CHNOPS

CHNOPS ve CHON, canlı organizmalardaki en yaygın elementlerin anımsatıcı kısaltmalarıdır. "CHON", biyolojik sistemlerin kütlesinin yüzde 95'inden fazlasını oluşturan karbon, hidrojen, oksijen ve nitrojen anlamına gelir. "CHNOPS" kısaltmasında ise fosfor ve kükürt dahil edilir.

 Tanım 
Karbon, hidrojen, nitrojen, oksijen, fosfor ve kükürt, kovalent kombinasyonları Dünya üzerindeki biyolojik moleküllerin çoğunu oluşturan en önemli altı kimyasal elementtir. Bu elementlerin tümü ametaldir.
Öğe Bitkilerde kütle Hayvanlarda kütle Biyolojik kullanımlar Karbon %12 %19 Karbonhidratlarda, lipitlerde, nükleik asitlerde ve proteinlerde bulunur. Hidrojen %10 %10 Suda, karbonhidratlarda, lipitlerde, nükleik asitlerde ve proteinlerde bulunur. Azot (Nitrojen) %1 %4 Nükleik asitlerde, proteinlerde, bazı lipitlerde (örn. sfingolipidler) ve bazı polisakkaritlerde (örn. kitin) bulunur Oksijen %77 %63 Suda, karbonhidratlarda, lipitlerde, nükleik asitlerde ve proteinlerde bulunur. Fosfor <%1 <%1 Lipitlerde, nükleik asitlerde ve proteinlerde bulunur. Kükürt <%1 <%1 Proteinlerde ve bazı polisakkaritlerde bulunur.
İnsan vücudunda dört element (C, H, O ve N) ağırlığın yaklaşık %96'sını oluşturur ve geri kalanını ana mineraller (makromineraller) ve küçük mineraller (iz elementler olarak da adlandırılır) oluşturur.

Kükürt, sistein ve metiyonin amino asitlerinde bulunur. Fosfor, tüm hücre zarlarının ana bileşeni olan bir lipit sınıfı olan fosfolipitlerde bulunur, çünkü bunlar iyonları, proteinleri ve diğer molekülleri hücre işlevi için ihtiyaç duydukları yerde tutan ve olmamaları gereken alanlara yayılmalarını önleyen lipit çift tabakaları oluşturabilirler. Fosfat grupları aynı zamanda nükleik asitlerin (DNA ve RNA'nın genel adı) omurgasının önemli bir bileşenidir ve ATP oluşturmak için gereklidir. ATP Tüm canlılarda hücreye güç sağlayan enerji olarak kullanılan ana moleküldür.

Karbonlu asteroitler CHON elementleri açısından zengindir. Bu asteroitler en yaygın türdür ve sıklıkla meteorit olarak Dünya ile çarpışır. Bu tür çarpışmalar özellikle Dünya tarihinin erken dönemlerinde yaygındı ve bu çarpanlar gezegenin okyanuslarının oluşumunda çok önemli olabilir.

Tüm CHON elementlerini içeren en basit bileşikler, her bir atomdan birer tane içeren izomerler fulminik asit (HCNO), izofulminik asit (HONC), siyanik asit (HOCN) ve izosiyanik asittir (HNCO).

 Ayrıca bakınız 
 Biyokimya
 Biyoinorganik kimya
 Karbon temelli yaşam

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 

 "Biyosferin Dünya Üzerindeki Etkisi", Dallas Teksas Üniversitesi

Kategori:Astrokimya
Kategori:Bilimkurgu konuları
Kategori:Bilim nimoniği
Kategori:Kimyasal elementlerin biyolojisi ve farmakolojisi
Kategori:Astrobiyoloji