İskoç İngilizcesi

İskoç İngilizcesi, Eski İngilizcenin kuzey lehçelerinden türemiş, bir zamanlar İskoçya'nın bazı yörelerinde, şimdi ise özellikle orta, kuzeydoğu ve güney bölgelerinde konuşulan, İngilizceye yakın bir Cermen dilidir.

İskoç İngilizcesi aynı zamanda "İskoç Standart İngilizcesi" ya da "Standart İskoç İngilizcesi" (SSE) olarak da bilinir. İskoç Standart İngilizcesi, "İskoçya'daki profesyonel sınıfın karakteristik konuşması ve okullarda kabul edilen norm" olarak tanımlanabilir. Yazılı biçim genellikle edebi olmayan metinlerde kullanılır ve genellikle ülkenin kendi dili olan İskoççayla karıştırılır. Aslında İskoçça, modern İngilizce ile ilgili bir Cermen dilidir.

İskoç Standart İngilizcesi için IETF dil etiketi "en-scotland" dır.

Farklı telaffuz, gramer ve ifadelere ek olarak İskoç İngilizcesi, özellikle İskoçya Kilisesi, yerel yönetim ve eğitim ve hukuk sistemleri gibi İskoç kurumlarıyla ilgili kendine özgü bir kelime dağarcığına sahiptir.

 Tarihçe 
İskoç İngilizcesi, Rönesans ve matbaanın icadından sonra, İngiliz ve İskoçların yumuşak bir şekilde kaynaşmasından doğmuştur. Dil, birtakım değişikliğe uğradığı 17. yüzyılda ortaya çıkmış ve konuşulmaya başlanmıştır. 1707'de İngiltere ile birleştikten (parlamentoları da birleşmiştir) sonra İskoçya özerk kalırken aynı zamanda önemli dönüşümler de geçirdi. Bu bağımsızlık, kültürle bağlantılı olan dil kimliğinin oluşmasına da yardımcı olmuştur.

Ancak bu değişimden kilise, eğitim ve hukuk yapıları etkilenmemiş ve İngiltere'deki mevkidaşlarından ayrı kalmıştır. Bu durum İskoç İngilizcesinin kullanımını arttırmıştır. Bu durum bazı kelime ve terimlerin tanımlarında önemli mesleki ayrımlara yol açmaktadır. Bu nedenle İskoç İngilizcesinde kesin tanımları olan ve İngiltere İngilizcesinde kullanılmayan veya farklı bir tanımı olan kelimeler vardır.

Fonetiği, anlambilimi, noktalama işaretleri ve hatta grameri anlamında İskoç İngilizcesi, İskoçya halkının kendilerini ifade etme biçimine çokça katkıda bulunmaktadır. Ancak bölgeden bölgeye İskoç İngilizcesinin farklı versiyonları vardır. Highlands, Lowlands, Glasgow, Edinburgh, vs. gibi yerlerde farklı İskoç İngilizcesi türleri konuşulmaktadır.

 Fonoloji 
İskoçya'daki orta sınıfların konuşması, özellikle resmi olarak kabul edilen durumlarda, yazılı standardın dilbilgisi normlarına uyma eğilimindedir. Highland İngilizcesi, Lowlands'de konuşulan çeşitlilikten biraz farklıdır; çünkü fonolojik, dilbilgisel ve sözcüksel olarak Galce alt yapısından daha fazla etkilenir. Benzer şekilde, Kuzeydoğu İskoçya'da konuşulan İngilizce de Dor dilinin fonolojisini ve gramerini takip etme eğilimindedir.

 İskoçizm (Scotticism) 
İskoçizm, İngilizcede kullanılan ve İskoçların karakteristik özelliği olan bir deyim, cümle veya kelimeler topluluğudur.

Örneğin İskoç İngilizcesinde "az, küçük" (small) yerine "wee" (çiş) kelimesi kullanılır.

Az içki içeceğini söylemek isteyen birisi "I'll just have a wee drink..." şeklinde cümleyi kurar. Bu cümleyi Türkçeye çevirirsek "Bir çişlik içeceğim" anlamına gelir.

İngilizcede "Oh yes!", İskoç İngilizcesinde "Och aye!"

İngilizcede "just now", İskoç İngilizcesinde "the noo"

gibi İngiliz İngilizcesinden ayrılan birçok kullanımı bulunmaktadır.

 Özellikler 
İskoçya, kültür ve dil açısından güneydeki komşusu İngiltere'den ayrışmaktadır. Özellikle aksan, İskoç İngilizcesinin ayırt edici temel özelliklerinden biridir.

"R" harfinin bir sesli harften sonra genelde telaffuz edilmediği İngiltere'den farklı olarak İskoç İngilizcesi konuşanlar, bir sesli harften sonra bile "r" harfini bir kelimenin neresinde bulunursa bulunsun telaffuz ederler. Ek olarak, İskoç İngilizcesindeki “r” bazen yuvarlanır.

Bugün bildiğimiz İskoç İngilizcesi, diğer İngilizce biçimlerine dönüşen birçok kendi terimine sahiptir. Örneğin, yasal ve idari terimler genellikle İskoç İngilizcesi veya İskoççanın İngilizceleştirilmiş bir biçimidir.

 Kaynakça 

Kategori:İskoç dili
Kategori:Eski İngilizce
Kategori:İskoç dili lehçeleri
Kategori:Cermen dilleri
Kategori:İngilizce lehçeleri