Rotary International

Rotary International, dünyanın en büyük hizmet kuruluşlarından biridir. Rotary'nin misyonu, web sitesinde de belirtildiği gibi, "başkalarına hizmet sunmak, dürüstlüğü teşvik etmek ve iş dünyasının, profesyonellerin ve toplum liderlerinin dostluğu yoluyla dünya anlayışını, iyi niyeti ve barışı ilerletmektir". Siyasi ve dini olmayan bir organizasyondur. Üyelik başvuru veya davet yoluyla yapılır ve çeşitli sosyal faktörlere dayanır. Dünya çapında 46.000'den fazla üye kulüp vardır ve bunlar Rotaryen olarak bilinen 1,4 milyon kişinin üyeliğinden oluşmaktadır.

 Logo ve kelime kökeni 
İlk kulüp, üç avukat arkadaş tarafından kuruldu. Her hafta dönüşümlü olarak arkadaşlardan birisinin ofisinde toplantı yapmaya başladılar. Bu sebeple, örgütün adını, İngilizce "rotate" fiil kökünden (Türkçe: döndürmek) esinlenerek Rotary adını koydular. Daha sonra hem dönüşümü tasvir etmek hem de çalışmayı vurgulamak için dönen bir çark logo olarak seçilmiştir.

 Amaç ve Öncelikler 

Barış ve Anlaşmazlıkların Çözümü
Hastalıkların Önlenmesi ve Tedavisi
Temiz Su ve Hijyen
Anne ve Çocuk Sağlığı
Temel Eğitim ve Okuryazarlık
Ekonomik ve Toplumsal Kalkınma
Çevreyi Koruma ve Destekleme
olarak sayılabilir.

 Türkiye'de Rotary 
Türkiye'de Rotary kulübü kurma girişimleri 1928 yılına kadar uzanmaktadır. Bu dönemde Uluslararası Rotary, Orta Doğu'da bireysel temaslar yoluyla Rotary'nin tanıtımını yapmaktaydı. Bu çerçevede, "Rotary'nin Marco Polo'su" olarak bilinen  Ağustos 1928'de ailesiyle birlikte Türkiye'ye geldi ve Rotary'nin amaçlarını anlatmak üzere çeşitli temaslarda bulundu. İçişleri Bakanı Şükrü Kaya ile görüşerek Rotary hakkında ayrıntılı bilgi sundu. Ancak o dönemin koşulları nedeniyle, Türkiye’de Rotary hareketine öncülük edecek bir isim çıkmadı

Rotary'nin uluslararası büyümesine katkıda bulunan önemli figürlerden biri James Wheeler Davidson’dır. 1872'de Minnesota'da doğan Davidson, 1890’larda başladığı gazetecilik kariyeri ve Asya'daki diplomatik görevleri sayesinde dünya çapında geniş bir etki alanına sahip oldu. Özellikle Tayvan'da geçirdiği yıllarda (1895-1903), Japon İmparatoru'ndan Üstün Güneş Nişanı aldı. Daha sonra Kanada'ya taşındı ve Rotary ile olan ilgisi, onu 1914'te Akdeniz, Orta Doğu, Güneydoğu Asya ve Avustralya’da Rotary kulüplerinin kurulmasına öncülük edecek bir yolculuğa çıkardı. Davidson, bu yolculuk sırasında 20'den fazla Rotary şubesinin açılmasına kişisel olarak katkıda bulunarak, Rotary'nin uluslararası bir organizasyon haline gelmesini sağladı

James W. Davidson'ın ABD'nin çıkarlarını gözeten bir gözlemci olarak hareket ettiğine dair görüşler, onun diplomatik kariyeri boyunca yaptığı görevler ve raporlardan kaynaklanmaktadır. Özellikle Tayvan'da ABD'nin çıkarlarına dair raporlar hazırladığı ve "Açık Kapı" politikasını desteklediği biliniyor. 1900'lerde Asya'daki Amerikan stratejik çıkarlarını gözlemlemek ve raporlamak amacıyla çalışmalar yürütmüştür.

The China Story Project ve Academia sayfalarında da Davidson’ın ABD'nin Asya'daki çıkarlarını destekleyen bir diplomat olarak hareket ettiğine dair bilgiler yer almaktadır

Türkiye'de Rotary kurulması hakkında, 1950 ve 1952 yılları arasında gazeteci Falih Rıfkı Atay, gazeteci Ahmet Emin Yalman, Prof. Şükrü Esmer tarafından girişimlerde bulunulmuş ancak bu girişimler başarılı olmamıştır.

1952 yılı içinde Oğuzhan Koraltan tarafından başlatılan ikinci girişimle Nail Avunduk ve Doç. Dr. Mukbil Özyörük’ün kurucu üye olduğu Ankara Rotary Kulübü 24 Mart 1954 tarihinde kurulmuştur. İlk kulüp başkanı Şahap Birgi’dir.

23 Mart 1955 yılı içinde Charter alan Ankara Rotary Kulübü, Uluslararası Rotary kayıtlarında Türkiye’nin ilk Rotary Kulübü’dür.

Bugün Türkiye'de 3 bölgede, 230 Rotary Kulübü ve 5.996 Rotaryen bulunmaktadır.

 Tarihçe 

 İlk Yıllar 
İlk Rotary Kulübü, avukat Paul P. Harris'in 23 Şubat 1905'te Amerika Birleşik Devletleri'nin Chicago şehir merkezinde, Harris'in arkadaşı Gustave Loehr'un Dearborn Caddesi, Unity Binası'ndaki ofisinde üç iş arkadaşını bir araya getirmesiyle kuruldu. Üyeler Rotary (İngilizce: rotate kökünden) adını seçtiler, çünkü haftalık kulüp toplantılarını birbirlerinin ofislerinde dönüşümlü olarak yapıyorlardı, ancak bir yıl içinde Chicago kulübü o kadar büyüdü ki, artık yaygın olan düzenli bir toplantı yeri uygulamasını benimsemek gerekli hale geldi.

Sonraki dört Rotary Kulübü, San Francisco'dan başlayarak, ardından Oakland, Seattle ve Los Angeles'tan başlayarak Amerika Birleşik Devletleri'nin batısındaki şehirlerde kuruldu. Amerika'daki Ulusal Rotary Kulüpleri Birliği 1910'da kuruldu. 3 Kasım 1910'da, Winnipeg, Manitoba, Kanada'da bir Rotary kulübü toplanmaya başladı ve bu, Rotary'nin uluslararası bir organizasyon olarak başlangıcını göstermektedir. 22 Şubat 1911'de Dublin Rotary Kulübü'nün ilk toplantısı İrlanda'nın Dublin kentinde yapıldı. Bu, Kuzey Amerika dışında kurulan ilk kulüptür. Nisan 1912'de Rotary, Winnipeg kulübünü kiralayarak Amerika Birleşik Devletleri dışında Amerikan tarzı bir hizmet kulübünün ilk kuruluşunu işaret etti. Amerika Birleşik Devletleri dışında bir kulübün eklenmesini yansıtmak amacıyla, isim 1912'de Uluslararası Rotary Kulüpleri Birliği olarak değiştirilmiştir.
alt=Rotary üye ülkeler|küçükresim|Rotary üye ülkeler (mavi), 2017
Ağustos 1912'de Londra Rotary Kulübü, Kuzey Amerika dışında kabul edilen ilk Rotary kulübü olarak dernekler tüzüğünü oluşturdu. Daha sonra İrlanda'daki Dublin kulübünün Londra kulübünden önce organize edildiği öğrenildi, ancak Dublin kulübü, Londra kulübü kiralanana kadar tüzüğünü alamadı. Birinci Dünya Savaşı sırasında Britanya'daki Rotary'nin sayısı 9'dan 22'ye çıktı ve diğer ülkelerdeki diğer ilk kulüpler arasında 1916'da Küba'da, 1919'da Filipinler'de ve 1920'de Hindistan'da kulüpler kuruldu.

1922 yılında adı Uluslararası Rotary olarak değiştirildi. 1923'ten 1928'e kadar, Rotary'nin ofisi ve genel merkezi, E 20 Caddesindeki Atwell binasında  bulunuyordu. Aynı dönemde, Atwell Printing and Binding Company tarafından aylık "The Rotarian" dergisi bodrum katında basıldı. 1925'e gelindiğinde Rotary, 20.000'den fazla üyesi olan 200 kulübe ulaşmıştı. O günlerde, Asya'da Japonya ile Çin arasında genişleyen bir savaş hali ve Japonya ile ABD arasında bir savaş beklentisi vardı. Bu sorunların çözümüne yardımcı olma umuduyla, önde gelen Japon uluslararası devlet adamlarından Prens Tokugawa Iesato, 1930 yılında Chicago'da düzenlenen Rotary'nin 25. Yıldönümü Konvansiyonu'nda Onursal Açılış Konuşmacısı olarak seçildi. Prens Tokugawa, 30 yıl boyunca Japonya'nın kongrenin üst meclisi olan Ulusal Diyet'in başkanlığını yürüttü. Tokugawa demokratik ilkeleri ve uluslararası iyi niyeti teşvik etti. Ancak 1940'taki ölümünden sonra Japon militanlar Japonya'yı İkinci Dünya Savaşı'nda Mihver Güçlerine katılmaya ikna ettiler.

 II.Dünya Savaşı dönemi 
alt=Arnavutluk'ta basılmış "Rotary'nin 100.yılı" hatıra pulu|küçükresim|Arnavutluk'ta basılmış  "Rotary'nin 100.yılı" hatıra pulu
İspanya'daki Rotary Kulüpleri, İspanya İç Savaşı'nın başlamasından kısa bir süre sonra faaliyetlerini durdurdu.

Avrupa genelinde kulüpler aşağıdaki tarihlerde kapatıldı:

 Hollanda (1923)
 Belçika (1923)
 Finlandiya (1926)
 Avusturya (1938)
 İtalya (1939)
 Çekoslovakya (1940)
 Estonya, Letonya, Litvanya, Polonya, Yugoslavya ve Lüksemburg (1941)
 Macaristan (1941/1942)

Uluslararası Rotary, BM'nin kurulduğu 1945'ten bu yana BM ile birlikte çalışıyordu. O dönemde Rotary 65 ülkede faaliyet gösteriyordu. İki örgüt barışı teşvik etme konusunda ortak ideallere sahipti. Rotary, 1946-47'de BM'de danışmanlık statüsü aldı.

Üçüncü Reich döneminde, Rotary Kulüpleri, Yahudilerle bağlantılı gizli topluluklar olarak Masonluk ile birlikte gruplandırıldı ve Nazi yetkililerinin bunlara katılması yasaklandı. Temyizlerin ardından Temmuz 1933'te bu durum tersine döndü, ancak kulüp tüm Yahudilerin üyeliğini yasaklamak zorunda kaldı. Bu, Yahudi olmayan birçok kişinin dayanışma içinde istifa etmesine yol açtı. Üyeler hayatta kalabilmek için hükûmet yetkililerini ve üst düzey iş adamlarını davet ederek Nazi liderliğine bağlılıklarını göstermeye çalıştılar. Bunlar arasında, Auschwitz-Birkenau gibi ölüm kamplarında kullanılmak üzere Zyklon B sağlayan Degesch'in işletme müdürü Hermann Schlosser de vardı. 1945 yılından sonra Rotary kulübü, Hans Globke ve Wolfgang A. Wick gibi üyelerin başkan olarak atanmasını engelleyerek hasarı kontrol altına almaya çalıştı.

 Savaş sonrası dönem 
alt=Rotary kurucusu Paul Harris|küçükresim|Rotary kurucusu Paul P. Harris'in büstü
Doğu Avrupa'daki ve komünist ülkelerdeki Rotary kulüpleri 1945-46'da dağıtıldı, ancak diğer birçok ülkede yeni Rotary kulüpleri kuruldu ve Afrika ve Asya'daki ulusal bağımsızlık hareketleri sırasında yeni ulusların zaten Rotary kulüpleri vardı.

11 Ocak 1951'de Vatikan gazetesi, L'Osservatore Romano tarafından yayınlanan "Kutsal Makam Kutsal Cemaati kararnamesi", Katolik din adamlarının Rotary kulüplerine üyeliği kabul etmesini yasakladı. 27 Ocak 1951'de, Kutsal Makam'ın ikinci bir kararnamesi, meslekten olmayanların üyeliğe karşı uyarısının bazı ülkelerde uygulandığını, ancak ABD'de geçerli olmadığını belirtti.

Roma Katolik Kilisesi ile ilişkiler VI. Paulus ve John Paul II tarafından yeniden geliştirildi.

Rusya'da ve eski Sovyet uydu ülkelerindeki topluluk grupları üzerindeki hükûmet kontrolü gevşetildikten sonra, Rotaryenler kulüp organizatörleri olarak memnuniyetle karşılandı ve 1990'da Moskova kulübünden başlayarak bu ülkelerde kulüpler kuruldu.

1985 yılında Rotary, dünyadaki tüm çocukları çocuk felcine karşı aşılamak amacıyla PolioPlus programını başlattı. 2011 yılı itibarıyla Rotary bu amaca 900 milyon ABD dolarından fazla katkıda bulunmuştur.

2006 yılı itibarıyla, Rotary'nin 200 ülke ve coğrafi bölgede 36.000'den fazla kulüpte, 1,4 milyonun üzerinde üyesi bulunmakta olup, bu da onu şube bazında en yaygın olan ve Uluslararası Lions Kulüpleri'nden sonra üyelik açısından en büyük ikinci hizmet kulübü haline getirmektedir. Rotaryenlerin sayısı son yıllarda biraz azaldı: 2002 ile 2006 yılları arasında üye sayısı 1.245.000'den 1.223.000'e indi. Kuzey Amerika 450.000, Asya 300.000, Avrupa 250.000, Latin Amerika 100.000, Okyanusya 100.000 ve Afrika 30.000 üyeye sahiptir.

 Organizasyon yapısı ve yönetim 
Rotary, hizmet programlarını yürütmek amacıyla kulüp, bölge ve uluslararası düzeyde yapılanmıştır. Rotaryenler kendi kulüplerinin üyeleridir. Kulüpler, merkezi Evanston, Illinois'de bulunan küresel Rotary International (RI) organizasyonu tarafından kiralanmaktadır. İdari amaçlar doğrultusunda, dünya çapında 46.000'den fazla kulüp 529 bölgeye ve bölgeler de 34 bölgeye ayrılmıştır.

 Rotary kulüpleri 
alt=Rotary konferansı, 2018|küçükresim|Rotary konferansı, 2018
Rotary Kulüpleri, Rotary faaliyetinin temel birimidir ve her kulüp kendi üyeliğini belirler. Kulüpler başlangıçta şehir, belediye veya kasaba başına tek bir kulüple sınırlıydı, ancak Uluslararası Rotary, mümkün olduğunca büyük şehirlerde bir veya daha fazla ek kulüp kurulmasını teşvik etti. Çoğu kulüp haftalık olarak, genellikle hafta içi bir yemek saatinde, düzenli bir yerde toplanır; Rotaryenler kulüp işlerini tartışabilir ve konuk konuşmacılardan bilgi alabilirler. Her kulüp ayrıca kendi yerel topluluğu içinde çeşitli hizmet projeleri yürütür ve yerel bölgedeki diğer kulüpleri içeren özel projelere ve bazen de başka bir ülkedeki "kardeş kulüp" ile özel bir projeye katılır. Çoğu kulüp en az üç ayda bir, bazı durumlarda ise daha sık sosyal etkinlikler düzenler.

Her kulüp kendi başkanını ve yöneticilerini aktif üyeleri arasından bir yıllık süre için seçer. Kulüpler, standart tüzük ve Uluslararası Rotary'nin tüzüğü ve tüzüğü çerçevesinde önemli ölçüde özerkliğe sahiptir. Kulübün yönetim organı, kulüp başkanı (Yönetim Kurulu başkanı olarak görev yapar), gelecek dönem başkanı, kulüp sekreteri, kulüp saymanı ve birkaç Kulüp Yönetim Kurulu üyesinden oluşan Kulüp Yönetim Kurulu'dur (bazen Kulüp Konseyi olarak da adlandırılır). bir önceki başkan ve Seçilmiş Başkan. Başkan genellikle direktörleri, kulüp hizmeti, mesleki hizmet, toplum hizmeti, gençlik hizmeti ve uluslararası hizmetten sorumlu olanlar dahil olmak üzere büyük kulüp komitelerinin başkanı olarak atar.

Rotaryenler dünyanın her yerindeki herhangi bir Rotary kulübünün haftalık toplantılarına katılabilirler.

 Rotaract kulüpleri 
alt=Rotaract üyelik belgesi|küçükresim|Rotaract üyelik belgesi
Rotaract: Topluluk ve uluslararası hizmet yoluyla harekete geçen, liderlik becerilerini öğrenen ve mesleki gelişime katılan genç yetişkinlerden (üniversite çağındaki ve genç profesyonellerden) oluşan bir organizasyondur. Rotaract kulüpleri topluluk veya üniversite temellidir. "Rotaract", "Rotary in Action" anlamına gelir ve sloganı "Kişisel Gelişim – Hizmet Yoluyla Kardeşlik"tir.

Rotaract, Uluslararası Rotary'nin bir programı olarak başladı ve ilk kulübü 1968 yılında Charlotte, Kuzey Carolina'da bulunan Charlotte North Rotary Kulübü  tarafından kuruldu.

2019 yılında Rotaract, Uluslararası Rotary'nin bir programı olmaktan çıkıp Uluslararası Rotary'nin üyelik türü haline geldi ve statüsünü Rotary kulüplerine benzeyecek şekilde yükseltti. 1 Temmuz 2020'den itibaren Rotaract kulüpleri kendi başlarına var olabilecekleri gibi, Rotary ve/veya Rotaract kulüpleri tarafından da desteklenebilirler. Bu onları gerçek "hizmet ortakları" ve Rotary ailesinin kilit üyeleri haline getiriyor.  Bir Rotaract kulübü, (tüzüğüne uygun olarak) üyelerinin onayını almak kaydıyla üst yaş sınırları belirleyebilir, ancak bunu zorunlu kılmamalıdır.

 Bölge yapılanması 
Uluslararası Rotary'nin bir görevlisi olan ve UR yönetim kurulunu bu alanda temsil eden bir Bölge Guvernörü (DG), ilgili Rotary bölgesini yönetir. Her Genel Müdürlük, kendi bölgesindeki kulüpler tarafından aday gösterilir ve her yıl düzenlenen yıllık UR Bölge Konferansında toplanan tüm kulüpler tarafından seçilir. Genel Müdürlük, bölgedeki Rotary faaliyetlerinin ve çok kulüplü projelerin yönetimine yardımcı olmak üzere bölgedeki Rotaryenler arasından Guvernör Yardımcılarını (AG'ler) atar. AG'ler, Bölge genelinde iletişim akışının daha sorunsuz olmasını sağlamak için Genel Müdürlük ile kulüpler arasında irtibat görevi görür.

GM'nin görevleri gereği, UR Başkanı'nın o yılki mesajını ve temasını yaymak amacıyla GM olarak çalıştıkları yıl boyunca Bölgelerindeki her kulübü en az bir kez ziyaret etmeleri gerekir. Genel Kurullara, kendi yetki alanları altında olacak belirli kulüpler atanır ve bu kulüplerin, söz konusu kulüplere yaptıkları resmi kulüp ziyaretlerinde Genel Müdürlüğe eşlik etmeleri gerekir.

 Uluslararası Rotary 
alt=Rotary Centennial Park'ta amblemi|küçükresim|Rotary Centennial Park'ta amblemi
Uluslararası Rotary, uluslararası başkan, gelecek dönem başkanı, genel sekreter ve 17 bölge yöneticisinden oluşan bir yönetim kurulu tarafından yönetilir. Her başkanın aday gösterilmesi ve seçilmesi, başkanın göreve gelmesinden önceki bir ila üç yıllık süre içinde gerçekleştirilir ve Rotary bölgeleri arasındaki coğrafi denge ve bölge guvernörü ve yönetim kurulu üyesi olarak önceki hizmetler dahil olmak üzere gerekliliklere dayanır. Uluslararası kurul üç ayda bir toplanarak politikalar oluşturur ve genel yönetim organlarına, UR Konvansiyonu'na ve UR Yasama Konseyi'ne önerilerde bulunur.

 Üyelik 
alt=Rotary International, Filipinler|küçükresim|Rotary International, Filipinler
Rotary, tüzüklerine göre kendisini partizan olmayan, mezhepçi olmayan bir organizasyon olarak tanımlamaktadır. Üyelik "iyi karakter, dürüstlük ve liderlik sergileyen; iş, meslek, meslek ve/veya topluluk içinde iyi bir itibara sahip olan yetişkin kişilere" açıktır.

Üyelik hakkında bilgi almak için bir Rotary kulübüyle iletişime geçilebilir ve bir kişinin bir Rotary kulübüne ancak davet edildiği takdirde katılabilmesi geleneksel bir yöntemdir; Davetsiz katılma olanağı bulunmaktadır ancak kulübe uygun uyumun sağlanabilmesi için toplantıya katılmanız tavsiye edilir.

 Rotary International başkanları 

 Richard D.King (2001–02)
 Bhichai Rattakul (2002–03)
 Jonathan B. Majiyagbe (2003–04)
 Glenn E. Estess, Sr. (2004–05)
 Carl-Wilhelm Stenhammar (2005–06)
 William Boyd (2006–07)
 Wilfrid J. Wilkinson (2007–08)
 Dong Kurn Lee (2008–09)
 John Kenny (2009–10)
 Ray Klinginsmith'in (2010–11)
 Kalyan Banerjee (2011–12)
 Sakuji Tanaka (2012–13)
 Ron D. Burton (2013–14)
 Gary CK Huang (2014–15)
 KR Ravindran (2015–16)
 John F.Germ (2016–17)
 Ian HS Riseley (2017–18)
 Barry Rassin (2018–19)
 Mark Daniel Maloney (2019–20)
 Holger Knaack (2020–21)
 Şehar Mehta (2021–22)
 Jennifer E. Jones (2022–23)
 Gordon McInally (2023–24)

 Ayrıca bakınız 

 Rotarysolan
 Rotary International resmi web sitesi
 Rotary faaliyetleri
 Rotary Türkiye

 Kaynakça 

Kategori:Kâr amacı gütmeyen kuruluşlar
Kategori:1905'te Kuzey Amerika'da kurulan oluşumlar
Kategori:Dernekler
Kategori:İnsani yardım kuruluşları
Kategori:Uluslararası kuruluşlar