İnternet Tahsisli Sayılar Otoritesi

İnternet Tahsisli Sayılar Otoritesi (IANA), küresel IP adresi tahsisi, otonom sistem numarası tahsisi, kök bölgesi yönetimi, Alan Adı Sistemi (DNS), medya türleri ve İnternet protokolü ile ilgili diğer semboller ve İnternet numaralarını denetleyen bir standartlar organizasyonudur.

Şu anda ICANN'in bir alt kuruluşu olup esas olarak bu amaç için 1998'de kurulmuş kâr amacı gütmeyen bir kuruluştur. Amerika Birleşik Devletleri Ticaret Bakanlığı ile bir sözleşme altındadır. ICANN, 1998'den 2016'ya kadar IANA'yı doğrudan yönetti, ardından IANA'yı bugün işleten ICANN'in bir iştiraki olan Public Technical Identifiers (PTI) kuruluşuna devredildi. Öncesinde IANA, Güney Kaliforniya Üniversitesi (USC) Bilgi Bilimleri Enstitüsü (ISI) bünyesinde Marina Del Rey (Los Angeles) konumunda bulunan ve Amerika Birleşik Devletleri Savunma Bakanlığı ile bir sözleşme kapsamında olan Jon Postel tarafından yönetiliyordu.

Kuruluş; beş bölgesel İnternet kayıt kuruluşuna, müşterilerine, yerel İnternet kayıt kuruluşlarına, İnternet servis sağlayıcılarına ve son kullanıcı organizasyonlarına numara kaynakları tahsis eder. Yerel bir İnternet kayıt kuruluşu, bölgesel bir İnternet kayıt kuruluşundan aldığı tahsisatın bir kısmını diğer müşterilere tahsis eden bir organizasyondur. Çoğu yerel İnternet kayıt kuruluşu aynı zamanda İnternet servis sağlayıcısıdır.

 Sorumluluklar 
IANA, Yorum Talebi (RFC) belgeleri olarak yayımlanan İnternet protokollerinde kullanılan küresel olarak benzersiz isimlerin ve numaraların tahsisinden genel olarak sorumludur. Bu belgeler; İnternet'in ve İnternet'e bağlı sistemlerin çalışmasına uygulanabilir yöntemleri, davranışları, araştırmaları veya yenilikleri tanımlar. IANA, bu işlevi yerine getirirken İnternet Mühendisliği Görev Gücü (IETF) ve RFC Editör ekibi ile iletişim halindedir.

İki ana İnternet ad alanı olan IP adresi ve alan adları, bu kaynakların çok katmanlı dağıtılmış kullanımı nedeniyle ek idari politika ve alt yönetimlere delege edilmelidir.

IANA, İnternet kaynağına atanan veya İnternet Protokolü Paketi ağ protokollerinde kullanılan sayısal tanımlayıcılar olan İnternet numaralarının atanmasından sorumludur. Örnekler arasında IP adresleri ve otonom sistem (AS) numaraları bulunur.

 IP adresleri 
küçükresim|upright=1.36|IANA, RIR'ler ve ISP'ler ile örnek IPv6 atama mekanizması
IANA, IP adres bloklarının tahsislerini bölgesel İnternet kayıt kuruluşlarına (RIR) devretmiştir. Her RIR, dünyanın farklı bir bölgesi için adres tahsis eder. Topluca RIR'ler, ortak çıkarlarını temsil etmek ve politika beyanlarının küresel olarak koordine edilmesini sağlamak amacıyla Numara Kaynak Organizasyonunu oluşturmuşlardır.

RIR'ler, tahsis edilen adres havuzunu daha küçük bloklara böler ve kendi faaliyet bölgelerindeki İnternet servis sağlayıcılarına ve diğer kuruluşlara delege eder. CIDR sisteminin tanıtımından bu yana, IANA genellikle IPv4 için /8 önek blokları ve 2000::/3 IPv6 bloğundan talep eden bölgesel kayıt kuruluşlarına /23'ten /12'ye kadar önek blokları tahsis eder. İnternet Protokol Versiyon 4 adres alanının tükenmesi nedeniyle IANA tarafından artık IPv4 adres alanı tahsis edilmemektedir.

 Alan adları 
IANA, hiyerarşik Alan Adı Sistemi (DNS) ağacının en üstünü oluşturan kök ad sunucusu verilerini yönetir. Bu görev, üst düzey alan "Kayıt Yetkilisi" ile kök ad sunucusu operatörleri ve ICANN'ın politika oluşturma mekanizması ile ilişki kurmayı içerir.

Kök bölgesi 2010 yılında kriptografik olarak imzalandığından beri, IANA, DNSSEC işlemlerinin anahtar yönetiminin önemli kısımlarından da sorumludur. Bu diğer şeylerin yanı sıra, Güvenilir Toplum Temsilcileri (TCR) grubundan üyelerin önceden belirlenmiş bir konumda fiziksel olarak bir araya geldiği ve anahtar materyali ve imzalama anahtarlarını oluşturmak için senaryolu prosedürlerden geçtiği düzenli imzalama törenleri düzenlemeyi içerir. TCR'lar, bu organizasyonların anahtar yönetimindeki operasyonel rolleri nedeniyle ICANN, Public Technical Identifiers (PTI) (bir ICANN iştiraki) veya Verisign ile ilişkili olamazlar; daha geniş bir DNS topluluğundan seçilirler. Geçmişte ve günümüzdeki TCR'lar arasında Vinton Cerf, Dan Kaminsky, Dmitry Burkov, Anne-Marie Eklund Löwinder ve John Curran bulunur.

IANA, uluslararası organizasyonlar için .int kayıtlarını, ters DNS hizmeti de dahil olmak üzere İnternet altyapısı amaçları için .arpa bölgesini ve kök sunucular gibi diğer kritik bölgeleri işletir.

 Protokol atamaları 
IANA, protokol tablolarında protokol kayıtlarını ve parametrelerini tutar ve protokollerin kaydını koordine eder. 2015 yılı itibarıyla 2,800'den fazla kayıt ve alt kayıt bulunmaktaydı.

 Zaman dilimi veritabanı 
IANA zaman dilimi veritabanı, dünyanın çeşitli bölgeleri için zaman dilimi farklarını ve kurallarını tutar ve bu bilgilerin aynalanmasına ve bilgisayarlar ve diğer elektronik cihazlar tarafından doğru zaman tutma yapılandırması için kullanılmasına olanak tanır.

IANA, 16 Ekim 2011'de Astrolabe, Inc. v. Olson et al kararının ardından FTP sunucusunun kapatılması nedeniyle veritabanının sorumluluğunu üstlenmiştir.

 Dil alt etiket kaydı 
IANA Dil Alt Etiket Kaydı,  tarafından tanımlanmış ve IANA tarafından sürdürülmüştür.

 Kaynakça 

Kategori:1988'de kurulan kuruluşlar
Kategori:1988'de Amerika Birleşik Devletleri'nde kurulan oluşumlar
Kategori:Uluslararası telekomünikasyon
Kategori:Amerika Birleşik Devletleri'nde internet
Kategori:İnternet tarihi