Âşık Yunus

Âşık Yunus ya da Bursalı Âşık Yunus (? - 1439; Bursa, Osmanlı İmparatorluğu), Türk şair ve mutasavvıf. 14 ve 15. yüzyıllar arasında yaşamış, Emir Sultan'a mensup Kübrevi dervişlerindendir ve önemli bir halk şairidir.

Aşık Yunus, Yunus Emre’den yaklaşık bir asır sonra  yaşamıştır. Özellikle Bursa bölgesinde etkin olmuş ve eserlerinde bu bölgenin kültürel ve sosyal yapısını yansıtmıştır. Ancak Aşık Yunus hakkındaki bilgiler sınırlıdır. Şiirleri, yaşadığı dönemde ve sonrasında büyük bir bilinirliğe sahiptir ve tekkelerde bestelenerek okunmuştur. Hatta, 15. yüzyılda basılan Bursa mecmuasında Aşık Yunus'un şiirleri Yunus Emre'nin şiirlerinden ayrı bir başlık altında bulunmaktaydı.

 Hayatı 
Bursalı Aşık Yunus'un doğum tarihi kesin olarak bilinmemektedir,ancak 15. yüzyılın ilk yarısında öldüğü tahmin edilmektedir. Bursa'da doğup büyüyen Yunus, gençlik yıllarında halk şairliğiyle ilgilenmeye başlamış ve kısa sürede yeteneğiyle çevresinde tanınır hale gelmiştir.

Mezarı Niyazi Mısrî tarafından bulunmuş olup, Bursa'dadır ve çok ziyaret edilmektedir. Bursa'nın Yıldırım ilçesinde bulunan Aşık Yunus Türbesi, Yıldırım Belediyesi tarafından yapılan çalışmalarla binaların arasından kurtarıldı ve çevre düzenlemesi tamamlandı. Türbenin bulunduğu alan kamulaştırılarak yıkımlar gerçekleştirildi ve türbe gün ışığına çıkarıldı. Belediye, Aşık Yunus'un daha önce bestelenmemiş şiirlerinden oluşan bir albüm ve bir kitap da yayınladı.

 Etkisi ve Eserleri 
Bursalı Aşık Yunus, döneminde birçok şairi etkilemiş ve sonraki nesiller için de ilham kaynağı olmuştur. Eserleri genellikle dervişlerin ve halk şairlerinin meclislerinde okunmuş ve dilden dile aktarılmıştır. Onun şiirlerinde tasavvufun derin izlerini görmek mümkündür. Eserleri arasında ilahiler, nefesler ve deyişler bulunmaktadır.

Yunus Emre ile Âşık Yunus’un şiirleri zamanla karışmıştır. Bu nedenle, Yunus Emre adına düzenlenmiş divanlarda Âşık Yunus’a ait şiirler bulunabilir. Aynı şekilde, Âşık Yunus mahlaslı bazı şiirler de Yunus Emre’ye ait olabilir. Özellikle, Abdülbaki Gölpınarlı’nın hazırladığı divanda bazı şiirlerin Âşık Yunus’a ait olduğu düşünülmektedir. Çok bilinen "sordum sarı çiçeğe" ilahisi, Aşık Yunus'a ait olduğu halde sıklıkla Yunus Emre'ye ait olduğu zannedilen eserlere örnektir.

 İşlediği Temalar 
Âşık Yunusʼun şiirleri, çoğunlukla tasavvufi temalar taşımaktadır. Allah sevgisi, insan sevgisi, doğa ve evrenin güzellikleri, ahiret hayatı gibi konuları işlemiştir. Şiirlerinde sade bir dil kullanmış ve bu yönüyle halk arasında büyük bir kabul görmüştür. Halk diliyle yazması, onun eserlerinin geniş kitlelere ulaşmasını sağlamıştır. Âşık Yunus’un şiirlerinde hem hece hem de aruz vezni kullanılmaktadır. Şiirler yalın bir Türkçe ile yazılmıştır. Özellikle cönklerde yer alan şiirlerde bu dil kullanımı belirgindir. İçerik açısından, dinî ve tasavvufî temalar öne çıkar. Allah sevgisi, O’na ulaşma arzusu, ayrılığın üzüntüsü, Muhammed’e sevgi, Kâbe özlemi ve ibadet konuları sıkça işlenir.

 Şiirleri 
Bestelenen şiirlerinin bir kısmı aşağıda listelenmiştir. Aşık Yûnus’un en çok bestelenen ilk 5 şiiri şu şekildedir: “Şûride vü Şeyda Kılan” 19 defa, “Â Sultanım Sen Var İken” 16 defa, “Arayı Arayı Bulsam İzini” 15, “Âlemler Nura Gark Oldu” 14 defa, “Durmaz Yanar Vücudum” ise 13 defa bestelenmiştir. Halk arasında çokça bilinen bazı eserler aşağıda kalın olarak yazılmıştır.

 A Sultânım Sen Var iken
 Âciz Kaldım Zâlim Nefsin Elinden
 Âlemler Müştâk Sana
 Âlemler Nûra Gark Oldu
 Ali Almış Sancağını Eline
 Allah Emrini Tutalım
 Alma Tenden Cânımı
 Arayı Arayı Bulsam İzini
 Âşık Oldum Ben Allah’ın Adına
 Bana Bu Ten Gerekmez Can Gerekir
 Ben Bir Yakub İdim Kendi Halimde
 Ben Bu Aşka Düşeli
 Ben Bu Yolu Bilmez İdim
 Ben Dost ile Dost Olmuşum
 Bilmem Ni'deyim Aşkın Elinden
 Bir Gâribim Şu Dünyada
 Bülbül Niçin Böyle Feryat Edersin
 Can u Gönülden Seversen
 Canım Kurban Olsun Senin Yoluna
 Dağlar ile Taşlar ile Çağırayım Mevlam Seni
 Dünyanın Malına Gönlünü Verme
 Ey Canıma Canânım
 Ey Enbiyâlar Serveri
 Gaflet ile Diyenler
 Gelin Gidelim Allah Yoluna
 Hak Yarattı Âlemi Aşkına Muhammed’in
 Her Kaçan Anarsam Seni, Kararım Kalmaz Allah’ım
 Edelim Celâl Kılalım Seyran
 İsmi Sübhân Virdin Mi Var
 Mecnuna Sordular Leylâ Ne Oldu
 Mülk-i Beka’dan Gelmişim Fâni Cihanı Neylerim
 Müştak Olup Özlediğim Şehr-i Ramazan Merhaba
 Nice Bir Uyursun Uyanmaz Mısın
 Ömür Bahçesinin Gülü Solmadan
 Rûm’da Acem’de Âşık Olduğum
 Sana Derim Bâd-ı Sabâ
 Sen Bunda Garip Mi Geldin
 Seyri Dün Muhammed’i Doğmuş Nûrlar İçinde
 Seyyah Olup Şu Âlemi Ararsan
 Şehitlerin Ser-Çeşmesi
 Şeyhimin İlleri Uzaktır Yolları
 Şol Cennet’in Irmakları
 Şûrîde vü Şeyda Kılan
 Yine Aşkın Sırrı Düştü Serime
 Yüce Sultânım Derde Dermanım
 Yürü Bire Fena Dünya (Yürü Behey Fani Dünya)

 Kültürel Mirası 
Aşık Yunus, Bursa kültürel mirasının önemli bir parçasıdır. Onun eserleri, günümüzde de araştırılmakta ve incelenmektedir. Halk şairleri arasında saygın bir yeri olan Aşık Yunus'un şiirleri, Türk edebiyatının önemli örnekleri arasında kabul edilmektedir.

Bursalı Aşık Yunus'un hayatı hakkında kesin bilgiler sınırlı olmakla birlikte, şiirleri ve bıraktığı kültürel miras sayesinde onun düşünce dünyası ve sanatı hakkında birçok ipucu elde edebilmekteyiz. Yunus'un şiirleri, tasavvufun ve halk edebiyatının birleştiği noktada, derin manevi anlamlar taşıyan eserler olarak değerlendirilmektedir.

Notlar

 Kaynakça 

Kategori:Türkçe eser veren şairler
Kategori:Türk halk şairleri
Kategori:Tasavvuf edebiyatı şairleri
Kategori:Evliyalar
Kategori:Türk mutasavvıflar
Kategori:Yunus Emre