Katalan Açılışı

Katalan Açılışı, Beyaz'ın d4 ve c4 oynadığı ve g2'deki beyaz fille fianchetto yaptığı bir satranç açılışıdır. Genellikle şöyle başlar: 1.d4 Af6 2.c4 e6 3.g3. Ancak diğer çeşitli açılışlar Katalan'a dönüşebilir. Satranç Açılışları Ansiklopedisi (ECO), 1.d4 Af6 2.c4 e6 3.g3 d5 4.Bg2 satırları için E01–E09 kodlarını listeler. Diğer varyantlar E00'ın bir parçasıdır.

Katalan'da beyaz, Vezir Gambiti ve Réti Açılışının bir kombinasyonunu benimser. Beyaz alan kazanma hamlelerini d4 ve c4 ile g3'ü birleştirerek şah filine fianchetto yaptırmaya hazırlanıyor. Bu, beyaz şahı uzun vadede güvende tutmayı umarak esas olarak vezir kanadı üzerinde baskı oluşturuyor. Ancak c4 piyonu savunmasız hale gelebilir ve beyaz bir piyonu feda etmek zorunda kalabilir.

Siyahın Katalan'a karşı oynamak için iki ana yaklaşımı var: Açık Katalan istiyorsa siyah ...dxc4 oynuyor veya isterse şu şekilde piyonu tutabilir: ...b5 oyunu rahatlatmak için ekstra zaman verir. Kapalı Katalan'da siyah c4'teki piyonu ele geçirmiyor; oyun bir süreliğine biraz sıkışık olabilir ama oldukça sağlamdır. Ek olarak siyahın Katalan'dan kaçmasının yolları da var.

Katalan satrançta en üst düzeyde destekçilere sahip; Vladimir Kramnik, Viswanathan Anand ve Magnus Carlsen'in hepsi Dünya Satranç Şampiyonası şampiyonluk oyunlarında bu açılışı kullanıyor. Aralarında Fabiano Caruana, Daniil Dubov, Anish Giri ve Ding Liren'in de bulunduğu çok sayıda büyükusta Katalan'ı başarıyla oynadı.

 Tarihi 
Katalan, 1929 Barselona Turnuvası'ndaki turnuva organizatörlerinin Savielly Tartakower'dan bölgenin satranç tarihine saygı duruşu niteliğinde yeni bir varyant yaratmasını istemesinden sonra adını Katalonya'dan alıyor. Ancak Tartakower açılışı turnuvada kullanmadan önce birkaç kez oynanmıştı: Örneğin, Réti - Leonhardt, Berlin 1928 Açık Katalan'a dönüştürüldü. Açılış, dünya şampiyonları Jose Raul Capablanca, Alexander Alekhine ve Mikhail Botvinnik gibi 1930'ların ve 1940'ların önde gelen oyuncularının yanı sıra Salo Flohr, Paul Keres ve Samuel Reshevsky gibi üst düzey büyükustaların repertuarında kendi yerini sağlamlaştırdı.

Katalan Açılışı, Garry Kasparov ve Viktor Korchnoi'un 1983'te Londra'daki Adaylar Yarı Final maçında oynadıklarında en üst düzeyde öne çıktı: On bir maçlık maçın beş maçında Katalan Açılışı oynandı.

2004 yılında Ruben Felgaer, 1929 Barselona Turnuvası'nın 75. yıldönümünü ve Katalan Açılışı'nın doğuşunu kutlayan bir turnuvayı, Büyükustalar (GM'ler) Viktor Korchnoi, Mihail Marin, Lluis Comas ve Viktor Moskalenko ve Uluslararası Usta Manel Granados'un önünde kazandı. Yine Barselona'da düzenlenen turnuvadaki her maç 1.d4 d5 2.c4 e6 3.g3 Af6 hamleleriyle başladı.

Katalan, Vladimir Kramnik'in kullanımıyla 2010'larda üst düzey GM'lerin büyük ilgisini çekti. Kramnik, 2006 Dünya Satranç Şampiyonası'nda katalan açılışını üç kez oynadı. Katalan ayrıca 2010 Dünya Satranç Şampiyonası'nda Viswanathan Anand tarafından dört kez oynandı; her iki durumda da rakip Veselin Topalov'du ve her durumda Beyaz, Siyah'tan iki sayı daha fazla aldı.

Magnus Carlsen, Katalan'ı 2010'ların sonlarında ana açılışı olarak kullanmaya başladı, en önemlisi bunu 2021 Dünya Satranç Şampiyonası'nın ikinci maçında Ian Nepomniachtchi'ye karşı kullandı ve bunu Tata Steel Satranç Turnuvası 2022'de de kapsamlı bir şekilde kullandı.

 Açık Katalan, Klasik Varyant 
Açık Katalan, Klasik Varyant (ECO kodu E05) 1.d4 Af6 2.c4 e6 3.g3 d5 4.Fg2 dxc4 5. Af3 Fe7 hamlelerinden oluşur. Beyaz gelişim üstünlüğü için piyonunu feda ediyor. d5'te siyah piyonun olmaması, beyazın şah kanadı fili siyahın vezir kanadı gelişimini engeller. Açık Katalan, siyah olarak Anatoly Karpov ve Efim Geller'in, beyaz olarak da Oleg Romanishin'in favorisi oldu. Genellikle beyaz piyonu Vc2 ve ardından a4, Ae5 veya Va4+ ile kurtarır. Piyonu elinde tutabilmek için siyahın vezir kanadını ciddi şekilde zayıflatması gerekecek ... a6 ve... b5 ile.
 Örnek oyunlar 

 Kramnik vs Anand, Wijk aan Zee 2007 1.d4 Af6 2.c4 e6 3.g3 d5 4.Fg2 Fe7 5.Af3 0-0 6.0-0 dxc4 7.Vc2 a6 8.Vxc4 b5 9.Vc2 Fb7 10.Fd2 Ra7 11.Kc1 Fe4 12.Vb3 Ac6 13.e3 Va8 14.Vd1 Ab8 15.Fa5 Kc8 16.a3 Fd6 17.Abd2 Fd5 18.Vf1 Abd7 19.b4 e5 20.dxe5 Fxe5 21.Axe5 Axe5 22.f3 Ac4 23.Axc4 Fxc4 24.Vf2 Ke8 2 5. e4 c6 26.Kd1 Kd7 27.Kxd7 Axd7 28.Kd1 Vb7 29.Kd6 f6 30.f4 Ke6 31.Kd2 Ke7 32.Vd4 Af8 33.Vd8 Kd7 34.Kxd7 Vxd7 35.Vxd7 Axd7 36.e5 fxe5 37.Fxc6 Af6 38.Fb7 exf4 39.gxf4 Ad5 40.Şf2 Axf4 41.Şe3 g5 42.Fxa6 Şf7 43.a4 Şe7 44.Fxb5 Fxb5 45.axb5 Şd7 46.Şe4 Ae2 47.Fb6 g4 48.Bf2 Ac3 49.Şf5 Axb5 50.Şxg4 Şe6 51.Şg5 Şf7 52.Şf5 Şe7 53.Fc5 1–0 
 Kramnik vs. Carlsen, Dortmund Sparkassen Satranç Buluşması 20071. Af3 Af6 2.c4 e6 3.g3 d5 4.d4 Fe7 5. Fg2 0-0 6.0-0 dxc4 7. Vc2 a6 8. Vxc4 b5 9. Vc2 Fb7 10. Fd2 Ac6 11.e3 Ab4 12. Fxb4 Fxb4 13.a3 Fe7 14. Abd2 Kc8 15.b4 a5 16. Ae5 Ad5 17. Ab3 axb4 18. Aa5 Fa8 19. Aac6 Fxc6 20. Axc6 Vd7 21. Fxd5 exd5 22.axb4 Kfe8 23. Ka5 Ff8 24. Ae5 Ve6 25. Kxb5 Kb8 26. Kxb8 Kxb8 27. Vxc7 Fd6 28. Va5 Fxb4 29. Kb1 Vd6 30. Va4 1–0 

 Kaynakça 

Kategori:Satranç açılışları