Gigis'in yüzüğü

Gigis'in yüzüğü, Platon'un Devlet adlı eserinin ikinci cildinde (2:359a–2:360d) bahsi geçen varsayımsal sihirli yüzüktür. Yüzük parmağa takıldığında sahibine görünmezlik yeteneği sağlamaktadır. Devlet'in bu bölümü, yüzüğü bir örnek olarak kullanarak, adaletsizlik yapmanın olumsuz sonuçlarından korkmasına gerek olmayan rasyonel ve akıllı bir kişinin yine de adil davranıp davranmayacağını sorgular.

 Efsane 
Lidyalı Gigis, Mermnad hanedanının kurucusu olan tarihi bir kraldır. En bilineni Herodot'un Histories'iHerodotus 1.7–13 olmak üzere çeşitli antik eserler onun iktidarı ele geçirme koşullarını farklı şekillerde anlatmışlardır. Bununla birlikte, hepsi Giges'in başlangıçta Lidya Kralı Candaules'in bir astı olduğunu, Candaules'i öldürüp tahtı ele geçirdiğini ve Candaules'in kraliçesini cinayet işlemeden önce baştan çıkardığını, daha sonra onunla evlendiğini ya da her ikisini de yaptığını iddia etmekte hemfikirdir.

Efsanenin Glaucon (Platon'un ağabeyi, Devlet'in bir karakteri olarak) tarafından anlatılışında, Gigis'in isimsiz bir atası Lidya kralının hizmetinde bir çobandı. Socrates refers to the ring as "the ring of Gyges" (). For this reason, the story is simply called "The Ring of Gyges". Bir depremden sonra, sürüsünü beslediği dağın yamacında bir uçurum ortaya çıktı. Uçuruma girdiğinde, buranın aslında içinde bronz bir at ve altın bir yüzük takan, bir insanınkinden daha büyük bir ceset bulunan bir mezar olduğunu keşfetti. Yüzüğü takarak görünmezlik gücü kazandığını keşfetti. Daha sonra sürülerin durumuyla ilgili olarak kralın habercilerinden biri olmayı başardı. Saraya vardığında, yeni görünmezlik gücünü kraliçeyi baştan çıkarmak için kullandı ve onun yardımıyla kralı öldürüp kendisi Lidya kralı oldu.

 Efsanenin Devlet'teki rolü 
Devlet'te Gigis'in yüzüğünün hikâyesi Platon'un kardeşi Glaucon karakteri tarafından anlatılır. Glaucon, herhangi bir insanın, fark edilmeden yapabildiği takdirde, öldürme, soyma, tecavüz etme veya genel olarak istediği kimselere adaletsizlik yapma cazibesine direnebilecek kadar erdemli olup olamayacağını sorgulamaktadır. Glaucon, Sokrates'in, itibarımızı düşünmeksizin adil olmanın bizim için faydalı olduğunu savunmasını ister.

Glaucon şöyle der:

Glaucon'un meydan okumasına cevabı gecikmiş olsa da, Sokrates nihayetinde adaletin bu sosyal yapıdan kaynaklanmadığını savunur: Gigis'in yüzüğünün gücünü kötüye kullanan adam aslında kendini iştahlarına köle ederken, onu kullanmamayı seçen adam rasyonel olarak kendini kontrol etmeye devam eder ve bu nedenle mutludur (Devlet 10: 612b).

 Kültürel etkileri 
Cicero De Officiis'te Gigis'in hikâyesini anlatarak bilge ya da iyi bir bireyin kararlarını ceza ya da olumsuz sonuçlar yerine ahlaki bozulma korkusuna dayandırdığı tezini örneklendirir. Cicero bunu düşünce deneylerinin felsefedeki rolüne dair bir tartışma ile takip eder. Söz konusu varsayımsal durum, yüzüğünün Gigis'e sağladığı türden bir cezadan tamamen muaf olmaktır.De Officiis 3.38–39

J.R.R. Tolkien Platon'un efsanesine aşinaydı ve muhtemelen hikayenin Antik Yunanca orijinal metninin bir kısmını okumuştu; bu hikaye onun edebi başyapıtı Yüzüklerin Efendisi'ni yazmasını etkiledi.

 Ayrıca bakınız 

 Gigis
 Görünmezlik şapkası
 Görünmezlik pelerini
 Devlet (Platon)

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 

 Platon, Devlet Kitap 2, Benjamin Jowett tarafından çevrilmiştir (1892).
 Gyges Yüzüğü Analizi, Bernard Suzanne (1996).

Kategori:Kurguda görünmezlik
Kategori:Yunan mitolojisi
Kategori:Platonizm
Kategori:Yüzüklerin Efendisi
Kategori:Etik meseleleri
Kategori:Sihirli yüzükler