Dünya Mirası Sözleşmesi

Dünya Kültürel ve Doğal Mirasının Korunmasına Dair Sözleşme () veya kısaca Dünya Mirası Sözleşmesi (World Heritage Convention), 23 Kasım 1972'de 17. UNESCO Genel Konferansı'nda imzalanan bir uluslararası sözleşmedir.

Üstün evrensel değere haiz doğal ve kültürel alanların korunması ve yeni nesillere aktarılmasını amaçlar. Sözleşme, Dünya Miras Komitesi'nin çalışmalarına yön verir. 1965-1972 yılları arasında geliştirilmiştir.

Sözleşme, hangi alanların Dünya Miras Listesi'ne kaydedilebileceğini tanımlamış ve her ülkenin hükûmetlerinin potansiyel alanları belirleme ve bunları koruma ve muhafaza etme görevlerini ortaya koymuştur. İmzacı ülkeler, kendi topraklarında bulunan Dünya Miras alanlarını korumayı taahhüt eder ve bunların korunma durumları hakkında düzenli olarak rapor verir. Sözleşme  Dünya Mirası Fonu'nun nasıl kullanılacağını ve yönetileceğini de ortaya koymaktadır.

16 Kasım 1972'de UNESCO Genel Konferansı'nda kabul edilmiş ve 23 Kasım 1972'de UNESCO Genel Konferansı başkanı Toru Haguiwara ve UNESCO Genel Müdürü René Maheu tarafından imzalanmıştır. UNESCO'nun arşivlerde bulunmaktadır.

 Gelişim 
Dünyadaki miras alanlarının korunması için uluslararası bir hareket yaratma düşüncesi I. Dünya Savaşı'ndan ardından ortaya çıktı. 1959'da Mısır’da Asvan Barajı’nın inşasına karar verilmesi ile Ebu Simbel Tapınakları’nın sular altında kalması tehlikesinin doğması üzerine UNESCO tarafından bir kampanya başlatılması ve 50 ülkenin yardımıyla Ebu Simbel ve Filai tapınakları sökülmesi, kuru bir yere taşınıp yeniden birleştirilmesi, üstün evrensel değer taşıyan bir kültürel miras alanının  uluslararası dayanışma ile korunmasının ilk örneğini teşkil etti. UNESCO, kültürel mirasın korunması hakkında bir sözleşme taslağı hazırlamaya başladı. Öte yandan 1962'de UNESCO Peyzaj Alanlarının Güzellik ve Karakterinin Korunmasına Dair Tavsiye Kararını sundu. 1965'te  ABD'de gerçekleşen  "Dünya Miras Güvencesi" başlıklı bir konferansta kültürel ve doğal mirası koruma çalışmalarının ilişkilendirilmesi fikri doğdu.

Uzmanların önerileri, 1972'de Stockholm’de gerçekleşen Birleşmiş Milletler İnsan Çevresi Konferansı'nda bir araya getirilip ortak bir metin üzerinde uzlaşıldı. Sözleşme,  Paris'teki UNESCO Genel Konferansı'nda 16 Kasım 1972'de kabul edildi. 20 devletin onaylamasındadan 3 ay sonra, 17 Aralık 1975 tarihinde yürürlüğe girdi.

1978 yılında  ilk 12 adet miras alanı listeye kaydedildi. 1979 yılında 45 alan daha Dünya Mirası alanı ilan edildi ve süreç  her yıl gerçekleştirilen Dünya Mirası Komitelerinde devam etti.

 Ayrıca bakınız 

 Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi
 Sualtı Kültürel Mirasının Korunması Sözleşmesi
 Kültürel Anlatımların Çeşitliliğinin Korunması ve Geliştirilmesi Sözleşmesi

 Kaynakça 

 Bibliyografi 


 Meskell, Lynn. "States of Conservation: Protection, Politics, and Pacting within UNESCO's World Heritage Committee". Anthropological Quarterly, vol. 87, no. 1, 2014, pp. 217–43. JSTOR, http://www.jstor.org/stable/43652726. Accessed 12 October 2022.

Kategori:1972'de antlaşmalar
Kategori:UNESCO Sözleşmeleri
Kategori:1975'te yürürlüğe giren antlaşmalar