doi:10.2307/215090.Kailani, Wasfi. Middle Eastern Studies 44, no. 4 (2008): 633-37. https://www.jstor.org/stable/40262599 . "Şehrin yeniden birleşmesi", her yıl Kudüs Günü ve İsrail ulusal bayramı olarak kutlanmaktadır. 2017'de 1967 yeniden birleşmesinin 50. yıl dönümü özel kutlamalarla anıldı.

Uluslararası tepkiler
4 ve 14 Temmuz 1967 tarihlerinde sırasıyla kabul edilen 2253 ve 2254 sayılı Genel Kurul Kararları, İsrail'in Doğu Kudüs'teki faaliyetlerini yasa dışı olarak değerlendirdi ve İsrail'den bu faaliyetleri iptal etmesini ve özellikle şehrin özelliklerini değiştirmemesini istedi. 21 Mayıs 1968'de 252 sayılı Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi Kararı, BM Genel Kurulunun 2253 ve 2254 sayılı kararlarını ihlal eden İsrail'in yasal ve idari önlemlerini geçersiz kıldı ve bu önlemlerin geri alınmasını gerektirdi.

1967'den bu yana Birleşmiş Milletlerin İsrail'e yönelik eleştirileri arasında 252'ye ek olarak 267 (1969), 298 (1971) ve Kudüs'ün özelliklerindeki değişiklikleri kınayan 476 (1980) ve BM Üye Devletlerinin şehirden büyükelçiliklerini geri çekmelerini isteyen 478 (1980) sayılı kararlar yer almaktadır. Karar 478 ayrıca "Kudüs'ün statüsünde bir değişiklik ilan eden İsrail yasasının kabul edilmesini en güçlü şekilde" kınamıştır. 2016 tarihli 2334 sayılı karar ise Doğu Kudüs de dahil olmak üzere işgal altındaki topraklardaki tüm İsrail yerleşimlerini kınamıştır.

 Ayrıca bakınız 
 Kudüs'ün statüsü

Notlar

Kaynakça

Kategori:Bölünmüş şehirler
Kategori:1960'larda İsrail
Kategori:İlhak