Tricholoma caligatum

Tricholoma caligatum ya da Nergis mantarı, Tricholoma cinsinden bir mantar türüdür. Akdeniz'de çeşitli ağaçlarla mikorizal ilişki içinde bulunan, gövdesini sarıp sarmalayan belirgin bir yüzüğü olan büyük bir türdür. Bazen Avrupa Matsutake'si olarak anılır,Roger Phillips (2006). Mushrooms. Pan MacMillan. pp. 45–46. . ancak Japonya'da çok değerli bir akraba tür olan gerçek Matsutake'den (Tricholoma matsutake) gastronomik olarak kesinlikle daha alt düzeydedir.

 Taksonomi ve isim 
Tricholoma caligatum ilk olarak 1834 yılında “Agaricus caligatus” olarak tanımlanmış ve 1914 yılında Tricholoma cinsine aktarılmıştır. Bu ismin, tahminen farklı türleri temsil eden Orta Avrupa ve Kuzey Amerika örneklerine uygulanmasına ilişkin önemli tartışmalar mevcuttur.Kuo, M. (2004, December). Tricholoma caligatum. MushroomExpert.Com: http://www.mushroomexpert.com/tricholoma_caligatum.html Murata H., Ota Y., Yamaguchi M., Yamada A., Katahata S., Otsuka Y., Babasaki K., Neda H. (2013). Mycorrhiza 23 (6): 447-61. doi: 10.1007/s00572-013-0487

Tür adı olan caligatum (Latince: 'çizme'), sapın alt kısmından yukarı doğru uzanan koyu renkli lifli yapının varlığı nedeniyle çizme giymiş gibi görünen mantarın görünümünü ifade eder.

Açıklamalar
Şapka başlangıçta yarım küre şeklindedir, zamanla dışbükeyden düze dönüşür, çapı 12–15 cm'ye kadar ulaşır ve büyük, kestane rengi ila koyu kahverengi lifli pullar veya lekelerle kaplıdır. Kıvrımlı şapka kenarı pamuksu kısmi örtü parçalarına ev sahipliği yapma eğilimindedir. Yapışıktan hafif aralıklıya, sık ve beyazımsıdan krem rengine (ve yaşlandıkça kırmızımsı ve kahverengi benekli) kadar değişen renklerde lamellere sahiptir. Sap 4–12 cm uzunluğundadır, sivrilir ve tabanda biraz köklenir ve körpeyken lamelleri örten iyi gelişmiş pamuksu bir yüzüğe sahiptir. Yüzüğün altında gövde, şapkayla aynı renkte olan koyu pul katmanlarla kaplıdır. Eti kalın ve liflidir ve Nergis çiçeğini andıran belirgin, baharatlı, nüfuz edici bir kokusu vardır ve bu kokudan dolayı Türkçeye "Nergis mantarı" olarak geçmiştir. Spor izi beyazdır.Galli R. (2003). I Tricholomi 2nd Edition. Med. Fit.Riva A. (2003). Fungi Europaei 3: Tricholoma. Edizioni Candusso, Italia.Marchand A. (1971). Les champignons du Nord et du Midi. Tome 1. Perpignan. Courtecuisse R. (1995). Collins Wild Guide: Mushrooms of Britain & Europe. Harper-Collins.Loizides M, Kyriakou T, Tziakouris A. (2011). Edible & Toxic Fungi of Cyprus (in Greek and English). Published by the authors. pp. 270–71. .

 Ekoloji ve dağılım 
Tricholoma caligatum  Akdeniz ormanlarında yerel olarak sıklıkla görülen, tam anlamıyla Güney'e özgü bir türdür. Pinus pinea, Pinus halepensis, Pinus nigra, Pinus brutia ve Pinus pinaster gibi çeşitli iğne yapraklıların yanı sıra yaprak dökmeyen meşeler, çilek fideleri ve menengiç çalılarıyla da mikorizaldir.Kytövuori, I. (1988). The Tricholoma caligatum group in Europe and North Africa. Karstenia 28:65–77.Loizides, M. (2011). Quercus alnifolia: The indigenous golden oak of Cyprus and its fungi. Field Mycology 12 (3): 81–88. doi:10.1016/j.fldmyc.2011.06.004.Zervakis G., Dimou D., Balis C. (1998). A check-list of the Greek macrofungi including hosts and biogeographic distribution: I. Basidiomycotina. Mycotaxon 66:273–336.Malençon G., Bartault R. (1970). Flore des Champignons Superieurs du Maroc. Tome I. Trav. Inst. Sci. Chérifien et Fac. sci. Rabat. Sonbahar ve kış aylarında kıyısal ve yüksek rakımlı ormanlarda görülür. Christensen & Heilmann-Clausen'e göre, bu mantarın Kuzey Amerika raporları kuvvetle muhtemel farklı bir türü temsil etmektedir.Christensen, M. & Heilmann-Clausen J. (2013). Fungi of Northern Europe 4: The Genus Tricholoma. 

Yenilebilirlik
Tricholoma caligatum yenilebilir olarak kabul edilir, bununla birlikte meyveleri özellikle sert odunlu ağaçların altında bulunduğunda genellikle acıdır. Acılığı bir örnekten diğerine değişir ve haşlama ile giderilebilir. Akdeniz kıyısı boyunca düzenli olarak tüketilir ve Kıbrıs adasında çok değerlidir, sirke içinde salamura halinde muhafaza edilen bir lezzet olarak kabul edilir.Loizides, M. (2008). A secret world: The fungi of Cyprus. Field Mycology 9 (3): 107-109. . Türün yenilebilirliğine ilişkin çelişkili raporlar, kimi örneklerin kötü tat ve kokusundan ya da diğer türlerle karıştırılmış olmalarından kaynaklanıyor olabilir.

Benzer türler
Tricholoma magnivelare benzerlik gösterir ve Kuzeybatı Pasifik'te T. caligatum'dan daha yaygındır; Kuzey Amerika, Avrupa ve Asya'nın başka yerlerinde de görülür.

Ayrıca bakınız
Tricholomataceae

Kaynakça

__DİZİN__

Kategori:Yenilebilir mantarlar
Kategori:Avrupa mantarları
Kategori:Mantar türleri