Johannes Trithemius

Johannes Trithemius (; 1 Şubat 1462 – 13 Aralık 1516), Johann Heidenberg olarak doğdu, bir Alman Benedikten Başrahip ve Alman Rönesansı'nda sözlükbilimci, kronolog, kriptolog ve okültist olarak aktif olan bir polimattı. Modern kriptografinin (Leon Battista Alberti ile paylaşılan bir iddia) ve steganografinin kurucusu olarak kabul edilir, ayrıca bilgi dalları olarak bibliyografya ve edebiyat çalışmalarının kurucusudur. Erken modern dönem ve modern okültizmin gelişimi üzerinde önemli bir etkisi olmuştur. Öğrencileri arasında Heinrich Cornelius Agrippa ve Paracelsus vardı.

Erken dönem yaşamı
Trithemius lakabı, o zamanlar Trier Elektörlüğü'nün bir parçası olan Moselle Nehri üzerindeki Trittenheim kasabasına atıfta bulunmaktadır.

Johannes henüz bebekken, babası Johann von Heidenburg öldü. Annesi Elisabeth'in yedi yıl sonra evlendiği üvey babası eğitime karşıydı ve bu nedenle Johannes ancak gizlice ve birçok zorlukla eğitimine devam edebildi. Yunanca, Latince ve İbranice öğrendi. 17 yaşındayken evinden kaçtı ve iyi öğretmenler bulmak için Trier, Köln, Hollanda ve Heidelberg'e seyahat etti. Heidelberg Üniversitesi'nde okudu.

Kariyeri
1482'de üniversiteden memleketine giderken bir kar fırtınası ile karşılaştı ve Bad Kreuznach yakınlarındaki Sponheim Benedictine manastırına sığındı. Kalmaya karar verdi ve 1483 yılında, yirmi bir yaşındayken başrahip seçildi. 1492'den 1503'e kadar Bursfelde Cemaati'nin reform yanlısı başrahiplerin yıllık toplantısı olan yıllık bölümünde sık sık konuşmacı ve bölüm sekreteri olarak görev yaptı. Trithemius ayrıca Cemaat'in manastırlarının ziyaretlerini de denetledi.

Trithemius, Sponheim kroniği ile başlayan ve Hirsau Manastırı tarihi üzerine iki ciltlik bir çalışma ile sonuçlanan bir tarihçi olarak kapsamlı bir şekilde yazdı. Eserleri Latince dilindeki ustalığı ve etkili üslubuyla öne çıksa da, kısa süre sonra eserlerine birkaç kurgusal bölüm eklediği anlaşıldı. 
Trithemius'un yaşadığı dönemde bile birçok eleştirmen kullandığı uydurma kaynaklara dikkat çekmiştir.
 Franklar ve Truvalılar arasındaki bağlantıya ilişkin sahteciliği, Avusturya'nın mevcut hanedanı ile antik kahramanlar arasında bir bağlantı kurmaya yönelik daha büyük bir projenin parçasıydı. Jakob Mennel ve Ladislaus Suntheim gibi meslektaşları eserlerine sık sık uydurma atalar eklerken, Trithemius sözde İskitli bir tarihçi olan Hunibald gibi tüm kaynakları uydurmuştur. Manastırlarla ilgili araştırmasında, Trithemius'un dokuzuncu yüzyıl keşişlerinin paylaştığı varsayılan manastır dindarlığı ve bilgeliği idealini kanıtlamak için Fulda'nın hayali bir erken dönem tarihçisi olan "Meginfrid"i ve Meginfrid'in var olmayan De temporibus gratiae adlı çalışmasını kullanmıştır. Bazıları ise Meginfrid'in kesinlikle sahtecilik yapmadığını, hüsnükuruntu ile hatalı hafızanın birleşimi olduğunu düşünüyor.

Ancak bu süreçte Trithemius, Sponheim ve Würzburg'da kurduğu kütüphanelerle ünlü bir kurucu haline geldi. Sponheim'da manastırı bakımsız ve disiplinsiz bir yer olmaktan çıkarıp bir öğrenim merkezine dönüştürmeye koyuldu. Onun zamanında manastır kütüphanesi elli civarında eserden iki binden fazla esere ulaştı.

Çabaları övgüyle karşılanmadı ve bir büyücü olarak ünü kabul görmesini sağlamadı. Manastırla arasındaki farklılıkların artması 1506'da istifa etmesine yol açtı ve Würzburg Piskoposu, Lorenz von Bibra'nın (1495'ten 1519'a kadar piskopos) Würzburg'daki Schottenkloster olan Aziz James Manastırı'nın başrahibi olma teklifini kabul etmeye karar verdi. Hayatının sonuna kadar orada kaldı.

Trithemius, imparatorun 1511'de Papa Julius II'ye karşı ayrı bir dini konsey düzenlemek istemesi üzerine aralarındaki farklılıklar nedeniyle Maximilian ile ters düşmüş gibi görünüyordu. Yine de Julius'un ölümünden sonra ilişkiler düzeldi.

Ölümü
Trithemius, Aziz James Manastırı'nın kilisesine gömüldü; onuruna ünlü Tilman Riemenschneider tarafından bir mezar taşı dikildi. Mezar taşı 1825 yılında katedralin yanındaki Neumünster Kilisesi'ne taşınmıştır. 1945'teki yangın bombardımanı sırasında hasar görmüş ve daha sonra Theodor Spiegel'in atölyesi tarafından restore edilmiştir.

Mirası
Özellikle Alman polimat, hekim, hukukçu, asker, teolog ve okült yazar Heinrich Cornelius Agrippa (1486-1535) ve İsviçreli hekim, simyacı ve astrolog Paracelsus (1493-1541) onun öğrencileri arasındaydı.

Faust efsanesi
Trithemius, bir ruh çağıran olarak ünlüydü. Faust efsanesi büyük ölçüde Maximilian, ilk karısı Burgundyli Mary ve Trithemius'u içeren bir efsaneye dayanır. Trithemius, 1507 yılında kaleme aldığı eserinde tarihi Doktor Faustus'tan ya da Knittlingenli Johann Faust'tan bahseden ilk yazardır. Bir başka ünlü okült yazar ve sözde büyücü olan polymath Heinrich Cornelius Agrippa'ya yazdığı bir mektupta, aşağı becerilere sahip olan ve Kilise'nin öğretilerine karşı çıkan Faust'un kibrini eleştiriyor gibi görünmektedir. Edebiyat bilimci Andrew McCarthy, Trithemius'un kendisini, dikkat çekmeden evrenin işleyişi hakkında bilgi edinmek için çalışan gerçek bir büyücü olarak gördüğü görüşündedir.

1506 ve 1507'de imparatorun sarayına çağrılan Trithemius, Maximilian'ın Truvalı kökenlerini "kanıtlamaya" da yardımcı olmuştur. Martin Luther, Tischreden adlı eserinin 1569 baskısında, Trithemius olduğu anlaşılan bir sihirbaz ve büyücünün Maximilian'ı eğlendirmek için Büyük İskender ve diğer antik kahramanların yanı sıra imparatorun ölen karısı Burgundyli Mary'yi de çağırdığını yazar. 1585 tarihli anlatımında Augustin Lercheimer (1522-1603), Meryem'in ölümünden sonra Trithemius'un yıkılmış Maximilian'ı teselli etmek için çağrıldığını yazar. Trithemius, Meryem'in hayattayken ona tıpatıp benzeyen bir gölgesini canlandırmıştır. Maximilian ayrıca boynunda sadece kendisinin bildiği bir doğum lekesini de tanıdı. Yine de bu deneyimden dolayı perişan oldu ve Trithemius'a bunu bir daha asla yapmamasını emretti. 1587'de anonim bir hesap, hikayeyi daha az sempatik bir versiyona dönüştürdü. İmparator Charles V oldu ve kara büyü riskini bilmesine rağmen Faustus'a Alexander ve karısını ölümden kurtarmasını emretti. Charles kadının bir doğum lekesi olduğunu gördü ve bunu daha önce de duymuştu. Daha sonra Goethe'nin Faust eserindeki kadın Truvalı Helen olmuştur. Maximilian, Burgundyli Mary ve Başrahip "Johannes Trithem"in hikayesi daha sonra Grimm Masalları'ndan biri olarak ortaya çıktı. John Henry Jones'a göre, Faustus efsanesinin filizlenmesi dönemin cadı çılgınlığı tarafından körüklenmiştir.

Steganographia
küçükresim|sol|
küçükresim|

Trithemius'un en ünlü eseri olan Steganographia (1499'da yazıldı; 1606'da Frankfurt'ta yayımlandı) 1609'da Index Librorum Prohibitoruma konuldu ve 1900'de kaldırıldı. Bu kitap üç cilttir ve büyü hakkında —özellikle, uzun mesafelerde iletişim kurmak için ruhları kullanmakla ilgili— gibi görünmektedir. İlk iki cildin şifre çözme anahtarı 1606'da yayınlandığından beri, aslında kriptografi ve steganografi ile ilgili oldukları bilinmektedir. Yakın zamana kadar üçüncü cildin yalnızca büyü ile ilgili olduğuna inanılıyordu, ancak "büyülü" formüllerin artık daha fazla kriptografik içerik için örtülü metinler olduğu gösterilmiştir. Bununla birlikte, Agrippa ve John Dee gibi isimlerin üçüncü kitaptaki büyülü çalışmalardan bahsetmeleri, üçüncü ciltle ilgili mistik-büyülü bir temel fikrine hala güven vermektedir.Goodrick-Clarke, Nicholas, The Western Esoteric Traditions: A Historical Introduction (Oxford, New York: Oxford University Press, 2008), pp. 50-55Walker, D. P. Spiritual & Demonic Magic from Ficino to Campanella (Pennsylvania: The Pennsylvania State University Press, 2003), pp. 86-90 Buna ek olarak, Trithemius'un steganografik yöntemlerinin meleksel-astrolojik aracılığa ihtiyaç duymadığı tespit edilebilse de, bu yöntemlerin altında yatan teolojik bir neden olduğu da unutulmamalıdır. Polygraphia kitabının önsözü, kriptografinin günlük uygulanabilirliğinin Trithemius tarafından "Tanrı tarafından özel olarak yetkilendirilmiş bir ruhun büyülü yollarla yeryüzünden cennete ulaşma yeteneğinin seküler bir sonucu" olarak tasarlandığını eşit derecede ortaya koymaktadır.Brann, Noel L., "Trithemius, Johannes", in Dictionary of Gnosis & Western Esotericism, ed. Wouter J. Hanegraff (Leiden and Boston: Brill, 2006), pp. 1135-1139. Robert Hooke, Of Dr. Dee's Book of Spirits adlı bölümde John Dee'nin Queen Elizabeth I ile iletişimini gizlemek için Trithemian steganografisini kullandığını öne sürmüştür. Bu kitapta kullanılan şifreler arasında, şifrelenmiş her harfin yerine Latince İsa hakkında kısa bir cümlenin yazıldığı "Ave Maria" şifresi de bulunmaktadır.

Polygraphia ve Steganographia gibi örtülü/gizli metinlerinin yazılma nedeni bilinmemektedir. Muhtemel açıklamalar ya gerçek hedef kitlesinin Maximilian gibi seçilmiş birkaç kişi olduğu ya da Trithemius'un sıkıcı bir alana halkın dikkatini çekmek istediği yönündedir.

Çalışmaları
küçükresim|
küçükresim|

 Exhortationes ad monachos, 1486
 De institutione vitae sacerdotalis, 1486
 De regimine claustralium, 1486
 De visitatione monachorum, about 1490
 Catalogus illustrium virorum Germaniae, 1491–1495
 De laude scriptorum manualium, 1492 (1494'te basıldı) Zum Lob der Schreiber; Freunde Mainfränkischer Kunst and Geschichte e. V., Würzburg 1973, (Latince/Almanca)
 De viris illustribus ordinis sancti Benedicti, 1492
 In laudem et commendatione Ruperti quondam abbatis Tuitiensis, 1492
 De origine, progressu et laudibus ordinis fratrum Carmelitarum, 1492
 Liber penthicus seu lugubris de statu et ruina ordinis monastici, 1493
 De proprietate monachorum, before 1494
 De vanitate et miseria humanae vitae, before 1494
 Liber de scriptoribus ecclesiasticis, 1494
 De laudibus sanctissimae matris Annae, 1494
 De scriptoribus ecclesiasticis, 1494Digital Version  MGH-Bibliothek 
 Chronicon Hirsaugiense, 1495–1503
 Chronicon Sponheimense,  - Chronik des Klosters Sponheim, 1024-1509; Eigenverlag Carl Velten, Bad Kreuznach 1969 (Almanca)
 De cura pastorali, 1496
 De duodecim excidiis oberservantiae regularis, 1496
 De triplici regione claustralium et spirituali exercitio monachorum, 1497
 Steganographia, 
 Chronicon successionis ducum Bavariae et comitum Palatinorum, 
 Nepiachus, 1507
 De septem secundeis id est intelligentiis sive spiritibus orbes post deum moventibus,  (The Seven Secondary Intelligences, 1508); astrolojiye dayanan bir dünya tarihi.
 Antipalus maleficiorum, 1508
 Polygraphia, 1508'de yazıldı, 1518'de basıldı.
 Annales Hirsaugienses, 1509–1514. Tam başlık şöyledir: Annales hirsaugiensis...complectens historiam Franciae et Germaniae, gesta imperatorum, regum, principum, episcoporum, abbatum, et illustrium virorum, "Hirsau Yıllıkları... Fransa ve Almanya'nın tarihi, imparatorların, kralların, prenslerin, piskoposların, başrahiplerin ve ünlü kişilerin kahramanlıkları dahil"'in Latincesi. Hirsau, Württemberg yakınlarında bir manastırdı ve başrahibi eseri 1495'te sipariş etti, ancak Trithemius'un iki ciltlik, 1.400 sayfalık eseri bitirmesi 1514'e kadar sürdü. İlk baskısı 1690 yılında yapılmıştır. Bazıları bu eseri ilk hümanist tarih kitaplarından biri olarak kabul eder.
 Compendium sive breviarium primi voluminis chronicarum sive annalium de origine regum et gentis Francorum, 
 De origine gentis Francorum compendium, 1514 - An abridged history of the Franks / Johannes Trithemius; AQ-Verlag, Dudweiler 1987;  (Latince/İngilizce)
 Liber octo quaestionum, 1515
Derlemeler
 Marquard Freher, Opera historica, Minerva, Frankfurt/Main, 1966
 Johannes Busaeus, Opera pia et spiritualia (1604 ve 1605)
 Johannes Busaeus, Paralipomena opuscolorum (1605 ve 1624)

 Ayrıca bakınız 
 Genç Augustus, Brunswick-Lüneburg Dükü
 Almanya'da Hümanizm
 Minuscule 96 - Trithemius eliyle yazılmıştır.
 Tabula recta
 Trithemius şifresi
 Theban alfabesi

Notlar

 Kaynakça 

 Brann, N. L. (1981). The Abbot Trithemius, Leiden: Brill
 Kahn, David (1967). The Codebreakers: the Story of Secret Writing, 1967, 2nd edition 1996, pp. 130–137 
 Kuhn, Rudolf (1968). Großer Führer durch Würzburgs Dom und Neumünster: mit Neumünster-Kreuzgang und Walthergrab, p. 108

 Christel Steffen (1969). "Untersuchungen zum "Liber de scriptoribus ecclesiasticis" des Johannes Trithemius", Aus: Archiv für Geschichte des Buchwesens Bd 10, Lfg 4 - 5 [1969] 1247 - 1354.

 Dış bağlantılar 


 Steganographia (Latin). Digital Edition, 1997
 Steganographia (Latin). Google Books, 1608 edition
 Steganographia (Latin). Google Books, 1621 edition
 Solved: The Ciphers in Book iii of Trithemius's Steganographia, PDF, 208 kB  
 Hill Monastic Manuscript Library article on Trithemius (çeşitli Trithemius ilk baskılarının fotoğraflarına bağlantılar içerir.)
  The complete and solved Steganography books


Polygraphiae libri sex Ioannis Trithemij From George Fabyan Collection at the Library of Congress
Steganographia qvæ hvcvsqve a nemine intellecta From George Fabyan Collection at the Library of Congress
Trithemius Redivivus Translations and resources pertaining to the Steganographia of Johannes Trithemius



 Latin works in the Analytic Bibliography of On-Line Neo-Latin Texts
 De septem secundeis in German translation (Über die sieben Erzengel, die nach dem Willen Gottes die Planeten bewegen und die Geschicke der Welt lenken)
 Johannes Trithemius Gemeinde Trittenheim

Kategori:1462 doğumlular
Kategori:1516'da ölenler
Kategori:15. yüzyıl Alman yazarları
Kategori:16. yüzyıl Alman yazarları
Kategori:16. yüzyılda Latince eser veren yazarlar
Kategori:Alman hümanistler
Kategori:Alman ilahiyatçılar
Kategori:Yazı sistemi mucitleri
Kategori:Kriptologlar
Kategori:Alman kriptologlar
Kategori:15. yüzyıl Latince yazarları
Kategori:Steganografi
Kategori:Heidelberg Üniversitesinde öğrenim görenler