İman ikrarı

İman ikrarı, inanç beyanı olarak da bilinen bir topluluğun (genellikle dini bir topluluk) ortak inançlarının, temel ilkelerini özetleyen konularla yapılandırılmış bir biçimde ifadesidir.

 Tarih 
Hristiyanlıkta bilinen en eski iman ikrarı, “İsa Rab'dir” ifadesidir. Pavlus'un yazılarında görülmektedir. En önemli ve yaygın olarak kullanılan Hristiyan inançlarından biri, ilk olarak MS 325 yılında Birinci İznik Konsili'nde Mesih'in tanrılığını onaylamak için formüle edilen ve MS 381 yılında Birinci Konstantinopolis Konsili'nde üçlemeyi onaylamak için revize edilen İznik İnancı'dır. Bu inanç 431 yılında Mesih doktrinini açıklığa kavuşturan Kalkedon Tanımı ile daha da teyit edilmiştir. Teslisi tanımlayan bu inancın onaylanması, birçok Hristiyan mezhebi tarafından genellikle havariselliğin temel bir testi olarak kabul edilir ve tarihsel olarak Ariusçuluğa karşı amaçlanmıştır. Teslis, bakire doğum, çarmıha gerilme ve dirilişi kısaca detaylandıran bir başka erken dönem inancı olan Havarilerin İman İkrarı, batı Hristiyanlığı içinde en yaygın olanıdır ve kilise ayinlerinde yaygın olarak kullanılır.

Bazı Hristiyan mezhepleri bu inançlardan hiçbirini kullanmamaktadır.

 Terminoloji 
İman İkrarı kelimesi özellikle ayinin bir parçası olarak okunan özlü bir ifade için kullanılır. Terim, Havarilerin iman İkrarı ve İznik İman İkrarı'nın Latince metinlerinin baş harfi olan Latince credo “inanıyorum” kelimesinden İngilizceleştirilmiştir. İman bazen bu kelimenin özel bir anlamında (Geç Orta İngilizceye ilk kez bu anlamda girmiştir), Latince symbolum “iman” (Symbolum Apostolorum = geleneksel İznik İmanının daha kısa bir versiyonu olan “Havarilerin İmanı” gibi), Yunanca symbolon “belirteç, parola” kelimelerinden sonra bir sembol olarak anılır.

Protestan geleneğindeki bazı uzun inanç beyanları bunun yerine “inanç itirafları” veya sadece “itiraf” olarak adlandırılır (örneğin Helvetic Confession'da olduğu gibi). Evanjelik Protestanlık içerisinde “doktrinsel beyan” veya “doktrinsel temel” terimleri tercih edilmektedir. Doktrinsel beyanlar, özellikle Sadece Kral James hareketinin köktenci kiliselerinde, Kutsal Kitap'ın sözlük ve çevirilerine ilişkin pozisyonları içerebilir.

 Hristiyan İman İkrarı Türleri 
Hristiyanlık içinde oluşturulan ilk iman ikrarı 325 yılında İlk Kilise tarafından İznik İman İkrarı'dır. Hristiyan inancının temellerini özetlemek ve inananları sahte doktrinlerden korumak için oluşturulmuştur. Protestanlık ve Evanjelik Hristiyanlıktan çeşitli Hristiyan mezhepleri, aynı mezhepten kiliseler arasındaki paydaşlık için bir temel olarak iman ikrarları yayınlamıştır.

Birçok Hristiyan mezhebi iman ikrarlarında çok kapsamlı olmaya çalışmamış ve bu nedenle bazı ikincil konularda farklı görüşlere izin vermiştir. Ayrıca, bazı kiliseler gerektiğinde iman ikrarlarını gözden geçirmeye açıktır. Dahası, Baptist “iman ikrarları” genellikle Birinci Londra Baptist İkrarı'ndaki (Gözden geçirilmiş baskı, 1646) gibi bir maddeye sahip olmuştur:

Ayrıca şu anda sadece kısmen bildiğimizi ve bilmeyi arzuladığımız ve aradığımız birçok şeyden habersiz olduğumuzu itiraf ediyoruz: ve eğer herhangi biri bize Tanrı Sözü'nden görmediğimiz şeyleri göstermek için bize dostça davranırsa, Tanrı'ya ve onlara minnettar olmak için nedenimiz olacaktır.

 Aforoz 
Aforoz, Kilise'nin iman ikrarına saygı göstermeyen ve tövbe etmek istemeyen üyeleri dışlamak için İncil'de yer alan bir uygulamadır. Tüm Hristiyan mezhepleri tarafından uygulanmaktadır ve sapkınların öğretilerinin ve dinden dönmelerinin sonuçlarına karşı koruma amaçlıdır.

 İman İkrarları olmayan Hristiyanlar 
Bazı Hristiyan mezhepleri bir ikrara sahip değildir. Bu duruş genellikle “inançsızlık” olarak adlandırılır.

Kökenleri 16. yüzyıldaki Radikal Reform'a dayanan Anabaptizm, “İncil/Yeni Ahit dışında inanç yoktur” ilkesini benimseyen bir dizi mezhep ve tarikat ortaya çıkarmıştır. Bu, Anabaptistlerin Katolik ve Protestan inananlar tarafından dışlanmasının yaygın bir nedeniydi.[15] Bugün var olan Anabaptist gruplar arasında Amişler, Hutteritler, Mennonitler, Schwarzenau Kardeşleri (Kardeşler Kilisesi), Nehir Kardeşleri, Bruderhof ve "Apostolik" Hristiyan Kilisesi bulunmaktadır.

Quakerlar olarak bilinen Dostlar Dini Topluluğu, 17. yüzyılda kurulmuştur ve benzer şekilde dinsel değildir. “Yazılı kelimeler, çan kuleleri veya ruhban hiyerarşisi” gibi resmi yapıların, toplumsal ilişkilerin ve Tanrı ile paylaşılan bir bağlantının yerini alamayacağına inanmaktadırlar.

Yedinci Gün Adventist Kilisesi de bu düşünceyi paylaşmaktadır.

Yehova'nın Şahitleri “inançları ezberlemek ya da tekrarlamak” ile “İsa'nın söylediklerini yapmak” için harekete geçmeyi karşılaştırırlar.

 Ana Akım İman İkrarları 

 Eski Roma İman İkrarı, Havarilerin İman İkrarı'nın daha eski ve daha kısa bir versiyonudur. Temelini 2. yüzyıldaki İnanç Kuralları ve 4. yüzyılda Matta 28:19'u izleyerek her yerde üçlü bir yapıya bürünen vaftiz edilenler için sorgulayıcı iman beyanı oluşturmaktadır.
 Havarilerin İman İkrarı Batı Hristiyanlığında (daha çok protestanlık) hem ayin hem de ilmihal amaçlı olarak kullanılmaktadır.
 İznik İman İkrarı 325 yılında toplanan ve başlıca amacı Hristiyanların neye inandığını belirlemek olan Birinci İznik Konsili'nin kaygılarını yansıtmaktadır[21].
 Kalkedon İman İkrarı 451 yılında Anadolu'da yapılan Kalkedon Konsili'nde kabul edilmiştir. Mesih'in 'tek bir kişi ve hipostazda bir araya gelen' 'iki doğada kabul edildiğini' tanımlar.
 Athanasian İman İkrarı (Quicunque vult) Teslis doktrini ve Kristolojiye odaklanan bir Hristiyan iman ikrarıdır. Teslis'in üç kişisinin eşitliğinin açıkça ifade edildiği ilk inanç beyanıdır ve İznik ve Havariler İnancı'ndan anathemaların ya da İnanca katılmayanların kınanmasının dahil edilmesiyle ayrılır.
 Tridentine İman İkrarı ilk olarak Papa IV. Pius tarafından 13 Kasım 1565 tarihinde yayınlanan Iniunctum Nobis adlı papalık belgesinde yer almıştır. Bu inanç Trento Konsili'nin (1545-1563) öğretilerini özetlemeyi amaçlıyordu.
 Tanrı Halkının İman İkrarı, Papa VI. Paulus'un 30 Haziran 1968 tarihli motu proprio Solemni hac liturgia ile yayınladığı bir inanç itirafıdır. Papa VI. Paulus bundan “tam anlamıyla dogmatik bir tanım olmaksızın, zamanımızın ruhani durumunun gerektirdiği bazı gelişmelerle birlikte, İznik İman İkrarı'nın, Tanrı'nın Kutsal Kilisesi'nin ölümsüz geleneğinin inancını özünde tekrarlayan bir inanç” olarak bahsetmiştir.

 Kaynakça